Niki gromowładna

Niki gromowładna

Dodano:   /  Zmieniono: 
Niki de Saint Phalle zdobyła wysoką pozycję w sztuce dzięki szczególnym zbiegom okoliczności

Bundeskunsthalle w Bonn, jedyną rządową galerię sztuki w Niemczech, otworzyła w 1992 r. wystawa "Territorium Artis", przygotowana przez wizjonera sztuki nowoczesnej, pierwszego dyrektora Centrum Pompidou Pontusa Hultena. Sale na parterze i w podziemiach zajęły dzieła stu najwybitniejszych (zdaniem kuratora) artystów XX wieku. Piętra i tarasy na dachu okazałego budynku zajęły obrazy, rysunki, grafiki oraz kolorowe, pękate figury z żywicy i majolikowe rzeźby ogrodowe Niki de Saint Phalle. W ten sposób "Territorium Artis" zamieniło się w "Confiteor Artis" jednego z najbardziej wpływowych ludzi sztuki, a jego ulubiona artystka wywindowana została na pozycję wyłączoną z normatywnej skali wartości, jaką przyjęto dla twórczości artystycznej XX wieku. Niki de Saint Phalle zdobyła wysoką pozycję w sztuce europejskiej bardzo wcześnie i niewątpliwie dzięki szczególnym zbiegom okoliczności. Znalazła się ze swoimi pomysłami we właściwym miejscu i czasie. Urodzona we Francji, wychowana w USA, trafiła w orbitę najciekawszych kręgów artystycznych obydwu krajów. Jej pierwszym wystawom patronowali zarówno dzisiejsi klasycy amerykańskiego popartu (Robert Rauschenberg, Larry Rivers, Frank Stella, Jasper Johns), jak i francuscy nowi realiści popierani przez papieża francuskiej krytyki Pierre'a Restany'ego.

Obrazy rozstrzelane W 1960 r. trzydziestoletnia Niki poznała Pontusa Hultena, a w roku następnym uczestniczyła w wielkiej wystawie w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Paryżu, uznanej za programową dla ówczesnych tendencji zacierania granic między obrazem a rzeźbą. Już wówczas miała za sobą serię malarskich asamblaży, o powierzchni wchłaniającej przedmioty codziennego użytku - "obiekty znalezione" - tworzące wielopoziomowe konstelacje znaczeń, a w konsekwencji przez swój autentyzm przystające idealnie do nowej definicji realizmu. W konstrukcji przypominające nieco combine paintings, za które Rauschenberg dostał weneckie Złote Lwy w 1964 r. Ale młoda artystka nie ciągnęła tego wątku. Interesowała ją akcja, współdziałanie z widzem prowadzące do osiągnięcia swoistego katharsis - oczyszczenia. Przygotowała serię obiektów - obrazów, których ostateczna forma została ukształtowana w procesie autentycznego rozstrzelania, kiedy powierzchnia dzieła była rozrywana pociskiem i ujawniały się jego podskórne tkanki. "Wtedy to Niki uderza jak grom, dokonuje decydującego przełomu" - napisze po latach Pierre Restany, który także próbował swych strzeleckich umiejętności, celując do obrazów artystki.

Przez otwarte krocze Akcjonizm Niki de Saint Phalle nie trwał długo. Nadeszła pora powrotu do kobiecości. Jej francuskim symbolem jest niewinna kurtyzana Nana z powieści Emila Zoli. Podobnie jak Alina Szapocznikow Niki odkryła nowe tworzywo rzeźbiarskie - żywicę poliestrową, doskonały materiał do formowania lekkich, przenośnych figur. Szapocznikow używała żywicy do odciskania własnego ciała i wizerunku. Oddawała się eschatologii, ocalała od zapomnienia ciało skazane na śmierć. De Saint Phalle afirmowała radosną płodność życia. W 1966 r. Pontus Hulten otworzył w Moderna Museet w Sztokholmie pierwszą w historii wystawę na temat erotyzmu, która wstrząsnęła Europą. Głównym - i jedynym zapamiętanym przez historię dziełem - jest "Ona", monstrualna leżąca figura, długa na 27 metrów, "zabawkowo" pokolorowana apoteoza kobiecości, zapraszająca do swego wnętrza przez otwarte krocze. Trzeba było widzieć kolejki chętnych do zwiedzania tego wnętrza, które przeszły do historii razem z rzeźbą Niki de Saint Phalle. Właśnie pokraczna, jaskrawo pomalowana, fikająca nogami Nana stała się znakiem rozpoznawczym artystki na resztę jej życia. Niektóre egzemplarze wprawione w ruch przez maszyny-rzeźby Jeana Tinguely'ego kręcą się w fontannie przy Centrum Pompidou w Paryżu. Inne zaludniają "Ogród tarota" w Toskanii - dzieło życia artystki, otwarte po latach żmudnej pracy w 1998 r. Jeszcze inne, rozrzucone po świecie, zdobią miasta i rezydencje.

Tu i teraz To, co pozostało w rękach autorki, stało się przedmiotem dwóch donacji. Część dorobku artystka przekazała do Sprengel Museum w Hanowerze. Ogromny dar, złożony zarówno z wczesnych dzieł, jak i wielu obiektów okresu dojrzałego, uzupełniony rzeźbami Jeana Tinguely'ego, otrzymało też Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej w Nicei. Ta ostatnia kolekcja trafiła właśnie do warszawskiej Zachęty. Jest to pierwsza wystawa dzieł Niki de Saint Phalle w Polsce i przypada w pierwszą rocznicę jej śmierci. Ciekawe, czy tu i teraz wzbudzi tyle emocji, co tam i niegdyś. Czy ktoś powie za sędziwym już Pierre'em Restanym: "Niki uderza jak grom"?

Więcej możesz przeczytać w 21/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2003 (1069)

  • Wprost od czytelników25 maj 2003, 1:00Listy od czytelników3
  • Kto zabija Wandę25 maj 2003, 1:00Każde dorosłe dziecko z Ligi Polskich Rodzin (LPR) wie, że Wandę zabił pośrednio jakiś tyran niemiecki.3
  • Peryskop25 maj 2003, 1:00Lech Wałęsa były prezydent RP Gdy w 1989 r. odradzała się wolna Polska, chciałem, żeby Jan Nowak-Jeziorański był wśród nas, żeby symbolizował ciągłość idei wolności, dlatego zaprosiłem go do Polski. To jest bohater,...8
  • Dossier25 maj 2003, 1:00DONALD TUSK, wicemarszałek Sejmu, poseł PO "Najważniejszym zadaniem po referendum będzie przygotowanie alternatywy dla rządów SLD, bo polska historia pokazała, że mniejszą sztuką jest odsunięcie lewicy od władzy niż dobre...8
  • Z życia koalicji25 maj 2003, 1:00Kilku bankowców siedziało sobie w jednej z warszawskich knajp - Muzie konkretnie. Przy stoliku obok usiadł zasłużony propagandysta Telewizji Białoruskiej oddział w Warszawie Piotr Gembarowski. Panom nie spodobało się towarzystwo i...10
  • Z życia opozycji25 maj 2003, 1:00Mało nas nie zdekonspirowano! Podczas przesłuchania Jarosława Sellina Tomasz Nałęcz dociekał, dlaczego członek KRRiT nie potraktował poważnie doniesień "Wprost" o aferze Rywina. Sellin tłumaczył, że zamieszczono je w rubryce...11
  • M&M25 maj 2003, 1:00ŚWIAT WEDŁUG PROKURATORA GENERALNEGO - felieton Marka Majewskiego12
  • Playback25 maj 2003, 1:00Roman Giertych, poseł LPR, i Leszek Miller,prezes rady ministrów12
  • Fotoplastykon25 maj 2003, 1:0014
  • Poczta25 maj 2003, 1:00Korporacenizm Studenci prawa świetnie wiedzą, że na egzaminach na aplikacje prawnicze dzieci członków korporacji osiągają zadziwiająco dobre wyniki ("Korporacenizm", nr 14). Sama znam studentów będących dziećmi...16
  • Kadry25 maj 2003, 1:0017
  • Sexport25 maj 2003, 1:00Mają przeważnie 19-28 lat. Są studentkami, nauczycielkami, urzędniczkami, zdarzają się nawet pracownice wymiaru sprawiedliwości. Oficjalnie przyjeżdżają jako turystki. Rodzinie w Polsce mówią, że jadą na kursy językowe, do pracy sezonowej lub jako...18
  • Knebel Łapińskiego25 maj 2003, 1:00Dziennikarze bardziej niż politycy bronią demokracji w Polsce26
  • Czarna bandera na Bałtyku25 maj 2003, 1:00Rosyjscy i polscy piraci grasują na Zalewie Wiślanym i w Zatoce Gdańskiej30
  • Złote Indeksy25 maj 2003, 1:00Edukacyjne Oscary dla najlepszych w X rankingu szkół wyższych "Wprost"34
  • Cykuta dla bliźniaków25 maj 2003, 1:00SLD do szczęścia brakuje tylko aresztowania kogoś z otoczenia braci K.38
  • Nałęcz - Królowie i chłopi25 maj 2003, 1:00Zamiast zająć się realnymi problemami, politycy wolą się zajmować sobą38
  • Giełda i wektory25 maj 2003, 1:00Hossa Świat Koła fortunyPonad 11,5 mld USD zysku netto wypracowała Toyota w zakończonym w marcu roku finansowym. To o 20 proc. więcej niż rok wcześniej. Równocześnie jest to najwyższy zysk osiągnięty kiedykolwiek przez japońskie...40
  • Krach eurosocjalizmu25 maj 2003, 1:00"Titanic" europejskiego państwa opiekuńczego uderzył w górę lodową, ale pasażerowie dalej chcą balować.42
  • Linie wysokiego napięcia25 maj 2003, 1:00Rozpoczęła się totalna wojna o europejskie niebo. Kiedy skorzystają na niej polscy pasażerowie?48
  • Agencja towarzyska25 maj 2003, 1:00Chleb może zdrożeć w tym roku nawet o 100 procent!52
  • Sezam Balcerowicza?25 maj 2003, 1:00Skok na rezerwy dewizowe NBP przybliży Polskę do Argentyny54
  • Pochód żebraków25 maj 2003, 1:00Europejskie metropolie bankrutują!56
  • Ekonomia termiczna25 maj 2003, 1:00Ci, którzy doprowadzili do choroby finansów państwa, używają określenia "chłodzenie gospodarki" jako narzędzia negatywnej propagandy58
  • Ofensywa ignorantów25 maj 2003, 1:00Cena, jaką przychodzi nam płacić za bezczelność ignorantów, może się okazać zbyt wysoka59
  • Supersam25 maj 2003, 1:00Męska klasyka Benedetta Zegna, wnuczka słynnego Ermenegildo, otworzyła w Warszawie pierwszy w naszym kraju swój salon mody. Firma powstała w roku 1910. Początkowo specjalizowała się w wytwarzaniu wysokiej jakości tkanin. Dopiero w...60
  • Toksyczne dzieciństwo25 maj 2003, 1:00Dzieci wcześnie traktowane jak dorośli lepiej sobie radzą w życiu Po co mi zabawki? Mam już przecież osiem lat!" - to typowa reakcja amerykańskich dzieci na traktowanie ich jako osobników niedojrzałych. Według badań Griffin Bacal, która prowadzi...62
  • Klan Toyodów25 maj 2003, 1:00Nazwisko Toyoda jest równie cenną marką jak firma Toyota66
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Chciejmy wężymordów!25 maj 2003, 1:00Piotrusiu! Sprawa, którĄ chciaŁbym zaprzĄtnĄĆ Ci dziś głowę, jest bezsprzecznie płaczliwa. Płaczliwa podwójnie, chodzi mi bowiem o cebulę, a dokładniej o jej brak. Nie, nie zwariowałem, sugerując nieobecność cebuli.70
  • Dethatcheryzacja25 maj 2003, 1:00Jak Margaret Thatcher została muzą artystów72
  • Nie ten teleturniej25 maj 2003, 1:00Jeśli naigrawasz się z innej kobiety, dajesz do zrozumienia, że nie należysz do kobiecego świata. I liczysz na nagrodę. Co za krótkowzroczność!73
  • Killerzy Kimów25 maj 2003, 1:00420 tysięcy aktów terroru dopuściła się Korea Północna wobec swojego południowego sąsiada74
  • Know - how25 maj 2003, 1:00Złodzieje szarych komórek Przez ostatnie trzydzieści lat w Wielkiej Brytanii nielegalnie pobrano i zakonserwowano tysiące mózgów osób niepełnosprawnych i upośledzonych umysłowo - ujawnił dziennik "The...77
  • Rak osaczony25 maj 2003, 1:00Chorobę nowotworową będzie można wykryć siedem lat wcześniej niż dotychczas78
  • Epidemia strachu25 maj 2003, 1:00Lęk przed SARS jest groźniejszy w skutkach niż SARS82
  • Biopiractwo25 maj 2003, 1:0020 mld funtów wart jest rocznie rynek medycyny naturalnej krajów Trzeciego Świata84
  • W interesie mężczyzny25 maj 2003, 1:00Inżynieria tkankowa umożliwi regenerację komórek penisa86
  • Kciuk Boga25 maj 2003, 1:00Czy wszystkim nieuleczalnie chorym przedłużać życie za wszelką cenę?87
  • Bez granic25 maj 2003, 1:00Czar dwudziestodolarówki Jego główną zaletą jest kolor. Subtelny zielony przechodzi w brzoskwiniowy, a w tle widać niebieski - wbrew pozorom nie chodzi o danie w restauracji nouvelle cuisine ani twarz białego boksera po walce z...88
  • Putingrad25 maj 2003, 1:00Kniaź Potiomkin zmartwychwstał w trzechsetlecie Sankt Petersburga90
  • Dżihad odbudowy25 maj 2003, 1:00"Hezbollah serdecznie zaprasza Polaków do Iraku" - rejonu przyszłej polskiej strefy administracyjnej w Iraku: Agata Jabłońska.96
  • Hydra Osamy25 maj 2003, 1:00Al-Kaida chce uczynić z Arabii Saudyjskiej bazę do kolejnej odsłony "świętej wojny"100
  • Piwo wyborcze25 maj 2003, 1:00Referenda na Litwie i Słowacji: zachodni cel uświęcił wschodnie środki102
  • Cytat dyplomatyczny25 maj 2003, 1:00Ponad 91 proc. Litwinów powiedziało "tak" integracji z unią. Być może pobili europejski rekord103
  • Menu25 maj 2003, 1:00Kraj Targi, czyli kiermasz Od kiedy skończył się komunizm, Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie czują się źle. Nie są już, jak za PRL, oknem na światowy rynek wydawniczy. Kiedy wszystkie okoliczne księgarnie kuszą tytułami ze...104
  • Schizofrenia Cannes25 maj 2003, 1:00Największy europejski festiwal filmowy żyje dzięki amerykańskiemu kinu108
  • Brzydkie kaczątko25 maj 2003, 1:00Rozmowa z RONALDEM HARWOODEM, scenarzystą i dramaturgiem, laureatem Oscara112
  • Archanioł rocka25 maj 2003, 1:00Peter Gabriel to muzyk owładnięty patologicznym perfekcjonizmem114
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego25 maj 2003, 1:00Recenzje płyt115
  • Niki gromowładna25 maj 2003, 1:00Niki de Saint Phalle zdobyła wysoką pozycję w sztuce dzięki szczególnym zbiegom okoliczności117
  • Święte kłamstwa25 maj 2003, 1:00W "Czasie religii" całe otoczenie bohatera, łącznie z watykańskim hierarchą, popiera społeczną sztuczność i obłudę118
  • Czarny humor25 maj 2003, 1:00Czujna stewardesa LOT, słysząc podejrzany kaszel jednej z pasażerek i sądząc, że ma do czynienia z nosicielką SARS, spowodowała szpitalne odizolowane grupy 18 Koreańczyków.120
  • Kolonie25 maj 2003, 1:00Tonący brzydko się chwyta" - stary kalambur, bodajże Antoniego Słonimskiego, najlepiej chyba obrazuje zauważalny gołym okiem stan, w jaki popadł niedawny monolit, a obecnie raczej przechodnia siła narodu.120
  • Organ Ludu25 maj 2003, 1:00Wydanie Specjalne Kolonialne Nr 21 (34) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 19 maja 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Władze ujawniają plany co do naszej kolonii na terenie biblijnego Edenu Przywrócimy tam raj Dysząca żądzą odwetu...121
  • Wolność słowa, głupku!25 maj 2003, 1:00Zwolenników wolności zdania doktor Mariusz lojalnie ostrzega, że od mówienia, co się chce, może boleć tyłek, bo w ciupie ciężko o miękkie fotele122