Geniusz dziecka

Geniusz dziecka

Elise Tan Roberts i Georgia Brown miały zaledwie po dwa lata i kilka miesięcy, gdy zostały przyjęte do Mensy. Ich iloraz inteligencji wynosił 150. Gdańszczanin Igor Falecki mając cztery lata, potrafił już mistrzowsko grać na perkusji. Pierwsze bębny otrzymał na trzecie urodziny. Siedmioletni dziś Igor koncertuje z takimi sławami, jak: Michał Urbaniak, Jacek Królik czy Sławek Jaskułke.
Elise Tan Roberts w wieku ośmiu miesięcy już chodziła, a dwa miesiące później biegała. To jeszcze nic, ponieważ zanim skończyła rok, rozpoznawała zapisane na kartce swoje imię. Kilka miesięcy później liczyła do dziesięciu po angielsku i hiszpańsku. Jako dwulatka wiedziała, jakie miasto jest stolicą Rosji, a jakie Indonezji. Podczas zabawy w piaskownicy poprawiła swoją mamę pokazującą jej plastikowe zwierzątko, że to nie jest nosorożec tylko triceratops –  trójrogi dinozaur.

Umysł niemowlęcia jest maszyną do uczenia się, ma  niezwykłą zdolność do zapamiętywania i rozwiązywania problemów. Dlaczego jednak tylko niektóre dzieci zostają okrzyknięte małymi geniuszami? – To  raczej kwestia rodziców, którzy dostrzegają zdolności swojego dziecka i  stymulują ich rozwój – mówi „Wprost" prof. Alison Gopnik, psycholog rozwoju z University of California w Berkeley, autorka książki „The Philosophical Baby”.

Jeszcze niedawno pokutowało przekonanie, że  niemowlęta są nieświadome własnej egzystencji i głupiutkie, nie mają wyższych uczuć, a jedynie odruchy, takie jak płacz albo łaknienie. –  Psychologowie myśleli o niemowlętach i małych dzieciach jako o istotach nierozumnych, egocentrycznych i niemoralnych, których doświadczenia i  myślenie są bardzo ograniczone. Dziś wiemy, że małe dzieci są w pewnym sensie bystrzejsze niż dorośli, mają bogatszą wyobraźnię, odczuwają większą troskę o innych, a nawet mają większą świadomość – mówi prof. Gopnik.

Prof. Andrew Meltzoff , psycholog z Institute for Learning and Brain Sciences na University of  Washington, przez kilka lat prowadził eksperyment z udziałem noworodków. W  jednym ze szpitali położniczych stworzył małe laboratorium, gdzie za  zgodą rodziców testował zdolności uczenia się ich pociech, które właśnie przyszły na świat. Ku własnemu zdumieniu zauważył, że nawet jedno- czy  kilkudniowe noworodki doskonale potrafi ły naśladować mimikę twarzy osoby dorosłej. Kiedy w ramach doświadczenia wystawiał język albo szeroko otwierał usta, niemowlę od razu uczyło się tego i robiło to samo. Dzieci nie tylko imitują zachowania dorosłych, uczą się też przez nienaśladowanie ich błędów. W innym eksperymencie prof. Meltzoff a osoba dorosła bezskutecznie próbowała na oczach rocznego dziecka rozłożyć prostą zabawkę na dwie części. Po wielu próbach poddała się i  przekazała zabawkę dziecku. Ono bez wysiłku wykonało zadanie.

Niemowlęta używają nawet statystyki i eksperymentów do uczenia się o  świecie – zauważa prof. Gopnik. Już dziewięciomiesięczne niemowlęta rozumieją statystykę i prawdopodobieństwo zdarzenia, czego dowiodła psycholog Fei Xu z University of British Columbia. W dwóch przezroczystych pojemnikach znajdowały się kule. W pierwszym głównie czerwone i tylko parę białych, a w drugim odwrotnie. Następnie Xu zakryła ścianki pojemników i kolejno z każdego wylosowała po pięć kul. Kiedy z pierwszego wyciągnęła cztery białe i jedną czerwoną, dzieci przypatrywały się ze zdumieniem, nie spodziewając się takiego wyniku. Kiedy natomiast wylosowała z tego samego pudła więcej czerwonych, a z  drugiego więcej białych, przyjmowały ten fakt jako oczywistość.

