Trybunał budżetu

Trybunał budżetu

Dodano:   /  Zmieniono: 
Trybunał Konstytucyjny chroni finanse państwa kosztem obywateli!
Styczeń 2006 r. Po załamaniu się budżetu państwa minister finansów Grzegorz W. Kołodko zgłasza projekt ustawy konfiskującej majątki warte więcej niż 100 tys. zł. Przy aplauzie Ryszarda Bugaja i Piotra Ikonowicza Sejm przyjmuje nowe prawo. Nieliczni w nowym parlamencie posłowie Platformy Obywatelskiej składają do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niezgodności ustawy z konstytucją. Spokojnie czekają na wyrok. W końcu ustawa zasadnicza nie pozwala na wywłaszczanie bez odszkodowania. Trybunał stwierdza, że ustawa konfiskująca mienie była jednorazowa, została już wykonana, a zatem nie podlega ocenie. Fikcja? Nie do końca. Tak trybunał uzasadnił umorzenie wniosku o stwierdzenie niezgodności z konstytucją reformy rolnej z 1944 r. Konfiskata mienia bez odszkodowania, nielegalne opłaty parkingowe, które nie podlegają zwrotowi, łamanie umów międzynarodowych, podatki wprowadzane z dnia na dzień - to wszystko według Trybunału Konstytucyjnego jest zgodne z uchwaloną w 1997 r. ustawą zasadniczą. Zdaniem sędziów, budżet państwa podlega konstytucyjnej ochronie. Nie może być narażony na konieczność wypłacenia wysokich odszkodowań, nawet jeżeli są one skutkiem łamania przez państwo prawa.

Safjan kontra Safjan
800 mln zł dochodu z tytułu podatku od oszczędności, czyli 0,4 proc. rocznego bud-żetu państwa, było jedynym powodem uznania sposobu wprowadzenia podatku Belki (od zysku z kapitału) za zgodny z konstytucją. Obywatele mieli tylko siedem dni na zadbanie o własne pieniądze. I to czysto teoretycznie, bo "Dziennika Ustaw", który ukazał się 23 listopada 2001 r., poza ówczesną wiceminister finansów Ireną Ożóg nikt wówczas nie widział. Podobnie było z bezprawnym pobieraniem opłat za parkowanie.
Trybunał Konstytucyjny 10 grudnia 2002 r. uznał je za niezgodne z konstytucją. Zostały wprowadzone rozporządzeniem, tymczasem obciążenia finansowe wolno nakładać na obywateli jedynie ustawami. Wydawałoby się, że bezprawnie pobrane opłaty należy zwrócić. Otóż nie, trybunał ponownie ulitował się nad budżetem, tym razem samorządów. Nakazał jedynie wydanie odpowiedniej ustawy. Zastrzegł jednocześnie w uzasadnieniu, że pobrane sumy nie podlegają zwrotowi. Co ciekawe, prezes trybunału Marek Safjan w wypowiedzi dla "Wprost" z lipca 2002 r. miał inne zdanie. "Uważam jednak, że opłaty, które pobrano na podstawie bezprawnych przepisów, powinny zostać zwrócone" - powiedział nam wówczas. Skończyło się na słowach.

W czyim interesie?
Trybunał nie widzi nic zdrożnego w zabieraniu majątku obywatelom. We wrześniu 1944 r. PKWN wydał dekret o reformie rolnej. W chwili wydania dekretu obowiązywała konstytucja marcowa, przewidująca wywłaszczenie jedynie za odszkodowaniem. Reforma rolna była więc sprzeczna z ustawą zasadniczą. Takie orzeczenie naraziłoby jednak państwo na konieczność płacenia odszkodowań. Trybunał Konstytucyjny wziął to pod uwagę i stwierdził, że nie może oceniać reformy rolnej, ponieważ był to jednorazowy akt prawny, który już wykonano. Podobnie TK potraktował prawo własności przesiedleńców zza Buga. Przez 58 lat skarb państwa zarabiał, korzystając z majątków na ziemiach zachodnich (otrzymał je w zamian za majątki zabużańskie). Sędziowie trybunału orzekli, że państwo łamało ustawę zasadniczą. Diabeł jak zwykle tkwi w szczegółach. Ratyfikowane przez Polskę umowy międzynarodowe gwarantują Zabużanom otrzymanie równowartości majątków, które pozostawili na wschodzie. Trybunał uznał jednak, że gotówka im się nie należy. Decydujący (jak zwykle) okazał się interes budżetu.
Trybunał lekceważy także prawo włas-ności świeższej daty. Właściciele nie mogą w całości ponosić kosztów utrzymania swoich budynków - orzekł TK i pozwolił podnieść czynsze do 3 proc. wartości mieszkania. Podniósł się lament nad losem biednych lokatorów. W tej atmosferze zaczął umykać sens wyroku. Można go było odczytać, analizując wypowiedzi Marka Safjana. "Gazecie Wyborczej" powiedział on wówczas, że właściciel może nie osiągać zysku, ale nie może ponosić strat. Trybunał Konstytucyjny uznał zatem za niekonstytucyjne ustalanie maksymalnej stawki czynszu poniżej kosztów, a nie poniżej stawki rynkowej. Oznacza to, że pozwolił właścicielom jedynie nie dokładać do interesu. Tymczasem jeżeli właściciel nie może zarabiać na czynszu tyle, ile na wolnym rynku, to dopłaca do kamienicy.

Prawo do bezprawia?
- Nie można brakiem pieniędzy tłumaczyć łamania prawa - komentuje prof. Władysław Rozwadowski z Wydziału Prawa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Prezes TK pochwalił się tymczasem na łamach "Rzeczpospolitej", jak to stara się uwzględniać skutki wyroków dla budżetu i że - jego zdaniem - jest to postęp wobec rzymskiej zasady dura lex, sed lex. Trybunał, chroniąc skarb państwa, ma poczucie - dał do zrozumienia prezes - że chroni interesy wszystkich obywateli.
Nie ma nic bardziej demoralizującego niż pobłażanie - wie o tym każdy rodzic. Trybunał może się czuć, jeśli nie rodzicem, to na pewno akuszerką potworków legislacyjnych Grzegorza Kołodki. Minister miał prawo przypuszczać, że skoro trybunał zaakceptował podatek Belki, uchylił się od oceny reformy rolnej, utrudnił zwrot bezprawnie pobranych opłat za parkowanie, to w imię dobra budżetu oszczędzi również ustawę o deklaracjach majątkowych. Na szczęście, tym razem się mylił. Trybunał potrafi być wymagający, jeśli chodzi o jakość stanowionego w Polsce prawa. Szkoda tylko, że tak nisko ustawił poprzeczkę.

Godność i pieniądze
MAREK SAFJAN
prezes Trybunału Konstytucyjnego
Trybunał Konstytucyjny chroni budżet państwa, ale budżet nie stoi najwyżej w hierarchii wartości konstytucyjnych. Istnieją zasady fundamentalne, których naruszenie nie może być usprawiedliwione ochroną finansów państwa. Należy do nich godność człowieka albo sama istota prawa konstytucyjnie chronionego, na przykład prawa włas-ności. Kiedy dochodzimy do tych nieprzekraczalnych granic, budżet musi ustąpić. Prawdą jest, że o tym, gdzie te granice przebiegają, decydują sędziowie, ale nie jest to decyzja zupełnie dowolna. Pamiętajmy, że trybunał ma dorobek orzecznictwa, który bierzemy pod uwagę, orzekając wyroki. W skrajnym wypadku jest możliwe, by akt prawny został uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą tylko ze względu na jego skutki dla budżetu państwa. Nie istnieje ustalona kwota, która o tym decyduje. Każdy wypadek oceniamy indywidualnie.
Więcej możesz przeczytać w 7/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 7/2003 (1055)

  • Na stronie - Zrób to sam! 16 lut 2003 Nie ma żadnej afery Rywina. Jest epokowy wynalazek Rywina, który przejdzie do historii, podobnie jak koło, druk, telefon czy Internet. 3
  • Trybunał sejmowy 16 lut 2003 Kim są członkowie "grupy trzymającej władzę", na którą w rozmowie z Adamem Michnikiem powoływał się Lew Rywin, domagając się łapówki od Agory? To starają się ustalić posłowie z komisji śledczej,... 8
  • Dossier 16 lut 2003 JÓZEF ŻYCIŃSKI arcybiskup, metropolita lubelski "Nie bądźmy jedynymi sprawiedliwymi. W każdym kraju można spotkać osoby, które spryt kochają bardziej niż uczciwość i zasady moralne" Program I Polskiego Radia... 9
  • Z życia koalicji 16 lut 2003 Nie wiemy, czy ktoś to w końcu opublikuje, ale po Warszawie już krążą całkiem nieoficjalnie zdobyte billingi rozmów z komórki Lwa Rywina z lipca zeszłego roku. Wynika z nich jasno, że tuż po spotkanku z Michnikiem pan Lew... 10
  • Z życia opozycji 16 lut 2003 Chłopy blokują drogi, znaczy się idzie wiosna. Nie zważając na parszywą pogodę, zwolennicy Andrzeja Leppera opuścili ciepłe domostwa i rozstawili się na kilku ważnych trasach. Podobno na blokadach widziano także przedstawicieli Ligi... 11
  • M&M 16 lut 2003 Łapówka (nie) kontrolowana - felieton Marka majewskiego 12
  • Playback 16 lut 2003 12
  • Omijaj Polskę 16 lut 2003 Ponad połowa z siedmiuset przebadanych przez Centrum Badań Marketingowych Indicator (na zlecenie Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych) przedstawicieli firm z zagranicznym kapitałem uważa, że nasze prawo przeszkadza w działalności gospodarczej! 12
  • Fotoplastykon 16 lut 2003 14
  • Poczta 16 lut 2003 Listy od czytelników 16
  • Kadry 16 lut 2003 17
  • Na złe i na najgorsze 16 lut 2003 W opiece medycznej dopiero teraz - a właściwie należałoby powiedzieć: wreszcie! - kończy się PRL. - Z powodu zadłużenia mamy kłopoty z zaopatrzeniem w podstawowe leki - alarmuje Bogdan Dziatkiewicz, dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Białymstoku. - W naszym ośrodku... 18
  • Polska moralność 16 lut 2003 Hipokryzja i podwójna moralność to zasady działania polskich elit 26
  • Cafe Wprost - Jestem pesymistą 16 lut 2003 Spotkanie ze ZBIGNIEWEM ZIOBRĄ, posłem PiS, członkiem komisji sejmowej badającej tzw. sprawę Rywina 30
  • Zerowanie zielonych 16 lut 2003 Po unijnym referendum Leszek Miller wyrzuci PSL z rządu. Zacznie od likwidacji kontrolowanych przez ludowców ministerstw i agencji. 32
  • Bomba płacowa 16 lut 2003 700 tysięcy pracowników nie otrzymuje regularnie wypłat 36
  • Sejm przeciw pedofilom 16 lut 2003 Posłowie chcą wyręczyć nieudolną prokuraturę w walce z pedofilską ośmiornicą 38
  • Nałęcz - Piłsudski na Husajna 16 lut 2003 Już starożytni Rzymianie mówili: chcesz pokoju, gotuj się do wojny 39
  • Giełda i wektory 16 lut 2003 Hossa Świat Faraon Rosji W Moskwie aresztowano Siergieja Mawrodiego, któremu stawiany jest zarzut popełnienia oszustwa finansowego na wielką skalę. Utworzona przez niego na początku lat 90. spółka MMM działała na zasadzie... 40
  • Amerykańska katapulta 16 lut 2003 Amerykanin W.B. Shockley wynalazł w 1949 r. tranzystor bipolarny, który zrewolucjonizował światową elektronikę. Największą fortunę na tym wynalazku zrobił jednak Akio Morita, twórca Sony, zasypując Amerykanów produktami, w których wykorzystano tranzystory. Lekcję z doświadczeń... 42
  • Trybunał budżetu 16 lut 2003 Trybunał Konstytucyjny chroni finanse państwa kosztem obywateli! 46
  • Nóż na giełdzie 16 lut 2003 Akcjonariusze amerykańskich koncernów nadzorują rady nadzorcze 48
  • Świnka roku 16 lut 2003 Najlepsze produkty świata 2002 roku według magazynu "Business Week" 52
  • Ruch postępowowsteczny 16 lut 2003 Państwa, które zabrały ludziom gospodarczą swobodę, pozbawiły ich zarazem szansy na dobrobyt 56
  • W czambuł! 16 lut 2003 Sztandarowe postaci antykomunistycznej opozycji wróciły do swoich czerwonych korzeni 57
  • Supersam 16 lut 2003 Koktajl bez wysiłku Tefal wprowadził na rynek mikser stojący Ice Crusher służący do przygotowania drinków, także tych z lodem. Urządzenie o pojemności 1,5 l jest wyposażone w specjalny nóż do kruszenia lodu i szufladę do... 58
  • Srebrne usta Zyty Gilowskiej 16 lut 2003 To słuchacze Radia Maryja najpewniej głosowali na Zytę Gilowską, posłankę Platformy Obywatelskiej, która wygrała dziesiąty plebiscyt radiowej Trójki i tygodnika "Wprost" na najzabawniejszą wypowiedź roku 2002. 59
  • Dzieci Sendlerowej 16 lut 2003 Oskar Schindler uratował 1100 Żydów, Irena Sendler - 2500 żydowskich dzieci. Ocaleni chcą zgłosić Polkę do Pokojowej Nagrody Nobla 60
  • Dollywood 16 lut 2003 Dolly Parton zbudowała sobie w Tennessee świątynię 64
  • Ślizg na Clintonie 16 lut 2003 Na imprezie pod patronatem radiowej Trójki można zjeżdżać po śniegu nawet na dziurze budżetowej 65
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Fasolowy zawrót głowy 16 lut 2003 Bracie! Zbliża siĘ przednówek. Wszystkie ziemniaki z piwnicy już zjedzone, mąka na wykończeniu, a do sklepu daleko, nawet groch już wyszedł, bo my, jak wiesz, lubimy grochówkę. 66
  • Mucha bojowa 16 lut 2003 Husajn przygotowuje się na tradycyjną wojnę, Bush na wojnę robotów i nowych technologii. Takich jak amerykańska mucha bojowa. 68
  • Druga płeć - Wiśniewski? Ja to kupuję! 16 lut 2003 Tym, którzy obejrzeli "Gwiazdora", lider Ich Troje przestał się jawić jako dziwoląg o czerwonych włosach i z piercingiem na twarzy 70
  • Taniec ze związanymi nogami 16 lut 2003 Jak w II RP przedsiębiorcy zmagali się z biurokracją, fiskalizmem i korupcją 72
  • Know-how 16 lut 2003 Tu mówi twoje serce! Wszczepione do klatki piersiowej (z podłączeniem do jednej z komór serca) urządzenie wielkości pudełka zapałek może monitorować pracę serca i bezzwłocznie przekazywać dane lekarzowi nawet... 75
  • "Titanic" Hellady 16 lut 2003 Robert Ballard odnalazł najstarszy wrak statku starożytnej Grecji 76
  • Iloraz długowieczności 16 lut 2003 Inteligentniejsi żyją zdrowiej i dłużej 78
  • Koszmar Parkinsona 16 lut 2003 Zaburzenia snu są często sygnałem schorzeń neurologicznych 79
  • Bez granic 16 lut 2003 Bunkier widmo Colin Powell, amerykański sekretarz stanu, zademonstrował Radzie Bezpieczeństwa ONZ taśmy z nagraniami, na których iraccy oficerowie rozmawiają o możliwości posiadania "zakazanej" amunicji i... 80
  • Bankrut Schröder 16 lut 2003 Kanclerz Niemiec zawarł samobójczy sojusz ze związkowcami Jak to pięknie, że teraz znowu można przejechać od Alp do Morza Północnego przez same zaprzyjaźnione kraje" - zauważył popularny polityk bawarskiej CSU Michael Glos. 82
  • As z rękawa SPD 16 lut 2003 Wolfgang Clement następcą Schrödera? 84
  • Kalifat wolnego świata 16 lut 2003 Nie zdążymy się nawet obejrzeć, a już będzie po wszystkim. Wtedy wreszcie wszyscy swobodnie odetchną, bo pozbędziemy się tego wariata Husajna. Jak tylko Amerykanie "posprzątają" w Bagdadzie, od razu zrobi się ruch w biznesie nad całą Zatoką Perską. Irak to przecież duży i... 86
  • Siła przyciągania 16 lut 2003 Rozmowa z BENJAMINEM R. BARBEREM, politologiem, byłym doradcą Billa Clintona 88
  • Tarcza wodza 16 lut 2003 Husajn nie zawaha się zagazować Irakijczyków 90
  • Rok to wyrok 16 lut 2003 Rosja spycha Ukrainę na szlak przetarty przez Łukaszenkę 91
  • Cytat dyplomatyczny - Potęga kłamstwa 16 lut 2003 Wierzyć w kłamstwo jest łatwiej niż mu zaprzeczyć 93
  • Menu 16 lut 2003 Polska W 80 lat dookoła świata Olgierd Budrewicz powtarza, że w życiu trzeba mieć pasje i chcieć je realizować. On sam ma je trzy: podróże, pisanie i Warszawę. Dwie pierwsze stały się jego sposobem na życie. Budrewicz kończy... 94
  • Bóg w Hollywood 16 lut 2003 W tym roku Oscary przyznane zostaną filmom klasycznym, nie przenoszącym widza w świat wirtualny. Kto w kolejce po statuetki? 98
  • Gra pośladków 16 lut 2003 George Clooney wypina siź na wizerunek słodkiego przystojniaka 102
  • Kino Tomasza Raczka 16 lut 2003 Recenzje filmów: Solaris i wszytsko albo nic 103
  • Klęska mistrzów 16 lut 2003 Nowe przedstawienia Hanuszkiewicza, Lupy i Bradeckiego są nudne i wtórne 104
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 16 lut 2003 Recenzje płyt 105
  • Bezustanna jasność 16 lut 2003 "Bezsenność" Christophera Nolana śmiało łączy tradycyjny czarny kryminał z kinem artystycznym i autorskim 106
  • Pomylka 16 lut 2003 Jak wszyscy byli zdobywcy telewizyjnego Wiktora biorę corocznie udział w wyborach kolejnych laureatów. W tym roku na wydrukowanej na kredowym papierze liście kandydatów znajdował się dwukrotnie Piotr Bałtroczyk: w rubryce osobowość telewizyjna jako Bartołczyk i w rubryce... 108
  • Życie jest (tele)nowelą 16 lut 2003 Życie polityczne w Polsce przypomina telenowelę. Nie ma obawy, że wyjeżdżając na jakiś czas z kraju, można stracić wątek. Po dwóch tygodniach sprawy (z drobnymi wyjątkami) znajdują się dokładnie w tym samym miejscu co przed... 108
  • Organ Ludu 16 lut 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 7 (20) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 10 lutego 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Gospodarska troska I sekretarza Partii i rządu Edwarda Millera Wizyta w hollywoodzkiej fabryce I sekretarz z... 109
  • Świńskie zabawki 16 lut 2003 Andrzej Lepper, który w wielkim stylu powrócił do łask telewizji, problemy świń zna dobrze, bo od lat walczy o dostęp do koryta 110