Świat bez islamu

Świat bez islamu

Bez sztandaru Mahometa przeżywalibyśmy te same konflikty i kryzysy co z nim
Graham E. Fuller
Były wiceprzewodniczący Narodowej Rady Wywiadu przy CIA, obecnie wykładowca historii na Uniwersytecie Simona Frasera w Vancouver

Wyobraźmy sobie świat bez islamu. Obraz taki jest zapewne niemal nie do pomyślenia, jeśli zważyć, że wzmianki o islamie zajmują centralne miejsce w codziennych wiadomościach. Wydaje się, że religia muzułmańska jest przyczyną wielu tragedii na scenie międzynarodowej: samobójczych zamachów bombowych, wybuchów samochodów-pułapek, zbrojnych okupacji, zamieszek, fatw, dżihadów, partyzantki, zastraszających filmów nakręcanych kamerami wideo i oczywiście ataków z 11 września. Dlaczego do nich dochodzi? Słowo „islam" zdaje się funkcjonować jak prosty probierz analityczny, zapewniający błyskawiczne zrozumienie świata owładniętego przez przemoc. Dla niektórych neokonserwatystów „islamofaszyzm" jest naszym największym wrogiem w zagrażającej światu „III wojnie światowej". Na chwilę dajmy się jednak ponieść wyobraźni. Co by było, gdyby nie istniał islam? Gdyby nie działał prorok Mahomet i nie powstałaby saga o rozprzestrzenianiu się islamu na Bliskim Wschodzie, w Azji i Afryce?

Sztandar chrześcijaństwa

Na Bliskim Wschodzie o polityce decydowałyby dominujące tam grupy etniczne – Arabowie, Persowie, Turcy, Kurdowie, Żydzi, a nawet Berberowie i Pasztunowie. Wiele stuleci przed narodzinami islamu kolejne potężne imperia perskie podejmowały ataki na Ateny i sprzymierzone z nimi państwa, a także walczyły z mieszkańcami Anatolii. Gdyby nie było islamu, Mongołowie i tak w XIII w. najechaliby Azję Środkową oraz znaczną część Bliskiego Wschodu, niszcząc tamtejsze cywilizacje. Turcy podbiliby Anatolię, większość Bliskiego Wschodu i Bałkany, docierając aż do Wiednia. Walki o władzę, ziemie i możliwość prowadzenia handlu toczono wiele stuleci przed pojawieniem się islamu.
Gdyby islam nigdy nie powstał, większość Bliskiego Wschodu pozostałaby pod dominacją różnych sekt chrześcijańskich. Poza nielicznymi żydami i pewną liczbą zaratustrian nie było w tej części świata przedstawicieli innych najważniejszych religii światowych. Gdyby jednak cały Bliski Wschód pozostał chrześcijański, czy panowałaby harmonia w stosunkach tego regionu z Zachodem? To mało prawdopodobne. Musielibyśmy bowiem założyć, że niespokojna i dążąca do ekspansji średniowieczna Europa nie wykorzystałaby potęgi do zdobycia przyczółków na sąsiadującym Wschodzie i narzucenia hegemonii, przynoszącej korzyści gospodarcze i geopolityczne. Sztandar chrześcijaństwa w zasadzie był tylko potężnym symbolem, okrzykiem zagrzewającym do bitwy, mającym zagwarantować błogosławieństwo bardziej świeckim celom Europejczyków. Europejczycy mogli głosić opowieści o niesieniu „tubylcom wartości chrześcijańskich", ale ich celem było ustanowienie kolonialnych placówek, przysparzających bogactwa, i baz, umożliwiających ekspansję.
Czy Bliski Wschód bez islamu byłby bardziej demokratyczny? Historia dyktatur europejskich nie pozwala żywić dużej nadziei. W Hiszpanii i Portugalii despotyczne dyktatury zakończyły się dopiero w połowie lat 70. XX w. Zaledwie kilka dziesięcioleci temu Grecja uwolniła się spod panowania dyktatury ściśle powiązanej z Kościołem. Chrześcijańska Rosja jeszcze jest w lesie. Do niedawna Ameryką Łacińską władali dyktatorzy, którzy często sprawowali rządy z błogosławieństwem USA i we współpracy z Kościołem katolickim. Historia większości chrześcijańskich państw Afryki nie wyglądała lepiej. Dlaczego więc miałoby być inaczej na Bliskim Wschodzie?
Oczywiście to chrześcijanie bez wstydu i skrupułów prześladowali żydów przez ponad tysiąc lat, czego kulminacją był Holocaust. Antysemityzm, przejawiający się w tak straszliwy sposób, jest mocno zakorzeniony w zachodniej kulturze chrześcijańskiej. Żydzi i tak musieliby się starać o ojczyznę poza terytorium Europy. Nawet gdyby nie było islamu, rozwinąłby się ruch syjonistyczny, szukający bazy w Palestynie. A w nowym państwie żydowskim i tak by przesiedlono 750 tys. arabskich rdzennych mieszkańców Palestyny, nawet gdyby byli chrześcijanami (część z nich zresztą rzeczywiście była). Czy ci arabscy Palestyńczycy nie walczyliby w obronie lub o odzyskanie swych ziem? Problem izraelsko-palestyński pozostaje konfliktem narodowym, etnicznym i terytorialnym. Dopiero od niedawna podsycają go hasła religijne. Nie zapominajmy przy tym, że arabscy chrześcijanie odegrali zasadniczą rolę w tworzeniu nacjonalistycznych ruchów arabskich na Bliskim Wschodzie. Michel Aflaq, główny ideolog pierwszej panarabskiej partii BAAS, był syryjskim chrześcijaninem i absolwentem Sorbony.

