Biopiractwo

Biopiractwo

Dodano:   /  Zmieniono: 
20 mld funtów wart jest rocznie rynek medycyny naturalnej krajów Trzeciego Świata
Plemię Khoisan podpisało umowę z Południowoafrykańską Radą Badań Naukowych i Przemysłu (CSIR), na mocy której w ciągu czterech lat otrzyma półtora miliona dolarów za przekazanie całej wiedzy dotyczącej rośliny hoodia. Lud Khoisan mieszka na południu Afryki od 
25 tys. lat i od epoki kamiennej stosuje tę roślinę jako lek usuwający uczucie głodu i pragnienia. Aktywna substancja znajdująca się w roślinie, nazwana P57, w 1996 r. została opatentowana przez CSIR i zbadana w laboratoriach brytyjskiej firmy Phytopharm. Ostatecznie prawa do patentu wykupił amerykański Pfizer. Pierwszy raz w RPA koncern farmaceutyczny zapłaci autochtonom za prawa do stosowania leku.

Witalny tonik Kani
Problem tzw. biopiractwa dotyczy większości krajów tropikalnych. Szacuje się, że występujące tam rośliny są warte dla światowego przemysłu farmaceutycznego
20 mld funtów rocznie. Do tej pory przywłaszczano sobie prawa do nich w iście gangsterski sposób. Tommy Young z World Conservation Union, międzynarodowej organizacji ekologicznej, tak opisuje stosowane zazwyczaj praktyki: "To tak, jakby ktoś nagrał mnie, kiedy śpiewam w nocnym klubie, skopiował nagranie i sprzedał tysiące płyt CD, nie dzieląc się ze mną zyskiem".
Rządy i obywatele wielu krajów Afryki, Ameryki Południowej i Azji coraz częściej dopominają się jednak o swoje prawa. Plemię Kani w stanie Kerala w południowo-zachodnich Indiach było jednym z pierwszych, które zaczęło czerpać zyski z tego, że jego wiedzę wykorzystują koncerny farmaceutyczne. Kani od wieków stosowali roślinę zmniejszającą zmęczenie i dodającą sił witalnych. Przedstawiciel plemienia Mathan Kani przypomina, że jego przodkowie używali jej podczas prac na polu, kiedy brakowało jedzenia. W 1987 r. na roślinę natknęła się dwójka indyjskich uczonych, którzy zaczęli wytwarzać z niej tonik, dzisiaj bardzo poszukiwany w całej Azji. Kani są współwłaścicielami patentu chroniącego ten środek i otrzymują połowę zysków z jego sprzedaży.

Patenty na zioła
Firmy amerykańskie kilkakrotnie próbowały uzyskać wyłączność na indyjskie zioła. Tak było między innymi z powszechnie znaną kurkumą czy produktami z drzewa neem. Kurkuma jest znana w Indiach od wieków, wykorzystuje się ją m.in. do opatrywania ran - odkaża je i przyspiesza gojenie. Hindusi nie kryli zaskoczenia, kiedy wyszło na jaw, że jedna z amerykańskich firm próbuje ją opatentować. Jak twierdzi dr R.A. Mashelkar, dyrektor generalny CSIR w Indiach, nieporozumieniom (które często trzeba rozstrzygać w sądach) zapobiegłoby stworzenie przejrzystej bazy danych zawierającej informacje o środkach i metodach leczenia. Dr Mashelkar zajmował się problemem kurkumy w amerykańskim biurze patentowym. Złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i po czterech miesiącach patent został unieważniony. Gdyby urzędnik miał dostęp do odpowiedniej bazy danych, szybko i łatwo byłby w stanie odrzucić zgłoszenie.
Indie dysponują rozległą wiedzą dotyczącą naturalnych metod leczenia. Tradycja medycyny ludów żyjących w tym kraju ma tysiące lat. Część sposobów leczenia jest opisana po angielsku, część w innych językach, nawet w sanskrycie. Jeszcze więcej informacji jest przekazywanych z ust do ust. Kilka lat temu naukowcy z Indii zaczęli gromadzić dane o tradycyjnych sposobach leczenia i ziołach. Przedsięwzięcie nie jest jednak łatwe.

Spółka szamanów z lekarzami?
Naturalne metody leczenia są nadal bardzo popularne w Afryce Południowej
- 80 proc. mieszkańców RPA przynajmniej raz korzystało z pomocy uzdrowiciela. Skuteczność niektórych tradycyjnych metod terapii potwierdziły badania kliniczne, na przykład roślinę stosowaną przez szamanów do uśmierzenia uczucia pragnienia farmaceuci wykorzystują dziś jako środek osłabiający łaknienie. Naukowcy badają teraz rośliny stosowane tradycyjnie w leczeniu malarii i gruźlicy.
Uzdrowiciele są nieufni i niechętnie współpracują z zachodnimi lekarzami. Philip Kibukeli, szaman z RPA, nie kryje, że on i jego koledzy czują się spychani na margines. Jednocześnie jako jeden z nielicznych chce doprowadzić do współpracy między miejscowymi uzdrowicielami a zachodnią medycyną.

