Czwarta fala - postnaftowa

Czwarta fala - postnaftowa

Dodano: 
Ropę naftową zastąpi gaz ziemny, benzyna z węgla i wodór Kiedy w 1852 r. Ignacy Łukasiewicz w Bóbrce koło Krosna zaczął wydobywać ropę naftową, a potem w 1859 r. były amerykański konduktor kolejowy Edwin Drake postawił na swojej działce w Pensylwanii szyb naftowy, oszacowano, że ropy naftowej na świecie wystarczy na 15 lat wydobycia. Drake i inni pomylili się w prognozach, ale kres złóż ropy naftowej zbliża się szybciej, niż ktokolwiek jeszcze kilka lat temu mógł przypuszczać. Daniel Yergin, najbardziej liczący się w świecie analityk badający rynki naftowe, uznał, że XX wiek był stuleciem nafty. Była to, trawestując dokonany przez małżeństwo Tofflerów podział historii gospodarczej świata na trzy fale, trzecia energetyczna fala (za pierwszą można uznać okres wykorzystywania przez człowieka siły zwierząt, za drugą - epokę pary). Teraz jesteśmy u kresu tej fali. - Co prawda, złoża ropy się nie kończą, ale nadchodzi koniec ery ropy naftowej w dotychczasowym znaczeniu - potwierdza "Wprost" Milton Friedman, noblista i guru ekonomistów liberalnych.
Koniec wieku nafty oznacza początek czwartej fali - postnaftowej. W perspektywie być może koniec energetycznego dyktatu krajów OPEC, do którego ostatnio zaczęła się przyłączać Rosja. W epoce czwartej fali energetycznej ropa stanie się tylko jednym z kilku paliw, być może najmniej ważnym. Inne źródła energii będą powodowały mniejsze uzależnienia polityczne w świecie, a ważniejsza (i tańsza!) będzie energia uzyskiwana ze sprężonego gazu ziemnego, z benzyny "węglowej" oraz z wodoru.

Jak kończy się trzecia fala
Na początku 2005 r. "Oil nad Gas Journal", najbardziej liczący się na świecie periodyk poruszający zagadnienia energetyki, ujawnił, że kraje OPEC prawie dwukrotnie zawyżyły swoje szacunki rezerw ropy naftowej. Mają 400 mld baryłek, a nie 700 mld, jak twierdziły. Oszustwo było opłacalne, bo od 1987 r. w OPEC obowiązywała zasada, że ilość ropy, jaką każdy kraj kartelu może sprzedać na rynku, jest zależna od wielkości jego złóż ropy. Podobnie jak państwa OPEC postępowały firmy naftowe. Zapasy ropy są wyznacznikiem tego, jak długo będą przynosić zyski, a zatem decydują o wycenie ich akcji na giełdzie. W marcu 2005 r. największy na świecie koncern naftowy Shell przyznał, że prawie o połowę przeszacował swoje rezerwy surowca (obecnie ma złoża, z których może wydobyć 12,97 mld baryłek ropy naftowej, chociaż jeszcze w 2002 r. utrzymywał, że mogą one przynieść 19,35 mld baryłek).
Panika stymulująca poszukiwanie alternatywnych paliw jest uzasadniona. Jeszcze w 2000 r. na całym świecie odkryto 13 dużych (powyżej 500 mln baryłek ropy) pól naftowych. Rok później takich pół znaleziono sześć, w 2002 r. - dwa, a od 2003 r. aż do dziś nie odkryto żadnego. - Produkcja ropy naftowej spada w 33 państwach z 48 krajów, które zajmują się jej wydobyciem - informuje Michael Rogers, dyrektor amerykańskiej firmy PFC Energy, zajmującej się analizami przemysłu naftowego na świecie. Budżet największych firm naftowych przeznaczony na poszukiwanie nowych złóż spadł w ostatnich latach z 30 proc. do 12 proc. kosztów i zmniejsza się nadal, ponieważ nie ma już gdzie szukać ropy. Koncerny paliwowe próbują wydobywać ropę naftową z miejsc, których ze względu na zbyt wysokie koszty do niedawna nie brano pod uwagę. Na przykład zainteresowano się ropą w zasmolonych piaskach w prowincji Orinoco w Wenezueli oraz w rejonie miasta Atabasca w Kanadzie. Rozpoczęto nawet wiercenia w Arktycznym Narodowym Rezerwacie Przyrody w północno-wschodniej Alasce.
- Weszliśmy w nową fazę wieku nafty: wysokich kosztów wydobycia, a więc wysokich cen - ocenia David J. O'Reilly, szef Chevron Texaco. Paradoksalnie, dla gospodarki nie oznacza to kryzysu, ale szansę na rozwój. Coraz lepiej sprzedają się samochody spalające gaz ziemny, powstają fabryki produkujące benzynę z węgla. Na horyzoncie widać już auta, statki i samoloty napędzane wodorem. - Siłom wolnego rynku trzeba pozwolić działać, a ceny paliwa będą tak niskie jak dawniej - tłumaczy "Wprost" Milton Friedman. Siły wolnego rynku już zaczęły działać. Rok 2005 jest najprawdopodobniej początkiem wspomnianej czwartej fali - postnaftowej.



Czarne wygrywa
To, że łatwej do wydobycia ropy jest coraz mniej, nie oznacza więc kryzysu. Obecnie cena baryłki ropy sięga niekiedy nawet 60 USD, a jeśli ropa kosztuje połowę mniej, to już opłaca się produkować benzynę... z węgla. W USA udoskonalono wykorzystywaną przez Niemców w czasie II wojny światowej metodę przerobu węgla na benzynę. W ubiegłym roku w stanie Wyoming rozpoczęto budowę fabryki, która w 2008 r. będzie produkować 1,5 mln ton benzyny i oleju napędowego, czyli tyle, ile w Polsce zużywa się przez miesiąc. O tym, że jest to realna alternatywa, świadczy przykład RPA, która przetrwała międzynarodowe sankcje właśnie dzięki paliwu uzyskiwanemu z węgla. Zakłady podobne do tych w Wyoming powstają w innych stanach USA oraz - przy udziale amerykańskich koncernów - w Chinach w prowincji Yunnan i w regionie Mongolia Wewnętrzna (są tam duże złoża węgla). Amerykanie już oszacowali, że zastąpienie połowy ropy obecnie importowanej do USA benzyną wytwarzaną z węgla będzie kosztować 350 mld USD. Znane światowe zasoby węgla wystarczą co najmniej na 200 lat. - Przy nowych wysokich cenach ropy węgiel jest realną alternatywą dla nafty, także w Polsce - ocenia Ludwik Kossowicz, ekspert Instytutu Technologii Nafty w Krakowie.



Tankowanie przy kuchence
Gaz ziemny będzie odgrywał podobną rolę jak węgiel. Na rynku amerykańskim debiutuje właśnie Honda GX (kosztuje 22 tys. USD), pierwsze seryjnie produkowane auto osobowe, zasilne właśnie gazem ziemnym. W przeciwieństwie do często wykorzystywanego w polskich samochodach gazu LPG (liquified petroleum gas), który jest pochodną ropy naftowej, gaz ziemny (CNG - compressed natural gas), będący paliwem w japońskim aucie, występuje w krajach rozwiniętych w dużych ilościach. Złoża w USA wystarczą na 200 lat wydobycia. Jest to bardzo tanie paliwo. Na przykład koszt przejechania kilometra hondą gx wynosi w USA w przeliczeniu 7 gr, podczas gdy benzynową wersją tego auta - 16 gr. W dodatku to ten sam gaz, który wykorzystuje się w domowych kuchenkach, a to oznacza, że auto na gaz ziemny będzie można tankować nawet w domu. Sprzedawcy Hondy w Kalifornii już wypożyczają zestawy do domowego tankowania za miesięczną opłatę 34-70 USD. Pojazdy na gaz ziemny emitują też pięć razy mniej spalin niż ich benzynowe odpowiedniki i są od nich znacznie cichsze, dlatego idealnie nadają się dla transportu miejskiego. Od kilku lat do tego celu wykorzystuje się je w amerykańskich miastach (m.in. w Nowym Jorku); jeździ nimi nawet policja (na przykład w Los Angeles), ponieważ po przestrzeleniu zbiornika z gazem nie grozi eksplozja samochodu tak jak w wypadku aut napędzanych benzyną.

Wodór niskich cen
Rosnąca popularność paliwa pochodzącego z węgla i gazu to - według Friedmana - natychmiastowa reakcja wolnego rynku na drożejącą ropę naftową. Reakcją długofalową będzie natomiast rosnąca popularność wodoru, czyli paliwa XXI wieku. Prof. Jeremy Rifkin z Uniwersytetu Pensylwanii sugeruje nawet, że zastosowanie wodoru jako źródła energii będzie taką rewolucją, jaką było wprowadzenie węgla kamiennego pod koniec XVIII wieku, co zapoczątkowało rewolucję przemysłową. "Już za 10 lat połowa Kalifornijczyków będzie jeździć samochodami na wodór" - przekonuje gubernator stanu Arnold Schwarzenegger. W ubiegłym roku zebrał on w Sacramento, stolicy Kalifornii, przedstawicieli największych koncernów samochodowych na świecie (DaimlerChrysler, General Motors, Ford, Honda, Hyundai, Nissan, Toyota i Volkswagen) oraz koncernów naftowych (BP, Chevron Texaco, Exxon Mobil, Shell) i przekonał, by razem zbudowali (za 200 mln USD) sieć 200 stacji do tankowania wodoru. Działa już dziesięć z nich.
Wodór to jedyne paliwo, którego nigdy nam nie zabraknie, a zatem jego cena nie będzie rosła.. Dodatkowo przy spalaniu wodoru nie wydzielają się praktycznie żadne zanieczyszczenia. Plan Schwarzeneggera zainspirował władze Unii Europejskiej, które finansują projekt przewidujący wprowadzenie autobusów na wodór w Europie. Pierwszym państwem, które całkowicie i dobrowolnie wyeliminuje ropę naftową z gospodarki, będzie Islandia. Jak szacuje prof. Kenneth S. Deffeyes z Princeton University, napędzanie aut wodorem ma sens wtedy, gdy cena benzyny przekroczy 50 USD; obecnie sięga 55 USD, a to oznacza, że przejechanie kilometra autem na wodór już dziś jest tańsze niż tradycyjnym samochodem.


Cud na rosyjskich polach naftowych
Rozmowa z Danielem Yerginem, światowym guru w dziedzinie prognoz energetycznych
Ludwik M. Bednarz: - Erą nafty nazwał pan w wydanej pod koniec XX wieku książce "Nafta, władza i pieniądze" obecne czasy. Czy XXI wiek nie będzie końcem tej ery?
Daniel Yergin: - Żyjemy w epoce komputerów i błyskawicznej komunikacji. Energia, a nafta w szczególności, ciągle jest jednak fundamentem współczesnych gospodarek. Ropa stwarza problemy, lecz nie straci nagle na znaczeniu.
- Część analityków uważa, że ropy zabraknie, że wzrost zapotrzebowania na nią będzie wywoływać jeszcze większe niż obecnie zawirowania gospodarcze.
- Teraz sytuacja na rynku naftowym jest bardzo napięta. To wynik ubiegłorocznego wysokiego wzrostu gospodarki światowej. Wywołało to większy, niż przewidywano, wzrost zapotrzebowania na ropę naftową. Na świecie, istotnie, obecne zdolności wydobycia są bliskie osiągnięcia granicy.
- Kiedy to nastąpi?
- Przypuszczam, że w latach 2030-2050. Historia pokazuje jednak, że ludzie zazwyczaj nie doceniają wpływu nowych technologii na wzrost wydobycia ropy.
- Arjun Murti, analityk Goldman Sachs, twierdzi, że ceny ropy naftowej mogą wzrosnąć nawet do 105 USD za baryłkę. Natomiast Tim Evans z IFR Energy Services mówi, że spadną do 28 USD za baryłkę - i to już na początku tegorocznego lata.
- Arjun w zasadzie mówił o scenariuszu "wystrzału", kiedy to nagła przerwa w dostawach (wywołana na przykład niepokojami w Iranie lub Nigerii) spowoduje bardzo wysoki wzrost cen. Mój scenariusz "wystrzału" jest łagodniejszy - ceny mogą wzrosnąć, ale do 65-80 USD za baryłkę. Przypuszczam bowiem, że w sytuacji awaryjnej będą uruchomione rezerwy strategiczne USA. Po szoku ceny spadną zapewne do 50 USD za baryłkę.
- Nawet bez "wystrzału" w tym roku zbliżały się one do 57 USD.
- Najważniejszym regulatorem gospodarki kapitalistycznej jest rynek. On funkcjonuje i łatwiej wyrównuje ceny niż deklaracje szejków z OPEC. W swojej książce "The Commanding Hights..." opisałem, jak po upadku komunizmu w Polsce to nie władze, lecz rolnicy swoimi dostawami, którymi przecież nie sterowano, ustabilizowali rynek żywności. Czy z naftą może być podobnie? W pewnym sensie tak. Teraz w Stanach Zjednoczonych na superoszczędny samochód trzeba długo czekać, natomiast ten, kto chce kupić pożeracz benzyny SUV, może go dostać od ręki.
- Na razie jednak gospodarka jako całość nie chce się tak łatwo jak pojedynczy konsumenci przystosować do wysokich cen paliw.
- Też się przystosuje, tylko z dużym opóźnieniem. Nie zmienia to faktu, że obecne ceny ropy to wielkie niebezpieczeństwo dla gospodarki. Trzeba pamiętać, że każda wielka recesja, tak jak ta z lat 70., była poprzedzona gwałtownym wzrostem cen ropy.
- Na wysokich cenach ropy najbardziej korzysta teraz Rosja, która chciałaby znów się stać jednym z liderów współczesnego świata.
- W Ameryce nazywamy to "cudem na rosyjskich polach naftowych". Zwiększenie wydobycia ropy o 55 proc. od roku 1998 to naprawdę cud! Ocenia się, że 75 proc., a może i więcej, swojego wzrostu gospodarczego w ostatnich pięciu latach Rosja zawdzięcza ropie naftowej i gazowi ziemnemu. Teraz wydobycie ropy w Rosji się ustabilizowało; prawdopodobnie z powodów geologicznych, ale także z przyczyn politycznych. Równocześnie Arabia Saudyjska ogłosiła plany zwiększenia wydobycia ropy o połowę. Rosja ma jednak największe w świecie zasoby gazu. I to ona jeszcze długo będzie najważniejszym energetycznym rozgrywającym świata.

Rozmawiał Ludwik M. Bednarz
San Francisco


Daniel Yergin - szef Cambridge Energy Research Associates, największej międzynarodowej firmy konsultingowej specjalizującej się w problematyce energii. Autor wielu książek i publikacji na tematy gospodarki energetycznej. Za książkę "Nafta, władza i pieniądze" (wydaną w Polsce w 1996 r. przez wydawnictwo Philip Wilson) otrzymał Nagrodę Pulitzera. Jest on również autorem książki "Commanding Hights: The Battle for the World Economy", w której opisuje transformację Polski od gospodarki komunistycznej do rynkowej.
Okładka tygodnika WPROST: 19/2005
Więcej możesz przeczytać w 19/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2005 (1171)

  • 100 najbogatszych Polaków 15 maj 2005 Najbogatszym Polakiem 1990 r. - pierwszego roku III Rzeczpospolitej - był właściciel montowni przewodów elektrycznych. Jego majątek, stosując dzisiejsze kryteria, wart był około 15 mln zł. Dziś mało kto o nim pamięta. Najbogatszy Polak 2005 r. wart jest około 370 majątków... 1
  • Na stronie - Pomnik nieznanego przedsiębiorcy 15 maj 2005 Lista najbogatszych Polaków "Wprost" ma 20 lat! Jestem najbogatszym człowiekiem w Europie Wschodniej" - tym wyznaniem, poczynionym 20 lat temu na łamach "Wprost", Ignacy Soszyński, twórca i właściciel grupy firm Inter Fragrances (produkujących kosmetyki i artykuły spożywcze i... 3
  • Skaner 15 maj 2005 NOTATNIKI DOCHNALA Dziennikarze "Wprost" dotarli do zapisków aresztowanego lobbysty Marka Dochnala z lat 2000-2004. Nie znają ich dotychczas ani prokuratura, ani ABW, ani komisja śledcza ds. PKN Orlen. W kalendarzach Dochnal... 6
  • Dossier 15 maj 2005 Jak się ktoś urodził człowiekiem, to łatwiej mu jest być człowiekiem, niż stać się świnią TVP 1 WŁADYSŁAW BARTOSZEWSKI były minister spraw zagranicznych Niektórzy traktują Sejm jak gospodę. Wpadają, rozrabiają, tłuką... 7
  • Sawka 15 maj 2005 8
  • Kadry 15 maj 2005 9
  • Playback 15 maj 2005 11
  • M&M 15 maj 2005 ZMIENNOPARTYJNI Komuchy adwersarzy w Sejmie gromią srodze, że ci po kilka partii zmienili po drodze. A sami co? PZPR, SdRP, teraz SLD... A niezmiennie KGB*. *Ten skrót, choć się kojarzyć może popularnie, znaczy tutaj: Komuna Grabiąca... 11
  • Poczta 15 maj 2005 Rozum na receptę IMS Health informuje, że nie udostępniła autorom artykułu "Rozum na receptę - dlaczego mamy najdroższe leki na świecie" (nr 5) żadnych danych dotyczących cen leków ani też nie upoważniła do... 11
  • Nałęcz - Kozioł ofiarny 15 maj 2005 Prawica sama nawarzyła piwa, które teraz każe wypić szefowi IPN Politycy prawicy - od Platformy Obywatelskiej, przez Prawo i Sprawiedliwość, po Ligę Polskich Rodzin - zaatakowali prof. Leona Kieresa za ujawnienie informacji o odnalezieniu w IPN materiałów świadczących o... 12
  • Ryba po polsku - Orgazm demokratyczny 15 maj 2005 Belka jest bezpartyjny jeszcze tylko w kroku W zasadzie jest śmiesznie. Po prostu boki zrywać. Ale mnie się już nie chce śmiać. Sejm się wprawdzie nie rozwiązał, ale za to odbył taką debatę nad samorozwiązaniem, że każdy, kto tego słuchał, miał ochotę pójść na Wiejską i... 13
  • Z życia koalicji 15 maj 2005 Przed 1 Maja publicysta "Trybuny" Krzysztof Pilawski próbował kupić płytę z pieśniami rewolucyjnymi. Niestety, bezskutecznie. "Czerwony sztandar" czy "Międzynarodówkę" trudniej dziś zdybać niż... 14
  • Z życia opozycji 15 maj 2005 Już za chwileczkę, już za momencik, cyrk z panem Belką zacznie się kręcić... Słabe? Owszem, słabawe, a nawet beznadziejne, ale to, że od dziś Polska jest pierwszym i jedynym krajem na świecie, w którym premier zakłada partię... 15
  • Fotoplastykon 15 maj 2005 16
  • Cyrk Polska 15 maj 2005 Postkomuniści postanowili na odchodnym obrzydzić Polakom demokrację i zniechęcić ich do publicznej aktywności Od społeczeństwa nie wywiniesz się, bratku! Z niego wyszedłeś i nic ci tu nie pomogą żadne abstrakcje" - pisał Witkacy... 18
  • Koalicja przeciw Kwaśniewskiemu 15 maj 2005 Za dwa tygodnie ma powstać nowy rząd - bez Marka Belki Premier Marek Belka wymyślił polską ruletkę. Polega ona na tym, że przykłada się do głowy pistolet bez nabojów i strzela. Tak najkrócej można skomentować pozorną... 22
  • Tchórz stanu 15 maj 2005 Dlaczego nie należy wybaczać Wojciechowi Jaruzelskiemu Moda na wybaczanie, która nastała po śmierci papieża, objęła nawet Wojciecha Jaruzelskiego. Czy jednak generałowi Jaruzelskiemu można i należy wybaczyć? Czy zasługuje na to człowiek, który całe swoje życie służył... 24
  • Człowiek z autorytetu 15 maj 2005 Kto się ośmiela podnieść rękę na Tadeusza Mazowieckiego, może się spodziewać, że mu tę rękę odrąbią Na hasło "Konstantynopol" detektyw wpada w trans i zmienia się w złodzieja klejnotów. Tak jest w filmie... 28
  • Wczesne wnuki Cimoszewicza 15 maj 2005 Pampersy lewicy są nastawione na długi marsz Polską polityką rządzi niepisane prawo: destrukcja objawia się inicjatywami zjednoczeniowymi. Relacja ta jest wprost proporcjonalna: im większy rozpad, tym więcej prób, rozmów i porozumień. Efektem tych inicjatyw są dziwaczne... 34
  • Szparagi czyste rasowo 15 maj 2005 Najazdem Polaków - obok globalnego kapitalizmu - niemieckie elity tłumaczą problemy ich kraju Plagą szarańczy, którą trzeba wytępić, nazwał przedsiębiorców Franz Muntefering, przewodniczący rządzącej w Niemczech partii socjaldemokratycznej. Michael Wolffsohn, wybitny historyk... 36
  • Giełda 15 maj 2005 Hossa Świat Rosyjskie rovery? Pojawili się kolejni kandydaci do przejęcia upadłego brytyjskiego producenta samochodów MG Rover. Pierwszym chętnym jest 24-letni Rosjanin Nikołaj Smoleński, który w ubiegłym roku kupił fabrykę... 44
  • Czwarta fala - postnaftowa 15 maj 2005 Ropę naftową zastąpi gaz ziemny, benzyna z węgla i wodór Kiedy w 1852 r. Ignacy Łukasiewicz w Bóbrce koło Krosna zaczął wydobywać ropę naftową, a potem w 1859 r. były amerykański konduktor kolejowy Edwin Drake postawił na swojej działce w Pensylwanii szyb naftowy, oszacowano,... 46
  • Smok na ropę 15 maj 2005 Światu znów grozi zimna wojna - naftowa Do ataku na Pearl Harbor mogłoby nie dojść, gdyby Amerykanie nie ograniczyli dostaw ropy do Japonii, której gospodarka w całości zależała od importu tego surowca, głównie z USA. Japońscy stratedzy uznali, że w razie zakręcenia kurka... 52
  • Rybny rokosz 15 maj 2005 Nie oddamy ani jednej ości - zapewniał wiceminister rolnictwa Andrzej Kowalski, jadąc na negocjacje w sprawie limitów połowu dorsza Przez 30 lat Islandia i Wielka Brytania toczyły trzy (w 1959 r., 1972 r. i 1978 r.) wojny dorszowe. W każdej chodziło o określenie zasięgu wód... 56
  • Latarka biznesu 15 maj 2005 Pieniądze płyną do twierdzy Kim Dzong Ila Rzeczą niezbędną jest latarka. Mała, kieszonkowa, najlepiej mieć ją zawsze przy sobie - mówi Robert Barrett, szef firmy konsultingowej Korea Business Consultants, która pomaga inwestować w Korei Północnej. - Odradzam korzystanie z... 60
  • 2 x 2 = 4 - Ład czy anarchia? 15 maj 2005 Znaczna część oczywistych wykroczeń uzyskała w Polsce status zachowań normalnych Więzienia są w Polsce przeludnione. Znaczna część skazanych nie odbywa kar, bo nie ma gdzie ich ulokować. Przestępczość jest wysoka, mimo że wielu występków świadomie się nie dostrzega, uznając... 64
  • Supersam 15 maj 2005 66
  • Hiszpańska szarża 15 maj 2005 Nie Genewa, Paryż czy Detroit, ale stosunkowo nieduże imprezy samochodowe stają się miejscem ciekawych prezentacji. Podczas wielkich salonów samochodowych nawet interesujące wozy nikną w natłoku nowości. I tak premiera zrestylizowanej... 66
  • Odmładzająca wanilia 15 maj 2005 Wanilia to ostatnio jeden z najmodniejszych składników kosmetyków pielęgnacyjnych. A to dzięki jej niezwykłym - niedawno odkrytym - właściwościom nawilżającym. Zawarta w balsamie do ciała St. Ives wanilia - wraz z witaminą E i... 66
  • Gadżet biznesmena 15 maj 2005 Technologia Intel Centrino (dotychczas znana jako Sonoma) staje się jednym z podstawowych wymagań klientów notebooków. Dzięki niej szybciej działa w komputerze grafika, a bateria starcza na dłużej. Zastosowanie Intel¨ CentrinoŞ w... 66
  • Hajsowny ziom w bemie 15 maj 2005 Dyrektor szkoły jest nazywany Bin Ladenem, woźny - Mac Gyverem, przerwa to wc kwadrans, a toaleta - sejm Ty Lepperze, dostałeś Gałczyńskiego" - z tego zdania dumny byłby zapewne tylko poeta Gałczyński, znany z tworzenia nowych słów. Przewodniczący Samoobrony byłby raczej... 68
  • Boża ośmiornica 15 maj 2005 Tajemnica, hierarchia, Średniowieczne rytuały - czy może być coś bardziej podejrzanego dla zsekularyzowanych elit? 72
  • Wszystkie grzechy Guccich 15 maj 2005 Członkowie klanu twórców mody wysyłali się do więzienia, a nawet zlecali zabójstwa krewnych Wolę łkać w rolls-roysie, niż być szczęśliwa na rowerze - mawiała w czasach największej świetności firmy Patrizia Gucci. Była żona wnuka założyciela tej niegdyś rodzinnej firmy... 76
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza 15 maj 2005 Piotrusiu! Pierwszy weekend maja spędziłem w Zakopanem. Podobny pomysł przyszedł do głowy kilkuset tysiącom innych ludzi, więc nawet nie próbowałem wedrzeć się na Krupówki. Ulokowałem się na uboczu, na spacery jeździłem... 80
  • Zmartwychwstanie Marszałka 15 maj 2005 "Nigdy nie byłem pewien, czy gdy napiszę rozkaz, nie będzie on czytany w biurach wszystkich obcych państw" - mówił Józef Piłsudski Gdy umarł, Polska pogrążyła się w rozpaczy. 82
  • Know-how 15 maj 2005 Jaszczurka na cukrzycę Wkrótce na amerykański rynek trafi eksenatyd (byetta) - nowy lek na cukrzycę typu 2. Uzyskano go z jadu jaszczurki zwanej helodermą arizońską (Heloderma suspectum). Jego działanie jest zbliżone do... 86
  • Astma z mydła 15 maj 2005 Robaki chronią przed alergiami! Odłóż miotłę i przestań przesadnie dbać o czystość - radził już w 1989 r. dr David Strachan, epidemiolog z London School of Hygiene and Tropical Medicine. Jego zdaniem, mieszkańcy krajów... 88
  • iPod w mózgu 15 maj 2005 Autyzm występuje trzykrotnie częściej niż cukrzyca Autyzm do niedawna rozpoznawano dopiero u przedszkolaków mających problemy z mówieniem i kontaktami społecznymi. Dla terapeutów bezpowrotnie stracone były pierwsze trzy lata życia dziecka, czyli okres najszybszego rozwoju... 92
  • Piotr bez grobu 15 maj 2005 Czy w podziemiach Bazyliki Św. Piotra w Watykanie rzeczywiście znajduje się grób apostoła? Dwa dni przed Bożym Narodzeniem w 1950 r. Pius XII ogłosił, że pod Bazyliką św. Piotra w Watykanie odnaleziono grób apostoła. Jan Paweł II odwiedzał oficjalny grób św. Piotra przed... 94
  • Bez granic 15 maj 2005 Marsz pamięci Moje oczy widziały żydowskie dzieci rzucane do ognia. To było w tym miejscu, byłem wtedy tutaj - mówił Elie Wiesel, były więzień Auschwitz, do uczestników 14. Marszu Żywych. Przez obóz w Oświęcimiu... 96
  • Trzej zwycięzcy 15 maj 2005 Jeśli rzeczywiście wygraliśmy tę wojnę, to dopiero w roku 1989 W maju Europa świętuje swoje wyzwolenie. Do rangi głównych obchodów urosła ceremonia w Moskwie 9 maja. Odbędą się też setki dodatkowych imprez. W Niemczech prawie każde miasto i miasteczko poczuło się zobowiązane... 98
  • Defilada okupantów 15 maj 2005 Bush i Bałtowie popsuli w Rydze moskiewskie święto Putina Do niedawna zaproszenie do Moskwy skłaniało Łotyszy do zabrania z sobą ciepłych rzeczy na wypadek, gdyby wizyta przedłużyła się o kilkuletni pobyt na Łubiance lub przymusową wyprawę na Sybir. Dziś przyjęcie zaproszenia... 102
  • Premier ekonomiczny 15 maj 2005 Dla biznesu nie ma większego znaczenia, kto wygra - mówił przed wyborami Richard Branson Blair jest śmieciem (rubbish), ale to jedyny śmieć, jaki naprawdę mamy do wyboru. O reszcie nie ma nawet co gadać - stwierdził jeden z wyborców. Z kolei Tina Moran po wyjściu z lokalu... 104
  • Bankowy szybkowar 15 maj 2005 Półtora miliarda dolarów co roku pożyczają Fidelowi Castro europejskie banki Jesteśmy twardzi jak wulkaniczna skała - mówił Fidel Castro w październiku zeszłego roku, tuż po upadku, w którym pogruchotał sobie... 108
  • Menu 15 maj 2005 WYDARZENIE TYGODNIA Nadchodzi Lucas! Już tylko dni dzielą nas od "Zemsty Sithów" (premiera 19 maja), ostatniej kinowej części "Gwiezdnych wojen" George'a Lucasa. Pierwszy film, który trafił do kin 28 lat... 110
  • Waldemar Złotousty 15 maj 2005 Największą zaletą obecnego ministra kultury jest to, że ma odpowiednich przyjaciół w odpowiednim czasie i na odpowiednią okazję Mogę znaleźć tylko jedno słowo zespalające wszystkie moje zmienne pasje: Polska" - mówił kilka lat temu minister kultury Waldemar Dąbrowski. Zdanie... 112
  • Rockowa niemota 15 maj 2005 Dobry aktualny tekst rockowy to przeżytek dla radiowych rozgłośni Kiedy 25 września 1982 r. "Autobiografia" Perfectu zagościła na szczycie listy przebojów Trójki, natychmiast stała się hymnem pokolenia. Polski rock święcił triumfy nieznane wcześniej ani później. Na czas... 116
  • Rycerz idei 15 maj 2005 Adolf Bocheński - odnowiciel polskiej myśli konserwatywnej Korespondent Reutera zapamiętał po bitwie cassińskiej sylwetkę polskiego oficera schodzącego po walce z książką i różą w ręku. To mógł być tylko Adolf Bocheński. Zasłużył jak nikt inny na miano ostatniego rycerza... 118
  • Ueorgan Ludu 15 maj 2005 W obronie zasłużonej placówki Le Madame - Pruderia "Gazety Stołecznej" Nagiej prawdy o rosnącej sile kultury gejowskiej nie da się ukryć Tyłem, czyli przodem do SZTUKI Poruszenie w wielu postępowych kręgach wywołała... 120
  • Skibą w mur - Woda na młyn, wóda na mózg 15 maj 2005 Izby wytrzeźwień to wylęgarnie geniuszy Szwedzcy naukowcy dokonali sensacyjnego odkrycia. Okazuje się, że wódka ma pozytywny wpływ na rozwój szarych komórek. Na razie prawo to sprawdza się tylko w wypadku myszy. Te z nich, które pojono alkoholem, miały więcej szarych komórek... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany