Niemcy dwóch narodów

Niemcy dwóch narodów

Wzajemna niechęć - tylko ona łączy Niemców ze wschodu i zachodu 15 lat po upadku muru berlińskiego Na dworcu w Witenberdze widać zainwestowane pieniądze: szkło, aluminium, efektowna hala główna. Jest wszystko, co najlepsze, tylko podróżnych nie ma. To jedyny przystanek pociągów intercity między Berlinem i Hamburgiem. Kosztował 76 mln euro. Przed zjednoczeniem w Wittenberdze nad Łabą mieszkało 35 tys. ludzi, do dziś ta liczba zmniejszyła się o jedną trzecią. - Ja nie narzekam - mówi z uśmiechem Detlev Benecke. Ten 42-letni mechanik, właściciel firmy przewozowej i radny, wyciska ze zjednoczenia, ile się da. Pierwsze pieniądze zarobił na przeprowadzkach do Wittenbergi. Gdy ruch ludzi ustał, zaczął wozić chemikalia. Teraz ma własne biuro w dawnej siedzibie Stasi i przygotowuje się do wywózki gruzu z burzonych osiedli. - Ponad połowa bloków z wielkiej płyty stoi pusta. Trzeba z nimi zrobić porządek. Zawsze jest jakieś zajęcie - komentuje. Gdy zaczynamy rozmawiać o bezrobociu w jego mieście, przedsiębiorca zmienia się w radnego: - Co ludzie mają robić? Oficjalnie z zasiłków żyje u nas 20 proc. ludności, ale jeśli doliczyć przeszkalanych na koszt państwa, pracy nie ma 40 proc.
Dla Beneckego sukcesy postkomunistów i skrajnej prawicy na tym terenie są zrozumiałe: - Ludzie mają dość polityki wszystkowiedzących Wessis i biorą sprawy w swoje ręce. Ossis tracą wiarę w demokrację i wielkie partie ludowe. Piętnaście lat po zburzeniu muru berlińskiego Niemcy rozdzierają różnice w rozwoju gospodarczym, poziomie życia i preferencjach politycznych. Mieszkańców starych i nowych landów łączy dziś tylko jedno: wzajemne pretensje i niechęć.

Dawcy i biorcy
- To nieprawda, nie cierpimy na deficyt solidarności, ale na deficyty budżetowe - mówi Oliver Wittke, nadburmistrz Gelsenkirchen. Ten chadecki polityk jest jednym z pierwszych, którzy otwarcie domagają się zlikwidowania dopłat dla byłej NRD. - Miasta na wschodzie zmieniły się nie do poznania. Nowe centra, pasaże handlowe, fontanny. My też mamy swoje potrzeby - przekonuje. Niektóre dzielnice Gelsenkirchen to obraz nędzy i rozpaczy. Spada wydobycie węgla, pracy nie ma, ludzie wyjeżdżają - zostało już tylko 280 tys. mieszkańców spośród 400 tys. Miasto ma 100 mln euro długu, ale dla nowych landów trzeba było wysupłać ponad 200 mln euro, wylicza burmistrz. - W Dreźnie, Lipsku czy Poczdamie mają mniejsze bezrobocie niż my. Mamy im płacić tylko za to, że kiedyś żyli w NRD? - pyta Horst Hilbing, sprzedawca. Coraz więcej Wessis czuje się wykorzystanych przez rodaków ze wschodu. Do tej pory nowe landy otrzymały astronomiczną sumę półtora biliona euro. Zgodnie z "Paktem solidarnościowym II", w latach 2005-2019 mają dostać 156 mld euro.