Niemowlęta już w pierwszych miesiącach życia zwracają uwagę na skutki swoich zachowań. Jeśli przywiąże się ruchomą zabawkę wstążką do nóżki trzymiesięcznego dziecka, maluch od razu zacznie kopać, wprawiając zabawkę w ruch. Aby potwierdzić, że jest to rodzaj eksperymentu, a nie jedynie chęć patrzenia na poruszającą się zabawkę, dziecku pokazuje się taką samą rzecz, ale nieprzywiązaną do jego nóżki. Od razu można zauważyć, że samodzielne wprawianie przedmiotu w ruch, czyli obserwowanie konsekwencji własnego działania, jest tym, co najbardziej cieszy dziecko. Niemowlę eksperymentuje, czy w inny sposób można wprawić zabawkę w ruch, kopiąc drugą nóżką albo machając rączkami, jednocześnie nie spuszczając wzroku z zabawki.

Do niedawna psychologowie byli przekonani, że dzieci nie rozumieją przyczynowości. Mogą wiedzieć, że jedna rzecz zdarzyła się wcześniej, a  po niej nastąpiła inna, ale nie wiedzą, że drugie zdarzenie mogło być skutkiem pierwszego. Jean Piaget, szwajcarski fi lozof i psycholog badający rozwój dziecka, był przekonany, że dzieci zaczynają rozumieć przyczynowość dopiero w wieku szkolnym. Brało się to  stąd, że dwu- i trzylatkom zadawał zbyt trudne dla nich pytania. Dlaczego w nocy robi się ciemno? Dlaczego chmury przesuwają się po  niebie? Współcześni psychologowie rozwojowi robią podobne eksperymenty, ale pytają o sytuacje i zjawiska znane małym dzieciom. Dlaczego Jaś otwiera lodówkę, kiedy jest głodny? Jak działa rower trójkołowy? I wtedy otrzymują logiczne odpowiedzi.

Prof. Gopnik uważa, że dzieci są jak departament badań i rozwoju w firmie, a dorośli jak dział sprzedaży i marketingu. Dlaczego? – Dzieci nie muszą jeszcze wykonywać określonych zadań i nie mają takich obowiązków jak dorośli. Mogą za to dowolnie eksplorować otoczenie, skupiać się na wszystkim, co przyciąga ich uwagę i uczyć się dzięki temu o świecie, żeby potem wykorzystać te informacje w dorosłym życiu. Wraz z  długim dzieciństwem, znacznie dłuższym niż u wszystkich innych ssaków, dała nam to ewolucja.

Mózg małego dziecka został perfekcyjnie przygotowany do eksplorowania świata. Umysł osoby dorosłej automatycznie wyłącza wszystkie bodźce, których w danej chwili nie potrzebuje. Skupia się tylko na czynności, którą chce wykonać. Dziecko wyłapuje wszystkie sygnały z otoczenia, ponieważ jeszcze nie ma filtra wskazującego, co w danym momencie jest najważniejsze. Jego uwaga w tym sensie jest szersza niż dorosłego.

– Dorośli są bardziej otwarci na otoczenie jedynie podczas podróży, gdy chcą poznać nowe miejsca lub obcą kulturę. Po kilku dniach odkrywania na  przykład Pekinu nasz umysł jest napakowany tysiącami doznań. Dla  rocznego czy dwuletniego dziecka każdy dzień jest jak odkrywanie Indii –  mówi prof. Gopnik. Neuropsycholog Rafael Malach z Hebrew University dowiódł, że mózg dorosłego potrafi się zachowywać jak mózg dziecka nie  tylko w dalekiej podróży albo podczas głębokiej medytacji, ale również w  czasie oglądania frapującego filmu. Ochotnikom, których mózgi były monitorowane za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego, wyświetlił film Sergio Leone „Dobry, zły i brzydki". Okazało się, że  część mózgu odpowiedzialna za planowanie i samokontrolę była praktycznie wyłączona, a inna część, która jest wyjątkowo aktywna u małych dzieci, wręcz iskrzyła. Czasem warto się więc przestać koncentrować na jednej rzeczy, a zamiast tego otworzyć się na wiele bodźców i puścić wodze fantazji.

Okładka tygodnika WPROST: 24/2009
Więcej możesz przeczytać w 24/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 24/2009 (1379)

  • Poczta 7 cze 2009, 20:00 Szklane domy z wyprzedaży Informujemy, że w artykule „Szklane domy z wyprzedaży" (nr 21) pojawiła się błędna informacja dotycząca obniżki cen metra kwadratowego powierzchni mieszkaniowej, która powstaje w ramach projektu Nowe... 4
  • Na stronie - Plenum na dożynkach 7 cze 2009, 20:00 Mania obchodów opanowała Polaków. A właściwie polityków oraz część intelektualistów i dziennikarzy. Jeśli się będziemy odpowiednio nadymać i maksymalnie koturnowo obchodzić obchody, wyślemy ponoć jakieś pozytywne sygnały w świat. 5
  • Z ŻYCIA KOALICJI 7 cze 2009, 20:00 Fantastyczną listę wyborczą miała PO w Kujawsko-Pomorskiem. Najpopularniejszym kandydatem był Tadeusz Zwiefka – gwiazda telewizji w stylu retro (konkretnie – lata 80.). Drugą lokomotywą był Janusz Dzięcioł –... 6
  • Z ŻYCIA OPOZYCJI 7 cze 2009, 20:00 Z okazji Dnia Dziecka prezydent przejechał się ciuchcią z bliźniakami Kaczyńskimi. I nie wykluczył, że bachory te też mogą kiedyś zostać prezydentem i premierem. Podobno historia powtarza się jako parodia. Tu jednak śmieszny był już... 7
  • Jak zdradzają kobiety 7 cze 2009, 20:00 Stereotyp, że ona jest wierna, a on nie, same kobiety odesłały do lamusa. Na pytanie o zdradę partnera w ciągu ostatnich 12 miesięcy 8 proc. Polaków i 5,4 proc. Polek odpowiedziało twierdząco. Do zdrady w dłuższej perspektywie przyznało się aż 15 proc. kobiet (wobec 26 proc.... 9
  • SKANER 7 cze 2009, 20:00 12
  • Nasz drogi wicepremier Pawlak 7 cze 2009, 20:00 Nasz drogi wicepremier Pawlak Milion złotych kosztuje dwuletnia obsługa prawna Waldemara Pawlaka. To tylko ułamek sumy, jaką rocznie wydają polskie urzędy na zakupy z wolnej ręki. 12
  • Zdecyduje Bóg, nie papież 7 cze 2009, 20:00 „Wprost” dotarł do szczegółów majowej audiencji Lecha Kaczyńskiego u Benedykta XVI. Według naszych ustaleń papież zasugerował w rozmowie z prezydentem, że w 2010 roku może dojść nie tylko do beatyfikacji Jana Pawła II, ale i ks. Jerzego Popiełuszki. 13
  • Dorn bez bajek 7 cze 2009, 20:00 Ludwik Dorn, były marszałek Sejmu, w wielkiej tajemnicy kończy prace nad książką. Będzie oczywiście polityczna i może się okazać nieprzyjemną niespodzianką dla prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego. 13
  • Samsung dla Akogo? 7 cze 2009, 20:00 Obrazy i fotografie młodych uczestników konkursu Samsung Art Master, organizowanego przez Samsung Electronics Polska i Centrum Sztuki Współczesnej, będzie można kupić 14 czerwca na aukcji w warszawskich Łazienkach. 13
  • KONKURS: Co dalej z prasą? 7 cze 2009, 20:00 Czy media elektroniczne wyprą prasę? I jak wpłynie na to kryzys? Serwis dziennikarstwa obywatelskiego Infotuba.pl ogłasza konkurs na tekst na ten temat. 13
  • Puls gospodarki 7 cze 2009, 20:00 Branie na komórki Do 2012 r. liczba telefonów komórkowych w Polsce zwiększy się o 8 mln. Sieci będą walczyły o klientów specyficznymi usługami, na przykład… abonamentem dla wędkarzy. Według Urzędu Komunikacji Elektronicznej... 18
  • Przegląd prasy zagranicznej 7 cze 2009, 20:00 HIPERAKTYWNY OBAMA Pragmatyzm w działaniu Wizyta prezydenta Baracka Obamy w krajach arabskich jest wyrazem pragmatyzmu. Amerykański przywódca, któremu zależy przede wszystkim na przełomie w bliskowschodnim procesie pokojowym oraz... 20
  • Emigracja Tuska 7 cze 2009, 20:00 Donald Tusk już zamieszkał w Pałacu Prezydenckim. Przynajmniej mentalnie. Z Platformy Obywatelskiej wyprowadził się, gdy zostawał premierem. W prace rządu jest wprawdzie zaangażowany, ale raczej z przymusu, bo droga do prezydentury może wieść tylko przez dobre notowania jego... 22
  • Kobiety na kryzys 7 cze 2009, 20:00 To, o co od lat walczyli unijni politycy, udało się osiągnąć wolnemu rynkowi. Kobiety przejmują władzę w gospodarce. Mężczyźni dwukrotnie częściej tracą pracę, a po zwolnieniu mają większy problem ze znalezieniem nowej. Choćby dlatego, że zarabiają więcej niż kobiety, a nie są... 24
  • Jawność na wniosek 7 cze 2009, 20:00 Sędzia ma władzę, prestiż, immunitet i gwarancję zatrudnienia. Ale co ma w portfelu – tego nie wiemy. „Wprost” od kilku tygodni postuluje, by sędziowie – tak jak posłowie, ministrowie, radni – składali jawne oświadczenia majątkowe. O to, dlaczego... 26
  • Zapytaj wprost - Nie muszę łgać 7 cze 2009, 20:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Henryk Wujec, legenda podziemnej „Solidarności”, po 1989 r. poseł czterech kadencji. Przy „okrągłym stole” pracował w zespole ds. pluralizmu związkowego. W rządzie Jerzego Buzka... 27
  • Plus ujemny - Symból 7 cze 2009, 20:00 Starszy podaje ją młodszemu, kobieta mężczyźnie, nigdy na odwrót. Takie są podstawowe zasady podawania rąk na przywitanie. Gest ten ma w Europie wielowiekową tradycję. Kiedy rycerz wyciągał prawicę do drugiego zbrojnego, oznaczało to, że nie ma w niej broni. Uściśnięcie dłoni... 28
  • Ile państwo zdziera z kierowców 7 cze 2009, 20:00 Ponad 50 mld zł zostawili w zeszłym roku zmotoryzowani Polacy w publicznej kasie pod postacią różnego rodzaju podatków, parapodatków i opłat. Kwota ta stanowi aż 18 proc. wszystkich przychodów budżetu państwa. Jeszcze bardziej boli to, że zaledwie jedna czwarta tych pieniędzy... 31
  • Buzek wszystkich Polaków 7 cze 2009, 20:00 Dostał niewiele ponad tysiąc głosów i do Sejmu w 1997 r. wszedł dzięki istnieniu listy krajowej. Ten prawie nieznany poseł został wkrótce szefem rządu AWS-UW. Gdy opuszczał fotel premiera, miał opinię polityka słabego i niesamodzielnego. Ale ten słaby polityk po trzech latach... 38
  • Ryba po Polsku - Szaleństwo obalania 7 cze 2009, 20:00 Obchody 4 czerwca, jakie były, każdy widział. Oprócz tych, którym było szkoda czasu na oglądanie. Tradycyjnie każdy obchodził siebie. Siebie z bliska, innych z daleka. Wysyp ludzi, którzy dwadzieścia lat temu obalili komunizm, był istotnie rekordowy. Po prostu klęska urodzaju. 41
  • Odsiecz ze Wschodu 7 cze 2009, 20:00 Ani bezrobocie, ani powracający z Zachodu, ani kryzys czy pierwsze bankructwa dużych przedsiębiorstw nie są w stanie zmusić Polaków do podjęcia pracy na „urągających ich dumie” stanowiskach. Oferty dla sprzedawców, kasjerów czy budowlańców wiszą w urzędach pracy... 42
  • Ekowyzysk 7 cze 2009, 20:00 Z ekologii rządy uczyniły obecnie podstawowy regulator rynków. A firmy zbijają majątek na „ekologicznych” technologiach i produktach. Tylko konsument rozkłada ręce, płacze i płaci. 44
  • Zobligowani do oszczędzania 7 cze 2009, 20:00 Zraziliśmy się do lokowania pieniędzy w funduszach inwestycyjnych, nie ufamy lokatom bankowym, giełdę omijamy szerokim łukiem. Ta nieufność do rynków finansowych przełożyła się na zwiększone zainteresowanie obligacjami. 46
  • Polska dla inwestorów 7 cze 2009, 20:00 Czy ma sens ogłaszanie w samym środku światowego kryzysu, że Polska jest atrakcyjnym miejscem do inwestowania? Tak, bo paradoksalnie to właśnie kryzys sprawił, że możemy w oczach inwestorów wybić się przed inne kraje. 47
  • Głos z Ameryki - Chora Ameryka 7 cze 2009, 20:00 Lawrence Kudlow Nikt nie uwierzy, że rozszerzenie systemu ubezpieczeń zdrowotnych o dodatkowe 50 mln Amerykanów nie zwiększy wydatków budżetowych. Wbrew temu, co mówią ludzie Baracka Obamy, koszty wzrosną – i to gigantycznie – nawet o 2 bln dolarów rocznie. Już... 48
  • Geniusz dziecka 7 cze 2009, 20:00 Elise Tan Roberts i Georgia Brown miały zaledwie po dwa lata i kilka miesięcy, gdy zostały przyjęte do Mensy. Ich iloraz inteligencji wynosił 150. Gdańszczanin Igor Falecki mając cztery lata, potrafił już mistrzowsko grać na perkusji. Pierwsze bębny otrzymał na trzecie... 50
  • Fałszywa Nefretete 7 cze 2009, 20:00 Popiersie egipskiej królowej Nefretete prawdopodobnie liczy nie 3,5 tys., lecz zaledwie 100 lat. Henri Stierlin, szwajcarski historyk sztuki, uważa, że wapienna rzeźba, pokryta stiukiem i pomalowana farbami o żywych odcieniach, wyszła w 1912 r. spod ręki Gerharda Marcksa. 52
  • Koniec gier 7 cze 2009, 20:00 Najpierw były warcaby, teraz przyszedł czas na sudoku. Programiści rozszyfrowali kolejną popularną rozrywkę. Czy to koniec gier umysłowych? 54
  • Tajemnica ucha van Gogha 7 cze 2009, 20:00 Dwa dni przed Bożym Narodzeniem 1888 r. holenderski malarz Vincent van Gogh odciął sobie ucho. Ten najbardziej chyba znany incydent w dziejach historii sztuki mógł wyglądać zupełnie inaczej. Niemieccy historycy Hans Kaufmann i Rita Hildegard w książce „Ucho van Gogha.... 55
  • Rosyjski pocałunek 7 cze 2009, 20:00 „Czy Dmitrij Miedwiediew zostanie nowym Gorbaczowem?” – zupełnie poważnie pytają europejscy dziennikarze. Przekonanie, że w Rosji dokonuje się jakaś liberalna przemiana, jest bardzo modne w Brukseli, Rzymie, Paryżu czy Berlinie. Coraz głośniej słychać, że... 56
  • Włoszka na słoniu 7 cze 2009, 20:00 Włoskie kobiety, jak twierdzi Silvio Berlusconi, biją urodą wszystkie inne, także w rządowych gabinetach. Poza tym w krajowej polityce niewiele o nich słychać. Za to za granicą zdobywają sławę – jak Włoszka, która od kilkudziesięciu lat chodzi w kolorowym sari, oddaje... 58
  • Europa i reszta - Prezenty dla Polski 7 cze 2009, 20:00 Akurat w dniu radości z odzyskania niepodległości otrzymaliśmy z Rosji prezent, którego rząd międzynarodowej miłości Donalda Tuska chyba się nie spodziewał. Zostaliśmy obarczeni odpowiedzialnością za rozpętanie II wojny światowej. Takie oskarżenie znalazło się na stronie... 60
  • Zwyczajne porno 7 cze 2009, 20:00 Europejskie kino, które rości sobie pretensje do tego, by być lepszym i bardziej artystycznym od hollywoodzkiej sieczki, coraz częściej przypomina zwykłe porno. Tę tendencję dobrze obrazuje święcący właśnie triumfy w polskich kinach „Antychryst” Duńczyka Larsa von... 62
  • RECENZJE 7 cze 2009, 20:00 Okazuje się że rok 1989 dał nam nie tylko niepodległość, ale też zespół Elektryczne Gitary, zwany też Elektrycznymi Fujarami. Bo to takie fujary są. Śpiewać toto nie umie. Hendriksem też raczej nie jest. Łysy jakiś, nieekspresyjny... 66
  • Duński szyk 7 cze 2009, 20:00 Najlepiej ubranymi Europejczykami nie są – jak mogłoby się wydawać – ani eleganccy Francuzi, ani wymuskani Włosi. W tej konkurencji bezkonkurencyjni okazują się Duńczycy. Powściągliwi i chłodni, ubierają się jakby mimochodem. Ale są niepowtarzalni, a przez to... 68
  • Belgia – królestwo za piwo 7 cze 2009, 20:00 W Belgii warzy się aż 700 gatunków piwa. Na piwne pielgrzymki po browarach ciągną tu miłośnicy złotego napoju z całej Europy. Należy jednak smakoszy ostrzec: belgijskie piwa mają nawet 10 proc. alkoholu, co znaczy, że nie można bezboleśnie wypić tyle, zwykle. 70
  • Używka na kołach 7 cze 2009, 20:00 Czy samochód, który jest praktyczny jak stępiony nóż i przestronny nie bardziej niż pudełko po butach, może być atrakcyjny? Zdecydowanie tak. Pod jednym wszakże warunkiem – musi to być Mazda MX-5. 72
  • Skibą w mur - Polskie Chiny 7 cze 2009, 20:00 Co by było, gdyby babcia miała wąsy? To nie tani greps z kabaretu, ale pytanie, które poważnie zadaje sobie wielu smakoszy i tropicieli historii. Pytania o to, jak potoczyłyby się dzieje, gdyby nie potoczyły się tak, jak je znamy z opisów i kronik, tylko z pozoru wydają się... 74

ZKDP - Nakład kontrolowany