Rzym kontra Bizancjum
Świat chrześcijański od początku był rozdzierany herezjami, które stały się instrumentem walki politycznej z władzą Rzymu czy Bizancjum. Gdyby nie było islamu, mieszkańcy Bliskiego Wschodu pozostaliby w większości wyznawcami chrześcijaństwa prawosławnego. A jednym z najdłuższych, najbardziej gwałtownych i zaciętych konfliktów religijnych była wojna rzymskiego Kościoła katolickiego ze wschodnim Kościołem prawosławnym w Konstantynopolu. Uraz pozostał do dziś. Chrześcijanie prawosławni nigdy nie zapomnieli ani nie wybaczyli złupienia chrześcijańskiego Konstantynopola przez zachodnich krzyżowców w 1204 r. Po upływie prawie ośmiuset lat, w 1999 r., Jan Paweł II poczynił pierwsze kroki, by zaleczyć rany, odbywając pierwszą od tysiąca lat pielgrzymkę do świata prawosławnego. Był to jakiś nowy początek, ale gdyby Bliski Wschód pozostał chrześcijański, rozłam między Wschodem a Zachodem niewiele by się różnił od obecnego. Przykładem może być Grecja, gdzie występowanie w obronie prawosławia jest potężnym motorem ruchów nacjonalistycznych i pozwala podsycać nastroje antyzachodnie. Antyzachodnie namiętności na greckiej scenie politycznej sprzed zaledwie dziesięciu lat niczym się nie różnią od obecnej krytyki Zachodu formułowanej przez wielu przywódców ugrupowań islamskich.
Kultura Kościoła prawosławnego różni się znacznie od postoświeceniowego etosu Zachodu, akcentującego znaczenie sekularyzmu, kapitalizmu i prymatu jednostki. Zachód budził lęk w krajach prawosławnych i sporo tych obaw nie przeminęło. Podobne lęki żywią mieszkańcy współczesnego świata muzułmańskiego. To obawy przed misjonarskim prozelityzmem Zachodu, tendencją do postrzegania religii jako kluczowego narzędzia ochrony i utrzymywania własnej społeczności i kultury, oraz podejrzliwość wobec „zepsucia" i imperializmu Zachodu. Gdyby Bliski Wschód był prawosławny, szczególną rolę odgrywałaby tam Moskwa – jako ostatnie wielkie centrum wschodniego prawosławia. W okresie zimnej wojny świat prawosławny byłby najważniejszą sceną geopolityczną konfliktu między Wschodem a Zachodem. Samuel Huntington zaliczył świat prawosławny do kilku cywilizacji uczestniczących w starciu z Zachodem.
Hipotetyczny „świat bez islamu" wyglądałby tak: Bliski Wschód zdominowany przez prawosławie – Kościół, który z powodów historycznych i psychologicznych traktuje Zachód podejrzliwie, a nawet jest do niego wrogo nastawiony. Gdyby Bliski Wschód był prawosławny, Palestynę nadal trawiłyby pożary. W Iranie silne byłyby tendencje nacjonalistyczne. Palestyńczycy występowaliby przeciwko Żydom, Czeczeni walczyliby z Rosjanami, Irańczycy z Brytyjczykami i Amerykanami, Kaszmirczycy z Hindusami, Tamilowie z Syngalezami w Sri Lance, a Ujgurzy i Tybetańczycy – z Chińczykami. Bliski Wschód miałby ponadto wspaniały wzorzec historyczny – olbrzymie Cesarstwo Bizantyjskie, trwające ponad dwa tysiące lat jako potężny symbol, z którym mógłby się identyfikować pod względem kulturowym i religijnym. Przyczyniałoby się to pod wieloma względami do utrwalenia rozłamu między Wschodem a Zachodem. To obraz świata nie całkiem pokojowego i budzącego otuchę.

Pod sztandarem proroka
W świecie bez islamu znacznie łatwiej byłoby zrealizować cel zachodniego imperializmu – podzielenia, podboju i zdominowania Bliskiego Wschodu i Azji. Gdyby nie było islamu, we wspólnej pamięci kulturowej mieszkańców rozległego obszaru nie zachowałoby się wspomnienie upokorzenia i klęski. To zasadnicza przyczyna trudności, jakie napotykają dziś Stany Zjednoczone w świecie muzułmańskim. Globalna wymiana informacji oraz powszechna dostępność zdjęć satelitarnych przyczyniły się do nasilenia poczucia tożsamości muzułmańskiej oraz do upowszechnienia przekonania, że wspólna kultura islamska jest oblegana, a wrogiem jest szerzej pojęty zachodni imperializm. Powodem konfliktu nie jest jednak nowoczesność. Obawy budzi nieustanne dążenie Zachodu do opanowania rejonów strategicznych, zasobów, a nawet kultury świata muzułmańskiego – chęć utworzenia „proamerykańskiego" Bliskiego Wschodu. Niestety, w Stanach Zjednoczonych naiwnie się zakłada, że jedyną przeszkodą na drodze do tego celu jest islam.
