Pocałunek raka

Pocałunek raka

Czy seks oralny może doprowadzić do rozwoju raka jamy ustnej? Jeszcze w latach 70. XX wieku mało wiarygodne wydawały się wyniki badań wskazujące, że rak może być przenoszony drogą płciową. Prof. Harald zur Hausen, tegoroczny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny, przez ponad dekadę przekonywał, że wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) po wielu latach może doprowadzić do powstania wyjątkowo śmiertelnego nowotworu, jakim jest rak szyjki macicy. Dopiero po wielu namowach firmy farmaceutyczne zainteresowały się opracowaniem zaproponowanej przez Hausena szczepionki chroniącej przed tym zarazkiem.Dziś jest to jeden z najbardziej dochodowych preparatów, który może przynosić jeszcze większe zyski. Wirus HPV sprzyja powstawaniu również innych nowotworów złośliwych, takich jak rak jamy ustnej, gardła i języka. Co więcej, do zakażenia może dojść podczas seksu oralnego. Tym razem przekonuje o tym Maura Gillison z Johns Hopkins University. Z jej badań wynika, że w ostatnich 30 latach liczba zachorowań na raka jamy ustnej, głównie wśród młodych mężczyzn, wzrosła o 30 proc. Do niedawna, gdy seks oralny nie był tak często uprawiany, takie przypadki należały do rzadkości.
Seks oralny stwarza nawet większe zagrożenie rakiem gardła niż palenie papierosów czy picie alkoholu – twierdzą specjaliści z Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health w Baltimore. Z ich badań wynika, że osoby mające w swoim życiu więcej niż pięciu partnerów, z którymi uprawiały tzw. miłość francuską, są o 250 proc. bardziej narażone na raka gardła niż inni. Wirus brodawczaka ludzkiego w jednakowym stopniu uszkadza śluzówkę szyjki macicy i gardła, gdzie może zapoczątkować powstawanie komórek nowotworowych. Zainfekowane tym wirusem osoby aż 32 razy częściej były narażone na ryzyko zachorowania na raka gardła. U osób zainfekowanych HPV 16 – szczególnie groźnym typem tego wirusa – ryzyko wystąpienia raka gardła wzrasta aż 58-krotnie.

Nobel za herezje
Na początku XX wieku James Ewing, amerykański patolog, przekonywał, że zarazki nie wywołują raka. Przekonanie o tym było tak powszechne i mocno zakorzenione w mentalności badaczy, że herezją stały się wszelkie twierdzenia o wirusowym pochodzeniu nowotworów i wielu innych chorób. Przed 30 laty dwaj australijscy uczeni dr Barry Marshall i dr Robin Warren przekonywali świat, że bakterie Helicobacter pylori mogą wywoływać wrzody przewodu pokarmowego. Wtedy również przez wiele lat mało kto dawał temu wiarę. Zdesperowany Marshall w 1984 r. zdecydował się nawet na wykonanie eksperymentu na samym sobie. Połknął dużą dawkę bakterii H. pylori, a po kilku dniach miał wszystkie objawy ostrego zapalenia błony śluzowej żołądka: bóle brzucha, nagłe napady głodu, mdłości i wymioty. Obaj uczeni za to odkrycie w 2005 r. zostali uhonorowani Nagrodą Nobla.
Dziś jest błędem w sztuce lekarskiej, jeśli w leczeniu wrzodów żołądka i dwunastnicy nie stosuje się antybiotyków. Wiemy już, że niektóre odmiany H. pylori sześciokrotnie zwiększają ryzyko powstania raka żołądka. Spośród 78 tys. nowych zachorowań na ten typ raka w Unii Europejskiej aż 65 proc. przypadków przypisuje się zakażeniom H. pylori. Te bakterie przez wiele lat mogą bytować w śluzówce żołądka. Często są przenoszone na inną osobę, na przykład przez pocałunek. Zakażona matka przenosi mikroby na dziecko, a starsze rodzeństwo na młodsze dzieci. Dlatego rakiem żołądka można się „zarazić" od brata lub siostry. Badania dr. Martina J. Blasera z University of Hawaii wykazały, że dwukrotnie częściej są na niego narażone osoby, które mają liczne rodzeństwo, szczególnie te, które są najmłodsze w rodzinie. „Do zakażenie zwykle dochodzi we wczesnym dzieciństwie, a rak żołądka rozwija się zwykle 50 lub 70 lat później” – twierdzi dr Blaser.
Bakterie H. pylori mogą powodować również niekontrolowane namnażanie się w śluzówce żołądka grudek tkanki limfoidalnej zawierającej białe ciałka krwi. Może to doprowadzić do rozwoju chłoniaka typu MALT (Mucosa-Associated Lymphoid Tissue). Rakotwórcze mogą też być niektóre bakterie bytujące w innych odcinkach przewodu pokarmowego, na przykład w jelicie grubym. Z opublikowanych przed kilkoma dniami badań wynika, że takie działanie mogą wykazywać bakterie Enterococcus faecalis. Prof. Mark Huycke z Medical Center w Oklahoma City twierdzi, że wytwarzają one substancje, które u niektórych, bardziej wrażliwych na ich działanie osób uruchamiają w komórkach jelita grubego gen przyspieszający rozwój raka. E. faecalis to tylko jedna z takich bakterii. Dr Barry Campbell, mikrobiolog z University of Liverpool, podejrzewa, że rakotwórcze działanie może wykazywać również E. coli.

Rakotwórcze zarazki
American Cancer Society ocenia, że 17 proc. wszystkich przypadków raka może być powodowanych przez wirusy i inne infekcje. Według Harvard Center for Cancer Prevention, pochodzenie infekcyjne może mieć 25 proc. wszystkich nowotworów złośliwych, bo oprócz wirusów raka mogą wywołać także bakterie, a nawet pasożyty. Lista rakotwórczych patogenów stale się wydłuża. Do niedawna jako głównego winowajcę wymieniano dość często występujące w Polsce wirusy zapalenia wątroby typu B i C, aż stokrotnie zwiększające ryzyko raka tego narządu. Teraz się okazuje, że wirus żółtaczki typu C, podobnie jak wirus opryszczki zwykłej typu 8 (HSV-8) oraz bakterie H. pylori mogą się przyczynić do rozwoju chłoniaków nieziarniczych oraz ziarnicy złośliwej. Również białaczki wieku dziecięcego bardziej mogą być związane z zakażeniami niż narażeniem na zanieczyszczenia lub szkodliwe promieniowanie. Niektóre odmiany wirusa Epsteina-Barra aktywizują tzw. limfocyty B, komórki układu odpornościowego, które rozrastając się bez ograniczeń, doprowadzają do rozwoju niektórych rodzajów białaczek.
Wirusa Epsteina-Barra często można odnaleźć w komórkach rakowych szyjki macicy, nowotworu wywoływanego przez wirusa brodawczaka, gdyż infekcja ułatwia reaktywację wirusa albo zakażenie innym zarazkiem. W ślinie może być przenoszony wirus HHV-8, odpowiedzialny za powstawanie mięsaka Kaposiego (nowotwór objawiający się licznymi guzkami na skórze i błonach śluzowych, w obrębie węzłów chłonnych i narządów wewnętrznych). W niektórych rejonach Afryki cierpi na tę chorobę aż 70 proc. mieszkańców. W USA specjaliści Centrum Onkologicznego w Seattle wykryli go u homoseksualistów i biseksualistów zainfekowanych wirusem HIV – za odkrycie tego wirusa Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny otrzymali w tym roku Françoise Barré-Sinoussi i jej rodak Luc Montagnier.

Rak z braku higieny
Dr Alan Cantwell, autor książki „The Cancer Microbe" (Rakotwórcze mikroby), twierdzi, że do rozwoju raka mogą się przyczynić zarazki wywołujące przeziębienie, grypę i inne infekcje dróg oddechowych. Na nowotwory bardziej narażone są również osoby, które nie dbają o higienę jamy ustnej. Do niedawna przypuszczano, że zapalenie przyzębia zwiększa głównie ryzyko zawału serca. Mark Herzberg z Uniwersytetu Minnesota twierdzi nawet, że ludzie, którzy nie myją regularnie zębów, są tak samo narażeni na chorobę wieńcową jak palacze tytoniu. Do tej listy zagrożeń trzeba teraz dopisać raka przełyku, głowy i szyi. Dr Akio Hiraki z uniwersytetu w Nogoya dowodzi, że na ten typ nowotworów częściej chorują ludzie, którzy tracą zęby z powodu paradontozy.