Nadburmistrz Bremerhaven Jörg Schulz (SPD) jest rozgoryczony. W jego mieście bezrobocie przekracza 19 proc. Władze miasta nie mają pieniędzy na remonty ulic i domów, ale na potrzeby nowych landów Bremerhaven wyłożyło 80 mln euro. Merowie Wittke i Schulz nie chcą bić piany, żądają jedynie, by o przyznaniu pomocy finansowej nie decydowało położenie geograficzne. "Możemy wspierać tylko tych, którym wiedzie się gorzej od nas" - stwierdził nadburmistrz Dortmundu Gerhard Langemeyer (SPD). Na zachodzie Niemiec tworzy się front przeciw pierwszeństwu nowych landów w pozyskiwaniu pieniędzy ze wspólnej kasy. Doroczny "Raport o stanie niemieckiej jedności" potwierdza, że byłej NRD wiedzie się lepiej, niż się powszechnie sądzi.

Koniec złudzeń
Lepiej nie znaczy dobrze. Na twórcach zjednoczenia mszczą się grzechy przeszłości. Pierwszym z nich była unia walutowa, czyli wymiana wschodniej marki po absurdalnym kursie. Spowodowało to wywindowanie cen i zdławiło przedsiębiorczość na wschodzie. Z powodu wciąż istniejącej, ekonomicznie uzasadnionej różnicy płac nastąpił exodus ludności ze wschodu na zachód. W efekcie w byłej NRD ubyło wykształconych pracowników. Jak zakładano w chwili zjednoczenia, by dogonić Wessis, nowe landy powinny przez piętnaście lat wykazywać trzy razy większy wzrost gospodarczy niż dawne RFN. Rozwój wschodu nigdy nie nabrał takiego tempa. Różnica w rozwoju gospodarczym po obu stronach Łaby utrwaliła się, zamiast maleć. Ossis nie osiągnęli gospodarczej samodzielności. Nie ma eksperta, który powie, kiedy to nastąpi.
"Niemcy muszą się liczyć ze zróżnicowanymi dochodami i warunkami życia" -stwierdził Horst Köhler. Innymi słowy, prezydent republiki potwierdził istnienie Niemiec obojga narodów. "Der Spiegel" tak podsumował wyniki przeprowadzonego niedawno sondażu: od 2000 r. liczba narzekających na pogorszenie się osobistej sytuacji wzrosła z 19 proc. do 30 proc., a liczba zadowolonych spadła z 59 proc. do 54 proc. 60 proc. Niemców sądzi, że doganianie zachodu przez wschód potrwa ponad dziesięć lat. Na początku lat 90. taką opinię wyrażało tylko 30 proc. obywateli. Niemcy nie mają złudzeń: pod względem ekonomicznym i psychologicznym integracja RFN z NRD się nie udała i będą musiały się z nią borykać następne pokolenia.

Lepiej już było
Markus Vogt z Berlina Wilmersdorfu nie pamięta, kiedy ostatnio był we wschodniej części Berlina. - Nie lubię Ossis. Wtedy darłem się na murze, żeby go zburzyć. Pijany byłem... Gdyby nie NRD, moglibyśmy sobie złocić krawężniki - przeklina. Ten 36-letni dekarz od półtora roku nie ma pracy. Zrobił kurs spawacza i "nic to nie dało". Uwe Wentzel z Demmin (Meklemburgia-Pomorze Przednie) też pamięta "lepsze czasy". - Może było brzydziej i mniej w sklepach, ale ludzie mieli za co żyć! - rzuca. Wentzel jest jednym z 62 proc. bezrobotnych mieszkańców pobliskiego Tutowa. Kiedyś pracował w fabryce konserw. Po zjednoczeniu fabryka padła. Teraz Wentzel ciągnie pędzlem po fasadzie domku z tyłu Am Markt. Znajomy dał mu zarobić. 24-letni syn Wentzela kosi trawę na przedmieściu. W poniedziałek znów pojadą razem do Berlina na demonstrację, bo "trzeba wszystko zacząć od nowa, jak wtedy, w 1990".