A co z terroryzmem, czyli kwestią najbardziej palącą, którą na Zachodzie natychmiast kojarzy się dziś z islamem? Mówiąc najprościej, czy doszłoby do ataków z 11 września, gdyby nie było islamu? Czy sprawy wyglądałyby inaczej, gdyby urazy mieszkańców Bliskiego Wschodu, zrodzone przez złość, jaką od długiego czasu budzą polityka i działania Stanów Zjednoczonych, trafiły pod inny sztandar? Dla porywaczy z Al‑kaidy islam posłużył za szkło powiększające rozmaite urazy społeczności muzułmańskiej.
Koncentrując się na działaniach terrorystycznych, organizowanych w imię islamu, Zachód zapomina o przeszłości. Żydowscy partyzanci stosowali metody terrorystyczne, walcząc z Brytyjczykami w Palestynie. Bojownicy hinduistycznych tamilskich „tygrysów" ze Sri Lanki wynaleźli kamizelki z ładunkami wybuchowymi i przez ponad dziesięć lat wiedli prym w zamachach samobójczych. Greccy terroryści organizowali akcje, których celem byli amerykańscy urzędnicy w Atenach. Tuż przed I wojną światową terroryści macedońscy budzili grozę na całych Bałkanach. Pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku europejscy i amerykańscy „anarchiści" przeprowadzili kilkadziesiąt poważnych zamachów, siejąc powszechną panikę. Przez dziesięciolecia bojownicy IRA stosowali brutalne metody terrorystyczne w walce z Brytyjczykami, podobnie jak komunistyczni partyzanci i terroryści w Wietnamie przeciw Amerykanom, komuniści malajscy przeciw brytyjskim żołnierzom w latach 50. XX wieku czy terroryści Mau Mau przeciw oficerom brytyjskim w Kenii. Do praktykowania terroryzmu nie jest potrzebny islam.

Marksizm wojujący
Nawet gdyby nigdy nie istniał islam jako instrument oporu, istniał przecież marksizm. Ideologia ta zrodziła niezliczone ruchy terrorystyczne, partyzanckie i narodowo wyzwoleńcze. George Habash, założyciel terrorystycznego Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny, był wyznawcą prawosławia i marksistą, a studiował na Uniwersytecie Amerykańskim w Bejrucie. W okresie, kiedy wzburzeni arabscy nacjonaliści flirtowali ze stosującymi przemoc marksistami, wielu chrześcijańskich Palestyńczyków popierało Habasha.
Gdy narody występują przeciwko obcym ciemiężcom, szukają sztandaru dla propagowania i gloryfikowania swojej sprawy. Dobrym hasłem jednoczącym jest międzynarodowa walka klasowa o sprawiedliwość. Jeszcze lepszy jest nacjonalizm. Najlepszym programem okazuje się jednak religia, bo w obronie sprawy przywołuje się wtedy najwyższe moce. Religia może też posłużyć do rozbudzenia tożsamości etnicznej lub narodowej, choć wykracza poza tę sferę. Jest tak szczególnie, gdy wróg wyznaje inną religię. W takich wypadkach religia zasadniczo przestaje być przyczyną starcia, stając się instrumentem.
Świat bez islamu nie uniknąłby większości konfliktów i krwawych starć, jakie zdominowały dzisiejszy pejzaż geopolityczny. Gdyby potrzebnego sztandaru nie zapewniła religia, wszystkie walczące ugrupowania znalazłyby inny, pozwalający manifestować dążenia narodowe lub niepodległościowe. Trzeba też pamiętać, że najstraszliwsze zbrodnie XX wieku w praktyce były niemal wyłącznie dziełem reżimów zdecydowanie świeckich, by wspomnieć eksploatującego Kongo belgijskiego króla Leopolda II, Hitlera, Mussoliniego, Lenina i Stalina, Mao oraz Pol Pota. To Europejczycy dwukrotnie zgotowali reszcie świata swoje „wojny światowe" – dwa wyniszczające globalne konflikty, które w historii świata muzułmańskiego nie mają nawet odległego odpowiednika.
Być może niektórzy z nas życzyliby sobie „świata bez islamu", z domniemaniem, że nigdy nie doszłoby w nim do takich problemów. Ale konflikty, starcia i kryzysy tego świata pewnie nie różniłyby się zbytnio od tych, jakie przeżywamy dzisiaj.

Ekspansja ISLAMU
622 – ucieczka proroka Mahometa z Mekki do Medyny (hidżra), zwolennicy Mahometa rozpoczynają podbój arabskich plemion, do śmierci proroka w 632 r. w rękach jego wyznawców znalazła się większość Półwyspu Arabskiego
634-644 – za rządów kalifa Umara ibn al-Chattab Arabowie zdobywają Palestynę i Mezopotamię oraz zachodnią część Azji Mniejszej; do połowy VII w. opanowują większą część Egiptu, Persji, Cypr; na przełomie VII i VIII wieku zajmują całą Północną Afrykę
711 – podbój Półwyspu Iberyjskiego; ekspansję Arabów w Europie powstrzymuje władca Franków Karol Młot w bitwie pod Poitiers w 732 r.; w 1492 r. Arabowie zostają wyparci z półwyspu
XIV-XVII w. – druga fala ekspansji islamu, prowadzona przez Turków osmańskich, którzy opanowują Azję Mniejszą (w 1453 r. Turcy zdobyli Konstantynopol), część Afryki Północnej, Półwysep Bałkański i część Europy Środkowej
od XII w. – dynastie islamskie kontrolują również część Półwyspu Indyjskiego; dynastia Safawidów od XVI w. kontroluje tereny dzisiejszego Iranu, Iraku i Syrii; muzułmańska dynastia Mogołów panuje w Indiach od początku XVI do połowy XVII w. – stamtąd islam rozprzestrzenia się na obszar południowo- wschodniej Azji, docierając na Półwysep Malajski i do Indonezji.

Tekst pochodzi ze styczniowego numeru magazynu „Foreign Policy", www.foreignpolicy.com;
© Carnegie Endowment
for International Peace
Okładka tygodnika WPROST: 4/2008
Więcej możesz przeczytać w 4/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • bez-nazwy IP
    podstawy konfliktu \"Kaszmirczycy\" (ale muzulmanie kaszmirscy)a Indie to wlasnie wyodrebnienie islamskiego panstwa Pakistan, ktore chce przylaczyc region Jammu&Kaszmir do swojego panstwa w imie religii islamskiej jako ze wiekszosc mieszkajacych tam to muzulmanie. Przed powstaniem Pakistanu Jammu&Kaszmir byl spokojnym regionem. Tak wiec nieprawda jest,ze Kaszmirczycy walczyliby z Hindusami, gdyby nie bylo islamu.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 4/2008 (1309)

    • Na stronie-Tron dla Tuska 20 sty 2008, 22:00 Rząd Tuska osiągnie poziom uwielbienia porównywalny tylko z miłością Rosjan do Putina 3
    • Skaner 20 sty 2008, 22:00 8
    • Polacy o Polakach i Żydach 20 sty 2008, 22:00 SondażDyskusja wokół kontrowersyjnych książek prof. Jana T. Grossa pomaga w zrozumieniu historii trudnych relacji polsko-żydowskich – wynika z badań opinii publicznej. Pentor na zlecenie „Wprost" zapytał Polaków o wojenne... 8
    • Kulinarne fanaberie Dorna 20 sty 2008, 22:00 Kuchnia Za rządów PiS w MSWiA wydawano wielkie sumy na wyszukane alkohole, słodycze i napoje – takie informacje wywołały niedawno małą burzę. Tymczasem – jak się dowiedział „Wprost" – resortowi kucharze... 8
    • Mafia zastrasza skruszonych 20 sty 2008, 22:00 Przestępczość Mokotowski gang wydał wyroki śmierci na wszystkich swoich członków, którzy zdecydują się na współpracę z wymiarem sprawiedliwości. Straszy w ten sposób ewentualnych świadków koronnych lub tych, którzy zaczną sypać... 8
    • Lisowie do Wiktorów, ale za co? 20 sty 2008, 22:00 Telewizja publiczna zgłosiła do tegorocznych Wiktorów (nagrody przyznawane przez Akademię Telewizyjną) Hannę i Tomasza Lisów. Sęk w tym, że nie wiadomo za co, bo żadne z nich nie zaistniało jeszcze w programach telewizji publicznej. W... 8
    • Dossier 20 sty 2008, 22:00 „Rozmawiało się w Sejmie, że prezydent ma dobrą głowę" Wojciech Olejniczak w „Teraz my" w TVN, zapytany o plotki, na podstawie których Janusz Palikot pytał, czy prezydent nadużywa alkoholu„W Irlandii nie było... 8
    • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Lubię czuć zapach trawy 20 sty 2008, 22:00 Rozmowa z Andrzejem Szejną, eurodeputowanym SLD 8
    • Ludzie 20 sty 2008, 22:00 Posterunkowy Górski„Na prawicowym posterunku" – tak będzie się nazywać najnowsza książka posła PiS Artura Górskiego przygotowywana z okazji 20-lecia jego publicznej działalności. Poseł w minionej kadencji zasłynął... 8
    • Z dziennikarstwa sportowego do show-biznesu 20 sty 2008, 22:00 GwiazdyMaciej Kurzajewski po raz drugi poprowadzi show „Gwiazdy tańczą na lodzie". Droga zawodowa dziennikarza „Wiadomości" pokazuje, że praca w redakcji sportowej bywa trampoliną do kariery w show-biznesie. Innym... 8
    • Popłyń w 65 dni dookoła świata 20 sty 2008, 22:00 Rekord Pierwszego marca na pokładzie ścigacza „Earthrace" Pete Bethune wyrusza w rejs dookoła świata. Specjalną łodzią, która potrafi przebijać fale morskie nowozelandzki żeglarz chce okrążyć kulę ziemską w rekordowym... 8
    • Rolling Stones z Martinem Scorsese 20 sty 2008, 22:00 RockFanów Rolling Stonesów czeka wielkie święto. 7 lutego, podczas festiwalu filmowego w Berlinie, Martin Scorsese, twórca m.in. „Aviatora" i „Chłopców z ferajny", pokaże swój najnowszy film „Shine a... 8
    • Plakaty filmowe Franciszka Starowieyskiego 20 sty 2008, 22:00 Plakaty filmowe Franciszka Starowieyskiego i Waldemara Świerzego wystawi na aukcji Galeria Grafiki i Plakatu w Warszawie. Starowieyski i Świerzy to ostatni żyjący przedstawiciele znanej na świecie polskiej szkoły plakatu powstałej w latach... 8
    • Sawka czatuje 20 sty 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
    • Człowiek z sukcesu 20 sty 2008, 22:00 Leo Beenhakker wygrał 5:2 z prezydentem Lechem Kaczyńskim 14
    • Poczta 20 sty 2008, 22:00 Nieczysty interes Wzwiązku z artykułem „Nieczysty interes" (nr 47) dotyczącym kamienicy przy ul. Noakowskiego 16 w Warszawie wyjaśniam, iż udziały w tej nieruchomości od rodziny Hanny Gronkiewicz-Waltz nabyła FC SPV Noakowskiego... 18
    • Playback 20 sty 2008, 22:00 Premier Donald Tusk i poseł Janusz Palikot 18
    • Zapytaj Wprost - Bronisław Wildstein 20 sty 2008, 22:00 Publicysta Bronisław Wildstein odpowiada na pytania Internautów czy wstydzi się, że był masonem, jak ocenia swojego następcę Andrzeja Urbańskiego oraz dlaczego jest taki propisowski. 19
    • Wprost przeciwnie - Na kolana, Ameryko! 20 sty 2008, 22:00 Tisze jedziesz, dalsze budiesz – mówią Rosjanie. Jeśli chcemy się czegoś od nich nauczyć, to właśnie tego. 20
    • Fotoplastykon 20 sty 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
    • Z życia koalicji 20 sty 2008, 22:00 Wiedzieliśmy, że to kiedyś nastąpi, ale to jednak piękny widok, ta zamiana miejsc. Pamiętają państwo białe miasteczko, nie? Rysiek Kalisz hamburgery dowoził, Jolka Kwaśniewska – róże, Bufetowa – mineralną, Ewa Kopacz... 22
    • Z życia opozycji 20 sty 2008, 22:00 Miał być comeback, miał być nadal wiceprezesem, a tu gucio. Feldmarszałek Dorn nie tylko nie dał się wybrać na wiceprezesa, ale jeszcze obśmiał całe wielkie pisowskie poruszenie i nowe władze. Napomknął też o susłoizacji partii, co... 22
    • Bilans tygodnia 20 sty 2008, 22:00   24
    • Rada niedomówień 20 sty 2008, 22:00 Politykaprezydent i premier nie byli zadowoleni z przebiegu posiedzenia Rady Gabinetowej dotyczącego służby zdrowia. Po spotkaniu każda ze stron próbowała zdyskredytować rywala. Bardziej aktywny i agresywny był premier. I bardziej... 24
    • Żółta kartka dla Palikota 20 sty 2008, 22:00 sejmJanusz Palikot dostał jedynie żółtą kartkę od szefa klubu parlamentarnego PO Zbigniewa Chlebowskiego. – Ale jeszcze jeden wybryk i wylatujesz z klubu – usłyszał od swojego przełożonego poseł z Lublina. To reakcja na wpis... 24
    • Rydzyk w prokuraturze 20 sty 2008, 22:00 szkołyZawiadomienie do prokuratury o popełnieniu przestępstwa przy przyznawaniu pieniędzy fundacji Lux Veritatis złożył resort środowiska. Chodzi o dotacje na poszukiwanie złóż wód geotermalnych dla związanej z o. Tadeuszem Rydzykiem... 24
    • Amerykanie karcą Tuska 20 sty 2008, 22:00 DyplomacjaPolski rząd zaostrzył stanowisko w sprawie rozmieszczenia w naszym kraju elementów tarczy antyrakietowej. W ubiegłym tygodniu w tej sprawie gościł w Waszyngtonie minister obrony Bogdan Klich i rozmawiał ze swoim amerykańskim... 24
    • Lewica i Sprawiedliwość 20 sty 2008, 22:00 PiS i LiD przymierzają się do koalicji 26
    • Wojna domowa 20 sty 2008, 22:00 Prezydent i premier rozpoczęli polityczną batalię na śmierć i życie 30
    • Słuchowisko rządowe 20 sty 2008, 22:00 Podsłuchiwanie najważniejszych polityków to w Polsce żaden problem 32
    • Postać tygodnia - Zyta Gilowska 20 sty 2008, 22:00 Trzecie odejście 36
    • Trójka bez sternika 20 sty 2008, 22:00 37
    • ABW specjalnej (bez)troski 20 sty 2008, 22:00 Piotr KrysiakDziennikarz działu Polska WydarzeniaMimo przedwyborczych gróźb natychmiastowego odwołania szefa CBA po dwóch miesiącach od ukonstytuowania się nowego rządu premier nie znalazł nawet czasu, by spotkać się z Mariuszem... 37
    • Rząd nic 20 sty 2008, 22:00 Michał Krzymowski Dziennikarz działu Polska Wydarzenia„Będą nas leczyć dobrze zarabiający lekarze i pielęgniarki, a dobrze zarabiający nauczyciele będą uczyć nasze dzieci". Te słowa słyszeliśmy w kampanii niemal... 37
    • Nie nasza klasa 20 sty 2008, 22:00 Wiktor FerfeckiDziennikarz działu Polska Wydarzenia„Poszukuję koleżanki, która uczęszczała ze mną do szkoły podstawowej numer 20 w Gliwicach". Brzmi to jak wpis w serwisie Nasza-klasa.pl, najpopularniejszym w Polsce portalu... 37
    • Wiwisekcja - Ofensywa zimowa 20 sty 2008, 22:00 Cztery miliony Polaków jedzie na zimowy wypoczynek 38
    • Kompleks Polski 20 sty 2008, 22:00 Polacy to jeden z najbardziej ksenofobicznych narodów. 44
    • Ryba po polsku - Obiektywnie,moim zdaniem 20 sty 2008, 22:00 Jak ktoś twierdzi, że jest doskonale obiektywny, to kłamie i manipuluje 46
    • Zagadka Małysza 20 sty 2008, 22:00 Prawdziwego mistrza poznaje się po tym, jak przegrywa 48
    • Giełda 20 sty 2008, 22:00 50
    • Fruwający laptop 20 sty 2008, 22:00 MacBook Air będzie najbardziej pożądanym gadżetem tego roku. Nowy laptop Apple jest najcieńszym tego typu urządzeniem na świecie. W dwucentymetrowej obudowie udało się zmieścić ekran o przekątnej 13,3 cala, kamerę internetową,... 50
    • Przepis na Irlandię 20 sty 2008, 22:00 Bariery w działalności przedsiębiorstw i propozycje ich usunięcia zawiera jeden z dwóch dokumentów przygotowanych na zakończenie Pierwszego Kongresu Pracodawców. W historycznym spotkaniu zorganizowanym przez Polską Konfederację... 50
    • Zysk ze strat 20 sty 2008, 22:00 Opłaca się działanie wbrew zaleceniom autorytetów. Udowodnił to amerykański analityk Andrew Lahde, który stwierdził, że jeżeli amerykańskie banki stawiają na ryzykowne kredyty hipoteczne, w końcu poniosą straty. Założył fundusz... 50
    • Przyjaciel fiskus 20 sty 2008, 22:00 50
    • Atak na dwójkę 20 sty 2008, 22:00 Dwa euro to najczęściej fałszowana europejska moneta – poinformowała Komisja Europejska. Podrabiane „dwójki" stanowią 85 proc. fałszywek wykrytych w strefie euro. Łącznie w 2007 r. wycofano z obiegu 211 tys. fałszywych... 50
    • Tornister Katarzyny Hall 20 sty 2008, 22:00 Jak uzdrowić polskie szkolnictwo 52
    • Recesja u bram 20 sty 2008, 22:00 Krzysztof PiechDoktor ekonomii, szef Podyplomowych Studiów Administracji i Polityki Gospodarczej Szkoły Głównej HandlowejJuż od niemal pół roku światowe giełdy odnotowują straty. Banki centralne na świecie szybko podjęły działania:... 56
    • Trzy grosze 20 sty 2008, 22:00 60
    • Chiński ratownik 20 sty 2008, 22:00 Krzysztof RybińskiByły wiceprezes NBP i były członek KNFNiektórzy ekonomiści prognozują, że chiński cud gospodarczy dobiega końca. Wiążą to z masą złych kredytów w sektorze bankowym, z nadchodzącą recesją w USA, która uderzy w... 60
    • Złoto dla naiwnych 20 sty 2008, 22:00 Mirosław CielemęckiSzef działu Biznes – Ludzie – PieniądzePrzed kasami NBP ustawiły się kolejki, gdy ruszyła sprzedaż numizmatycznych dwudziestozłotówek. Ze srebra. Ożywiła się także sprzedaż sztabek. Ze złota. Polacy... 60
    • Krzywo, prosto, ale ostro 20 sty 2008, 22:00 Michał ZielińskiDoktor ekonomii, dziennikarz działu Biznes – Ludzie – PieniądzeTo, co czyni ostatnio Ministerstwo Zdrowia, przypomina sposób, w jaki funkcjonowali socjalistyczni rzemieślnicy. Wykonywali fuchę „na... 60
    • 2x2=4 – Obsesja gwarancji 20 sty 2008, 22:00 Rząd nie może być kasą zapomogowo-pożyczkową 61
    • Know-How 20 sty 2008, 22:00   62
    • Atak na Merkurego 20 sty 2008, 22:00 NASA wraca na Merkurego po prawie 33 latach. Sonda kosmiczna Messenger znajdzie się w odległości zaledwie 200 km od tej planety. To pierwsze z trzech zaplanowanych zbliżeń do Mercurego, przygotowujących do wejścia sondy w orbitę planety w... 62
    • Guma odchudzajaca 20 sty 2008, 22:00 Nadużywanie gum do żucia bez cukru może doprowadzić do biegunki i znacznej utraty wagi. Przyczynia się do tego stosowany zamiast cukru sorbitol, który ma działanie przeczyszczające. – Już 5-20 g sorbitolu może spowodować... 62
    • Odtrutka na cyjanek 20 sty 2008, 22:00 Wkrótce trudno będzie otruć kogoś cyjankiem. Prof. Herbert Nagasawa z University of Minnesota opracował doustne antidotum na cyjanki. Zaczyna ono działać w ciągu niespełna trzech minut od podania. Testy na zwierzętach dały bardzo dobre... 62
    • Bakterie arktyczne 20 sty 2008, 22:00 Oporne na antybiotyki bakterie Escherichia coli znaleziono w organizmach ptaków żyjących na Dalekiej Północy. To alarmujące odkrycie, gdyż te ptaki nie miały żadnych kontaktów z ludźmi. Oporne na leki bakterie musiały zatem dawno... 62
    • Mięsień mózgu 20 sty 2008, 22:00 Który mięsień człowieka jest najpotężniejszy? Ten znajdujący się między uszami – twierdzą Richard Pellegrino, specjalista do spraw rozwoju osobistego, i neurolog Michael Politis. Autorzy książki „Jak poprawić swoje... 62
    • e-nos 20 sty 2008, 22:00 Elektroniczny nos do diagnozy infekcji dróg moczowych został zarejestrowany przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków. Opracowane są już także e-nosy diagnozujące cukrzycę, zakażenia bakteryjne, a nawet nowotwory. „Każda... 62
    • Zdrowa służba zdrowia 20 sty 2008, 22:00 Ranking prywatnych placówek medycznych 64
    • Pojedziemy na bakteriach 20 sty 2008, 22:00 Rozmowa z Craigiem Venterem, amerykańskim biologiem molekularnym 70
    • Biologiczna broń mężczyzn 20 sty 2008, 22:00 Kobiety zarażone toksoplazmozą mają więcej ciepła, są bardziej otwarte 74
    • Trzeci wymiar 20 sty 2008, 22:00 77
    • Zapach miłości 20 sty 2008, 22:00 Ewa NieckułaDziennikarka działu Nauka i ZdrowieNa naiwności wciąż można dobrze zarobić. W Bostonie powstała firma ScientificMatch.com, która chwali się na swojej stronie internetowej, że dobiera małżeństwa na podstawie naturalnego... 77
    • Cuda umysłu 20 sty 2008, 22:00 Monika Florek-MoskalDziennikarka działu Nauka i Zdrowie Mamy nową sensację na miarę „Kodu Leonarda da Vinci" Dana Browna. Na obrazie „Ostatnia wieczerza" Hugo Conti dostrzegł ukrytą Marię Magdalenę, zapis nutowy... 77
    • Klony na zdrowie 20 sty 2008, 22:00 Zbigniew WojtasińskiSzef działu Nauka i ZdrowieDo niedawna straszyła nas żywność modyfikowana genetycznie. Teraz na sklepowych półkach może się pojawić mięso i mleko ze sklonowanych zwierząt. Histeryczne reakcje pojawiają się... 77
    • Obraz kontrolny 20 sty 2008, 22:00 Gdy 55 lat temu startowała telewizja, widzów dowożono do sześciu ogromnych skrzyń z ekranami wielkości pocztówki 78
    • Górna półka - Sienkiewicz dla elity 20 sty 2008, 22:00 Andrzej NowakHistoryk, profesor UJ w Krakowie i WSB-NLU w Nowym Sączu, redaktor naczelnydwumiesięcznika „Arcana"Po co Sienkiewicz? Pod tym prowokacyjnym tytułem ukazała się książka, w której raz jeszcze, z perspektywy początku... 81
    • Bez granic 20 sty 2008, 22:00   82
    • Wałęsa po żydowsku 20 sty 2008, 22:00 KOMENTARZSzewach Weiss, były przewodniczący Knesetu, ambasador Izraela w Polsce w latach 2000-2003, komentator „Wprost"Dobrze się stało, że w chwili gdy w Polsce za sprawą książki „Strach" Jana Tomasza Grossa ożyła... 82
    • Cytat tygodnia 20 sty 2008, 22:00  „Naród rozumie, że nie ma innej alternatywy niż budowa elektrowni na Białorusi"Aleksander Łukaszenka,zapowiadając budowę elektrowni atomowej w 2018 r. 82
    • Kwiz 20 sty 2008, 22:00 Ciekawi świata mogą sprawdzić swoją wiedzę1. W ilu krajach UE obowiązuje euro?a) 20 b) 15 c) 102. Kto jest obecnie najdłużej panującym monarchą na świecie?a) brytyjska królowa Elżbieta IIb) król Norwegii Harald Vc) król Tajlandii... 82
    • Przybrudzone barwy kampanii 20 sty 2008, 22:00 Senator John McCain, republikański kandydat w wyborach prezydenckich w USA, padł ofiarą brudnej kampanii. Grupa o nazwie „Weterani z Wietnamu przeciwko Johnowi McCainowi" w ulotce kolportowanej przed prawyborami w stanie Karolina... 82
    • Tygrysy i żółwie 20 sty 2008, 22:00 Słowacja, Czechy i Estonia – prymusami nowej Europy, Węgry i Łotwa – maruderami 84
    • Oswajanie ZBiR-a 20 sty 2008, 22:00 Kontakty z Polską i Europą są kluczowe dla przyszłości Białorusi 88
    • Świat bez islamu 20 sty 2008, 22:00 Bez sztandaru Mahometa przeżywalibyśmy te same konflikty i kryzysy co z nim 90
    • Trzy światy 20 sty 2008, 22:00 93
    • Ambasada wstydu 20 sty 2008, 22:00 Piotr CywińskiDziennikarz działu Świat akredytowanyw Berlinie„Wstydzę się za Polaków". Tak skwitował swego czasu perypetie z budową ambasady RP w Berlinie Johannes Bauch, były ambasador RFN w Warszawie. Obskurny budynek naszego... 93
    • Z życia elit 20 sty 2008, 22:00 Grzegorz ŚlubowskiDziennikarz Polskiego Radia,komentator „Wprost" Konflikt ostatnich dni Moskwa – Londyn dowodziłby, że dla Rosji nawet Wielka Brytania to dziś wróg. Młodzieżówka „Nasi" już szykuje... 93
    • Serbski klincz 20 sty 2008, 22:00 Dominika ĆosićDziennikarka działu ŚwiatW niedzielnych wyborach prezydenckich w Serbii obecny prozachodni szef państwa Boris Tadić zmierzył się z ultranacjonalistą Tomislavem Nikoliciem. Sondaże wskazywały, że przejdą też oni do... 93
    • Pasaż 20 sty 2008, 22:00 94
    • Babcia odlotowa 20 sty 2008, 22:00 Jane Fonda ma już 71 lat, ale energii tyle, że z okazji Dnia Babci wnuki mogłyby jej kupić akcesoria do aerobiku, który promowała 25 lat temu. Prezent dla babci lub dziadka powinien oczywiście być dostosowany do ich wieku, ale nie powinien... 94
    • Partyjka z dziadkiem 20 sty 2008, 22:00 Dziadkowie w powieściach zawsze rżną w brydżyka albo grają w szachy. Coś w tym jest i większość seniorów rzeczywiście ucieszy się z eleganckiej szachownicy. W internetowym sklepie Fide.pl można kupić nowoczesny zestaw szachów Lexon.... 94
    • Perfumy pięknej 60-letniej 20 sty 2008, 22:00 Nowoczesne, modne zapachy mogą nie przypaść do gustu starszej pani. Ucieszy ją natomiast perfumiarski klasyk, jakim jest Shalimar marki Guerlain. Ten słodki, orientalny zapach miał premierę 82 lata temu, ale wciąż się podoba. Aktorka... 94
    • Koniak nieprzechodni 20 sty 2008, 22:00 Hennessy od kilkunastu lat tworzy limitowane edycje koniaku we współpracy z uznanymi artystami, którzy odświeżają design butelki. Tym razem zajął się tym Eric Giriat, francuski ilustrator, który pracował m.in. dla magazynu... 94
    • Milimetrowy zegarek 20 sty 2008, 22:00 Większość dziadków nie gustuje w sportach ekstremalnych, takich jak nurkowanie, więc zegarek wodoszczelny do 50 m raczej nie będzie dla nich atrakcją. Ale Les Bémonts marki Edox ma jeszcze inne zalety, które dziadkowie już docenią.... 94
    • Blask gwiazdy 20 sty 2008, 22:00 Coco Chanel uwielbiała perły i nosiła po kilka sznurów jednocześnie. Powtarzała, że taka biżuteria to najlepszy sposób, by dodać kobiecie blasku i świeżości. Czemu więc nie dodać babci blasku naszyjnikiem polskiej marki W. Kruk?... 94
    • Laser 20 sty 2008, 22:00 Asterix kontra reszta świataFILMW Warszawie odbędzie się światowa prapremiera najdroższego europejskiego filmu wszech czasów – trzeciej części „Asteriksa". Nawet dystrybutor nie wie, dlaczego w Polsce. Bo nie dlatego, że... 97
    • Krótko po Wolsku - Pijana żona we mgle 20 sty 2008, 22:00 Studiując prasę, zauważyłem ostatnio ciekawy precedens sądowy. Żeby było jasne, nie zdarzył się on u nas i nie jest dziełem ministra Ćwiąkalskiego. Oto w Stuttgarcie pewien mąż został skazany za niedopilnowanie pijanej żony, która... 97
    • Krajobraz po Wajdzie 20 sty 2008, 22:00 Koniunktura na filmy historyczne może zostać w Polsce zarżnięta, zanim zdąży się na dobre rozkręcić 98
    • Polska szkoła piękna 20 sty 2008, 22:00 Rodzima art déco na wystawie w Muzeum Narodowym nie ustępuje europejskiej 102
    • Z trzeciego rzędu 20 sty 2008, 22:00 103
    • Ostatnia podróż 20 sty 2008, 22:00 Robert LeszczyńskiSzef działu Kultura i StylW środę minie rok od śmierci Ryszarda Kapuścińskiego. W przeddzień rocznicy na rynku pojawi się kolejna książka o nim. Niestety, bardzo niedobra. Kapuścińskiego w niej niewiele. Jest za to... 103
    • Między pokoleniami 20 sty 2008, 22:00 Maciej NowakKrytyk teatralnyGdy jako dziecko podsłuchiwałem dyskusję kolegów mego ojca, w mózg wbiło mi się słowo pajdokracja. Brzmiało groźnie. Gdy już nieco wyemancypowałem się intelektualnie, poznałem znaczenie tego pojęcia. Nie... 103
    • Dreszcz żenady 20 sty 2008, 22:00 Iga NycDziennikarka działu Kultura i Styl „Czeszka tylko mnie rozśmiesza, chociaż lubię Czechów, gdybym wydał się za Czeszkę, umarłbym ze śmiechu" – tę wiekopomną frazę Andrzeja Rosiewicza warto przypominać, gdy... 103
    • Wencel gordyjski - Słowiański raj 20 sty 2008, 22:00 Już pora, by miejsce Shreka zajął Jožin z bažin 104
    • Ueorgan Ludu 20 sty 2008, 22:00 Kocham tą Unię kiedy się najaram * Jak baba z babą * Minister Zdrowia ostrzega Tuska * Ueorgan popiera strajk górników 105
    • Skibą w mur - Czas odmłodzeń 20 sty 2008, 22:00 Edgar wytatuuje sobie peron we Włoszczowie na piersi, a Ziobro podobiznę szefa i logo partii na przedramieniu 106

    ZKDP - Nakład kontrolowany