Rak szyjki macicy oprócz wirusów brodawczaka mogą wywołać bakterie Chlamydia trachomatis,które są jedną z głównych przyczyn śluzowo-ropnego zapalenia szyjki macicy u kobiet oraz tzw. nierzeżączkowych zapaleń cewki moczowej (występujących zarówno u kobiet, jak i mężczyzn). Z kolei przenoszona drogą płciową rzeżączka jest groźna i dla kobiet, i dla mężczyzn. O ile panie zarażone dwoinką rzeżączki (Neisseria gonorrhoeae) częściej mają kłopoty z płodnością, o tyle panowie dwa razy częściej chorują na raka pęcherza.

Ewolucja zarazków
„W przyszłości może się okazać, że mikroorganizmy przyczyniają się do powstawania większości nowotworów złośliwych, jak też do większości niezakaźnych chorób przewlekłych, szczególnie tych, których przyczyny nie są znane" – uważa amerykański biolog prof. Paul W. Ewald z Amherst College w USA, nazywany Darwinem mikroświata, autor książki „Plaque Time” (Czas zarazków). Zarazki mogą wywoływać także choroby, o których powszechnie się sądzi, że są skutkiem wadliwe działających genów, starzenia się lub niehigienicznego stylu życia. Tego rodzaju hipotezy można było traktować jako mało wiarygodne, gdyby nie coraz bardziej zaskakujące badania dotyczące powstawania wielu chorób, w tym również nowotworów. Dr Preet M. Chaudhary z uniwersytetu w Pittsburghu odkrył, że działanie rakotwórcze wirusów nie polega tylko na powodowaniu w komórkach niekorzystnych mutacji. W wypadku mięsaka Kaposiego zarazki jednocześnie stwarzają im więcej miejsca w zaatakowanej tkance, niszcząc znaczne ilości zdrowych komórek. Wirusy odgrywają zatem podobną rolę, jaką w ewolucji ma selekcja naturalna (są zresztą istotnym elementem ewolucji).
Rak jest jak Feniks, mityczny ptak, który odradza się z popiołów. W dosłownym tego słowa znaczeniu. Badania na psach wykazały, że mięsak Stickera, atakujący czworonogi guz weneryczny wielkości grejpfruta, jest zakaźny, z tą różnicą, że do przenoszenia się między zwierzętami nie potrzebuje wirusa bakterii ani pasożyta. Nowotwór, który pojawił się jakieś 200 lat temu, potrafi się rozprzestrzeniać za pośrednictwem własnych komórek. Psy i diabły tasmańskie zarażają się nim podczas lizania, gryzienia, a nawet podczas obwąchiwania tkanek zaatakowanych przez guza u innego zwierzęcia.

Choroba homo sapiens
Wirusy brodawczaków występują u wszystkich kręgowców, ale na ogół wywołują u nich jedynie brodawki lub inne niegroźne rozrosty nabłonka lub naskórka (w każdym razie tylko tyle o tym wiemy). I występują od dawna. Ludzki wirus brodawczaka atakował Homo sapiens już przed 200 tys. lat. Najstarsza jego wersja występuje u mieszkańców Afryki. Kolejne ich odmiany rozprzestrzeniały się wraz z migracją naszych przodków z Afryki do Azji, a potem do Europy. To m.in. dzięki tym badaniom wiemy, że Indianie amerykańscy pochodzą z Azji.
Wraz z migracją ludzi powstawały nowe odmiany HPV, które wciąż ulegają mutacji, gdyż poszczególne typy wirusów nadal wymieniają się materiałem genetycznym. Sprzyja temu epidemia AIDS. U osób zakażonych wirusem HIV może występować więcej szczepów wirusów HPV. A z nich mogą powstać nowe odmiany rakotwórczych zarazków, przeciwko którym obecnie stosowane szczepionki mogą się okazać mało skuteczne lub całkowicie nieprzydatne. Podobnie zmienia się wirus H. pylori, który zaczął atakować naszych przodków przed 60 tys. lat. Teraz podejrzewa się, że powoduje on nie tylko wrzody przewodu pokarmowego i raka żołądka, ale również zapalenie stawów. 

Okładka tygodnika WPROST: 42/2008
Więcej możesz przeczytać w 42/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • Royal IP
    nie ma żadnych dowodów!to news jest rozwalający hahaha,ludzie nie mają co wymyslać.Seks,jak i seks oralny to zdrowie,wydłuża życie,zostało to udowodione naukowo!

    Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2008 (1347)

    • Na stronie - Pętaki rządzą 12 paź 2008, 22:00 Takiej masy plastiku w rządach i parlamentach nie było nigdy 3
    • Dorn zastąpi Kaczyńskiego? 12 paź 2008, 22:00 Sondaż 6
    • Skaner 12 paź 2008, 22:00 6
    • Pirat McCain 12 paź 2008, 22:00 USA 6
    • Europejski nielot 12 paź 2008, 22:00 Lotnictwo 6
    • Zerwij łańcuchy! 12 paź 2008, 22:00 Zwierzęta 6
    • Polski sukces 12 paź 2008, 22:00 Parlament Europejski 6
    • Dossier 12 paź 2008, 22:00 „Zorientowałem się, kiedy zaczęły towarzyszyć mi panie młodsze od mojej córki"Roger Moore o tym, kiedy zauważył, że jest za stary, by grać Jamesa Bonda„Próba przełożenia na konkrety podatkowych propozycji senatora... 8
    • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Byłem postrachem imprezy 12 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Cezarym Grabarczykiem, ministrem infrastruktury, sternikiem z patentem i miłośnikiem filmów o piratach 8
    • Ludzie 12 paź 2008, 22:00 Maleńczuk prostytutką Maciej Maleńczuk użyczy głosu postaci prostytutki w ekranizacji komiksu „Jeż Jerzy". Oprócz Maleńczuka film będą dubbingować m.in. Borys Szyc, Maria Peszek i Michał Koterski. Film trafi do kin w 2010 r.... 8
    • Charytatywny striptiz 12 paź 2008, 22:00 Obyczaje 8
    • Ahtisaari z Kosowa 12 paź 2008, 22:00 Nobel 10
    • Wedel jak Polska 12 paź 2008, 22:00 Marketing 10
    • Wykrywacz kłamstw 12 paź 2008, 22:00 „Stan wojenny był pod koniec 1981 r. jedyną formą powstrzymania rozpadu gospodarki"Wojciech Jaruzelski (ur. 6 lipca 1923 r. w Kurowie)– podczas procesu organizatorów stanu wojennego 5 października 2008 r. Absolwent szkoły... 10
    • Gładki fachowiec 12 paź 2008, 22:00 Polityka i biznes 12
    • Politycy pod lupą 12 paź 2008, 22:00 Internet 12
    • Zapytaj Wprost - PZPN znokautował rząd 12 paź 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika „Wprost” odpowiada Ryszard Czarnecki. 13
    • Poczta 12 paź 2008, 22:00 EUROBOLSZEWICYZ satysfakcją przeczytałem felieton Mirosława Cielemęckiego „Eurobolszewicy" (nr 37), a propozycję formułowania myśli takich faktów, jak uważam za niezwykle trafną. To prawda, że Zachód zupełnie nie rozumie... 14
    • Playback 12 paź 2008, 22:00 Prezydent Lech Kaczyński i premier Donald Tusk 14
    • Wprost przeciwnie - Rewolucja grudniowa 12 paź 2008, 22:00 Partii prezydenta Juszczenki wychodzi wyłącznie wywoływanie permanentnych kryzysów 15
    • Z życia koalicji 12 paź 2008, 22:00 TO SIĘ NAZYWA KLĘCHA! Czyli wielka klęska. Tyle było prężenia muskułów, twardych deklaracji i mocnych słów. A jak przyszło co do czego, to wystarczyło tupnięcie nogą Blattera z Platinim i minister Drzewiecki podkulił ogonek. Na... 16
    • Z życia opozycji 12 paź 2008, 22:00 WAŻĄ SIĘ LOSY GOSIEWSKIEGO, który ma polecieć ze stanowiska szefa klubu PiS. Ponoć dlatego, że jest mało klubowy. Przesada. Do wiejskich klubokawiarni pasowałby jak ulał.ZACZĘŁO SIĘ OD TEGO, ŻE NA GOSIA wściekł się Mały Kaczor,... 17
    • Kto przepłynie 12 paź 2008, 22:00 Brukselska orkiestra jeszcze gra, ale atmosfera w unii przypomina ostatnie chwile na "Titanicu" 18
    • Czarownicy kasy 12 paź 2008, 22:00 Urzędowy optymizm polskiego rządu oraz tabunu ekonomistów i analityków zaklina rzeczywistość 22
    • Pływanie na golasa 12 paź 2008, 22:00 Następną władzę w Polsce wybierze nie elektorat PO i PiS, lecz kryzys 24
    • Drzewko Szczęścia 12 paź 2008, 22:00 Mirosław Drzewiecki jest tylko żołnierzem wykonującym polecenia wicepremiera Grzegorza Schetyny 26
    • Pary władzy 12 paź 2008, 22:00 Radosław Sikorski i Anne Applebaum to najbardziej wpływowa para w Polsce 30
    • Zemsta Saddama 12 paź 2008, 22:00 Trzech uczestników akcji wywiezienia agentów CIA z Iraku zginęło w tajemniczych okolicznościach – każdy 25 października 36
    • Postać tygodnia - Michał Listkiewicz 12 paź 2008, 22:00 Genialny kamerdyner 38
    • Wprost z blogu 12 paź 2008, 22:00 PolitykaWyrób czekoladopodobnyKrzysztof K. Karnkowski www.budyn78.salon24.plJeżeli ktoś z prawicowego elektoratu wierzył, że platforma zamierza faktycznie pozbawić emerytalnych przywilejów byłych funkcjonariuszy SB, powinien pozbyć się... 39
    • Trójka bez sternika 12 paź 2008, 22:00 40
    • Komisja hipokrytów 12 paź 2008, 22:00 Gigantyczna pomoc rządów państw unii dla banków może ocalić polskie stocznieO TYM, ŻE POLSKIE STOCZNIE – poza Stocznią Gdańsk – nie przetrwają, mówi się w Brukseli od kilku tygodni. Jednocześnie brukselscy urzędnicy... 40
    • Szpital na peryferiach 12 paź 2008, 22:00 Niebezpieczne jest wyłączenie służby zdrowia z rachunku ekonomicznego PREZYDENT LECH KACZYŃSKI domaga się referendum w sprawie prywatyzacji szpitali, strasząc obywateli, że jeśli takowa nastąpi, staną się „źródłem zysku".... 40
    • Idioci pod Waterloo 12 paź 2008, 22:00 Waterloo Listkiewicza to pewna już utrata władzy i być może Euro 2012 W PIŁCE NOŻNEJ tylko jedna rzecz jest pewna. Że po każdym meczu nadchodzi rewanż. Opisana przez „Wprost" przed tygodniem bitwa pod Austerlitz (bezwzględny... 40
    • Ryba po polsku - Koncesja na debit 12 paź 2008, 22:00 Projekt prawa prasowego lansowany przez SDP jest dziełem imponującym drobiazgowością i bezsensem 41
    • Giełda 12 paź 2008, 22:00 42
    • Pusta kasa Schwarzeneggera 12 paź 2008, 22:00 W budżecie Kalifornii pojawiła się dziura wielkości 7 mld USD. Gubernator Arnold Schwarzenegger zamierzał jak zwykle pod koniec roku pożyczyć pieniądze od banków i spłacić potem długi z wpływów podatkowych w 2009 r. Z powodu krachu... 42
    • Telerydzyk 12 paź 2008, 22:00 Własna uczelnia, radio, telewizja i gazeta nie wystarczają ojcu Tadeuszowi Rydzykowi. Teraz społeczność Radia Maryja będzie miała telefonie komórkowa – na wzór amerykańskiej Catholic Mobile. Porozumienie o współpracy przy... 42
    • Ostre hamowanie 12 paź 2008, 22:00 Kryzys finansowy szybko wpłynął na rynek motoryzacyjny – również w Europie. Salony samochodowe zaczynają świecić pustkami, bo klienci – niepewni przyszłości – odkładają większe wydatki. Potężne tąpniecie... 42
    • Austriacka figa 12 paź 2008, 22:00 Polskiemu hydraulikowi Austriacy mówią stanowcze „nein". Rząd w Wiedniu nie chce otworzyć rynku pracy dla pracowników z nowych państw unii i wystąpi do Brukseli o przedłużenie okresu zamknięcia swojego rynku pracy do 2011 r.... 42
    • 2X2=4 - Ten okropny pieniądz 12 paź 2008, 22:00 Amerykańskie banki zakpiły z reguł gospodarki pieniężno-kredytowej 51
    • OFEnsywa lepkich rąk 12 paź 2008, 22:00 Rząd chce dokonać największej grabieży w najnowszej historii Polski 52
    • Faktyczny prezydent 12 paź 2008, 22:00 W swoim domu w Barrington w stanie Illinois hoduje pająki, jadowite węże, aligatory, szopy i latające wiewiórki. Większość z szacowanego na 700 mln USD majątku zapisał w spadku różnym organizacjom ochrony środowiska. Wraz z żoną i... 56
    • Pociąg do złudzeń 12 paź 2008, 22:00 Aż 300-350 kilometrów na godzinę mamy pędzić w 2020 r. polskim superszybkim pociągiem. Ma on kursować na „linii Y", łączącej Warszawę, Łódź, Wrocław i Poznań. Rewolucję zapowiedział minister infrastruktury Cezary... 60
    • Know-How 12 paź 2008, 22:00 64
    • Zwierzę dla malucha 12 paź 2008, 22:00 Amerykańscy pediatrzy twierdzą, że dzieci poniżej piątego roku życia nie powinny mieć w domu egzotycznych zwierząt. A do takich zaliczają chomiki, świnki morskie, jaszczurki i żółwie. Te gatunki przenoszą groźne bakterie. 11 proc.... 64
    • Wanna Archimedesa 12 paź 2008, 22:00 Archimedes nie przypadkiem doznał olśnienia właśnie w wannie. Osobie rozwiązującej trudny problem nie może się przydarzyć nic lepszego niż choćby chwilowe oderwanie się od pracy – dowiedli psycholodzy z Northwestern University w... 64
    • Żona Bacha 12 paź 2008, 22:00 Nie sam mistrz, lecz żona Johanna Sebastiana Bacha mogła napisać niektóre z jego dzieł. Anna Magdalena Bach jest niesłusznie przedstawiana jako kobieta, która jedynie rodziła mężowi dzieci i przepisywała jego manuskrypty –... 64
    • Strespiryna 12 paź 2008, 22:00 Ludzie zażywają aspirynę, by zbić gorączkę. Natomiast drzewa w sytuacji zagrożenia wydzielają salicylan metylu – związek przypominający aspirynę. To reakcja obronna m.in. orzecha włoskiego na suszę. Salicylan metylu zwiększa... 64
    • Matematyka dla idiotów 12 paź 2008, 22:00 Od wielu lat matematyka nie jest przedmiotem obowiązkowym na maturze. Tymczasem bez liczb i wzorów nie jeździlibyśmy samochodami, nie znalibyśmy telefonów komórkowych. Nie byłoby DVD, MP3 ani GPS. Matematyka to sposób myślenia... 64
    • Pocałunek raka 12 paź 2008, 22:00 Czy seks oralny może doprowadzić do rozwoju raka jamy ustnej? Jeszcze w latach 70. XX wieku mało wiarygodne wydawały się wyniki badań wskazujące, że rak może być przenoszony drogą płciową. Prof. Harald zur Hausen, tegoroczny laureat... 66
    • Elżbieta i Antoni Europejscy 12 paź 2008, 22:00 Część V 71
    • Integracja społeczna 12 paź 2008, 22:00 Do 2013 r. Komisja Europejska, państwa członkowskie UE i sektor prywatny zainwestują ponad 1 mld euro w badania i innowacje mające na celu poprawę sytuacji społecznej osób starszych 72
    • Opieka medyczna 12 paź 2008, 22:00 Środki finansowe z funduszy strukturalnych przeznaczone bezpośrednio dla sektora ochrony zdrowia na lata 2007-2013 sięgają 1,5 mld euro 74
    • Podnoszenie kwalifikacji 12 paź 2008, 22:00 Spośród projektów dotyczących zasobów ludzkich i rynku pracy 38,2 proc. odnosi się do rozwoju kształcenia i szkolenia zawodowego 76
    • Detektyw w komórce 12 paź 2008, 22:00 Rozmowa z prof. Martinem Chalfiem z Columbia University w Nowym Jorku, tegorocznym laureatem Nagrody Nobla z chemii 80
    • Rysopis dewianta 12 paź 2008, 22:00 Czy istnieje „osobowość dewianta seksualnego"? W literaturze specjalistycznej opisano ponad 200 dewiacji. Część z nich jest powszechnie znana, m.in. pedofilia, ekshibicjonizm, fetyszyzm, masochizm i tzw. ocieractwo. Są również... 82
    • Gal zdobywca 12 paź 2008, 22:00 Podbój Europy przez Celtów był możliwy dzięki niezwykłemu wyszkoleniu celtyckich wojowników, budzących strach nawet w szeregach doskonale uzbrojonych Rzymian. Rzymski historyk Polibiusz pisał o wojownikach celtyckich zwanych Gesatami,... 84
    • Kolor seksapilu 12 paź 2008, 22:00 Mitem jest przekonanie, że mężczyźni wolą blondynki 86
    • Prawo do bezprawia 12 paź 2008, 22:00 Zgodziłem się na objęcie tego stanowiska z wielkimi oporami i tylko dlatego, że wiedziałem o waszym poparciu i że to wasza decyzja. Gdyby było inaczej, nigdy bym się nie zdecydował" – tak w październiku 1981 r. gen. Jaruzelski... 90
    • Górna półka - Towarzysze z Paryża 12 paź 2008, 22:00 Trudno w to uwierzyć, ale zaledwie 30 lat temu przeprowadzono najbardziej odrażający eksperyment z inżynierii społecznej w historii ludzkości. 94
    • Bez granic 12 paź 2008, 22:00   96
    • Żarłoczny dyplomata 12 paź 2008, 22:00 Bernard Kouchner, francuski minister spraw zagranicznych, wywołał spore zamieszanie z powodu swoich kłopotów z angielską wymową. W udzielonym po angielsku wywiadzie dla izraelskiego dziennika „Haarec" szef francuskiej dyplomacji... 96
    • Putin na macie 12 paź 2008, 22:00 „Trenuj dżudo z Władimirem Putinem" – to tytuł najnowszego instruktażowego DVD do nauki wschodniej sztuki walki, które w ubiegłym tygodniu miało premierę w Sankt Petersburgu, rodzinnym mieście premiera Rosji. Na filmie... 96
    • Cytat tygodnia 12 paź 2008, 22:00 „Prezydent Miedwiediew w Internecie czuje się tak swobodnie jak Władimir Putin w cerkwi"Siergiej Markow, deputowany partii Jedna Rosja, tłumacząc, dlaczego prowadzi własny wideoblog   96
    • Kontrola nieboszczyków 12 paź 2008, 22:00 Rząd Wielkiej Brytanii chce powstrzymać plagę kradzieży tożsamości nieżyjących osób. Przyjęte właśnie zmiany w przepisach przewidują, że wskazane instytucje co tydzień będą otrzymywać zaszyfrowaną, zaktualizowaną listę... 96
    • Škodą na Brukselę 12 paź 2008, 22:00 Czesi, którzy w styczniu 2009 r. obejmą półroczne przewodnictwo w Unii Europejskiej, postanowili wykorzystać tę okazję do promocji własnego przemysłu motoryzacyjnego. W okresie przewodnictwa Pragi w unii czeski koncern Škoda Auto... 96
    • Dwie Ameryki 12 paź 2008, 22:00 Obama i McCain odzwierciedlają podział Stanów Zjednoczonych na dwie różniące się ideologicznie, niemal równe części 98
    • Pojedynek żon 12 paź 2008, 22:00 Obie są wykształcone, aktywne zawodowo, niezależne finansowo. Obie eleganckie (choć w różnym stylu), dodają splendoru kampanii swoich mężów. Obie pozują dla magazynów mody, występują w telewizyjnych talk-shows. A jednocześnie... 102
    • Jądro jasności 12 paź 2008, 22:00 Jeśli nic niezwykłego się nie wydarzy, kolejnym prezydentem Stanów Zjednoczonych będzie Barack Obama. Niczego nie zmienią oskarżenia o jego kontakty z lewackimi terrorystami czy islamskimi duchownymi. Republikanie są u władzy od ponad... 106
    • Przyjaciel wszystkich 12 paź 2008, 22:00 Rosjanie chcieli wejść do Tbilisi i obalić naszego prezydenta Saakaszwilego. Berlusconi ich zatrzymał, rozmawiając przez pięć godzin z Bushem i Putinem – mówi piłkarz Kaka Kaładze, obrońca Milanu i gruzińskiej reprezentacji... 108
    • Najlepszy płatnik 12 paź 2008, 22:00 To superfacet. Każdemu pomoże i zawsze można na niego liczyć – mówi o Jensie Stoltenbergu, lewicowym premierze Norwegii, Bob Geldof. Gwiazdor rocka od lat jest zaangażowany w akcje charytatywne na rzecz najbiedniejszych regionów... 112
    • Przegrana szansa 12 paź 2008, 22:00 Czy Czesi, którzy przed wojną dysponowali jedną z najsilniejszych armii świata, powinni byli odrzucić traktat z Monachium i przeciwstawić się nazistowskiej agresji? Czy w okolicznościach zaistniałych na rok przed wybuchem... 114
    • Pasaż 12 paź 2008, 22:00 116
    • Po prostu gotuj! 12 paź 2008, 22:00 Polskie celebrities świetnie gotują. Najlepiej – gdy dobiegają kresu popularności. Wtedy przychodzi czas na program kulinarny lub książkę kucharską. Bo przecież w dobie Jamiego Olivera na pewno przydadzą nam się porady od takich... 116
    • Cytrynowy Lennon 12 paź 2008, 22:00  Firma Cha Cha w hołdzie legendzie muzyki zaprojektowała kultowy wyciskacz do cytryn John Lemon. Oczywiście wyposażono go w okulary „lennonki" (lemonki?). Do nabycia na stronie zoomzoom.pl. 116
    • Durszlak z gumy 12 paź 2008, 22:00 Boje Estermann, projektant duńskiej firmy Normann Copenhagen, ewidentnie miał problem z przechowywaniem durszlaka. Dlatego zrobił durszlak z… gumy, który można złożyć na płasko, by zajmował mniej miejsca. 116
    • Samurajski miecz 12 paź 2008, 22:00 Wszystko, czego potrzeba do krojenia, to jeden dobry nóż szefa kuchni – uważa Anthony Bourdain, znany amerykański kucharz. Jednak dla kucharzy amatorów kolekcjonowanie noży jest źródłem niemal zmysłowej rozkoszy. Yanagi Sashimi... 116
    • Szwedzki stół z Ikei 12 paź 2008, 22:00 Tradycyjna, rustykalna, ultranowoczesna czy ekstrawagancka – Ikea przekonuje, że z jej meblami kuchnię można urządzić w każdym stylu. Szwedzka firma udostępnia swoje meble w coraz nowszych wersjach kolorystycznych. Jedną z... 116
    • Mistrzowskie patelnie 12 paź 2008, 22:00 Firma Skeppshult chwali się, że jej naczynia uwielbiają szefowie kuchni na całym świecie. Wykonanych z żeliwa patelni i rondli można używać na płytach indukcyjnych, szklanych, ceramicznych, halogenowych, elektrycznych i gazowych. Do ich... 116
    • Wencel gordyjski - Homo wiadomo 12 paź 2008, 22:00 Maria Konopnicka była lesbijką, która dla  niepoznaki urodziła ośmioro dzieci 131
    • Laser 12 paź 2008, 22:00 Indianin w Paryżu 132
    • Ucieczka z lewicowego gułagu 12 paź 2008, 22:00 Namiętne flirty z najbardziej odrażającymi zbrodniczymi reżimami XX wieku stały się znakiem rozpoznawczym zachodniej lewicy. Zjawisko to trafnie już na początku 1941 r., w najczarniejszym okresie bitwy o Anglię, gdy Stalin był wciąż... 134
    • POPjudaizm 12 paź 2008, 22:00 Większości osób schwytanych w sieci polskiej mody na żydowskość judaizm jako religia w zasadzie nie interesuje 138
    • Muzyka do windy 12 paź 2008, 22:00 Gdyby ktoś z zagranicy chciał kupić u nas na pamiątkę polską płytę, ze zdumieniem odkryłby bardzo popularnego w Polsce artystę o imieniu „Rozni" i nazwisku „Wykonawcy". To oczywiście parafraza żartu o... 140
    • Lolitki Disneya 12 paź 2008, 22:00 Dlaczego kilkuletnie dziewczynki są przerabiane na dorosłe kobiety 142
    • Krótko po wolsku - Wielkie łowy 12 paź 2008, 22:00 Polowanie na pumopodobne stworzenie nie przyniosło rezultatu. Fachowcy stwierdzili, że w pościg za potworem wysłano zbyt wielu ścigających – starczyłby jeden dobry tropiciel śladów i po kłopocie. Możliwe. Chociaż rodzi się... 144
    • UEorgan Ludu 12 paź 2008, 22:00 XI przykazanie: nie zostawisz żony bez orgazmu * Czy Listkiewicz wyśle komisarza do rządu? * Przedsiębiorczość się opłaca, choć wiąże się z ryzykiem 144
    • Skibą w mur - Na litość boską! 12 paź 2008, 22:00 Podobno Edgar Gosiewski w wolnych chwilach grywa w rosyjską ruletkę z Joachimem Brudzińskim 146

    ZKDP - Nakład kontrolowany