- Ludzie stracili nadzieję - mówi Klaus Welke z Zakładu Doskonalenia Zawodowego Peeneland Bildungswerk (PBW). Pracuje w Demmin od 1992 r. Po zjednoczeniu panował tu entuzjazm. Wszyscy liczyli na dobrą pracę w prywatyzowanym kombinacie rolniczym lub w fabryce musztardy Tutower. Inwestorzy jednak się nie pojawili, a z wytwórni po zmianie właścicieli zwolniono większość załogi. Wkrótce nastąpił ruch w drugą stronę: kto mógł, ten uciekł. - Już prawie nie ma młodzieży - ubolewa Welke. Jego zakład organizuje kursy "na kartki" z urzędu pracy. Teraz szkoli kucharzy i hotelarzy, ale "to też nie gwarantuje pracy", zastrzega. Nad ulicą nieopodal PBW kołysze się transparent z reklamą koncertu "ekshumowanych" Puhdys, enerdowskich Czerwonych Gitar.
Okładka tygodnika WPROST: 44/2004
Więcej możesz przeczytać w 44/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2004 (1144)

  • Na stronie - Notatka 31 paź 2004 Kto atakuje prezydenta Kwaśniewskiego, atakuje polską rację stanu Według uzyskanej jednoźródłowej informacji, w ubiegłym tygodniu znacznie zintensyfikowano prace mające na celu wsparcie pełzającego zamachu stanu w Polsce. Znani z antysocjalistycznych poglądów autorzy... 3
  • Skaner 31 paź 2004 Piwnik pod sąd! Barbara Piwnik, była minister sprawiedliwości, powinna stanąć przed sądem dyscyplinarnym, a nawet przed Trybunałem Stanu - twierdzą prawnicy oraz członkowie komisji śledczej ds. Orlenu. Według dr. Janusza Kochanowskiego,... 8
  • Dossier 31 paź 2004 "Nie jest wykluczone, że ja żonę biję trzy razy w tygodniu, chociaż spotykam się z nią zasadniczo raz w tygodniu" Radio Zet MAREK BELKA, premier RP "Czasami mnie świerzbi, żeby coś o czymś powiedzieć, ale prawdopodobnie... 9
  • Sawka 31 paź 2004 10
  • Kadry 31 paź 2004 11
  • Playback 31 paź 2004 13
  • M&M 31 paź 2004 ZBÓJECKA WIĘKSZOŚĆ W czas odtajniania Sejmu skład poodtajniali: Większość ma PiS - czyli Populizm i Socjalizm. A z podwyżką podatków kant polega na tym, że nie pomożesz biednym, rabując bogatym. Zapomina lewacki... 13
  • Poczta 31 paź 2004 Organizacja Niemocy Zjednoczonej W artykule "Organizacja Niemocy Zjednoczonej" (nr 38) pojawiło się zdanie: "Zasada ta wywodzi się wprost z przyjętej w 1648 r. w pokoju westfalskim zasady cuius regio, eius religio".... 13
  • Nałęcz - Schabowy bez kartofli 31 paź 2004 Nie krytykuj posłów LPR, bo możesz trafić do aresztu Aż trudno uwierzyć, że ta ponura historia nie wydarzyła się w średniowieczu, lecz kilkanaście dni temu. Jak podały media, do biesiadującego późnym wieczorem w słupskiej restauracji posła Ligi Polskich Rodzin Roberta Strąka... 14
  • Z życia koalicji 31 paź 2004 Co za cios! W możliwości Aleksandra Kwaśniewskie-go wątpi nawet stary druh Władimir Ałganow. Jak czytamy w słynnej tajnej notatce, Rosjanin "nie wierzył, by Prezydent RP miał realne możliwości wpłynięcia na decyzje w sprawie... 16
  • Z życia opozycji 31 paź 2004 Coś kiepsko idzie łączenie się ludowcom z profesorem Religą. Chłopi nie chcą, by efekt tego dziwnego, pachnącego zbiorowym gwałtem związku nazywał się PSL-Centrum. To może Włodek? Trwa konflikt między liberałami i profesorem... 17
  • Fotoplastykon 31 paź 2004 H.Sawka (www.przyssawka.pl) 18
