Pociąg do złudzeń

Pociąg do złudzeń

Aż 300-350 kilometrów na godzinę mamy pędzić w 2020 r. polskim superszybkim pociągiem. Ma on kursować na „linii Y", łączącej Warszawę, Łódź, Wrocław i Poznań. Rewolucję zapowiedział minister infrastruktury Cezary Grabarczyk. Budowa ma ruszyć za cztery lata. Gdy się zakończy, z Wrocławia do Warszawy dojedziemy zaledwie w półtorej godziny. Ale superszybki pociąg zachwieje finansami państwa. O tym minister nie wspomniał. Około 28 mld zł, które chcą wydać politycy na „linię Y”, to dopiero początek kosztów. Po uruchomieniu połączenia państwo będzie musiało dopłacać do utrzymania trasy nawet kilka miliardów złotych rocznie. Rząd chce jednak za wszelką cenę wykazać się planami spektakularnej inwestycji. Polityków wspiera lobby pracowników polskich kolei i przedstawicieli rządu w Paryżu. Francuski koncern Alstom wybudował dwie trzecie szybkich kolei na świecie i ma apetyt na kolejne kontrakty, tym razem nad Wisłą. Apetyt tym większy, że wstępne szacunki kosztów budowy
są zaniżone. – Mogą one sięgnąć nawet 40 mld zł – mówi Adrian Furgalski z zespołu doradców gospodarczych TOR.Anglosasi pasują
Pierwszą linię szybkiej kolei otwarto w 1964 r. w Japonii. Połączyła Tokio z Osaką. Teren między metropoliami był górzysty i budowa wąskich torów była tańsza niż wielopasmowa autostrada. Dodatkowo w zasięgu tej linii mieszkała połowa ludności Japonii (wówczas 45 mln, obecnie 65 mln osób). Tylko pociąg mógł przewieźć tak wiele osób w rozsądnym czasie na tak dużą odległość. Linia okazała się sukcesem. Do dziś korzysta z niej więcej pasażerów niż ze wszystkich innych tras szybkich kolei na świecie razem wziętych. Jej popularność sprawiła, że Japończycy przystąpili do budowy kolejnych linii szybkich pociągów Shinkansen – już bez szczegółowych analiz ekonomicznych. W rezultacie w 1987 r. Narodowe Koleje Japonii miały 200 mld USD długów i ogłosiły niewypłacalność. Sukces pierwszej japońskiej linii szybkiej kolei rozbudził wyobraźnię polityków w Europie. Uznano to za świetny sposób pokazania nowoczesności państwa, a przy okazji – skuteczności rządzących. W 1981 r., po kilkunastu latach prób, na trasie Paryż – Lyon otwarto pierwszą szybką kolej w Europie – TGV (Train à Grande Vitesse, czyli pociąg dużej prędkości). TGV robiło wrażenie na turystach, biznesmenach i politykach z innych krajów, więc plany podobnych projektów zaczęły się mnożyć.
Kilkakrotnie liczono koszty tego rodzaju inwestycji w USA, Kanadzie i Wielkiej Brytanii. Za każdym razem (m.in. w 1999 r. na Florydzie) ostatecznie dochodzono do wniosku, że jest ona zbyt droga i będzie przynosić straty. Raz złamały się władze Wielkiej Brytanii i wybudowały część linii z Londynu do Paryża w tunelu pod kanałem La Manche (pociąg Eurostar). Otwarta w 1994 r. trasa wielokrotnie ocierała się o bankructwo (m.in. ze względu na małą liczbę pasażerów) i na wiele lat wyleczyła Brytyjczyków z inwestowania w szybką kolej.

Schowek na straty
Rezerwa, z jaką u Anglosasów spotkała się szybka kolej, nie zniechęciła Francuzów, wciąż twierdzących, że to doskonała inwestycja. Na stronie internetowej TGV chwali się, że nakłady na pierwszą linię zwróciły się w ciągu dziesięciu lat. Nie ma jednak możliwości sprawdzenia tej informacji. Należący do państwa operator francuskich kolei SNCF (Narodowe Towarzystwo Kolei Francuskich) publikuje wyniki, w których uwzględnione są dotacje otrzymywane od państwa i samorządów, nie podając jednak ich wysokości. W maju 2008 r. Narodowe Biuro Audytu Francji (Cour des Comptes) wydało raport na temat francuskich kolei, po którym sekretarz stanu we francuskim odpowiedniku polskiego Ministerstwa Transportu, Dominique Bussereau, zapowiedział rozpoczęcie parlamentarnego dochodzenia. Co takiego odkryli księgowi?