Handlowanie produktami ewolucji
W 1992 r. na konferencji ONZ w Rio de Janeiro sformułowano konwencję o bioróżnorodności, którą przyjęło 160 państw. Uzgodniono między innymi, że kraje bogate w dobra biologiczne powinny mieć możliwość żądania wynagrodzeń od firm, które je wykorzystują. Nie ustalono jednak, według jakich procedur miałoby to przebiegać. W Hadze w 2002 r. udało się ustalić bardziej szczegółowe zasady. Porozumienie podpisało 150 krajów. Zgodnie z nowymi postanowieniami, zachodnie firmy mogą korzystać z bogactw naturalnych krajów rozwijających się, pod warunkiem że wypłacają im wynagrodzenie lub część zysków. Przedstawiciele rdzennych kultur z Afryki i Azji argumentują jednak, że przyjęte zasady są zbyt mało restrykcyjne, aby mogły zapewnić im właściwą ochronę, a egzekwowanie przepisów może być trudne.
Niektórzy przedstawiciele organizacji związanych z ochroną naturalnego środowiska ostro skrytykowali konwencję haską. Jeremy Rifkin, dyrektor waszyngtońskiej Foundation on Economic Trends, znany z kampanii przeciwko modyfikacjom genetycznym roślin i zwierząt, stwierdził, że nowe zasady pozwolą niektórym krajom uzyskać monopol na światowe zasoby genetyczne. "Nikt nie może mieć wyłączności na produkty milionów lat ewolucji" - mówi i dodaje, że ubogie kraje będą sprzedawać swoje dobra za grosze, a koncerny ustalą wysokie ceny za gotowe produkty. Rifkin nazywa to typowym biopiractwem.

Więcej możesz przeczytać w 21/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2003 (1069)

  • Wprost od czytelników 25 maj 2003, 1:00 Listy od czytelników 3
  • Kto zabija Wandę 25 maj 2003, 1:00 Każde dorosłe dziecko z Ligi Polskich Rodzin (LPR) wie, że Wandę zabił pośrednio jakiś tyran niemiecki. 3
  • Peryskop 25 maj 2003, 1:00 Lech Wałęsa były prezydent RP Gdy w 1989 r. odradzała się wolna Polska, chciałem, żeby Jan Nowak-Jeziorański był wśród nas, żeby symbolizował ciągłość idei wolności, dlatego zaprosiłem go do Polski. To jest bohater,... 8
  • Dossier 25 maj 2003, 1:00 DONALD TUSK, wicemarszałek Sejmu, poseł PO "Najważniejszym zadaniem po referendum będzie przygotowanie alternatywy dla rządów SLD, bo polska historia pokazała, że mniejszą sztuką jest odsunięcie lewicy od władzy niż dobre... 8
  • Z życia koalicji 25 maj 2003, 1:00 Kilku bankowców siedziało sobie w jednej z warszawskich knajp - Muzie konkretnie. Przy stoliku obok usiadł zasłużony propagandysta Telewizji Białoruskiej oddział w Warszawie Piotr Gembarowski. Panom nie spodobało się towarzystwo i... 10
  • Z życia opozycji 25 maj 2003, 1:00 Mało nas nie zdekonspirowano! Podczas przesłuchania Jarosława Sellina Tomasz Nałęcz dociekał, dlaczego członek KRRiT nie potraktował poważnie doniesień "Wprost" o aferze Rywina. Sellin tłumaczył, że zamieszczono je w rubryce... 11
  • M&M 25 maj 2003, 1:00 ŚWIAT WEDŁUG PROKURATORA GENERALNEGO - felieton Marka Majewskiego 12
  • Playback 25 maj 2003, 1:00 Roman Giertych, poseł LPR, i Leszek Miller,prezes rady ministrów 12
  • Fotoplastykon 25 maj 2003, 1:00 14
  • Poczta 25 maj 2003, 1:00 Korporacenizm Studenci prawa świetnie wiedzą, że na egzaminach na aplikacje prawnicze dzieci członków korporacji osiągają zadziwiająco dobre wyniki ("Korporacenizm", nr 14). Sama znam studentów będących dziećmi... 16
  • Kadry 25 maj 2003, 1:00 17
  • Sexport 25 maj 2003, 1:00 Mają przeważnie 19-28 lat. Są studentkami, nauczycielkami, urzędniczkami, zdarzają się nawet pracownice wymiaru sprawiedliwości. Oficjalnie przyjeżdżają jako turystki. Rodzinie w Polsce mówią, że jadą na kursy językowe, do pracy sezonowej lub jako opiekunki do dzieci. W... 18
  • Knebel Łapińskiego 25 maj 2003, 1:00 Dziennikarze bardziej niż politycy bronią demokracji w Polsce 26
  • Czarna bandera na Bałtyku 25 maj 2003, 1:00 Rosyjscy i polscy piraci grasują na Zalewie Wiślanym i w Zatoce Gdańskiej 30
  • Złote Indeksy 25 maj 2003, 1:00 Edukacyjne Oscary dla najlepszych w X rankingu szkół wyższych "Wprost" 34
  • Cykuta dla bliźniaków 25 maj 2003, 1:00 SLD do szczęścia brakuje tylko aresztowania kogoś z otoczenia braci K. 38
  • Nałęcz - Królowie i chłopi 25 maj 2003, 1:00 Zamiast zająć się realnymi problemami, politycy wolą się zajmować sobą 38
  • Giełda i wektory 25 maj 2003, 1:00 Hossa Świat Koła fortunyPonad 11,5 mld USD zysku netto wypracowała Toyota w zakończonym w marcu roku finansowym. To o 20 proc. więcej niż rok wcześniej. Równocześnie jest to najwyższy zysk osiągnięty kiedykolwiek przez japońskie... 40
  • Krach eurosocjalizmu 25 maj 2003, 1:00 "Titanic" europejskiego państwa opiekuńczego uderzył w górę lodową, ale pasażerowie dalej chcą balować. 42
  • Linie wysokiego napięcia 25 maj 2003, 1:00 Rozpoczęła się totalna wojna o europejskie niebo. Kiedy skorzystają na niej polscy pasażerowie? 48
  • Agencja towarzyska 25 maj 2003, 1:00 Chleb może zdrożeć w tym roku nawet o 100 procent! 52
  • Sezam Balcerowicza? 25 maj 2003, 1:00 Skok na rezerwy dewizowe NBP przybliży Polskę do Argentyny 54
  • Pochód żebraków 25 maj 2003, 1:00 Europejskie metropolie bankrutują! 56
  • Ekonomia termiczna 25 maj 2003, 1:00 Ci, którzy doprowadzili do choroby finansów państwa, używają określenia "chłodzenie gospodarki" jako narzędzia negatywnej propagandy 58
  • Ofensywa ignorantów 25 maj 2003, 1:00 Cena, jaką przychodzi nam płacić za bezczelność ignorantów, może się okazać zbyt wysoka 59
  • Supersam 25 maj 2003, 1:00 Męska klasyka Benedetta Zegna, wnuczka słynnego Ermenegildo, otworzyła w Warszawie pierwszy w naszym kraju swój salon mody. Firma powstała w roku 1910. Początkowo specjalizowała się w wytwarzaniu wysokiej jakości tkanin. Dopiero w... 60
  • Toksyczne dzieciństwo 25 maj 2003, 1:00 Dzieci wcześnie traktowane jak dorośli lepiej sobie radzą w życiu Po co mi zabawki? Mam już przecież osiem lat!" - to typowa reakcja amerykańskich dzieci na traktowanie ich jako osobników niedojrzałych. Według badań Griffin Bacal, która prowadzi internetowy ośrodek sondażowy... 62
  • Klan Toyodów 25 maj 2003, 1:00 Nazwisko Toyoda jest równie cenną marką jak firma Toyota 66
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Chciejmy wężymordów! 25 maj 2003, 1:00 Piotrusiu! Sprawa, którĄ chciaŁbym zaprzĄtnĄĆ Ci dziś głowę, jest bezsprzecznie płaczliwa. Płaczliwa podwójnie, chodzi mi bowiem o cebulę, a dokładniej o jej brak. Nie, nie zwariowałem, sugerując nieobecność cebuli. 70
  • Dethatcheryzacja 25 maj 2003, 1:00 Jak Margaret Thatcher została muzą artystów 72
  • Nie ten teleturniej 25 maj 2003, 1:00 Jeśli naigrawasz się z innej kobiety, dajesz do zrozumienia, że nie należysz do kobiecego świata. I liczysz na nagrodę. Co za krótkowzroczność! 73
  • Killerzy Kimów 25 maj 2003, 1:00 420 tysięcy aktów terroru dopuściła się Korea Północna wobec swojego południowego sąsiada 74
  • Know - how 25 maj 2003, 1:00 Złodzieje szarych komórek Przez ostatnie trzydzieści lat w Wielkiej Brytanii nielegalnie pobrano i zakonserwowano tysiące mózgów osób niepełnosprawnych i upośledzonych umysłowo - ujawnił dziennik "The... 77
  • Rak osaczony 25 maj 2003, 1:00 Chorobę nowotworową będzie można wykryć siedem lat wcześniej niż dotychczas 78
  • Epidemia strachu 25 maj 2003, 1:00 Lęk przed SARS jest groźniejszy w skutkach niż SARS 82
  • Biopiractwo 25 maj 2003, 1:00 20 mld funtów wart jest rocznie rynek medycyny naturalnej krajów Trzeciego Świata 84
  • W interesie mężczyzny 25 maj 2003, 1:00 Inżynieria tkankowa umożliwi regenerację komórek penisa 86
  • Kciuk Boga 25 maj 2003, 1:00 Czy wszystkim nieuleczalnie chorym przedłużać życie za wszelką cenę? 87
  • Bez granic 25 maj 2003, 1:00 Czar dwudziestodolarówki Jego główną zaletą jest kolor. Subtelny zielony przechodzi w brzoskwiniowy, a w tle widać niebieski - wbrew pozorom nie chodzi o danie w restauracji nouvelle cuisine ani twarz białego boksera po walce z... 88
  • Putingrad 25 maj 2003, 1:00 Kniaź Potiomkin zmartwychwstał w trzechsetlecie Sankt Petersburga 90
  • Dżihad odbudowy 25 maj 2003, 1:00 "Hezbollah serdecznie zaprasza Polaków do Iraku" - rejonu przyszłej polskiej strefy administracyjnej w Iraku: Agata Jabłońska. 96
  • Hydra Osamy 25 maj 2003, 1:00 Al-Kaida chce uczynić z Arabii Saudyjskiej bazę do kolejnej odsłony "świętej wojny" 100
  • Piwo wyborcze 25 maj 2003, 1:00 Referenda na Litwie i Słowacji: zachodni cel uświęcił wschodnie środki 102
  • Cytat dyplomatyczny 25 maj 2003, 1:00 Ponad 91 proc. Litwinów powiedziało "tak" integracji z unią. Być może pobili europejski rekord 103
  • Menu 25 maj 2003, 1:00 Kraj Targi, czyli kiermasz Od kiedy skończył się komunizm, Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie czują się źle. Nie są już, jak za PRL, oknem na światowy rynek wydawniczy. Kiedy wszystkie okoliczne księgarnie kuszą tytułami ze... 104
  • Schizofrenia Cannes 25 maj 2003, 1:00 Największy europejski festiwal filmowy żyje dzięki amerykańskiemu kinu 108
  • Brzydkie kaczątko 25 maj 2003, 1:00 Rozmowa z RONALDEM HARWOODEM, scenarzystą i dramaturgiem, laureatem Oscara 112
  • Archanioł rocka 25 maj 2003, 1:00 Peter Gabriel to muzyk owładnięty patologicznym perfekcjonizmem 114
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 25 maj 2003, 1:00 Recenzje płyt 115
  • Niki gromowładna 25 maj 2003, 1:00 Niki de Saint Phalle zdobyła wysoką pozycję w sztuce dzięki szczególnym zbiegom okoliczności 117
  • Święte kłamstwa 25 maj 2003, 1:00 W "Czasie religii" całe otoczenie bohatera, łącznie z watykańskim hierarchą, popiera społeczną sztuczność i obłudę 118
  • Czarny humor 25 maj 2003, 1:00 Czujna stewardesa LOT, słysząc podejrzany kaszel jednej z pasażerek i sądząc, że ma do czynienia z nosicielką SARS, spowodowała szpitalne odizolowane grupy 18 Koreańczyków. 120
  • Kolonie 25 maj 2003, 1:00 Tonący brzydko się chwyta" - stary kalambur, bodajże Antoniego Słonimskiego, najlepiej chyba obrazuje zauważalny gołym okiem stan, w jaki popadł niedawny monolit, a obecnie raczej przechodnia siła narodu. 120
  • Organ Ludu 25 maj 2003, 1:00 Wydanie Specjalne Kolonialne Nr 21 (34) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 19 maja 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Władze ujawniają plany co do naszej kolonii na terenie biblijnego Edenu Przywrócimy tam raj Dysząca żądzą odwetu... 121
  • Wolność słowa, głupku! 25 maj 2003, 1:00 Zwolenników wolności zdania doktor Mariusz lojalnie ostrzega, że od mówienia, co się chce, może boleć tyłek, bo w ciupie ciężko o miękkie fotele 122