  • Niezbędniacy biznesu 31 paź 2004 Gromosław Czempiński jest ojcem kapitalizmu bezpieczniaków Państwo to my - mogą powiedzieć o sobie byli i obecni oficerowie służb specjalnych. Jeśli się przyjrzeć największym prywatyzacjom i publicznym przetargom w naszym kraju, a także największym aferom, prawie zawsze w... 20
  • TV Pałac 31 paź 2004 Czy Włodzimierz Czarzasty zostanie komisarycznym zarządcą TVP? Telewizja publiczna Kwiatkowskiego bez Kwiatkowskiego, czyli de facto telewizja Kwaśniewskiego - do tego dąży Danuta Waniek, szefowa Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. To w Pałacu Prezydenckim powstał pomysł... 26
  • Konserwa Kwaśniewskiego 31 paź 2004 Prezydent anachronizuje polską politykę: marzy mu się powrót do tłustych dla postkomunistów lat 90. Aleksander Kwaśniewski już wie, że opozycja naprawdę chce usunąć go z urzędu - tak jeden z liderów Platformy Obywatelskiej tłumaczy atak prezydenta na opozycję. - Za dwa, trzy... 28
  • Trzeci Drang nach Osten 31 paź 2004 W Ziomkostwie Wschodniopruskim wybiera się władze na uchodźstwie byłych pruskich, a obecnie polskich miast Będąc w Rzymie, czyń jak Rzymianie" - wedle tej maksymy postępują niemieckie ziomkostwa w Polsce. Przyjeżdżając do naszego kraju, mówią o zrozumieniu, przebaczeniu,... 30
  • Pruski granat 31 paź 2004 Pierwowzorem Unii Europejskiej nazwał Prusy były burmistrz Berlina Eberhard Diepgen Jak rząd federalny ocenia ideę utworzenia rosyjsko-litewsko-polskiego euroregionu, identycznego pod względem geograficznym z obszarem Prus Wschodnich, i co sądzi o nazwaniu go "Prussia""? - te... 32
  • Pomieszanie z poplątaniem 31 paź 2004 Salon jako instytucja kulturalno-towarzyska, opiniotwórcza i autorytatywna dawno przeminął Trudno polemizować z pamfletem lepperowskim w formie i radiomaryjnym w treści (Robert Mazurek, Igor Zalewski, "Koniec świata salonów", "Wprost" nr 43). Ma się on nijak do... 36
  • Giełda 31 paź 2004 Hossa Świat Ekonomia 24/7 "Kryzys Paktu Północnoatlantyckiego wziął się stąd, że Ameryka i Europa funkcjonują na różnych obrotach. USA już od połowy lat 50. budują gospodarkę opartą na nowoczesnej wiedzy, Europa... 40
  • Wszystko w górę! 31 paź 2004 O ponad 3000 złotych będzie biedniejsza statystyczna polska rodzina w 2005 r. Marek Belka, który bez gorliwości odchudza gospodarkę i z nadgorliwością przyjmuje unijne nieobowiązkowe zalecenia, zafunduje nam w przyszłym roku drugi - po tegorocznym - euroszok cenowy. W 2005 r.... 42
  • Żywią i biorą 31 paź 2004 Krowa w Unii Europejskiej ma większy "dochód niż połowa ludzi żyjących na ziemi Rolnicy dołożą się do akcyzy - żartował kilka tygodni temu minister finansów Mirosław Gronicki podczas spotkania w Bristolu z przedsiębiorcami i ekonomistami, gdy poproszono go o ocenę skutków... 48
  • Solidarność kota i myszy 31 paź 2004 Niemieccy związkowcy chcieli przenieść fabrykę Opla z Gliwic do Chin To że wielki strajk w zakładach Opla w Bochum wzburzył wiele osób w Niemczech, nie powinno nikogo dziwić. W końcu w grę wchodziło bezpośrednio 10 tys. niemieckich miejsc pracy, a pośrednio - jeszcze więcej.... 54
  • Stawka większa niż rozum 31 paź 2004 Sejm uchwalił 50-procentową antypolską stawkę podatkową Klub parlamentarny Unii Pracy, jedynej partii świata, która ma tylu posłów ilu zwolenników, zdołał przeforsować w Sejmie wprowadzenie nowej, czwartej stawki PIT w wysokości 50 proc. dla zarabiających więcej niż 600 tys.... 56
  • Załatwione odmownie - Książki najgorsze 31 paź 2004 Antyglobaliści Stiglitz i Nace grzeszą przeciwko zdrowemu rozsądkowi, faktom i teorii ekonomii Za czasów komunizmu Stanisław Barańczak prowadził w podziemnym czasopiśmie rubrykę pod takim właśnie tytułem. Wielce ceniony dziś Pan Profesor zajmował się wówczas literaturą... 58
  • Supersam 31 paź 2004 Sportowy kompakt Prędkość maksymalna 230 km/h, przyspieszenie do 100 km/h w zaledwie 8,2 s. Najnowsza, trzecia generacja opla astry w pełni zasługuje na swoją nazwę - to gwiazda. Benzynowy silnik o pojemności dwóch litrów i... 60
  • Kontratak białej rasy 31 paź 2004 Nie bomba geriatryczna czeka zamożne społeczeństwa Zachodu, lecz kolejny baby boom Na Zachodzie tyka bomba geriatryczna. Wkrótce trzy czwarte ludzkości będzie należało do ras innych niż biała, bo inne się mnożą, a biała wymiera. Jeszcze dwa lat temu straszono takimi... 64
  • Najpiękniejszy dom świata 31 paź 2004 Gorsza sytuacja na rynku sprzyja podwyższaniu standardów w architekturze Mapa świata bez wyspy Utopia nic nie jest warta - mawiał Oskar Wilde. Kiedy cztery lata temu prof. Marek Budzyński zrealizował swój niemal utopijny projekt Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego, polska... 68
  • Ekran osobisty - Gladiatorzy informacji 31 paź 2004 "Wydarzenia", "Fakty" i "Wiadomości" zmieniły ostatnio formułę na nowocześniejszą i są teraz... podobne do siebie Niczym w starożytnym Rzymie co wieczór odbywają się w Polsce igrzyska. Przed milionami widzów występują gladiatorzy informacji, walcząc między sobą o tytuł króla... 74
  • Oczy i uszy Hitlera 31 paź 2004 Dla niemieckiego wywiadu pracowało przed wojną wielu Polaków Polska we wrześniu 1939 r. była prawie całkowicie przezroczysta dla Abwehry - wynika z dokumentów niemieckiego wywiadu wojskowego, do których dotarł tygodnik "Wprost". Informacje zgromadzone przez ludzi Wilhelma... 76
  • Historia zwycięstwa 31 paź 2004 Historyk, który rozumie, jest dla totalitarnego systemu niebezpieczny "Vixi" - tak brzmi oryginalny tytuł wspomnień Richarda Pipesa, najwybitniejszego bodaj z żyjących historyków Rosji i współautora klęski komunizmu. Od razu narzuca się porównanie z Cezariańskim Veni, vidi,... 79
  • Know-how 31 paź 2004 Gryzący konkurent Azjatyckie biedronki nazywane arlekinami (Harmonia axyridis) zaczynają się panoszyć w Europie i Stanach Zjednoczonych. Są bardziej agresywne niż inne owady tego gatunku, więc wygrywają konkurencję o terytorium i... 80
  • Viagra dla pracoholików 31 paź 2004 "Pigułki inteligencji" podkręcają szare komórki Amfetaminę w czasie II wojny światowej podawano amerykańskim pilotom odbywającym długie loty, w latach 60. zaś mógł ją kupić w aptece każdy, kto potrzebował leku pobudzającego. Teraz amfetaminy nie można nabyć legalnie, a z... 82
  • Nowa mapa świata 31 paź 2004 Mount Everest nie jest najwyższą górą świata, a biegun północny należy do Danii! Mount Everest jest uważany za najwyższą górę na świecie od połowy XIX wieku, choś już w 1986 r. George Wallerstein, amerykański geolog, sugerował, że wyższy jest szczyt K2. Dopiero ostatnie... 88
  • Bez granic 31 paź 2004 Ósma plaga Największa od kilku dziesięcioleci plaga szarańczy zaatakowała zachodnią Afrykę. Na wojnę z owadami w Mauretanii, Mali i Burkina Faso wysyła się wojsko i policję. Bez skutku. Szarańcza pochłonęła już całe... 90
  • Wirtualna Polonia 31 paź 2004 Gdyby Polonia głosowała solidarnie, mielibyśmy w USA swojego prezydenta Gdy byłem młody, nie można było być Polakiem i republikaninem. Byliśmy wszyscy katolikami, związkowcami i demokratami - mówi Ron Jasiński-Herbert, redaktor naczelny pisma "Polonia Today". Tak zwana stara... 92
  • Komisja nadziei 31 paź 2004 Mamy nowy rząd - w Brukseli Musimy się przyzwyczaić, że od 1 maja Polska ma dwa rządy: jeden w Warszawie, drugi w Brukseli. Oba mogą w decydujący sposób wpłynąć na nasze życie i na nasze portfele. Rząd w Warszawie zmieni się przypuszczalnie w czerwcu przyszłego roku, rząd w... 96
  • Zapateryzm kontra blairyzm 31 paź 2004 Socjaliści duszą Hiszpanów Filip V król Hiszpanii, miał marzenie: zbudować w Madrycie najwspanialszy pałac na świecie. W 1738 r. zlecił architektowi Juanowi Sachettiemu przygotowanie projektu mającego przyćmić Wersal, ukochane dziecko jego dziadka Ludwika XIV. Palacio Real... 100
  • Niemcy dwóch narodów 31 paź 2004 Wzajemna niechęć - tylko ona łączy Niemców ze wschodu i zachodu 15 lat po upadku muru berlińskiego Na dworcu w Witenberdze widać zainwestowane pieniądze: szkło, aluminium, efektowna hala główna. Jest wszystko, co najlepsze, tylko podróżnych nie ma. To jedyny przystanek... 102
  • Menu 31 paź 2004 MENU WYDARZENIA KRÓTKO PO WOLSKU Z życia marionetek Stanowczo za mało miejsca rubryki kulturalne poświęcają teatrom kukiełkowym. A szkoda, takiemu teatrzykowi dużo więcej wolno, na przykład gdy chodzi o seks lub politykę. Co w... 106
  • Aktorzy prowincjonalni 31 paź 2004 Polski teatr jest bezbarwny, nadęty i nudny - wynika z festiwalu festiwali teatralnych "Spotkania" Do Warszawy zjechali przybysze z innej planety. Takie wrażenie można było odnieść, oglądając zagraniczne spektakle prezentowane podczas Festiwalu Festiwali Teatralnych... 110
  • Nowojorczyk w Warszawie 31 paź 2004 Książka telefoniczna z przedwojennej Warszawy jest najbardziej tajemniczą rzeczą w nowej powieści Paula Austera W 1998 r. nowojorski pisarz Paul Auster otrzymał od polskiego wydawcy książkę telefoniczną przedwojennej Warszawy. Wśród rzędów nazwisk znalazł własne - Auster.... 114
  • Malowane bałwany 31 paź 2004 Malarze i rzeźbiarze dali się ponieść wznieconej przez lewicowych idiotów antybushowskiej fali Wirus lewicowego idiotyzmu, objawiający się nienawiścią do wszystkiego, co wiąże się z George'em Bushem, zaatakował kolejną grupę. Po protestach aktorów i reżyserów oraz muzyków... 116
  • Czułe słówka 31 paź 2004 Rozmowa z Romą Ligocką, pisarką 117
  • Ueorgan Ludu 31 paź 2004 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy! TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 44 (109) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 25 października 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Dla uczczenia powrotu do zdrowia Wielkiego... 118
  • Skibą w mur - Spacerek szczurów 31 paź 2004 W Polsce nie ma wyścigu szczurów, bo oprócz dynamicznej garstki nikt się za kasą nie ugania Szczur, jak wiadomo, to gryzoń tyle inteligentny, ile brzydki. Zwykle jest szary lub czarny, obdarzony małymi łapkami i długim ogonem. Szczur jest powszechnie uważany za cwaniaka i... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany