Mózg jak wino

Mózg jak wino

Dodano:   /  Zmieniono: 
Ludzie starzy sprawniej niż młodzi posługują się językiem, trafniej formułują myśli Dlaczego już ponad 30 tys. lat temu starcy mieli decydujący głos w najważniejszych dla ówczesnych plemion sprawach? To dopiero w drugiej połowie XX wieku rozpowszechniło się przekonanie, że z wiekiem pogarszają się nasze zdolności umysłowe. Owszem, tak bywa, ale jedynie u osób cierpiących na chorobę Alzheimera. U nich liczba komórek nerwowych drastycznie się zmniejsza - dowodzą badania specjalistów z University of California w Berkeley. U ludzi zdrowych tylko część neuronów obumiera, i to bardzo wolno. Komórki nerwowe nadal tworzą między sobą nowe połączenia, tak ważne w przekazywaniu i przetwarzaniu sygnałów. Jest więc głęboka mądrość w tym, że w starożytnej Sparcie decydujący wpływ na rządy miała rada starszych, do której należały osoby mające co najmniej 60 lat. Podobnie jest sens w tym, że w starożytnych Atenach starcy z Areopagu byli sędziami i wybierali urzędników.
Siedemdziesięcioletni Woody Allen wciąż jest jednym z najbardziej płodnych współczesnych reżyserów. J.R.R. Tolkien miał 45 lat, gdy zaczął pisać "Władcę pierścieni", a ukończył tę powieść w wieku 61 lat. Dopiero po pięćdziesiątce największe sukcesy odnieśli prof. Ian Wilmut, który sklonował owcę Dolly, oraz Craig J. Venter, znany z badań nad ludzkim genomem.

Aerobik dla zmysłu
Starsi inaczej niż młodzi odbierają i przetwarzają bodźce, ale to nie znaczy, że ich mózg jest mniej twórczy. Odpowiednio stymulowany nieustannie się rozwija - bez względu na wiek. - U osób w podeszłym wieku prawa półkula mózgu działa aktywniej niż lewa, a umysł wciąż sprawnie funkcjonuje - mówi dr Elżbieta Łuczywek z Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN. Łuczywek prowadziła badania neuropsychologiczne polskich stulatków. Okazało się, że jeśli nie chorują na demencję, z powodzeniem radzą sobie z łamigłówkami i skomplikowanymi układankami.
Gdy się starzejemy, niektóre neurony są mniej aktywne, ale następuje taka przebudowa mózgu, że sprawniej niż młodzi posługujemy się językiem, trafniej formułujemy myśli, skuteczniej radzimy sobie z problemami. Osoby starsze szybciej dostrzegają ruch dużych przedmiotów i zauważają więcej szczegółów - wykazały badania Allison Sekuler z McMaster University. Uczona przebadała grupę dwudziesto- i siedemdziesięciolatków, którzy oceniali kierunek ruchu pasków na ekranie komputera. Okazało się, że starsi szybciej i dokładniej potrafią śledzić zmiany na ekranie.
Mitem jest przekonanie, że z wiekiem pogarsza się pamięć. Mogą ją osłabiać choroby: depresja, zapalenie płuc czy długotrwały stres. W takich wypadkach zanikają neurony w hipokampie (odpowiedzialnym za pamięć i zdolności poznawcze) oraz dendryty łączące komórki nerwowe. Nadal jednak powstają neurony i połączenia między nimi. Z badań Joe'ego Tsiena z Princeton University wynika, że pamięć wzrokową i orientację przestrzenną można rozwijać w każdym wieku, a dzięki ćwiczeniom pamięci można nawet powiększyć hipokamp.
Mózg osób starych może się przystosowywać do nowych wyzwań równie łatwo jak mózg młodych. Regularny trening umysłu, na przykład nauka języków obcych, wręcz cofa proces starzenia się. Tak wynika z badań Karlene Ball z University of Alabama. U osób w podeszłym wieku, które ćwiczyły dwie godziny dziennie przez pięć tygodni, pamięć poprawiła się o 26 proc., zdolność logicznego myślenia - o 74 proc., a o 87 proc. wzrosła szybkość przetwarzania informacji. Potwierdza to w rozmowie z "Wprost" prof. Gary Small z University of California w Los Angeles. Jego badania dowiodły, że intelektualne ćwiczenia połączone z dziesięciominutowym spacerem zmniejszają ryzyko choroby Alzheimera.
Z wiekiem nie degenerują się geny odpowiedzialne za funkcje mózgu. - Geny określają, jak szybki będzie proces starzenia się, ale tylko jedna trzecia z nich wpływa na starzenie się mózgu - mówi prof. Small. Naukowcy z Harvardu ustalili, że u osób między 26. a 106. rokiem życia w neuronach kory przedczołowej jedynie 4 proc. genów jest narażonych na uszkodzenia - głównie w odcinkach DNA, które nie mają bezpośredniego wpływu na ich aktywność.

Twórcza starość
Pięćdziesięcio- i sześćdziesięciolatkowie skuteczniej niż młodzi rozwiązują problemy życia codziennego i często dopiero w tym wieku osiągają apogeum twórczych możliwości. - Starsi lepiej kojarzą i są bardziej elastyczni, kiedy tworzą - powiedziała "Wprost" Allison Sekuler. Naukowcy z uniwersytetu w Gothenburgu dowiedli, że siedemdziesięciolatkowie potrafią być bardziej pomysłowi niż młodzi. To tłumaczy, dlaczego Benjamin Franklin, współtwórca amerykańskiej Deklaracji Niepodległości, jeszcze w wieku 78 lat wynalazł okulary dwuogniskowe. Pablo Picasso tworzył u schyłku życia, a Johann Wolfgang Goethe skończył pisać "Fausta", gdy miał 81 lat. Czynni zawodowo i wciąż twórczy są poetka Julia Hartwig (83 lata), aktorka Hanka Bielicka (89 lat) czy historyk i polityk Władysław Bartoszewski (82 lata).
Badania Gene'a Cohena (z udziałem 300 osób w podeszłym wieku) wykazały, że jeśli starsza osoba zajmuje się jakąś formą twórczości, rzadziej odwiedza lekarzy, zażywa mniej leków, rzadko wpada w depresję. Najwyższy czas przestać myśleć o starości jak o wegetacji. Starość może być twórcza, a na rozwój nigdy nie jest za późno.

PABLO PICASSO
malował i rzeźbił do ostatnich dniżycia, a zmarł w wieku 92 lat

WOODY ALLEN
skończy niedługo 70 lat, ale wciąż jest jednym z najbardziej płodnych reżyserów

IAN WILMUT
zaszokował świat, klonując owcę Dolly, kiedy miał 52 lata
Więcej możesz przeczytać w 9/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2005 (1161)

  • Na stronie - Na odwyku 6 mar 2005 Trzeba nie myśleć, żeby myśleć, iż z politycznej makulatury da się zrobić luksusowy papier Dlaczego nasi twórcy i duża część inteligentów nie widzą rzeczy takimi, jakimi one są? Nie widzą, bo nie mają czym widzieć. Francuski pisarz i filozof Julien Benda wprowadził w 1927 r.... 3
  • Skaner 6 mar 2005 HITY I KITY PRAWNE WEDŁUG CIMOSZEWICZA Tygodnik "Wprost" poprosił mnie o wskazanie najlepszych i najgorszych ustaw uchwalonychw tej kadencji Sejmu. Gdybym miał wskazać pięć najlepszych - takich, które "przetrwają"... 6
  • Dossier 6 mar 2005 "Zacytuję Jaroslava Haska: Miejsce w życiu jest dla wielu cymbałów, ale tylko jeden może przejść do historii" Radio Tok FM KRZYSZOT JANIK przewodniczący Klubu Parlamentarnego SLD "Coś trzeba zrobić, ale trudno mi... 7
  • Sawka 6 mar 2005 8
  • Kadry 6 mar 2005 9
  • Playback 6 mar 2005 11
  • M&M 6 mar 2005 TRAFIŁ SWÓJ NA SWEGO Huk! Zgiełk! Łomot! Czy smoka grzmoci święty Jerzy? Czy to młody Herkules z łbem Hydry się mierzy? Czy wojna Ziemian z tymi, co żyją na Marsie? Nie. To z Radiem Maryja Lech Wałęsa starł się. A mnie żal,... 11
  • Poczta 6 mar 2005 Wydzielina z artysty Jestem ogromnie wdzięczna za artykuł "Wydzielina z artysty" (nr 2). Dziękuję jego autorowi za odwagę nazywania rzeczy po imieniu. Nie spotkałam jeszcze tak trafnej i rzeczowej oceny. Rozumiem, że widzowie, jak... 11
  • Nałęcz - Szkodliwy bojkot 6 mar 2005 Na uroczystościach w Moskwie nie może zabraknąć polskiego prezydenta, bo to nie jest lokalna impreza rosyjska Coraz większych rumieńców nabiera spór o to, czy prezydent Aleksander Kwaśniewski powinien pojechać do Moskwy na obchody 60-lecia pokonania III Rzeszy i zakończenia... 12
  • Ryba po polsku - Śpiewające fortepiany 6 mar 2005 Gdyby prezydentem USA był Clinton, zrobilibyśmy premierem Stańkę. Byłby niezły duet - amerykański saksofon i polska trąba Błazen króla Zygmunta Augusta, słynny Stańczyk, twierdził, że najwięcej w Polsce jest lekarzy, i nawet to udowodnił, wygrywając zakład o sto złotych.... 13
  • Z życia koalicji 6 mar 2005 NEOUNIA WOLNOŚCI JESZCZE NA DOBRE nie powstała, a już zyskała status partii rządzącej (choć rubryka "Z życia opozycji" nie chce tego przyznać i oddać koalicji co koalicyjne). I to wcale nie dlatego, że ma własnego... 14
  • Z życia opozycji 6 mar 2005 JEST KOLEJNY ZAWIESZONY CZŁONEK Tym razem temu zabobonowi uległa partia tak światła jak Unia Wolności. Swoje członkostwo zawiesił niejaki Andrzej Skowroński, szef partii na Śląsku. Postąpił tak drastycznie, bowiem obejmuje posadę... 15
  • Fotoplastykon 6 mar 2005 16
  • Zarazki z kurii 6 mar 2005 Prawdopodobnie Jan Paweł II będzie mógł żyć tylko z otworem w tchawicy To nie były dwie choroby, to była jedna choroba - z bufonadą pośrodku" - pokrzykiwał znany watykanista w hallu polikliniki Gemelli, gdy papież ponownie trafił do szpitala. Tym razem nawet najwięksi... 18
  • Gry sądowe 6 mar 2005 Siedem najczęściej stosowanych sztuczek adwokatów Ludzie poza wszelkimi podejrzeniami. Tak o adwokatach mówiono w latach 80., kiedy wielu z nich broniło opozycjonistów, pomagało prześladowanym. Dzisiaj coraz częściej mówi się o nich jako o ludziach balansujących na granicy... 22
  • Czarne owce palestry 6 mar 2005 W Stanach Zjednoczonych niestawienie się adwokata na rozprawie zostałoby uznane za obrazę sądu i surowo ukarane Sędzia wzywa do siebie adwokata i stanowczym głosem mówi: "W moim sądzie panu na to nie pozwolę". To sytuacja, którą często możemy oglądać w amerykańskich filmach.... 25
  • Profesor z SB 6 mar 2005 Jeden z najbardziej znanych polskich historyków współpracował z SB - wynika z dokumentów IPN Czy prof. Andrzej Garlicki, jeden z najwybitniejszych polskich historyków, był tajnym współpracownikiem służb specjalnych PRL? Tak wynikałoby z dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej,... 26
  • Rzemieślnicy polityki 6 mar 2005 Prezydenci dużych miast chcą rządzić Polską Wartość budowniczego objawia się w tym, co wybudował" - uważał Niccolo Machiavelli. "Wartość polityka objawia się w tym, co po sobie zostawia" - można to zdanie strawestować. Niewielu z nas zaufałoby chirurgowi, który nie... 30
  • Giełda 6 mar 2005 Hossa Świat Budżet koło fortuny Radni niemieckiego Blumbergu dwa razy w tygodniu grają za własne pieniądze na loterii, licząc na to, że ewentualna wygrana pomoże uchronić miasto przed bankructwem. Urzędnicy podpisali oświadczenia, że... 36
  • Unia autarkii 6 mar 2005 W Europie mamy wolny przepływ usług - pod warunkiem że są to usługi francuskie i niemieckie 38
  • WIG z wigorem 6 mar 2005 Polska giełda jeszcze długo będzie fabryką pieniędzy Co poszło w górę, to się musi zwalić (what goes up, must come down) - powtarzają inwestorzy z Wall Street. W okresach hossy na rynku przychodzi moment, kiedy papierowym milionerom drżą ręce. Jednocześnie inwestorzy śpiący... 42
  • Kosmiczna konstytucja 6 mar 2005 Eurogniot od eurobiurokratów Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej przekazał kopię unijnej konstytucji zespołowi europejskich astronautów, którzy mają ją zabrać na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Konstytucję weźmie z sobą włoski astronauta, który poleci na MSK 15 kwietnia... 44
  • 2 x 2 = 4 - Zagadka złotego 6 mar 2005 W pełni zgadzam się z twierdzeniem prof. Witolda M. Orłowskiego, że złoty nie zwariował ("Wprost", nr 7), że trzeba nauczyć się żyć z mocnym złotym. Jest to konieczne tym bardziej, że porównanie siły nabywczej walut uzasadniałoby nawet dalszy wzrost wartości złotego wobec... 50
  • Supersam 6 mar 2005 Bezpieczna jazda z "Wprost" Dziennikarze "Wprost" razem z radiową Trójką i ekipą Telewizji Polskiej uczestniczyli w trzech etapach Pucharu Jedynki - zawodach propagujących bezpieczną jazdę na nartach. Grzegorz... 52
  • Ekstrawagancja na stoku 6 mar 2005 Narty pokryte złotem, szklanymi kryształkami czy reprodukcjami zdjęć z blond pięknościami będą obowiązywać w przyszłym sezonie w modnych zimowych kurortach. Targi Sprzętu i Mody Sportowej Ispo Winter w Monachium pokazały, że czołowi... 52
  • Grzech nieśmiertelny 6 mar 2005 Z czego spowiadają się Polacy? Wyznaj mi swoje grzechy, a powiem ci, kim jesteś. Żadne badanie socjologiczne nie powie tyle o Polakach jak to, z czego się spowiadają, albo raczej to, czego nie wyznają przy konfesjonale. Nawet w anonimowych ankietach nie mówi się o najgorszych... 54
  • Pan Hulot wśród samochodzików 6 mar 2005 Tegoroczny salon samochodowy w Genewie można reklamować hasłem: średnie auta dla średniaków Tak jak festiwal filmowy w Berlinie do Oscarów ma się salon samochodowy w Genewie do salonu w amerykańskim Detroit. I tu, i tu są nagrody, ale tylko w Ameryce są prawdziwe gwiazdy,... 60
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Kur zapiał cienko 6 mar 2005 Piotrusiu! Słońce świeciło białym blaskiem, odbijając się od lodu, szczelnie pokrywającego toń Balatonu. Mieliśmy za sobą dwa tygodnie austriackich knedli, a bagażnik pełen gruszkowych i morelowych destylatów. Odświeżywszy... 62
  • Druga płeć - Oczekiwana zmiana miejsc 6 mar 2005 Camilla uosabia ideał współczesnej kochanki, co z definicji gwarantuje partnerowi porozumienie dusz i udany seks "Pragnęłam szczęścia. Byłam bardzo zakochana i z ufnością oddałam własny los w ręce męża. Tak, podcięłam sobie żyły, to był mój krzyk wolności" - wyznania te padły... 64
  • Kulomioty ojca dyrektora 6 mar 2005 Franciszkanie z Niepokalanowa przed wojną wytaczali antysemickie armaty, by  po jej wybuchu ratować Żydów 66
  • Know-how 6 mar 2005 Śpiewająca nawigacja Wieloryby komunikują się za pomocą infradźwięków. Z najnowszych badań wynika, że ich basowy "śpiew" potrafi pokonywać tysiące kilometrów i przekazywać informacje, na przykład o ławicach... 70
  • Piękni żyją lepiej 6 mar 2005 Polki powiększają piersi i podnoszą pośladki, Polacy zmniejszają brzuchy i przeszczepiają włosy Ludzie mówią, że byłoby strasznie, gdyby wszystkie dziewczynki były ładne. A ja myślę, że to byłoby wspaniałe. A jeszcze lepiej, żeby wszyscy ludzie byli ładni". James Watson,... 72
  • Mózg jak wino 6 mar 2005 Ludzie starzy sprawniej niż młodzi posługują się językiem, trafniej formułują myśli Dlaczego już ponad 30 tys. lat temu starcy mieli decydujący głos w najważniejszych dla ówczesnych plemion sprawach? To dopiero w drugiej połowie XX wieku rozpowszechniło się przekonanie, że z... 80
  • Bez granic 6 mar 2005 Sporty polityczne Na ostatniej wyspie wolności można być wolnym nawet za kratkami. Na Kubie trwa właśnie pierwsza Olimpiada Więźniów. Zatrzymani reprezentujący cztery kubańskie regiony będą walczyć w takich konkurencjach, jak... 82
  • Dyspensy nie będzie 6 mar 2005 Uzbrojenie Chin w europejską broń stanowiłoby początek końca NATO Pojednanie amerykańsko-europejskie jest na razie wątłą rośliną, którą trzeba starannie pielęgnować. Zamiast narzekać, że namacalne rezultaty wizyty prezydenta George'a Busha w Europie są znikome, warto się... 84
  • Trzy razy nein 6 mar 2005 Nikomu w Europie nie zależy na pojednaniu z USA George Bush miał przyjechać do Europy skruszony i gotowy do kompromisów. Niemcy przygotowywali się do wizyty prezydenta USA w Moguncji przepełnieni wolą pojednania, pod warunkiem że doceni on należną im pozycję w świecie.... 88
  • Piosenki jerychońskie 6 mar 2005 Bezmyślna wojna Arafata okazała się prawdziwą klęską dla biblijnego miasta Żetony są przygotowane od dawna, krupierzy w białych smokingach i różowych muszkach specjalnie sprowadzonych z Wiednia czekają tylko na sygnał. Po czterech latach w kasynie Oasis znowu pojawią się... 90
  • Bomba z ospą 6 mar 2005 Tylko dla 5 proc. Polaków wystarczy szczepionki przeciw ospie w razie ataku bioterrorystycznego To przerażające - stwierdził Klaus de Vries, były minister spraw wewnętrznych Holandii. Do takiego wniosku doszedł, biorąc udział w grze... 94
  • Szach szachiście 6 mar 2005 100 mld dolarów traci rocznie amerykańska gospodarka w wyniku działań narkobiznesu Gdy policja wtargnęła, by aresztować go w luksusowym apartamencie, schował się w szafie. Sześćdziesięciopięcioletni dziś Gilberto Rodriguez Orejuela wyglądał i zachowywał się jak menedżer.... 96
  • Menu 6 mar 2005 WYDARZENIA KRÓTKO PO WOLSKU Rozkoszna nieświadomość Ciężkie czasy idą na palaczy. Coraz mniej jest miejsc w Ameryce i Europie, gdzie bezkarnie można sobie puścić dymka. W Azji jedno państwo, konkretnie Bhutan, wprowadza całkowity... 98
  • Podróż do kresu grozy 6 mar 2005 Beksiński chciał, by na jego obrazy patrzono tak, jak się słucha muzyki Obrazy Zdzisława Beksińskiego przypominają ekrany wypełnione scenami z filmów grozy. W szerokiej perspektywie ukazują zwykle widoki monumentalnych gór, burzliwych oceanów. Nie są to jednak zielone łąki... 102
  • Armia Franza Ferdinanda 6 mar 2005 Nowa muzyka rockowa zabiła popowego zombi z lat 80. Tego nie było chyba od czasu Beatlesów, a przynajmniej od debiutu grupy Queen. Równo rok temu album "Franz Ferdinand" szkockiej grupy o tej samej nazwie wydawał się tylko kolejnym błyskotliwym debiutem. Nie minął rok, a... 106
  • Makbet polski 6 mar 2005 Skoro politykom wolno u nas wszystko, to dlaczego nie ludziom teatru? W polskim teatrze jak trwoga, to do... Szekspira. Hamlet ze swoim intelektualnym dylematem "być albo nie być" trąci myszką. "Romeo i Julia", czyli miłość w czystej postaci, nie jest obecnie zrozumiały,... 108
  • Na wschód od Hollywood 6 mar 2005 Z kina potrafi czerpać zyski cała Europa Środkowa, tylko nie Polska Mamy budżet w wysokości 7 mln USD, a film będzie wyglądał, jakbyśmy wydali 40 mln USD" - mówi Marc Turtletaub, współproducent filmu "Everything is Illuminated", którego premiera zapowiadana jest na ten rok. W... 110
  • Ueorgan Ludu 6 mar 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 8 (125) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 28 lutego 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Mały wielki przegrany MILLER BEZ OSCARA Niestety, nasz... 112
  • Skibą w mur - Sztuka pukania 6 mar 2005 W Europie każdy ma prawo się pukać, jak chce - nawet gej pingwin W dzisiejszych czasach coraz większą rolę w społeczeństwie odgrywa pukanie. W przyrodzie rozróżniamy wiele sposobów pukania. W kapitalizmie popularną formą pukania jest pukanie do drzwi. W myśl znanego hasła... 114