SNCF formalnie nie ma długów.
W 1998 r. powołało jednak odrębną spółkę, zarządzającą infrastrukturą kolejową – RFF (Sieć Żelazna Francji). Ma ona do spłacenia 27,4 mld euro długu. Z tego 20,5 mld euro zostało do niej przetransferowane z SNCF, a pozostałe zadłużenie wynika z tego, że państwowe koleje płacą za korzystanie
z infrastruktury mniej, niż wynoszą kosz-ty jej użytkowania. Okazało się też, że całkowity dług francuskich kolei wynosi aż 41 mld euro (w 1991 r. przeniesiono 8,3 mld euro długu do specjalnie stworzonej w tym celu spółki Service Annexe d’Amortissement de la Detto). Większość zadłużenia wynika właśnie
z programu budowy szybkich kolei, tyle że ukryto je w różnych firmach zależnych, na które opinia publiczna nie zwracała uwagi.

Najlepiej na zero
W obliczu faktów dziwi więc powszechny zachwyt nad pomysłem budowy superszybkiej kolei w Polsce. Nawet z analizy Ministerstwa Infrastruktury wynika, że szybka kolej w naszym kraju będzie przynosiła straty. W raporcie „Program budowy i uruchomienia kolei dużych prędkości w Polsce" wskazano, że tylko przy optymistycznych założeniach dotyczących kosztów budowy i liczby pasażerów przychody z biletów pokryją koszt budowy sieci. Najlepszy scenariusz zakłada więc wyjście „na zero”. A wątpliwe jest, by taki właśnie się sprawdził.
Brak krytycznych ocen projektu wynika z tego, że praktycznie nie ma u nas niezależnych ekspertów do spraw kolejnictwa. Większość z tych, którzy wypowiadali się na temat budowy „polskiego TGV", to pracownicy PKP. Za niezależnego eksperta jest uważany nawet Dominique Busserau, który podczas niedawnej konferencji prasowej w Warszawie ponaglał polski rząd do jak najszybszego podpisania umowy w tej sprawie.
O tym, jak źle poinformowani są polscy politycy, świadczy także podawanie przez nich przykładu Argentyny jako dowodu na to, że szybka kolej jest opłacalna („Skoro nawet biedniejszy od naszego kraj na to stać…"). Faktycznie, argentyński rząd podpisał w styczniu 2008 r. umowę na budowę 700 km szybkiej kolei z Buenos Aires do Kordoby. Koszt budowy kilometra tej trasy (2,6 mln euro) będzie jednak prawie pięć razy niższy niż średni koszt takich projektów w państwach UE (12 mln euro) ze względu na korzystne ukształtowanie terenu. Dodatkowo, w miastach przy trasie tej linii mieszka 15 mln osób, czyli 40 proc. ludności Argentyny. Tymczasem w miastach na trasie polskiej „linii Y” mieszka 4 mln osób, czyli nieco ponad 10 proc. populacji kraju.

Baskowie za pociąg
Przykład Argentyny pokazuje desperację Francuzów, którzy w biznesie superszybkich kolei rozdają karty i zrobią wszystko, aby nakręcić popyt. Władze Argentyny po kryzysie gospodarczym w 2002 r.
i faktycznym bankructwie kraju odmówiły spłaty 20 mld USD zagranicznych długów. Od tego czasu nikt nie chce im pożyczać pieniędzy. Tymczasem pieniądze na budowę szybkiej kolei zagwarantował Argentynie francuski bank Société Générale. Można się w tej sytuacji założyć, że największe kontrakty na budowę
i dostarczenie pociągów zgarną właśnie francuskie koncerny.
Francuzi mają najróżniejsze sposoby wpływania na decyzje rządów o zakupie szybkich pociągów. Obecnie jednym
z liderów pod względem budowy kolei dużych prędkości jest Hiszpania. Kiedy w latach 1986-1988 opracowywano pierwszy program ich budowy, odrzucono go ze względu na wątpliwą opłacalność przedsięwzięcia. Nagle jednak zmieniono decyzję i w 1992 r. otwarto pierwszą linię Madryt – Sewilla, dla której pociągi dostarczył francuski Alstom. Wkrótce potem na południu Francji nastąpiła fala aresztowań terrorystów z baskijskiej organizacji ETA. Wcześniej spokojnie się tam ukrywali mimo wściekłości Madrytu, który wielokrotnie żądał od Paryża aktywnej walki z ETA we Francji. Nic dziwnego, że prasa sugerowała, iż nagłe uderzenie w terrorystów było formą zapłaty za lukratywny kontrakt dla Alstomu. W sierpniu 2008 r. „The Wall Street Journal" podał, że francuska
i szwajcarska prokuratura prowadzą śledztwo w sprawie setek milionów dolarów, które miał wydać Alstom na łapówki za kontrakty kolejowe. Koncern zaprzeczył oskarżeniom, ale potwierdził, że policja przeszukała jego siedzibę
i aresztowała jedną osobę.

Kłamstwo ekologiczne
Rachunek rachunkiem, ale zwolennicy szybkich kolei argumentują, że najważniejszym powodem przeprowadzenia tej inwestycji jest ekologia. Szybkie pociągi mają służyć walce z ociepleniem klimatu, ponieważ rzekomo emitują mniej dwutlenku węgla niż samoloty. Czy tak jest? W czerwcu 2008 r. „The Times" opublikował list brytyjskiego ministra ds. kolei Toma Harrisa, w którym pisał on: „Argument, że szybkie koleje są ekologiczne, nie potwierdza się”. Co prawda, szybki pociąg emituje 90 g dwutlenku węgla na tzw. pasażerokilometr (miara stosowana w transporcie pasażerskim), a samolot – 225 g, ale te wyliczenia nie uwzględniają dwutlenku węgla emitowanego podczas budowy linii kolejowej. Dodatkowo wraz ze wzrostem prędkości pociągów (każda nowa generacja ma maksymalną prędkość o kilkadziesiąt kilometrów wyższą od poprzedniej) rośnie emisja tego gazu.
O tym, że ekologia to tylko zasłona dymna, świadczy fakt, iż przeciw budowie linii szybkich kolei zwykle protestują właśnie ekolodzy. Nawet w polskiej analizie projektu budowy szybkich kolei za najważniejszą słabą stronę planu uznano to, że linia „przecina obszary chronione i korytarze ekologiczne", a jej skutkiem będzie „fragmentacja siedlisk i powiązań ekologicznych”.

Rachunek za monopol
Największym problemem jest jednak ustalenie ostatecznego kosztu budowy kolei. Duńscy profesorowie Bent Flyvbjerg, Mette Skamris Holm i Søren Buhl opublikowali w 2002 r. pracę „Niedoszacowanie kosztów publicznych inwestycji: błąd czy kłamstwo?". Po przeanalizowaniu 250 dużych projektów z 90 państw doszli do wniosku, że kłamstwa dotyczące kosztu projektów to standardowa taktyka polityków („Jak już wydamy część pieniędzy, to nie będziemy chcieli ich stracić i wydamy więcej”). O ile jest zaniżony koszt budowy polskiej sieci szybkich kolei, nie wie nikt, ale z pracy duńskich naukowców wynika, że koszty projektów kolejowych rosną w trakcie realizacji średnio pięciokrotnie bardziej niż projektów drogowych. Dzieje się tak dlatego, że budować infrastrukturę kolejową może tylko niewielka liczba dużych, koncernów, więc ich pozycja w negocjacjach z rządami jest bardzo silna. W wypadku szybkich kolei pozycja francuskiego Alstomu jest bliska monopolistycznej. Możemy się tylko domyślać, ile to będzie kosztowało polskich podatników.


Okładka tygodnika WPROST: 42/2008
Więcej możesz przeczytać w 42/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2008 (1347)

  • Na stronie - Pętaki rządzą 12 paź 2008, 22:00 Takiej masy plastiku w rządach i parlamentach nie było nigdy 3
  • Dorn zastąpi Kaczyńskiego? 12 paź 2008, 22:00 Sondaż 6
  • Skaner 12 paź 2008, 22:00 6
  • Pirat McCain 12 paź 2008, 22:00 USA 6
  • Europejski nielot 12 paź 2008, 22:00 Lotnictwo 6
  • Zerwij łańcuchy! 12 paź 2008, 22:00 Zwierzęta 6
  • Polski sukces 12 paź 2008, 22:00 Parlament Europejski 6
  • Dossier 12 paź 2008, 22:00 „Zorientowałem się, kiedy zaczęły towarzyszyć mi panie młodsze od mojej córki"Roger Moore o tym, kiedy zauważył, że jest za stary, by grać Jamesa Bonda„Próba przełożenia na konkrety podatkowych propozycji senatora... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Byłem postrachem imprezy 12 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Cezarym Grabarczykiem, ministrem infrastruktury, sternikiem z patentem i miłośnikiem filmów o piratach 8
  • Ludzie 12 paź 2008, 22:00 Maleńczuk prostytutką Maciej Maleńczuk użyczy głosu postaci prostytutki w ekranizacji komiksu „Jeż Jerzy". Oprócz Maleńczuka film będą dubbingować m.in. Borys Szyc, Maria Peszek i Michał Koterski. Film trafi do kin w 2010 r.... 8
  • Charytatywny striptiz 12 paź 2008, 22:00 Obyczaje 8
  • Ahtisaari z Kosowa 12 paź 2008, 22:00 Nobel 10
  • Wedel jak Polska 12 paź 2008, 22:00 Marketing 10
  • Wykrywacz kłamstw 12 paź 2008, 22:00 „Stan wojenny był pod koniec 1981 r. jedyną formą powstrzymania rozpadu gospodarki"Wojciech Jaruzelski (ur. 6 lipca 1923 r. w Kurowie)– podczas procesu organizatorów stanu wojennego 5 października 2008 r. Absolwent szkoły... 10
  • Gładki fachowiec 12 paź 2008, 22:00 Polityka i biznes 12
  • Politycy pod lupą 12 paź 2008, 22:00 Internet 12
  • Zapytaj Wprost - PZPN znokautował rząd 12 paź 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika „Wprost” odpowiada Ryszard Czarnecki. 13
  • Poczta 12 paź 2008, 22:00 EUROBOLSZEWICYZ satysfakcją przeczytałem felieton Mirosława Cielemęckiego „Eurobolszewicy" (nr 37), a propozycję formułowania myśli takich faktów, jak uważam za niezwykle trafną. To prawda, że Zachód zupełnie nie rozumie... 14
  • Playback 12 paź 2008, 22:00 Prezydent Lech Kaczyński i premier Donald Tusk 14
  • Wprost przeciwnie - Rewolucja grudniowa 12 paź 2008, 22:00 Partii prezydenta Juszczenki wychodzi wyłącznie wywoływanie permanentnych kryzysów 15
  • Z życia koalicji 12 paź 2008, 22:00 TO SIĘ NAZYWA KLĘCHA! Czyli wielka klęska. Tyle było prężenia muskułów, twardych deklaracji i mocnych słów. A jak przyszło co do czego, to wystarczyło tupnięcie nogą Blattera z Platinim i minister Drzewiecki podkulił ogonek. Na... 16
  • Z życia opozycji 12 paź 2008, 22:00 WAŻĄ SIĘ LOSY GOSIEWSKIEGO, który ma polecieć ze stanowiska szefa klubu PiS. Ponoć dlatego, że jest mało klubowy. Przesada. Do wiejskich klubokawiarni pasowałby jak ulał.ZACZĘŁO SIĘ OD TEGO, ŻE NA GOSIA wściekł się Mały Kaczor,... 17
  • Kto przepłynie 12 paź 2008, 22:00 Brukselska orkiestra jeszcze gra, ale atmosfera w unii przypomina ostatnie chwile na "Titanicu" 18
  • Czarownicy kasy 12 paź 2008, 22:00 Urzędowy optymizm polskiego rządu oraz tabunu ekonomistów i analityków zaklina rzeczywistość 22
  • Pływanie na golasa 12 paź 2008, 22:00 Następną władzę w Polsce wybierze nie elektorat PO i PiS, lecz kryzys 24
  • Drzewko Szczęścia 12 paź 2008, 22:00 Mirosław Drzewiecki jest tylko żołnierzem wykonującym polecenia wicepremiera Grzegorza Schetyny 26
  • Pary władzy 12 paź 2008, 22:00 Radosław Sikorski i Anne Applebaum to najbardziej wpływowa para w Polsce 30
  • Zemsta Saddama 12 paź 2008, 22:00 Trzech uczestników akcji wywiezienia agentów CIA z Iraku zginęło w tajemniczych okolicznościach – każdy 25 października 36
  • Postać tygodnia - Michał Listkiewicz 12 paź 2008, 22:00 Genialny kamerdyner 38
  • Wprost z blogu 12 paź 2008, 22:00 PolitykaWyrób czekoladopodobnyKrzysztof K. Karnkowski www.budyn78.salon24.plJeżeli ktoś z prawicowego elektoratu wierzył, że platforma zamierza faktycznie pozbawić emerytalnych przywilejów byłych funkcjonariuszy SB, powinien pozbyć się... 39
  • Trójka bez sternika 12 paź 2008, 22:00 40
  • Komisja hipokrytów 12 paź 2008, 22:00 Gigantyczna pomoc rządów państw unii dla banków może ocalić polskie stocznieO TYM, ŻE POLSKIE STOCZNIE – poza Stocznią Gdańsk – nie przetrwają, mówi się w Brukseli od kilku tygodni. Jednocześnie brukselscy urzędnicy... 40
  • Szpital na peryferiach 12 paź 2008, 22:00 Niebezpieczne jest wyłączenie służby zdrowia z rachunku ekonomicznego PREZYDENT LECH KACZYŃSKI domaga się referendum w sprawie prywatyzacji szpitali, strasząc obywateli, że jeśli takowa nastąpi, staną się „źródłem zysku".... 40
  • Idioci pod Waterloo 12 paź 2008, 22:00 Waterloo Listkiewicza to pewna już utrata władzy i być może Euro 2012 W PIŁCE NOŻNEJ tylko jedna rzecz jest pewna. Że po każdym meczu nadchodzi rewanż. Opisana przez „Wprost" przed tygodniem bitwa pod Austerlitz (bezwzględny... 40
  • Ryba po polsku - Koncesja na debit 12 paź 2008, 22:00 Projekt prawa prasowego lansowany przez SDP jest dziełem imponującym drobiazgowością i bezsensem 41
  • Giełda 12 paź 2008, 22:00 42
  • Pusta kasa Schwarzeneggera 12 paź 2008, 22:00 W budżecie Kalifornii pojawiła się dziura wielkości 7 mld USD. Gubernator Arnold Schwarzenegger zamierzał jak zwykle pod koniec roku pożyczyć pieniądze od banków i spłacić potem długi z wpływów podatkowych w 2009 r. Z powodu krachu... 42
  • Telerydzyk 12 paź 2008, 22:00 Własna uczelnia, radio, telewizja i gazeta nie wystarczają ojcu Tadeuszowi Rydzykowi. Teraz społeczność Radia Maryja będzie miała telefonie komórkowa – na wzór amerykańskiej Catholic Mobile. Porozumienie o współpracy przy... 42
  • Ostre hamowanie 12 paź 2008, 22:00 Kryzys finansowy szybko wpłynął na rynek motoryzacyjny – również w Europie. Salony samochodowe zaczynają świecić pustkami, bo klienci – niepewni przyszłości – odkładają większe wydatki. Potężne tąpniecie... 42
  • Austriacka figa 12 paź 2008, 22:00 Polskiemu hydraulikowi Austriacy mówią stanowcze „nein". Rząd w Wiedniu nie chce otworzyć rynku pracy dla pracowników z nowych państw unii i wystąpi do Brukseli o przedłużenie okresu zamknięcia swojego rynku pracy do 2011 r.... 42
  • 2X2=4 - Ten okropny pieniądz 12 paź 2008, 22:00 Amerykańskie banki zakpiły z reguł gospodarki pieniężno-kredytowej 51
  • OFEnsywa lepkich rąk 12 paź 2008, 22:00 Rząd chce dokonać największej grabieży w najnowszej historii Polski 52
  • Faktyczny prezydent 12 paź 2008, 22:00 W swoim domu w Barrington w stanie Illinois hoduje pająki, jadowite węże, aligatory, szopy i latające wiewiórki. Większość z szacowanego na 700 mln USD majątku zapisał w spadku różnym organizacjom ochrony środowiska. Wraz z żoną i... 56
  • Pociąg do złudzeń 12 paź 2008, 22:00 Aż 300-350 kilometrów na godzinę mamy pędzić w 2020 r. polskim superszybkim pociągiem. Ma on kursować na „linii Y", łączącej Warszawę, Łódź, Wrocław i Poznań. Rewolucję zapowiedział minister infrastruktury Cezary... 60
  • Know-How 12 paź 2008, 22:00 64
  • Zwierzę dla malucha 12 paź 2008, 22:00 Amerykańscy pediatrzy twierdzą, że dzieci poniżej piątego roku życia nie powinny mieć w domu egzotycznych zwierząt. A do takich zaliczają chomiki, świnki morskie, jaszczurki i żółwie. Te gatunki przenoszą groźne bakterie. 11 proc.... 64
  • Wanna Archimedesa 12 paź 2008, 22:00 Archimedes nie przypadkiem doznał olśnienia właśnie w wannie. Osobie rozwiązującej trudny problem nie może się przydarzyć nic lepszego niż choćby chwilowe oderwanie się od pracy – dowiedli psycholodzy z Northwestern University w... 64
  • Żona Bacha 12 paź 2008, 22:00 Nie sam mistrz, lecz żona Johanna Sebastiana Bacha mogła napisać niektóre z jego dzieł. Anna Magdalena Bach jest niesłusznie przedstawiana jako kobieta, która jedynie rodziła mężowi dzieci i przepisywała jego manuskrypty –... 64
  • Strespiryna 12 paź 2008, 22:00 Ludzie zażywają aspirynę, by zbić gorączkę. Natomiast drzewa w sytuacji zagrożenia wydzielają salicylan metylu – związek przypominający aspirynę. To reakcja obronna m.in. orzecha włoskiego na suszę. Salicylan metylu zwiększa... 64
  • Matematyka dla idiotów 12 paź 2008, 22:00 Od wielu lat matematyka nie jest przedmiotem obowiązkowym na maturze. Tymczasem bez liczb i wzorów nie jeździlibyśmy samochodami, nie znalibyśmy telefonów komórkowych. Nie byłoby DVD, MP3 ani GPS. Matematyka to sposób myślenia... 64
  • Pocałunek raka 12 paź 2008, 22:00 Czy seks oralny może doprowadzić do rozwoju raka jamy ustnej? Jeszcze w latach 70. XX wieku mało wiarygodne wydawały się wyniki badań wskazujące, że rak może być przenoszony drogą płciową. Prof. Harald zur Hausen, tegoroczny laureat... 66
  • Elżbieta i Antoni Europejscy 12 paź 2008, 22:00 Część V 71
  • Integracja społeczna 12 paź 2008, 22:00 Do 2013 r. Komisja Europejska, państwa członkowskie UE i sektor prywatny zainwestują ponad 1 mld euro w badania i innowacje mające na celu poprawę sytuacji społecznej osób starszych 72
  • Opieka medyczna 12 paź 2008, 22:00 Środki finansowe z funduszy strukturalnych przeznaczone bezpośrednio dla sektora ochrony zdrowia na lata 2007-2013 sięgają 1,5 mld euro 74
  • Podnoszenie kwalifikacji 12 paź 2008, 22:00 Spośród projektów dotyczących zasobów ludzkich i rynku pracy 38,2 proc. odnosi się do rozwoju kształcenia i szkolenia zawodowego 76
  • Detektyw w komórce 12 paź 2008, 22:00 Rozmowa z prof. Martinem Chalfiem z Columbia University w Nowym Jorku, tegorocznym laureatem Nagrody Nobla z chemii 80
  • Rysopis dewianta 12 paź 2008, 22:00 Czy istnieje „osobowość dewianta seksualnego"? W literaturze specjalistycznej opisano ponad 200 dewiacji. Część z nich jest powszechnie znana, m.in. pedofilia, ekshibicjonizm, fetyszyzm, masochizm i tzw. ocieractwo. Są również... 82
  • Gal zdobywca 12 paź 2008, 22:00 Podbój Europy przez Celtów był możliwy dzięki niezwykłemu wyszkoleniu celtyckich wojowników, budzących strach nawet w szeregach doskonale uzbrojonych Rzymian. Rzymski historyk Polibiusz pisał o wojownikach celtyckich zwanych Gesatami,... 84
  • Kolor seksapilu 12 paź 2008, 22:00 Mitem jest przekonanie, że mężczyźni wolą blondynki 86
  • Prawo do bezprawia 12 paź 2008, 22:00 Zgodziłem się na objęcie tego stanowiska z wielkimi oporami i tylko dlatego, że wiedziałem o waszym poparciu i że to wasza decyzja. Gdyby było inaczej, nigdy bym się nie zdecydował" – tak w październiku 1981 r. gen. Jaruzelski... 90
  • Górna półka - Towarzysze z Paryża 12 paź 2008, 22:00 Trudno w to uwierzyć, ale zaledwie 30 lat temu przeprowadzono najbardziej odrażający eksperyment z inżynierii społecznej w historii ludzkości. 94
  • Bez granic 12 paź 2008, 22:00   96
  • Żarłoczny dyplomata 12 paź 2008, 22:00 Bernard Kouchner, francuski minister spraw zagranicznych, wywołał spore zamieszanie z powodu swoich kłopotów z angielską wymową. W udzielonym po angielsku wywiadzie dla izraelskiego dziennika „Haarec" szef francuskiej dyplomacji... 96
  • Putin na macie 12 paź 2008, 22:00 „Trenuj dżudo z Władimirem Putinem" – to tytuł najnowszego instruktażowego DVD do nauki wschodniej sztuki walki, które w ubiegłym tygodniu miało premierę w Sankt Petersburgu, rodzinnym mieście premiera Rosji. Na filmie... 96
  • Cytat tygodnia 12 paź 2008, 22:00 „Prezydent Miedwiediew w Internecie czuje się tak swobodnie jak Władimir Putin w cerkwi"Siergiej Markow, deputowany partii Jedna Rosja, tłumacząc, dlaczego prowadzi własny wideoblog   96
  • Kontrola nieboszczyków 12 paź 2008, 22:00 Rząd Wielkiej Brytanii chce powstrzymać plagę kradzieży tożsamości nieżyjących osób. Przyjęte właśnie zmiany w przepisach przewidują, że wskazane instytucje co tydzień będą otrzymywać zaszyfrowaną, zaktualizowaną listę... 96
  • Škodą na Brukselę 12 paź 2008, 22:00 Czesi, którzy w styczniu 2009 r. obejmą półroczne przewodnictwo w Unii Europejskiej, postanowili wykorzystać tę okazję do promocji własnego przemysłu motoryzacyjnego. W okresie przewodnictwa Pragi w unii czeski koncern Škoda Auto... 96
  • Dwie Ameryki 12 paź 2008, 22:00 Obama i McCain odzwierciedlają podział Stanów Zjednoczonych na dwie różniące się ideologicznie, niemal równe części 98
  • Pojedynek żon 12 paź 2008, 22:00 Obie są wykształcone, aktywne zawodowo, niezależne finansowo. Obie eleganckie (choć w różnym stylu), dodają splendoru kampanii swoich mężów. Obie pozują dla magazynów mody, występują w telewizyjnych talk-shows. A jednocześnie... 102
  • Jądro jasności 12 paź 2008, 22:00 Jeśli nic niezwykłego się nie wydarzy, kolejnym prezydentem Stanów Zjednoczonych będzie Barack Obama. Niczego nie zmienią oskarżenia o jego kontakty z lewackimi terrorystami czy islamskimi duchownymi. Republikanie są u władzy od ponad... 106
  • Przyjaciel wszystkich 12 paź 2008, 22:00 Rosjanie chcieli wejść do Tbilisi i obalić naszego prezydenta Saakaszwilego. Berlusconi ich zatrzymał, rozmawiając przez pięć godzin z Bushem i Putinem – mówi piłkarz Kaka Kaładze, obrońca Milanu i gruzińskiej reprezentacji... 108
  • Najlepszy płatnik 12 paź 2008, 22:00 To superfacet. Każdemu pomoże i zawsze można na niego liczyć – mówi o Jensie Stoltenbergu, lewicowym premierze Norwegii, Bob Geldof. Gwiazdor rocka od lat jest zaangażowany w akcje charytatywne na rzecz najbiedniejszych regionów... 112
  • Przegrana szansa 12 paź 2008, 22:00 Czy Czesi, którzy przed wojną dysponowali jedną z najsilniejszych armii świata, powinni byli odrzucić traktat z Monachium i przeciwstawić się nazistowskiej agresji? Czy w okolicznościach zaistniałych na rok przed wybuchem... 114
  • Pasaż 12 paź 2008, 22:00 116
  • Po prostu gotuj! 12 paź 2008, 22:00 Polskie celebrities świetnie gotują. Najlepiej – gdy dobiegają kresu popularności. Wtedy przychodzi czas na program kulinarny lub książkę kucharską. Bo przecież w dobie Jamiego Olivera na pewno przydadzą nam się porady od takich... 116
  • Cytrynowy Lennon 12 paź 2008, 22:00  Firma Cha Cha w hołdzie legendzie muzyki zaprojektowała kultowy wyciskacz do cytryn John Lemon. Oczywiście wyposażono go w okulary „lennonki" (lemonki?). Do nabycia na stronie zoomzoom.pl. 116
  • Durszlak z gumy 12 paź 2008, 22:00 Boje Estermann, projektant duńskiej firmy Normann Copenhagen, ewidentnie miał problem z przechowywaniem durszlaka. Dlatego zrobił durszlak z… gumy, który można złożyć na płasko, by zajmował mniej miejsca. 116
  • Samurajski miecz 12 paź 2008, 22:00 Wszystko, czego potrzeba do krojenia, to jeden dobry nóż szefa kuchni – uważa Anthony Bourdain, znany amerykański kucharz. Jednak dla kucharzy amatorów kolekcjonowanie noży jest źródłem niemal zmysłowej rozkoszy. Yanagi Sashimi... 116
  • Szwedzki stół z Ikei 12 paź 2008, 22:00 Tradycyjna, rustykalna, ultranowoczesna czy ekstrawagancka – Ikea przekonuje, że z jej meblami kuchnię można urządzić w każdym stylu. Szwedzka firma udostępnia swoje meble w coraz nowszych wersjach kolorystycznych. Jedną z... 116
  • Mistrzowskie patelnie 12 paź 2008, 22:00 Firma Skeppshult chwali się, że jej naczynia uwielbiają szefowie kuchni na całym świecie. Wykonanych z żeliwa patelni i rondli można używać na płytach indukcyjnych, szklanych, ceramicznych, halogenowych, elektrycznych i gazowych. Do ich... 116
  • Wencel gordyjski - Homo wiadomo 12 paź 2008, 22:00 Maria Konopnicka była lesbijką, która dla  niepoznaki urodziła ośmioro dzieci 131
  • Laser 12 paź 2008, 22:00 Indianin w Paryżu 132
  • Ucieczka z lewicowego gułagu 12 paź 2008, 22:00 Namiętne flirty z najbardziej odrażającymi zbrodniczymi reżimami XX wieku stały się znakiem rozpoznawczym zachodniej lewicy. Zjawisko to trafnie już na początku 1941 r., w najczarniejszym okresie bitwy o Anglię, gdy Stalin był wciąż... 134
  • POPjudaizm 12 paź 2008, 22:00 Większości osób schwytanych w sieci polskiej mody na żydowskość judaizm jako religia w zasadzie nie interesuje 138
  • Muzyka do windy 12 paź 2008, 22:00 Gdyby ktoś z zagranicy chciał kupić u nas na pamiątkę polską płytę, ze zdumieniem odkryłby bardzo popularnego w Polsce artystę o imieniu „Rozni" i nazwisku „Wykonawcy". To oczywiście parafraza żartu o... 140
  • Lolitki Disneya 12 paź 2008, 22:00 Dlaczego kilkuletnie dziewczynki są przerabiane na dorosłe kobiety 142
  • Krótko po wolsku - Wielkie łowy 12 paź 2008, 22:00 Polowanie na pumopodobne stworzenie nie przyniosło rezultatu. Fachowcy stwierdzili, że w pościg za potworem wysłano zbyt wielu ścigających – starczyłby jeden dobry tropiciel śladów i po kłopocie. Możliwe. Chociaż rodzi się... 144
  • UEorgan Ludu 12 paź 2008, 22:00 XI przykazanie: nie zostawisz żony bez orgazmu * Czy Listkiewicz wyśle komisarza do rządu? * Przedsiębiorczość się opłaca, choć wiąże się z ryzykiem 144
  • Skibą w mur - Na litość boską! 12 paź 2008, 22:00 Podobno Edgar Gosiewski w wolnych chwilach grywa w rosyjską ruletkę z Joachimem Brudzińskim 146

ZKDP - Nakład kontrolowany