Egalitaryzm dla idiotów

Egalitaryzm dla idiotów

Dodano:   /  Zmieniono: 
Nie było, nie ma i nie będzie bezpłatnych studiów
Odważnymi ludźmi są szefowie Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu. Najpierw zdecydowali się na przeprowadzenie tzw. nowych matur, a teraz rozpoczęli debatę o odpłatności za studia dzienne na uczelniach publicznych. Gratulując ministrowi Mirosławowi Sawickiemu i Annie Radziwiłł, zabieram raz jeszcze głos w sprawie, o której piszę, m.in. na łamach "Wprost", od 1990 r. Zabieram głos, bo dyskusja o sposobie zarządzania uczelniami od początku została wpuszczona w kanał. W kanał populistycznego bełkotu o "bezpłatnych" czy też "płatnych" studiach. Nie było, nie ma i nie będzie bezpłatnych studiów.
Mała grupa studentów (zaledwie jedna trzecia) na tzw. studiach dziennych w uczelniach państwowych nie wnosi opłat za większość tzw. usług edukacyjnych (straszne słowo). Studia te nie są jednak bezpłatne czy darmowe, bo kadrze nauczającej ktoś płaci pensje, ktoś płaci za sale wykładowe, laboratoria etc. Kto? My wszyscy, m.in. dwie trzecie tych, którzy są na tzw. studiach płatnych. Płacą w tej części swoich podatków, którą Sejm przeznacza na szkolnictwo wyższe. Obecną debatę można by więc nazwać walką o zniesienie podwójnego opodatkowania na rzecz studiów.

Oszustwo edukacyjne
MENiS wzywa do debaty o odpłatności za studia w chwili, gdy Sejm uchwalił nową ustawę o szkolnictwie wyższym. Krytykowałem ją za liczne błędy i absurdy legislacyjne: nie zawiera ona nawet zarysu prawnych uregulowań potrzebnych, gdyby wprowadzono odpłatność za studia.
Dyskusja o czesnym jest typowym przypadkiem debaty o budowaniu piramidy od czubka w dół. Podstawowy problem naszego szkolnictwa wyższego to sprzeczne zapisy konstytucyjne. Bez ich zmiany, wprowadzającej zamiast absurdalnych gwarancji bezpłatnego nauczania gwarancje powszechności dostępu do wyższej edukacji, wszelkie dyskusje w tej sprawie są bezcelowe. Służą wprowadzeniu kolejnych możliwości uprawiania w Polsce oszustwa edukacyjnego na wielką skalę, zarówno przez uczelnie publiczne, jak i prywatne.

Do czego służy czesne?
Niemal zaraz po ogłoszeniu przez MENiS planu wprowadzenia czesnego odezwali się zwolennicy - szczególnie rektorzy uczelni publicznych, którzy oczekują, że czesne będzie drogą do uniezależnienia się od skąpej kasy państwa. Takie stawianie problemu odpłatności jest błędem. Żadna uczelnia z czesnego nie żyje. W najdroższych uczelniach prywatnych w USA stanowi ono tylko część dochodów (20-40 proc.) Resztę uczelnie pokrywają z innych źródeł, w tym z zarządzania swoim majątkiem. To endowment zgromadzony przez takie uczelnie jak Harvard decyduje o kondycji finansowej i de facto naukowej tzw. ligi bluszczowej.
Polskie uczelnie państwowe i prywatne są pozbawione endowment, dlatego w dyskusji nad odpłatnością za studia trzeba oddzielać aspekt utrzymania się uczelni na poziomie zapewniającym ich rozwój od pobierania czesnego. Nikt nigdy nie zdejmie z państwa odpowiedzialności za losy finansowe uczelni państwowych. Czesne, które sfinansowałoby działanie tej uczelni, przekroczyłoby finansowe możliwości studentów.
Czesne jest elementem mechanizmu kontroli - zarówno nauczających, jak i nauczanych. Studenci, świadomi swej odpowiedzialności finansowej, rzadziej bimbają sobie ze studiów i zależy im na tym, by uczący ich też dobrze wykonywali swoje obowiązki. Z czesnym wiąże się też sprawa wprowadzenia oceny nauczycieli akademickich i właściwego usytuowania opinii studentów w tej ocenie.

System stypendialny na złom
Skoro czesne ma być powszechne, to skąd na nie brać środki? Występujący w popularnym programie radiowym Włodzimierz Paszyński, były wiceminister edukacji, zdyskredytował wszelkie pomysły upowszechnienia systemów kredytowania studiów. Użył argumentu, że większość ludzi, tak jak on, boi się brać kredyty. Musimy sobie zdać sprawę, że wraz z wprowadzeniem czesnego trzeba będzie złomować obowiązujący system stypendialny i przyjąć prosty system kredytowania studiów.
System ten był przedmiotem dyskusji w latach 90., warto więc zajrzeć do powstałych wtedy omówień i przyjrzeć się istniejącym poza Polską rozwiązaniom. Przez semestr jesienny 2004 r. wykładałem na wyjątkowo drogim, małym i elitarnym uniwersytecie w USA, na którym czesne wynosiło ponad 32 tys. dolarów. Aż 65 proc. studentów tej uczelni otrzymywało różnego typu pomoc materialną. Każda pomoc była jednak uzależniona od postępów w nauce. Moi studenci kuli po nocach, aby uzyskać na egzaminie dobre noty. Trener uczęszczającej na moje wykłady jednej z najlepszych biegaczek w USA, uczącej się za tzw. sportowe pieniądze, co dwa tygodnie sprawdzał postępy swojej podopiecznej i dbał o to, by treningi i zawody nie kolidowały z zajęciami i egzaminami.

Braki kadrowe
Wprowadzenie czesnego powinno być związane z właściwym "rozkładem spektralnym" kierunków studiów i udziałem w rynku pracy absolwentów szkół wyższych. Dzisiaj mamy nadprodukcję tandetnie wykształconych specjalistów od "gospodarki kapitalistycznej". Za chwilę zaczniemy cierpieć na brak wykształconych inżynierów nowych technologii, nowych dziedzin techniki czy lekarzy współczesnej medycyny. Prawidłowe systemy kredytowania studiów mogą zapobiec kolejnej katastrofie cywilizacyjnej wywołanej przez braki kadrowe.
Jeżeli nie chcemy być krajem ciemnym i źle się rządzącym, musimy zadbać o prawidłowe wykształcenie młodzieży: powszechne i na dobrym poziomie. Tego bez ucywilizowania odpłatności za studia nie da się osiągnąć. Wprowadzenie czesnego, połączone z powszechnym system kredytów na naukę, jest ważnym, ale niejedynym krokiem w tym kierunku.
Artykuł został opublikowany w 32/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2005 (1184)

  • Sposób 14 sie 2005 Korupcję leczy się prywatyzacją, wolnym rynkiem i uczciwą konkurencją 3
  • Wprost od Czytelników 14 sie 2005 Województwo londyńskie Ciekawy jest artykuł Jacka Pałasińskiego o polskim Londynie ("Województwo londyńskie", nr 30), ale zbyt drastyczny w swoich osądach. To prawda, że między starą emigracją a armią... 3
  • Skaner 14 sie 2005 Die Toten Hosen - słynny niemiecki zespół punkrockowy - był największą gwiazdą XI Przystanku Woodstock 6
  • Dossier 14 sie 2005 HANNA GRONKIEWICZ-WALTZ była prezes NBP, szefowa warszawskiej PO "Żal mi, że Zyty Gilowskiej nie ma już w Platformie Obywatelskiej, bo myśmy były `Zyta i Hania od sprzątania`" Program III Polskiego Radia ANDRZEJ LEPPER szef... 7
  • Sawka czatuje 14 sie 2005 8
  • Jurata na Białorusi 14 sie 2005 Arytmetyka podpowiada, że na Marię Szyszkowską będzie głosować ponad połowa Polaków 12
  • Playback 14 sie 2005 Michał Listkiewicz, prezes PZPN 13
  • "Wprost" dla młodych dziennikarzy 14 sie 2005 Ósma edycja konkursu dla młodych dziennikarzy, organizowanego przez Ambasadę USA w Polsce i tygodnik "Wprost", rozstrzygnięta. W zmaganiach wzięło udział 112 osób 13
  • Z życia koalicji 14 sie 2005 Sztabowcami apolitycznego Pana Doktora Cimoszewicza są szef rady nadzorczej publicznego radia w Olsztynie Henryk Łańko oraz Zbigniew Krzywicki, członek rady regionalnego radia w Białymstoku 14
  • Z życia opozycji 14 sie 2005 Jeśli do waszych drzwi zapuka smętnie wyglądający koleś w kiepskim garniturze, to oczywiście może to być izba skarbowa, ale możecie też trafić znacznie gorzej 15
  • Klęska grunwaldzka 14 sie 2005 Piotr Semka trafił kulą w płot, porównując niedowiarków z SLD do Krzyżaków 16
  • Fotoplastykon 14 sie 2005 17
  • Glejt od Pierwszego 14 sie 2005 Prezydent RP jest szantażowany przez Rosjan - twierdzi Roman Giertych, wiceszef sejmowej komisji śledczej 18
  • Włodzimierz Nieświadomy 14 sie 2005 Gdyby akcję "Czyste ręce" przeprowadzano dziś, Cimoszewicz byłby jej negatywnym bohaterem 22
  • Dyplomacja pałacowa 14 sie 2005 To Aleksander Kwaśniewski skłócił PiS z PO w kwestii obsady stanowiska ambasadora w Waszyngtonie 24
  • Sztukmistrze prawa 14 sie 2005 Zawodowcy od prawa wsparli specjalistów od reklamy i socjotechniki w rozgrywaniu społeczeństwa przez lewicę 27
  • Moskiewskie biesy 14 sie 2005 Polska będzie jednym z ostatnich krajów zjednoczonej Europy, z którym Rosja będzie żyła bez uprzedzeń i zadrażnień 30
  • Buty Blaira 14 sie 2005 Nie ma mody na liberalizm, jest odcinanie się od liberalizmu 32
  • Egalitaryzm dla idiotów 14 sie 2005 Nie było, nie ma i nie będzie bezpłatnych studiów 34
  • Pielgrzymkiada 14 sie 2005 Już w tym roku do Łagiewnik przybędzie więcej pielgrzymów niż na Jasną Górę 36
  • Giełda 14 sie 2005 Dania jest najatrakcyjniejszym krajem dla cudzoziemców kupujących samochody - wynika z raportu Komisji Europejskiej 40
  • Ośmiornica na brukselskim wikcie 14 sie 2005 Mafioso to przeżytek, we Włoszech bryluje progettista - wyłudzacz unijnych funduszy 42
  • Rozwój przez zatrudnienie - polemika 14 sie 2005 Miażdżącej krytyce poddał redaktor Michał Zieliński program gospodarczy Prawa i Sprawiedliwości "Finanse publiczne - rozwój przez zatrudnienie" ("Wprost", nr 30). Nie bardzo wiem tylko, czy program, czy PiS.... 46
  • Program niewidka 14 sie 2005 PiS obniży i podatki, i deficyt, a 25 mld zł wyczaruje 46
  • Historia bańki 14 sie 2005 Prezesa Enronu niewiele różni od kontrolera finansów osiemnastowiecznej Francji 49
  • Sto kwiatów i chwast 14 sie 2005 Socjalizm, własność państwowa, planowanie, kontrola nad gospodarką - to droga do nędzy 50
  • Noga nogę myje 14 sie 2005 22 miliony złotych kasuje co roku polska mafia futbolowa 52
  • Cały ten pasztet 14 sie 2005 Rozmowa ze ZBIGNIEWEM BOŃKIEM, byłym piłkarzem i trenerem reprezentacji Polski, byłym wiceprezesem PZPN 60
  • Rajskie piekło 14 sie 2005 10 miejsc, które musisz zobaczyć. Budrewicz odkrywa Pantanal 62
  • Stany Zjednoczone Europy 14 sie 2005 Nie było bardziej nacjonalistycznego kontynentu niż Europa i nie było bardziej humanistycznego kontynentu niż Europa 65
  • Miłość po francusku 14 sie 2005 Nikt nie wie, za jakie zasługi dla Polski wystawiono de Gaulle`owi pomnik w Warszawie 66
  • Know-how 14 sie 2005 Mózgi ludzi starzeją się zupełnie inaczej niż mózgi szympansów, naszych najbliższych ewolucyjnych krewnych - ogłosili amerykańscy uczeni 68
  • Azja klonuje 14 sie 2005 Sklonowanie psa jest trudniejsze niż sklonowanie człowieka 72
  • Fizyka żywych trupów 14 sie 2005 Komputery mogą działać w kilku wszechświatach?! 76
  • Metropolia szkła 14 sie 2005 W Egipcie i Mezopotamii już w IV tysiącleciu p.n.e. były wytwarzane paciorki z fajansu 78
  • Bez granic 14 sie 2005 Zatopiona Bułgaria Kilka tygodni temu pod wodą znalazła się Rumunia, teraz ulewy nękają Bułgarię. Deszcze podzieliły kraj, przerywając łączność między wschodnią a zachodnią częścią Bułgarii. Zalane są kilkukilometrowe odcinki... 80
  • Saudyjska bomba zegarowa 14 sie 2005 Spokój panujący w Arabii Saudyjskiej może mylić. Natychmiast po śmierci Fahda w Rijadzie ogłoszono stan wyjątkowy 82
  • Gnicie pomarańczy 14 sie 2005 Pół roku po "pomarańczowej rewolucji" Ukraina weszła w ostry zakręt 86
  • Straszenie króla Donbasu 14 sie 2005 Czy atak na Achmetowa jest efektem konkurowania Juszczenki i Tymoszenko o względy donieckiego oligarchy? 89
  • Pokój dwudziestodniowy 14 sie 2005 Południowy Sudan nie rozwijał się od czasu, gdy Bóg stworzył Adama i Ewę 90
  • Menu 14 sie 2005 Tańczące gigantyczne żurawie stoczniowe i feeria świateł to tylko niektóre z elementów widowiska Jeana-Michela Jarre`a, które będzie ozdobą obchodów 25-lecia "Solidarności" w Gdańsku 92
  • Recenzje 14 sie 2005 94
  • Smak Hollyburgera 14 sie 2005 **Po co wymyślać nową historię? Wystarczy nakręcić ciąg dalszy - tak jak się to robi w Ameryce. Dziwne jest tylko to, że znienawidzone wzorce komercyjne z USA triumfują nie gdzie indziej jak nad Sekwaną. Powodzenie błahego, ale... 94
  • Pocztówka z Illinois 14 sie 2005 *****W historii tzw. concept album rok 2003 okazał się przełomowy. Tego roku bowiem ukazała się płyta "Greetings From Michigan: The Great Lake State" Sufjana Stevensa, poświęcona jego rodzinnemu stanowi - Michigan. Jej... 94
  • Wspaniała i nieznośna 14 sie 2005 ****  Gdyby użyć kryteriów Witkacego, najnowszy album Bjork trzeba by uznać za prawdziwe dzieło sztuki. Bo rzadko która płyta jest w stanie wywołać tyle metafizycznego niepokoju i drżenia. Liryczna, ale nie sentymentalna,... 94
  • Nie tylko dla kobiet 14 sie 2005 ***Czeska Judyta ma na imię Laura, a Oliver to praski odpowiednik Adama. Michal Viewegh, autor "Powieści dla kobiet", nie jest jednak czeską Grocholą. Ulubieniec brukowców, skandalista, oskarżany przez literackie autorytety o... 94
  • Strach ma skośne oczy 14 sie 2005 ***  Amerykańscy bohaterowie filmu "Między słowami" umierali w Japonii z nudów. Ich rodacy w filmie "The Grudge - klątwa" umierają ze strachu. Ale sami są sobie winni - przekroczyli próg domu, w którym grasują... 94
  • Dinozaur kina 14 sie 2005 Z filmów Spielberga zniknął humor i łobuzerskie mrużenie oka do widowni. Zastąpiły je moralizatorstwo i ckliwość 96
  • Fotografie znalezione w ruinach 14 sie 2005 Często pod ostrzałem Jerzy Tomaszewski wystawiał tylko ręce z aparatem i "na ślepo" fotografował walki w powstaniu warszawskim 100
  • Ueorgan Ludu 14 sie 2005 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 32 (147) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 8 sierpnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 104
  • Dostęp do Hitlera 14 sie 2005 "Gazeta Wyborcza" robi Hitlerowi reklamę lepszą niż Michał Wiśniewski partii Leppera 106