Dyrygent umysłu

Dyrygent umysłu


Czym jest ADHD, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi? Na pewno nie jest to jedynie przykrywka dla złego wychowania lub konfliktowego charakteru. To poważna dolegliwość, niestety wciąż bagatelizowana i źle pojmowana. Uwaga jest dyrygentem umysłu, tak jak w przysłowiu Dalekiego Wschodu inteligencja jest bramą mądrości. To unikatowa właściwość umysłu wpływająca na funkcjonowanie psychiki i osobowość człowieka.
Choroba nieuwagi
Deficyt uwagi utrudnia ogarnięcie rzeczywistości, ale przede wszystkim powoduje wewnętrzny chaos i doprowadza do życiowego zagubienia. Nie wiadomo, w jakim stopniu jest to zaburzenie dziedziczne, bo nie spełnia wszystkich kryteriów choroby genetycznej. W znacznym stopniu zależy też od wpływu środowiska. Jedno nie ulega wątpliwości: gdy nie jest leczone, utrudnia pełną realizację możliwości i  może być powodem życiowych niepowodzeń, zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
Dziecko dotknięte chorobą nieuwagi ma gorsze szanse rozwoju, a każdy etap edukacji stanowi dla niego większe wyzwanie niż dla zdrowych rówieśników. Za kłopotami wynikającymi z ADHD przyjść mogą objawy psychosomatyczne. Bez właściwych lekarstw, terapii i metod obchodzenia ograniczeń, jakie nakłada choroba, wreszcie bez oparcia w bliskich większość dotkniętych tym schorzeniem dzieci nie zrealizuje w pełni swego potencjału. Dzieci z ADHD gorzej od innych radzą sobie w szkole, nawet jeśli mają wysoki iloraz inteligencji. Bo wysokie IQ i duża empatia są dość charakterystyczne dla tej choroby. Wedle statystyk amerykańskich, 46 proc. dzieci z ADHD jest zawieszanych w prawach ucznia, a 11 proc. wyrzuca się ze szkoły. Wielu nastolatków sięga po różnego rodzaju używki, które łagodzą ich niepokój lub pozornie pozwalają się skoncentrować. Dorośli, których nie wyleczono z ADHD, mają skłonność do uzależnień, dużo palą i mają inklinacje do depresji.
ADHD to trudna szkoła cierpliwości dla rodziców i nauczycieli. Dziecko z tą dolegliwością – wbrew powszechnemu mniemaniu – stara się uważać, uczyć, odrabiać lekcje i zbierać pochwały; chce zasłużyć na aprobatę. Ale chorobliwa nieuwaga, pobudliwość, impulsywność i hiperaktywność zamieniają jego wysiłki w syzyfową pracę. Wszystko wychodzi „nie tak", nie na miarę oczekiwań dorosłych i starań małego, miotanego niepokojem człowieka.
Polskie Towarzystwo ADHD od kilku lat prowadzi akcje informacyjne, których celem jest zbudowanie społecznej świadomości tej choroby. Po części cel udało się osiągnąć, jednak niektóre efekty tej misji okazały się zgoła odwrotne do oczekiwanych. – Szkoły często nie chcą przyjmować dzieci, u których zdiagnozowano ADHD – mówi Ilona Lelito, prezes Polskiego Towarzystwa ADHD. Ministerstwo Zdrowia zdaje się nie przyjmować do wiadomości skali problemu ani tego, jakie są konsekwencje tej choroby, jeśli pozostaje nieleczona. Starania towarzystwa o to, by wpisać na listę leków refundowanych kilka (bardzo drogich) preparatów stosowanych w terapii ADHD, spełzły na niczym. A miesięczne leczenie kosztuje 300-800 zł.

Selekcja impulsów
Uwaga to wyjątkowo złożony proces poznawczy. Wyobraźmy sobie kogoś, kto próbuje rozwiązać matematyczne równanie, będąc jednocześnie dotkliwie świadomym hałasu u sąsiadów, szmeru telewizji zza ściany, gry cieni za oknem, gryzącego swetra, migającego neonu po drugiej stronie ulicy i przejeżdżających w pobliżu tramwajów. Co więcej, ma kłopoty z selekcją wewnętrznych impulsów; co rusz przypomina mu się jakaś nowa rzecz, jakiś nierozwiązany problem, jakieś powracające zmartwienie, niecierpiąca zwłoki sprawa, którą trzeba się zająć. Natłok myśli jest bardzo męczący i przekłada się na trudny do opanowania niepokój.
Badania prowadzone przez dr. Daniela Amena, amerykańskiego psychiatrę, dowodzą pewnego paradoksu: im bardziej dziecko dotknięte ADHD próbuje się skupić, tym bardziej zaczyna się denerwować, spala je niepokój, jest psychicznie i fizycznie rozedrgane. Zazwyczaj z powodu nadmiaru napięcia co chwila odrywa się od wykonywanej pracy: wstaje, biega po pokoju, zajmuje się pobocznymi i nieistotnymi czynnościami. Odkłada w nieskończoność jakieś szczególnie trudne i wymagające koncentracji zadania. Instynktownie ucieka przed tym tsunami negatywnych bodźców, które zalewać będzie jego psychikę. Efektywność takiej pracy jest nikła, a udręka – ogromna. Bez leczenia i pomocy chory na ADHD, zwłaszcza dziecko, pogrąża się w chaosie.

Leczenie integrujące
Chorym na ADHD pomagają leki pobudzające, takie jak dostępna na polskim rynku strattera (atomoksetyna), wskazana do leczenia nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi u dzieci w wieku 6 lat i starszych oraz młodzieży. Warto to podkreślić, bo przy słabej diagnostyce ADHD w Polsce osobom zgłaszającym się do lekarza z objawami niepokoju, napięcia, kłopotów z koncentracją zapisuje się często jedynie środki uspokajające. Bardziej pomocna jest już psychoterapia i tzw. trening uwagi, na przykład przy użyciu metody biofeedback. Dr Amen za bardzo korzystne dla treningu uwagi uznaje też uprawianie jogi, medytację, naukę muzyki.
Ari Tuckman, psycholog kliniczny, w książce „Integrative Treatment for Adult ADHD" (Integrujące leczenie ADHD u dorosłych) zwraca uwagę, jak ważne jest instruowanie rodziców, nauczycieli, dzieci i dorosłych, czym jest ADHD i jak ważna jest świadoma praca nad problemami, które stwarza. Dopiero drugim etapem powinno być podawanie lekarstw, uzupełnione ewentualnie przez trening i terapię. Dzięki samowiedzy, zrozumieniu własnych ograniczeń, ale także predyspozycji i talentów, osoby cierpiące na ADHD mogą dokonywać mądrych życiowych wyborów i „obchodzić" swoje słabości albo uczynić z nich jakiś walor.
Oczywiście w szkole dziecko ma znikome szanse, by uniknąć roztargnienia i dekoncentracji, ale właściwie przygotowani nauczyciele będą wiedzieli, że należy mu ułatwić pracę w krótkich odcinkach oddzielonych przerwami. A nade wszystko, że wieczne karcenie takiego małego „aktywisty" jest nieskuteczne i szkodliwe. Wiedza o tej chorobie, kampanie edukacyjne adresowane do nauczycieli, pediatrów, rodziców są wciąż bardzo potrzebne. Bo nie chodzi o drobną dolegliwość, lecz o chorobę „dyrygenta mózgu". 


Objawy ADHD
  • Nadmierna pobudliwość, ruchliwość, kłopoty z  koncentracją i  pamięcią
  • Częste odkładanie spraw na później
  • Rozpoczynanie wielu zadań jednocześnie i trudności z  ich dokończeniem
  • Szukanie silnych wrażeń
  • Niecierpliwość, skłonność do frustracji
  • Impulsywność werbalna lub okazywana w  działaniu, np. łatwe wydawanie pieniędzy, nieoczekiwane zmiany postanowień
  • Poczucie braku osiągnięć, niemożności realizacji własnych celów (niezależnie od tego, ile ktoś naprawdę osiągnął)

TYPY ADHD

Typ klasyczny
Wykazuje jedynie objawy charakterystyczne dla ADHD (wszystkie pozostałe typy łączą podstawowe symptomy ADHD z dodatkowymi objawami).
Typ nieuważny
Ma skłonność do apatii, uczucia nadmiernego zmęczenia. Zapominalski.
Typ nadmiernie skoncentrowany
Przesadnie skupia uwagę na danym temacie. Ma skłonność do obsesyjnego zamartwiania się. Konfliktowy.
Typ wybuchowy
Łatwo się irytuje, ma skłonność do ataków paniki lub nieuzasadnionych lęków.
Typ emocjonalny
Popada w skrajne nastroje, izoluje się od ludzi. Ma kłopoty ze snem: potrzebuje dużo snu lub cierpi na bezsenność.
Typ zwany „pierścieniem ognia"
Wykazuje skłonność do agresji i wybuchów gniewu. Nadwrażliwy na hałas, światło, czasem dotyk. Jest mało elastyczny i mało tolerancyjny, upiera się przy swoim. Bywa złośliwy i mało wrażliwy na osoby postronne. Szybko myśli i rozwiązuje zadania; szybko mówi, jest niecierpliwy.

Według dr. Daniela  Amena


Jak żyć z ADHD

należy zwalczać skłonność do zaniżonej samooceny
wykorzystywać myślenie
racjonalne w radzeniu sobie z negatywnymi „myślami automatycznymi"
trenować koncentrację
i starać się wypracować zdolność do organizacji pracy
uświadamiać sobie
skłonność do zmiennych, czasem skrajnych nastrojów i starać się je kontrolować
ograniczać impulsywność, np. przez świadome próby zwolnienia tempa, ograniczanie ataków gniewu; bardzo pomocne jest branie pod uwagę informacji zwrotnych od otoczenia lub terapeuty, zwłaszcza przy pracy nad skłonnością do gniewu, niecierpliwości, irytacji
stworzyć system
„obchodzenia" swoich problemów związanych z koncentracją i pamięcią: pisać, notować, prowadzić pamiętnik; kłaść szczególny nacisk na cierpliwość, zarówno wobec siebie, jak i innych

Według podręcznika „Living with ADD" (Żyć z ADD – zespołem zaburzeń uwagi) Susan Roberts i Gerarda J. Jansena




ANNA BIENIEK
Ordynator Oddziału Leczenia Zaburzeń Nerwicowych w Komorowie
Ważniejsze od wszelkich innych form leczenia ADHD jest dostarczanie dziecku wsparcia, ciepła, akceptacji. W jego życiu musi być tzw. ważny dorosły – może to być rodzic, krewny, ktoś bliski. Ktoś, kto przy wszystkich problemach, jakie stwarza nadpobudliwe dziecko, zapewnia mu bezpieczny, pełen uczucia świat. Nie pozwala, by czuło się gorsze, zwątpiło w swoje siły. Ktoś musi być dla niego oparciem i antidotum na różne małe porażki. Nie należy szukać panaceum w lekach. One nie dadzą dziecku wsparcia, nie nauczą go radzenia sobie w świecie, nie wykształcą w nim minimum sensownej dyscypliny, z którą jako dorosły będzie musiało podejść do swoich problemów.

PROF. TADEUSZ MAREK
Kierownik Zakładu Neuroergonomii Uniwersytetu Jagiellońskiego
Za to, co nazywamy uwagą, odpowiadają w mózgu trzy systemy uwagowe. System orientacyjny, czuwaniowy i egzekucyjny. Najważniejszy dla równowagi procesów poznawczych jest system egzekucyjny. Sercem tego systemu jest tzw. przedni zakręt obręczy. Monitoruje on bieżącą aktywność, inicjuje właściwe reakcje i hamuje niewłaściwe; egzekwuje przetwarzanie informacji. U chorych na ADHD ten system – zamiast dyrygować procesami poznawczymi – milczy. Wyłączenie systemu egzekucyjnego powoduje wyłączenie funkcji selekcyjnej uwagi. W tych warunkach mogą się pojawiać niekontrolowane przez przedni zakręt obręczy procesy poznawcze, wpływające destrukcyjnie na ciąg działań podejmowanych przez chorego na ADHD. Kłopoty z uwagą mogą z czasem wpływać na zdrowie ogólne. Ten sam ośrodek mózgu odpowiada bowiem również za monitorowanie naszych błędów. Gdy je wykrywa, zazwyczaj wprowadza do naszego działania korektę. Gdy korekta się nie powiedzie, to nim sobie to uświadomimy, nasze działania przełączane są w „tryb stresu". W stresowym trybie działania aktywowane jest ciało migdałowate, struktura zawiadująca lękiem. Wysoki poziom stresu z jednej strony może stymulować anatomiczny rozrost ciała migdałowatego, co potęguje reakcje lękowe, z drugiej zaś – niszczyć inny ważny ośrodek mózgu, hipokamp, odpowiedzialny głównie za pamięć i odgrywający dużą rolę w procesach uczenia się.

Test ADHD

Wiele osób żyje z ADHD,
nigdy jednak nie zdecydowało się szukać pomocy, ponieważ objawy bierze za niemożność opanowania codziennego stresu, przeciążenie lub przepracowanie. Inni odwrotnie – uważają się za chorych, podczas gdy są tylko przemęczeni. Właściwą diagnozę może postawić jedynie specjalista.
Jeśli w poniższym teście uzyskasz więcej niż 11 punktów, rozważ wizytę u lekarza.

1. Jak często masz kłopoty z organizacją, jeśli masz do wykonania skomplikowane zadanie wymagające zorganizowania?

a) nigdy b) rzadko c) czasem d) często e) bardzo często

2. Jeżeli masz przed sobą zadanie wymagające starannego przemyślenia i zastanowienia, jak często zwlekasz lub odkładasz je na później?

a) nigdy b) rzadko c) czasem d) często e) bardzo często

3. Jak często jesteś rozkojarzony przez hałas lub ruch wokół ciebie?

a) nigdy b) rzadko c) czasem d) często e) bardzo często

4. Jak często wstajesz lub zrywasz się z krzesła nawet podczas spotkań,
w trakcie których należy siedzieć?

a) nigdy b) rzadko c) czasem d) często e) bardzo często

5. Jak często czujesz się napięty, pobudzony, niezdolny do odprężenia się?

a) nigdy b) rzadko c) czasem d) często e) bardzo często

6. Jak często masz kłopot z cierpliwym oczekiwaniem – w kolejce, w poczekalni
lub nawet na zabranie głosu?
 

a) nigdy b) rzadko c) czasem d) często e) bardzo często

Punktacja:

a) nigdy – 0 b) rzadko – 1 c) czasem – 2 d) często – 3 e) bardzo często – 4

Źródło: Amerykańskie Towarzystwa ADHD



Okładka tygodnika WPROST: 23/2008
Więcej możesz przeczytać w 23/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2008 (1328)

  • Na stronie - Miłość francuska 1 cze 2008, 22:00 Robimy dobrze tym, z którymi i tak już się kochamy, a reszta niech się dy... 3
  • Szpital Gronkiewicz-Waltz 1 cze 2008, 22:00 Warszawa 8
  • Skaner 1 cze 2008, 22:00 8
  • Krauze najbardziej atakowany 1 cze 2008, 22:00 Biznes 9
  • Fahrenheit 9/11 bis 1 cze 2008, 22:00 Film 9
  • Ofiary Słońca Peru 1 cze 2008, 22:00 Sport 9
  • Gbur Berlusconi 1 cze 2008, 22:00 Włochy 9
  • Dossier 1 cze 2008, 22:00 „Będzie dobrze, Rydzyk modli się za mnie"Janusz Palikot w Sejmie do dziennikarzy, przed decyzją o ewentualnym zawieszeniu go w prawach członka Platformy Obywatelskiej „Ludzie bez poczucia humoru, jak Jacek Żakowski czy Tomasz... 10
  • Pytania niepolityczne - Byłem pierwszy do bicia 1 cze 2008, 22:00 Rozmowa z Andrzejem Halickim, posłem PO, kibicem Legii Warszawa i hodowcą dogów niemieckich 10
  • Ludzie 1 cze 2008, 22:00 Kazik wraca na żywo Kazik Staszewski zebrał wszystkie swoje felietony w książce „Niepiosenki". Poza promocją książki w księgarniach wokalistę czeka też nowe wyzwanie. Po czterech latach od zawieszenia działalności kapeli... 11
  • Bez majtek, czyli na komandosa 1 cze 2008, 22:00 Obyczaje 11
  • Polaka portret własny 1 cze 2008, 22:00 Sztuka 12
  • Stop przemocy nieletnich 1 cze 2008, 22:00 Wielka Brytania 12
  • Zdesperowany Brown 1 cze 2008, 22:00 Wielka Brytania 12
  • Zapytaj wprost - Rafał Ziemkiewicz 1 cze 2008, 22:00 Politykom mówię nie! 14
  • Plus ujemny - Ruch w odruch 1 cze 2008, 22:00 W kraju, w którym książka staje się niebezpieczna, niebezpiecznie jest myśleć 15
  • Poczta 1 cze 2008, 22:00 Sędziowie ponad prawemTomasz P. Terlikowski w artykule „Sędziowie ponad prawem" (nr 20) stawia tezę, że sędziowie zagrażają społeczeństwu otwartemu jako „niepodlegająca kontroli ani weryfikacji kasta platońskich... 16
  • Playback 1 cze 2008, 22:00 .Premier RP Donald Tusk i prezydent Francji Nicolas SarkozyFot. Z. Kaczmarek/Agencja Mazur 16
  • Wprost przeciwnie - Prywatna sprawa 1 cze 2008, 22:00 Polska dyplomacja umizgów wobec Unii Europejskiej i Rosji odbywa się w żołnierskim stylu i języku 17
  • Z życia koalicji 1 cze 2008, 22:00 Co się stanie, jak człowiek wygugluje „kłamca"? Wyszukiwarka odsyła do strony… Donalda Tuska. Albo atak hakerów, albo daleko posunięta samokrytyka.Cuda! Cuda! Cuda! Jesienią nastąpi dawno wyglądany cud w służbie... 18
  • Z życia opozycji 1 cze 2008, 22:00 Katarzyna Piekarska miała twardy orzech. Do zgryzienia go miała. Biła się bowiem z myślami. O tym, kto wygrał – ona czy myśli – doniesiemy za tydzień.Pani Kasia wahała się bowiem, czy nie wystartować przypadkiem na... 19
  • Polski gen sukcesiku 1 cze 2008, 22:00 Polacy boją się walczyć o najwyższe trofea - także w piłce nożnej 20
  • Gwiazdy i gwiazdki Leo 1 cze 2008, 22:00 Artur BorucNajwiększa gwiazda reprezentacji. Gwiazda, która potrafi się jednak zagapić pod bramką i popełnić banalny błąd. Gwiazda, która często ma problemy z nadwagą, ale która umie kreować swój wizerunek. Dobre i to.Łukasz... 24
  • Gruba kreska niesprawiedliwości 1 cze 2008, 22:00 Osiemnaście lat po upadku dyktatury staje się jasne, że próba prawnego rozliczenia PRL kończy się niepowodzeniem 26
  • Kazio nałogowiec 1 cze 2008, 22:00 W otoczeniu byłego premiera nie znalazł się nikt, kto na czas powiedziałby mu, jak żałosne jest jego emploi Piotrusia Pana 30
  • Tusku, nie musisz! 1 cze 2008, 22:00 Dlaczego Donald Tusk nie zostanie prezydentem 32
  • Dzieci mafii 1 cze 2008, 22:00 Dzieci gangsterów są takimi samymi ofiarami mafii jak zwykli ludzie 36
  • Postać tygodnia - Japończyk Tuska 1 cze 2008, 22:00 Michał Kulesza 38
  • Wprost z blogu 1 cze 2008, 22:00 PolitykaBezczynny rządAndrzej Nowak www.polskainietylko.salon24.plMijają kolejne miesiące od dnia, w którym PO przejęła władzę. Dziś można już powiedzieć, że są to miesiące zmarnowane. Ekipa Tuska doskonale opanowała natomiast... 39
  • Trójka bez sternika 1 cze 2008, 22:00 40
  • Niemcy w rządzie Tuska 1 cze 2008, 22:00 Statut niemiecko-polskiej fundacji opracowali Niemcy dla Niemców 40
  • Szewcy i nafciarze 1 cze 2008, 22:00 Tusk może wyrzucić Rostowskiego, ale nie może wyrzucić Komisji Europejskiej 40
  • Państwo prawa dżungli 1 cze 2008, 22:00 Tylko silnym Rzeczpospolita oddaje to, co jest im winna 40
  • Ryba po polsku - Kwity zamiast okowity 1 cze 2008, 22:00 Na ludzkie uczucia od bliźnich można w dzisiejszych czasach liczyć tylko wtedy, gdy się było kapusiem 42
  • Giełda 1 cze 2008, 22:00 44
  • Przetrącona rura bałtycka 1 cze 2008, 22:00  Czy państwa Europy Zachodniej zmienią sposób postrzegania gazociągu północnego? Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego przytłaczającą większością głosów przyjęła raport, który wzywa do powstrzymania inwestycji, jeśli nie... 44
  • Telefiction? 1 cze 2008, 22:00  O prawie jedną trzecią mniej będziemy za dwa lata płacić za rozmowy prowadzone z telefonów komórkowych. Tak prognozuje szefowa Urzędu Komunikacji Elektronicznej Anna Streżyńska. Nawet co siódmy Polak ma być klientem jednego z... 44
  • Biblioteka gracza 1 cze 2008, 22:00  GamersUniverse.com, pierwszy w Polsce serwis z grami komputerowymi na żądanie, uruchamia grecka spółka Gamers EES. Za 18 zł gracz otrzyma miesięczny dostęp do 205 pozycji, a za 36 zł – do 550. Po opłaceniu usługi wystarczy,... 44
  • Rosyjskie eldorado 1 cze 2008, 22:00 Ograniczenie w UE podatku VAT na paliwa zaproponował prezydent Francji Nicolas Sarkozy. Tak chce zrównoważyć wysokie ceny ropy – 130 USD za baryłkę. Inny pomysł ma Komisja Europejska. Stworzyła poradnik, jak zużywać mniej paliwa,... 45
  • Motocykl dla ludu 1 cze 2008, 22:00  Volkswagen planuje wejść na rynek motocykli. Pierwszy jednoślad w historii firmy koncern z Wolfsburga opracowuje wspólnie z austriacką firmą KTM. Głównym konkurentem Volkswagena będzie zapewne BMW, które produkuje motocykle już od... 45
  • AmRest zje Sfinksa? 1 cze 2008, 22:00  AmRest chce przejąć Sfinksa, właściciela restauracji Sphinx i Chłopskie Jadło. – Myślę, że to jest naturalny ruch dla naszej spółki – mówi Wojciech Mroczyński, dyrektor operacyjny AmRest. Jego firma już dziś jest... 45
  • SKOK na bank 1 cze 2008, 22:00 Platforma Obywatelska i Prawo i Sprawiedliwość walczą na noże o sektor finansowy 46
  • Utopia z Genewy 1 cze 2008, 22:00 Lewacy chcą nam zafundować globalną centralę rodzielającą patenty na leki 52
  • Taniochód 1 cze 2008, 22:00 Tanie jest dobre, bo… jest tanie. Tę maksymę, wylansowaną przez wytwórców winopodobnych napitków, w przemyśle motoryzacyjnym mogliby zastosować tylko szaleńcy. Nawet jeśli niezamożny klient marzy o samochodzie za grosze, to... 54
  • Know - How 1 cze 2008, 22:00   58
  • Papuga północna 1 cze 2008, 22:00  Zaledwie 10 mln lat po wyginięciu dinozaurów, czyli 55 mln lat temu, współczesną Norwegię i Danię zamieszkiwały papugi! Skamieniałe szczątki ptaka należącego do gatunku Mopsitta tanta znaleziono na duńskiej wyspie Mors. W... 58
  • Mózg jak wino 1 cze 2008, 22:00 W natłoku informacji lepiej sobie radzą osoby dojrzałe niż młodzi. Najnowsze badania opublikowane w „Progress in Brain Research" dowodzą, że z wiekiem działanie mózgu pogarsza się jedynie u osób cierpiących na choroby... 58
  • Szczepionka przed pandemią 1 cze 2008, 22:00  Powstała pierwsza na świecie szczepionka przeciwko ptasiej grypie. Jest to tzw. szczepionka prepandemiczna, przeznaczona do użycia głównie przed wybuchem pandemii. Uruchamia ona odporność organizmu na kilka genotypów wirusa H5N1,... 59
  • Ospały jak obojnak 1 cze 2008, 22:00  Co łączy wszystkie obojnaki świata? Mała ruchliwość – twierdzi dr Sarah Eppley z Portland State University, która porównała strategie rozrodcze i mobilność 122 klas wielokomórkowych organizmów. Zwierzęta mające... 59
  • Pracować i nie zwariować 1 cze 2008, 22:00  „Zapewne zajrzeliście tu, żeby się przekonać, że to fajna książka? Fajna" – pisze Miłosz Brzeziński we wstępie do książki „Pracować i nie zwariować". Faktycznie, to fajna książka i warto do niej... 59
  • Pułapka zdrowia 1 cze 2008, 22:00 Ludzie otyli nie powinni się ograniczać w jedzeniu, a palaczy powinno się zachęcać, żeby palili jeszcze więcej! 60
  • Piasek nad Polską 1 cze 2008, 22:00 Największym zagrożeniem dla igrzysk w Pekinie mogą być burze piaskowe 64
  • Guzy na sercu Chopina 1 cze 2008, 22:00 Czy badania DNA wyjaśnią prawdziwe przyczyny śmierci największych Polaków? 66
  • Dyrygent umysłu 1 cze 2008, 22:00 Czym jest ADHD, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi? Na pewno nie jest to jedynie przykrywka dla złego wychowania lub konfliktowego charakteru. To poważna dolegliwość, niestety wciąż bagatelizowana i źle... 70
  • Niegrzeczne dziewczynki 1 cze 2008, 22:00 Rozmowa z Michaelem Reiffem, profesorem University of Minnesota School of Medicine, ekspertem w dziedzinie zaburzeń rozwojowych dzieci 74
  • Górna półka - Ucieczka z czarnej dziury 1 cze 2008, 22:00 Okres PRL wpada w szkolnej edukacji w czarną dziurę. Nauczyciele z braku czasu w napiętym programie, a może dla świętego spokoju, na ogół nie docierają na lekcjach historii w te rejony, zatrzymując się bezpiecznie na końcu II wojny... 77
  • Niewygodna prawda 1 cze 2008, 22:00 Historia zwykle składa się z przemilczeń 78
  • Dworacy autorytetu 1 cze 2008, 22:00 III Rzeczypospolita od swojego kulawego początku przy „okrągłym stole" stała się karykaturą II RP. Jej pierwszy prezydent równie, mimo swych usilnych starań, niewiele miał wspólnego z  Józefem Piłsudskim. Przy tym obu... 81
  • Bez granic 1 cze 2008, 22:00 82
  • 28 maja, Japonia 1 cze 2008, 22:00 USS Kitty Hawk, najstarszy czynny okręt amerykańskiej marynarki wojennej, wypływa w swój ostatni rejs. Lotniskowiec, który służył flocie wojennej USA przez prawie pół wieku, będzie złomowany w Stanach. 82
  • Wieża mniej krzywa 1 cze 2008, 22:00  Słynna krzywa wieża w Pizie po raz pierwszy od 800 lat przestała się przechylać. To efekt zakończonych w ubiegłym tygodniu, a trwających ponad 10 lat prac konserwatorskich, które pochłonęły prawie 30 mln euro. Do zabezpieczenia... 82
  • Rozmowy kontrolowane 1 cze 2008, 22:00  W Niemczech wybuchła afera podsłuchowa, którą prasa określiła mianem „operacja Rheingold". Jak ujawnili dziennikarze „Der Spiegel", Deutsche Telekom, największa niemiecka firma telekomunikacyjna, w latach... 82
  • Globalna cela śmierci 1 cze 2008, 22:00 Ponad 1200 wyroków śmierci wykonano w 2007 r. w 24 krajach świata – wynika z dorocznego raportu opublikowanego przez Amnesty International, organizację zajmującą się obroną praw człowieka. Liczba wykonanych egzekucji jest mniejsza o... 83
  • Cytat tygodnia 1 cze 2008, 22:00  „Kościół ewangelicki zaakceptował kapłaństwo kobiet. Pogodził się z tym, że nawet rozwiedzione kobiety mogą zostać biskupami. Dzięki temu Kościół ewangelicki idzie z duchem czasu i nie traci znaczenia we współczesnym... 83
  • Strachy Europy 1 cze 2008, 22:00 Antyimigrancka obsesja przykrywa głębsze unijne niepokoje 84
  • Deewangelizacja po czesku 1 cze 2008, 22:00 Czescy politycy buntują się przeciw wypłaceniu Kościołowi miliardowych odszkodowań 88
  • Francuski uwodziciel 1 cze 2008, 22:00 Relacje między Polską i Francją zostały podniesione na poziom współpracy strategicznej. Towarzyszyła temu prawdziwie królewska oprawa wizyty francuskiego prezydenta Nicolasa Sarkozy’ego w Warszawie. Fanfary, defilady, wielkie... 90
  • Czekista kontra czekista 1 cze 2008, 22:00 Wojna klanów Putina i Miedwiediewa wydaje się nieunikniona 92
  • Pasaż 1 cze 2008, 22:00 96
  • Niezbędnik kibica 1 cze 2008, 22:00 Oficjalnym polskim hymnem Euro 2008 jest piosenka „Futbol". Maryla Rodowicz śpiewała jej oryginalną wersję podczas otwarcia mistrzostw świata w 1974 r. w Niemczech. I choć teraz utwór wykonują Kayah, Piotr Cugowski, Sebastian... 96
  • Ebifon 1 cze 2008, 22:00 Fani Ebiego Smolarka powinni czym prędzej ustawić się w kolejce – po telefony Samsung J700 z limitowanej edycji (zaledwie 1000 sztuk), których twarzą jest czołowy strzelec polskiej reprezentacji. W komórce znajdziemy „piłkarski... 96
  • Okulary biało-czerwonych 1 cze 2008, 22:00 Wrocławska firma Fabryka produkująca gadżety reklamowe i upominki ze szkła chce zrobić furorę, wypuszczając okulary kibica. Na ich szkłach widać polską flagę z godłem. Okulary mają filtr przeciwsłoneczny 400 UV. 96
  • Futbol od kołyski 1 cze 2008, 22:00  Kto powiedział, że niemowlak nie może być kibicem? Firma Nuk wyszła z założenia, że miłość do piłki nożnej trzeba pielęgnować już od kołyski, i przygotowała przydatny do tego zestaw. Najmłodsi kibice mają do dyspozycji... 96
  • Euro GPS 1 cze 2008, 22:00 TomTom, producent urządzeń nawigacyjnych, przygotował na Euro 2008 sporo atrakcji. Po kupieniu GO 720, jednego z najpopularniejszych GPS--ów firmy, ze strony internetowej tomtom-soccer. com można ściągnąć Champion Pack, czyli... 96
  • Pamięć o mistrzostwach 1 cze 2008, 22:00 Kingston Technology, producent kart pamięci, doszedł do wniosku, że kibicom należy się specjalny pendrive. Z okazji zbliżających się mistrzostw w piłce nożnej Euro 2008 promuje więc Data Traveler Vienna - przenośną pamięć z filmem... 96
  • Piłka na suficie 1 cze 2008, 22:00 "Możesz być pewny... Jeśli to Westinghouse" - tak od 50 lat brzmi hasło amerykańskiej firmy Westinghouse produkującej oświetlenie. Faktycznie producent daje pewność, że nawet sufitowy wentylator może odzwierciedlać nasze... 96
  • Laser 1 cze 2008, 22:00 Wydarzenia Koncerty gwiazdSzarża lekkiej brygadyJesteśmy już po Metallice, PJ Harvey i Sinéad O’Connor. Przed nami już w tym tygodniu m.in. Bob Dylan, Cypress Hill, Cavalera Conspiracy i Jonathan Davis z Korna. I tak do końca wakacji... 100
  • Dyskoteka idei 1 cze 2008, 22:00 Sparing na idee i książki między lewicą i prawicą najlepiej byłoby określić mianem brazylijskiej capoeiry. To walka, w której na równi z techniką i siłą liczy się taneczność i wdzięk. Na ring, zdominowany przez przedstawicieli... 102
  • Reżyser mimo woli 1 cze 2008, 22:00 Sydney Pollack (1934-2008) 108
  • Wencel gordyjski - Dorn Kichot na gosiołku 1 cze 2008, 22:00 Kurduple, skurwysyny, durnie – to poetyckie określenia, które zagościły ostatnio w języku politycznym 110
  • Ueorgan Ludu 1 cze 2008, 22:00 Obcasy, koniaki.. i w krzaki! * Zamiast dwóch nagich mieczy - dwie Miecie 112
  • Krótko po wolsku - Barwy Warki 1 cze 2008, 22:00 Tak długo „Gazeta Wyborcza" poszukiwała dowodów na istnienie antysemityzmu w Polsce, aż wreszcie słowo stało się ciałem. W słynnej ze swego browaru Warce grupa chuliganów napadła niedawno na ortodoksyjnego Żyda. Zdarzenie... 112
  • Skibą w mur - Dokopanie porównawcze 1 cze 2008, 22:00 O ile Marcinkiewicza można nazwać Dodą polityki, o tyle Dodę Marcinkiewiczem estrady już nie za bardzo 114

ZKDP - Nakład kontrolowany