Perły do lamusa?

Perły do lamusa?

Dodano: 
"Człowieka bez przeszłości" można porównać do "Amelii": oba filmy aż ociekają wiarą w dobrego człowieka

Tomasz Raczek: Panie Zygmuncie, gdy myślę o nagrodzonym w Cannes fińskim filmie "Człowiek bez przeszłości", którego reżyserem jest Aki Kaurismäki, przypomina mi się "Amelia". O ile jednak francuska produkcja kojarzyła się ze słodkim likierem, o tyle ten film wydaje się wytrawny jak czysta skandynawska wódka.
Zygmunt Kałużyński: W "Amelii" była historia dobrej, zwyczajnej dziewczyny, która może żyć w dowolnym miejscu na ziemi. Tymczasem temat "Człowieka bez przeszłości" jest wyjątkowy: to opowieść o kimś, kto wskutek pobicia traci pamięć o swoim życiu.
TR: Wręcz traci życie, panie Zygmuncie, bo nasz bohater z powodu odniesionych ran umiera. A potem zdarza się cud i zmartwychwstaje. Odżywa w nim wszystko oprócz pamięci.
ZK: Lekarze stwierdzają jego zgon, on jednak ucieka ze szpitala. Jest człowiekiem funkcjonującym bez pamięci o swojej przeszłości. Skojarzyło mi się to z pewną książką - w swoim czasie miała wielkie powodzenie na Zachodzie, ale u nas przeszła bez echa. To "Nieboszczyk Mateusz Pascal" Luigiego Pirandella. Pirandello przedstawił historię człowieka, który przeżywa nieporozumienia w rodzinie, przyjeżdża do Monte Carlo i niespodziewanie wygrywa ogromną sumę. Równocześnie dowiaduje się, że… umarł. Po prostu do studni w jego gospodarstwie rzucił się samobójca, którego wzięto za niego. W ten sposób Mateusz dostaje szansę zostania kimś innym. Ta powieść była istną sensacją i trzykrotnie ją sfilmowano (m.in. z Mastroiannim w roli głównej). Teraz, po obejrzeniu "Człowieka bez przeszłości", zrozumiałem, skąd się wziął sukces tej książki.
TR: Skąd?
ZK: Za czasów PRL, gdy udawało mi się - jako dziennikarzowi filmowemu - wyjechać w świat, uderzała mnie różnica w mentalności, polegająca na tym, że ja (o paradoksie!) byłem bez porównania bardziej beztroski niż moi znajomi na Zachodzie. Oni byli bogaczami: mieli domy z basenami, limuzyny, wszelkie nowoczesne urządzenia, podczas gdy ja byłem właściwie oberwańcem. Sytuacja zmuszała ich jednak, by żyli w ciągłym napięciu, szli dalej, chronili to, co mają. Amerykanie nazywają to wyścigiem szczurów. W gruncie rzeczy dla nich sytuacja Mateusza Pascala była ponętna.
TR: Była szansą, żeby się wyzwolić z tych zależności i zacząć życie od nowa?
ZK: W każdym razie poczułem, że ja, z moją nędzą, żyję w luksusie kulturalnym. Oni nie mieli czasu, żeby chodzić do kina, czytać książki, słuchać muzyki; ja miałem, bo mi było wszystko jedno. Nawet polityką się nie interesowałem, ponieważ nie miałem na nią wpływu. Zrozumiałem, dlaczego możliwość zamienienia się w kogoś innego może mieć takie znaczenie.
TR: Zwracam jednak nieśmiało uwagę, panie Zygmuncie, że bohater Pirandella wygrał fortunę w kasynie w Monte Carlo, za którą łatwo mógł się na nowo urządzić, tymczasem bohater "Człowieka bez przeszłości" ląduje koło kanału na helsińskim przedmieściu bez grosza przy duszy. Ratują go biedacy i kloszardzi mieszkający w porzuconych kontenerach. Brak dowodu tożsamości nie tylko nie pozwala mu przypomnieć sobie, kim jest, ale uniemożliwia mu również znalezienie pracy i zarobienie na siebie, a nawet zarejestrowanie się w charakterze bezrobotnego!
ZK: Ludzie z jego otoczenia też są w tragicznej sytuacji. Akcja filmu rozgrywa się w Helsinkach, czyli w zamożnym kraju skandynawskim…
TR: … ale przedstawia niezamożny fragment tego kraju.
ZK: Pokazuje sam dół - ludzi, którzy do tego stopnia mają liche życie, że tracą krytyczne spojrzenie na swoją sytuację.
TR: Nie ma w nich jednak żadnej goryczy, złości, agresji. To właśnie powód, dla którego porównałem "Człowieka bez przeszłości" do "Amelii": przy całej odmienności tych filmów oba aż ociekają wiarą w dobrego człowieka. Mają w sobie naiwność bajki. Tu nawet złe postacie, wbrew własnej woli, okazują się dobre!
ZK: Zastanawiam się, co mają ci wszyscy ludzie?
TR: Może mają to samo, co miał pan, kiedy wyjeżdżał za czasów PRL za granicę? Niefrasobliwość wynikającą z tego, że się nic nie ma.
ZK: Ale ja coś miałem, panie Tomaszu! Miałem rodzaj zaskakującej, paradoksalnej wolności i możność korzystania z kultury. Dlatego w stosunku do moich znakomicie zarabiających kolegów czułem się księciem konsumującym sztukę.
TR: W takim razie, co mają bohaterowie "Człowieka bez przeszłości"? Bo oni nie korzystają z kultury tak jak pan. Co najwyżej - jedząc darmową zupę - słuchają przygrywającej orkiestry Armii Zbawienia.
ZK: Wspólną cechą ich wszystkich jest bierność i stoickie, niemal filozoficzne znoszenie swojej sytuacji. Ma pan rację, że ten film jest zadziwiająco pogodny.
TR: Wyczuwam w nim chrześcijańską wiarę w to, że świat jest dobry, człowiek prawy i że - w gruncie rzeczy - wszystko będzie dobrze.
ZK: Jest tam ciekawa scena, gdy biedacy pomagają naszemu bohaterowi wrócić do życia. Kiedy staje on już trochę na nogi, pyta jednego z nich, jak mógłby się mu odwdzięczyć. Ten odpowiada: Jeżeli będę leżał twarzą do rynsztoka, to mnie obróć na plecy. To wszystko, co można dla mnie zrobić. "Amelia" to była prosta zabawa w życzliwość, natomiast "Człowiek bez przeszłości", który też jest bardzo prostym filmem, niesie ważną myśl: każdy jest twórcą samego siebie. Bohater sam musi się stworzyć od początku.
Okładka tygodnika WPROST: 13/2003
Więcej możesz przeczytać w 13/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 13/2003 (1061)

  • Doktryna EUnichów 30 mar 2003 EUnuchy - mawia się czasami w Ameryce o Europejczykach. 3
  • Peryskop 30 mar 2003 Wojenne diety 22 mln zł przeznaczono na razie z budżetu MON na pokrycie kosztów udziału polskich żołnierzy w wojnie w Iraku. Według szacunków Departamentu Obrony USA, przeciętny koszt działań powietrznych podczas operacji w... 6
  • Dossier 30 mar 2003 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI, prezydent RP "Mówiłem to i premierowi, i Michnikowi: skierujcie to do prokuratury, bo będzie z tego nieszczęście. To był i wrzesień, i październik, i listopad. (...) Premier popełnił błąd, minister... 7
  • Z życia koalicji 30 mar 2003 Jak co tydzień donoszono o tym, że rząd Millera się kończy i pojawiło się kilka nowych nazwisk kandydatów na następcę premiera. A może Małysz? Ech, nie ma to jak liczni przyjaciele! Ma ich Aleksander Kwaśniewski, dlatego na... 8
  • Z życia opozycji 30 mar 2003 Straszne wieści! Juliusz Braun zszokował Polskę zaskakującym twierdzeniem, że stanowiska w mediach publicznych dzieliły między siebie trzy bratnie partie: SLD, PSL i Unia Wolności. Członków komisji śledczej trafił grom z jasnego... 9
  • M&M 30 mar 2003 ŻYCIE NA ŻYWO - felieton Marka Majewskiego 10
  • Playback 30 mar 2003 10
  • Złota ósemka 30 mar 2003 W finale siódmej edycji konkursu o tytuł Menedżera Roku Stowarzyszenia Menedżerów w Polsce znaleźli się Marek Czeredys, prezes zarządu grupy Arcus, Zdzisław Juchacz, dyrektor naczelny Wojskowych Zakładów Uzbrojenia Nr... 10
  • Fotoplastykon 30 mar 2003 12
  • Poczta 30 mar 2003 Listy od czytelników 14
  • Kadry 30 mar 2003 15
  • III wojna światowa 30 mar 2003 Wielkie przełomy historyczne dokonują się zwykle w sposób niedostrzegalny dla współczesnych. Tak było i kiedy upadało Imperium Rzymskie, i kiedy Wałęsa przeskakiwał mur stoczni. Kiedy George Bush podejmował decyzję o ataku na Irak wiedział, że robi krok w kierunku likwidacji... 16
  • Sztab "Wprost" 30 mar 2003 Dobę po wybuchu wojny o Irak w redakcji "Wprost" eksperci ds. obronności dyskutowali o możliwych scenariuszach konfliktu 18
  • Polowanie na kreta 30 mar 2003 W USA powstaje minibroń atomowa do niszczenia celów podziemnych 22
  • Ostatni bastion Husajna 30 mar 2003 Aby obejrzeć Bagad z loty ptaka kliknij: TU! 26
  • Biohorror 30 mar 2003 Rozmowa z KENEM ALIBEKIEM, doradcą rządu amerykańskiego ds. bioobrony, byłym szefem programów wojny bakteriologicznej w ZSRR 28
  • Maskarada 30 mar 2003 Szczepy ospy rozrzucone na stacji metra w Warszawie wywołałyby epidemię w całej Europie 30
  • Gorący balon 30 mar 2003 Jak intelektualiści chcą naprawić (czytaj: zepsuć) Rzeczpospolitą 34
  • Fucha ministra 30 mar 2003 Grzegorz Kołodko nie może się zdecydować, czy być ministrem, wykładowcą czy biegaczem 38
  • Strefa bezprawia 30 mar 2003 Najniebezpieczniejsze dzielnice Warszawy, Łodzi, Krakowa, Wrocławia, Poznania, Gdańska, Katowic i Szczecina 40
  • Orzeł z LPR 30 mar 2003 Gdyby głupota miała skrzydła, radny z LPR miałby szansę polecieć na Księżyc bez pomocy rakiety 48
  • Giełda i wektory 30 mar 2003 Hossa Świat Rio brawo Tegoroczny karnawał w Rio de Janeiro okazał się jednym z najbardziej dochodowych w ostatnich latach. Miasto zarobiło na nim 136 mln USD. Do Rio przyjechało 388 tys. turystów, w tym 70 tys. z zagranicy. Dochodzą... 50
  • Plan katastrofy 30 mar 2003 Z całego programu Kołodki pozostaną tylko wyższe podatki 52
  • Pomożecie? 30 mar 2003 Rząd zaaprobował kierunki programu naprawy finansów autorstwa wicepremiera Grzegorza Kołodki. Sęk w tym, że ów program składa się głównie z kierunków, niekiedy kilkuwariantowych. Prezentacja tendencji w reformie... 55
  • Szczękościsk Schrödera 30 mar 2003 Kanclerz nie proponuje Niemcom potu i łez, na które zasłużyli, lecz gówno i ziewanie - uważa wiceszef FDP 56
  • Ubezpieczeni na amen 30 mar 2003 Nawet dwa miliony naszych polis mogą się okazać nic niewarte W żargonie ubezpieczeniowym wypowiedzenie umowy przez klienta nazywane jest lapsem. W ostatnich dwóch latach towarzystwa ubezpieczeń na życie zanotowały około dwóch... 58
  • Kroc w przyszłość 30 mar 2003 Dlaczego McDonald's chudnie? 62
  • Bank o rządzie 30 mar 2003 Część polskiej klasy politycznej blokuje reformy i przerzuca odpowiedzialność za skutki takiego postępowania na NBP 64
  • Kapitalizmu! 30 mar 2003 Na gospodarkę wywierają wpływ ludzie, którzy mogą nam tylko zaszkodzić 65
  • Supersam 30 mar 2003 Volkswagen dla elity Na salonie motoryzacyjnym w Genewie Volkswagen zaprezentował auto z najpotężniejszym z montowanych w samochodach osobowych silnikiem Diesla. Phaeton z silnikiem o pojemności 5 litrów, mocy 313 KM i maksymalnym... 66
  • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 30 mar 2003 Pomyśl o wakacjach www.triada.pl Mimo że zaledwie kilka dni temu pożegnaliśmy kalendarzową zimę, wielu z nas myśli już o wakacjach i wypoczynku. Jeżeli planujemy wyjazd zagraniczny, warto odwiedzić serwis biura podróży Triada.... 67
  • Łamanie prawem 30 mar 2003 Zalegalizowanie tortur proponuje Alan Dershowitz, profesor prawa z Harvardu 68
  • Dowcip bojowy 30 mar 2003 W Internecie trwa amerykańsko--francuska wojna na dowcipy 72
  • Afryka mało dzika 30 mar 2003 Większość Afrykanów zna dzikie zwierzęta wyłącznie z opowiadań dziadków 74
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Gruczoły na stoły 30 mar 2003 Z podwójnąradościąodnalazłem w karcie dań uroczej krakowskiej restauracyjki Kuchnia i Wino pozycję zatytułowaną "Animelka". O co chodzi? Otóż pod nazwą tą kryje się wielki przysmak, znany jako grasica cielęca. 76
  • Panie w kabaretkach 30 mar 2003 Co łączy Catherine Zeta-Jones z posłanką Anitą Błochowiak, a Renée Zellweger z posłanką Renatą Beger? 78
  • Instytut kolaboracji 30 mar 2003 Ponad stu polskich naukowców gorliwie współpracowało z hitlerowcami. Żadnego po wojnie nie ukarano 80
  • Know-how 30 mar 2003 Wszechświat jak obwarzanek Wydaje się, że wszechświat nie musi być nieskończony we wszystkich kierunkach, jak dotychczas sądzono. Z obserwacji dokonanych w ostatnich tygodniach wynika, że w jednym kierunku może być znacznie... 83
  • Atak mikrobów 30 mar 2003 W każdej chwili może dojść do wybuchu epidemii na skalę AIDS 84
  • Odchudzanie wątroby 30 mar 2003 Paraleki kupowane w Internecie często rujnują zdrowie 88
  • Urwany film dla nastolatków 30 mar 2003 Alkoholizm jest w Polsce główną przyczyną zgonów i inwalidztwa osób w wieku 15-21 lat 89
  • Bez granic 30 mar 2003 Antywojenna wunderwaffeGdy amerykańskie samoloty zrzucają bomby na Saddama, niemieckie gołębie bombardują pacyfistów. W zeszłym tygodniu zapełnili oni ulice niemieckich miast. Atmosfera demonstracji bardziej przypominała Love Parade... 90
  • Unia outsiderów 30 mar 2003 Gdy do akcji ruszyli amerykańscy żołnierze, europolitycy zrozumieli wreszcie, że wypadli z globalnej rozgrywki 92
  • Kiosk 30 mar 2003 Zjednoczeni w upadkuThe Spectator 22.03.2003 r. "Królestwo terroru Saddama Husajna niedługo upadnie. Runie szybko, ale nie samo - jak na ironię pociągnie za sobą Organizację Narodów Zjednoczonych. No, może nie całą ONZ.... 94
  • Cel - Saddam? 30 mar 2003 Już teraz trzeba poważnie myśleć o tym, jak urządzić świat po wojnie 94
  • Menu 30 mar 2003 Kraj Mag Nowosielski "Fiasko dzisiejszej działalności artystycznej polega na tym, że współcześni twórcy próbują w geście pychy zerwać z wszelką tradycją. (...) Proszę z Lutosławskiego zrobić muzykę... 96
  • Oscary do nieśmiertelności 30 mar 2003 Honorowe Oscary naprawiają błędy Amerykańskiej Akademii Filmowej. "Chicago" Roba Marshalla jest wręcz... 100
  • Kino Tomasza Raczka 30 mar 2003 Recenzje filmów: Godziny, Show 103
  • Lewy rockowy 30 mar 2003 Wolność słowa" - tytułowa piosenka z najnowszego albumu zespołu Püdelsi wywołała panikę wśród prywatnych i publicznych nadawców. Obawiając się reakcji polityków, stacje radiowe odmówiły jej nadawania, zaś telewizyjne - poza muzycznymi - nie chcą pokazywać teledysku. Tyko fani... 104
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 30 mar 2003 Recenzje płyt 105
  • Perły do lamusa? 30 mar 2003 "Człowieka bez przeszłości" można porównać do "Amelii": oba filmy aż ociekają wiarą w dobrego człowieka 106
  • "Jakby" łagodzi obyczaje 30 mar 2003 Równie zdumiewającą i nieuzasadnioną karierę jak niektórzy ludzie robią niektóre słowa. Oto na przykład powszechnie nadużywany termin "zajebisty" (nadużywany zresztą zazwyczaj niezgodnie z jego znaczeniem). A nawet, nie ma co ukrywać, modny. 108
  • 3 x K 30 mar 2003 Nigdy nie sądziłem, że postacie z bajek i mitologii będą odgrywać u nas tak wielką rolę w polityce. Być może dlatego, że wychowywałem się w świecie, w którym pierwsze książki (po obowiązkowej serii "Poczytaj mi,... 108
  • Organ Ludu 30 mar 2003 Kaszanka dla wszystkich! TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 13 (26) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 24 marca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Konsultacje w sprawie pogłębienia walki o pokój Tuż przed podjęciem decyzji... 109
  • My już są Amerykany 30 mar 2003 Dzięki chłopakom z Gromu i myśliwcom F-16 staniemy się Amerykanami. Leszek Miller już ćwiczy rzucanie lassem 110

ZKDP - Nakład kontrolowany