Klątwa Friedmana

Klątwa Friedmana

Z euro jest jak z socjalizmem: nie sprawdza się w praktyce
To możliwe, że wkrótce niektóre kraje wystąpią ze strefy euro, ponieważ pozostawanie w niej będzie sprzeczne z ich interesem gospodarczym - powiedział na początku września prof. Paul de Grauwe, doradca gospodarczy szefa Komisji Europejskiej Jose Manuela Barroso. Analitycy banków komercyjnych szacują prawdopodobieństwo rozpadu strefy euro i powrotu do walut narodowych na 1:4. - Jeszcze do niedawna rozpad strefy euro był wykluczony. Dziś jest już prawdopodobny - mówi Anthony Kleinwort z banku inwestycyjnego Dresdner Kleinwort Wasserstein.

- Wspólna europejska waluta zakończy swój żywot najdalej za dziesięć lat - prognozował w 1999 r. Milton Friedman, laureat Nagrody Nobla, uważany za najbardziej wpływowego ekonomistę XX wieku. Wspólna waluta istniała wówczas tylko wirtualnie: w postaci sztywnych relacji kursowych (do obiegu gotówkowego euro weszło w 2002 r.), ale oczywiste było, że interesy piętnastu państw Unii Europejskiej są zbyt odległe, a gospodarki zbyt się różnią, aby pogodziła je unia walutowa. Wprowadzenie euro było na tyle kontrowersyjnym pomysłem, że żaden z dwunastu krajów, które to zrobiły, nie zdecydował się na przeprowadzenie w tej sprawie referendum. Skutek jest taki, że dziś prawie dwie trzecie obywateli państw należących do UE (na przykład 56 proc. Niemców, 52 proc. Francuzów) chce powrotu walut narodowych. Prognoza (klątwa?) Friedmana zaczyna się sprawdzać na naszych oczach. Kilka tygodni temu włoskie Centrum Studiów Europejskich (think-tank finansowany przez Komisję Europejską) w opublikowanym raporcie zatytułowanym "Upadek euro" obarcza wprowadzenie euro winą za obecne problemy gospodarcze Włoch i przewiduje, że podobne kłopoty czekają już niedługo większość krajów, które weszły do strefy euro. - W tej sytuacji lansowany w Polsce pomysł jak najszybszego przystąpienia do strefy euro można porównać do przeprowadzki się do walącego się domu - mówi Andrzej Sadowski, wiceprezydent Centrum im. Adama Smitha.


Kto wyjdzie?
W Niemczech, Włoszech i Holandii rozpoczęły się już ogólnonarodowe dyskusje nad powrotem do narodowej waluty. "Wprowadzenie euro przyczyniło się do spowolnienia gospodarki i wzrostu bezrobocia" - tłumaczył Roberto Maroni, włoski minister polityki społecznej, w wywiadzie dla dziennika "La Repubblica" w maju 2005 r. Maroni przywołał przykład Wielkiej Brytanii, która pozostała przy własnej walucie i rozwija się znacznie szybciej niż kraje strefy euro. Jego zdaniem, lekarstwo jest jedno: jak najszybsze referendum w sprawie powrotu lira. Miesiąc później niemiecki tygodnik "Stern" ujawnił, że według raportu przygotowanego w niemieckim Ministerstwie Finansów, wprowadzenie euro dobiło kulejącą niemiecką gospodarkę wysokimi stopami procentowymi. - Polityka Europejskiego Banku Centralnego bardzo nam zaszkodziła. Euro zadziałało jak hamulec dla niemieckiej gospodarki. Nadzieje, że euro będzie stymulować wzrost w Europie, okazały się płonne - komentuje Bert Rurup, członek zespołu doradców niemieckiego rządu.

Perfekcyjny świat
Z euro jest jak z socjalizmem. To piękna idea, która nie sprawdza się w praktyce. - Unia walutowa państw jest trudna do przeprowadzenia, jeżeli mają one różne gospodarki, kulturę i języki - mówi "Wprost" prof. Friedman. W USA dolar zdał egzamin, bo między stanami nie było bariery językowej, a Amerykanie byli i są bardziej mobilni niż Europejczycy. Między stanami podróżuje dwadzieścia siedem razy więcej Amerykanów niż Europejczyków między krajami strefy euro. Brak mobilności siły roboczej działa zabójczo na gospodarkę. Z badań niemieckiego Ministerstwa Finansów wynika, że unia walutowa była korzystna tylko dla Irlandii, Hiszpanii i Grecji. Pozostałe kraje straciły z uwagi na niedopasowanie wysokości stóp procentowych do tempa rozwoju gospodarki. W amerykańskiej gospodarce problem jest likwidowany dzięki mobilności siły roboczej. Jeżeli dla jakiegoś stanu stopy procentowe, ustalane przez Rezerwę Federalną, są zbyt wysokie i powodują spowolnienie gospodarki oraz wzrost bezrobocia, to Amerykanie przenoszą się do stanu, który rozwija się lepiej i w którym brakuje rąk do pracy. Trudno sobie wyobrazić, aby Niemcy masowo jechali pracować do Hiszpanii i Irlandii.
Na domiar złego unię walutową dobijają państwa członkowskie, które destabilizują wspólny pieniądz, zwiększając wydatki budżetowe (w wypadku dolara jest to niemożliwe, bo kontrolę nad deficytem państwa skupia rząd federalny). Przodują w tym rządy Francji i Niemiec, które trzeci rok z rzędu łamią zasady unii walutowej, zadłużając się powyżej dozwolonych norm.

Wejście do euro, czyli NRD bis
Nadzieje na to, że euro ożyje dzięki przystąpieniu kolejnych silnych gospodarek - na przykład brytyjskiej - są płonne. Kenneth Clarke, czołowy polityk brytyjskiej Partii Konserwatywnej, oświadczył, że Wielka Brytania na pewno nie wejdzie do strefy euro w ciągu najbliższych dziesięciu lat. Clarke przez lata był zwolennikiem euro, ale zmienił zdanie, kiedy zobaczył, jakie były skutki wprowadzenia wspólnej waluty dla gospodarki unii. W wywiadzie dla magazynu "Central Banking" oświadczył, że "euro nie udało się doprowadzić do zwiększenia wydajności pracy i przyspieszenia wzrostu gospodarczego w Europie".
Polska oraz pozostałe kraje Europy Wschodniej zobowiązały się przystąpić do unii walutowej jak najszybciej. Teoretycznie miałoby to nastąpić już w 2009 r. - Pierwsi wyłamali się Węgrzy, odstępując od tego kalendarza. Przystąpienie do unii walutowej jest korzystne, gdy dotyczy krajów o zbliżonym poziomie rozwoju gospodarczego - mówi Sadowski. O tym, że wspólna waluta nie tworzy bogactwa, boleśnie przekonali się mieszkańcy byłej NRD. Wprowadzenie tam marki zachodnioniemieckiej - choć wsparte gigantycznym transferem pieniędzy (ponad bilion euro w ciągu dziesięciu lat) - nie tylko nie ożywiło, ale wręcz pogrążyło wschodnioniemiecką gospodarkę. Zwolennicy szybkiego wejścia Polski do strefy euro (m.in. Leszek Balcerowicz i Andrzej Bratkowski) wskazują korzyści, takie jak eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie kosztów transakcyjnych. Biorąc pod uwagę, że zabezpieczenie się przed zmianami kursów jest elementarnym działaniem każdego przedsiębiorcy, to korzyści nie są tak wielkie. Za euro zapłacilibyśmy natomiast rezygnacją z własnej polityki monetarnej. Realne jest także to, że po wprowadzeniu euro będziemy płacić za brak dyscypliny budżetowej Francji i Niemiec. Co więcej, zanim przystąpimy do strefy euro, będziemy musieli wprowadzić tzw. ERM II, regulację, która ogranicza wahania waluty w stosunku do euro do +/-15 proc. Regulacja ta zmusza bank centralny do obrony kursu narodowej waluty, co stanowi wymarzoną sytuację dla spekulantów atakujących waluty. Wszystko razem sprawia, że o przyjęciu euro powinniśmy myśleć nie wcześniej niż za dziesięć lat. Jeżeli będzie ono jeszcze istnieć.
Okładka tygodnika WPROST: 41/2005
Więcej możesz przeczytać w 41/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2005 (1193)

  • Wprost od czytelników 16 paź 2005 Poselskie Termopile Tomasz Nałęcz w felietonie "Poselskie Termopile" (nr 38) napisał, że w kampanii wrześniowej w 1939 r. zginął w walce co dziesiąty polski generał (10 proc.). Jest to błąd. W armii polskiej w przededniu... 3
  • Na stronie - Lech Tusk 16 paź 2005 Im większa koalicja, tym większe prawdopodobieństwo porażki wyłonionego przez nią rządu 3
  • Skaner 16 paź 2005 HUCPA Pechowiec Kwaśniewski Aleksandrowi Kwaśniewskiemu udało się schudnąć, ale nie udało się wyleczyć z obsesji. Znowu oskarża "Wprost" o "insynuacje", co oznacza, że znowu trafiliśmy (w artykule "Ostatni... 8
  • Dossier 16 paź 2005 STEFAN NIESIOŁOWSKI wybrany na senatora PO "Tuskowi ktoś taki, jak Giertych czy Lepper, nie ośmieliłby się zaproponować wspólnego rządzenia Polską" Polsat MICHAŁ KAMIŃSKI eurodeputowany PiS "Polska PiS będzie... 9
  • Sawka czatuje 16 paź 2005 10
  • Playback 16 paź 2005 14
  • Poczta 16 paź 2005 NIESPOTYKANIE SPOKOJNY PREMIER W związku z artykułem "Niespotykanie spokojny premier" (nr 40) chciałbym sprostować: 1. Mirosław Marcinkiewicz był zatrudniony w resorcie łączności przez mojego poprzednika Macieja Srebrę. Był... 14
  • Okiem barbarzyńcy - Powaga myślenia 16 paź 2005 Ryszard Legutko przetrwał ostracyzm środowiskowy, polityczną presję i zsyłkę do niskonakładowych periodyków 15
  • Z życia koalicji 16 paź 2005 Oczy ze zdumienia przecieramy, bo okazało się, że do Sejmu weszła Unia Wolności w swoim najlepszym wcieleniu. Teraz neo-UW nazywa się Platforma Obywatelska, ale wciąż nie opuszcza jej przekonanie, że jest partią najmądrzejszą,... 16
  • Z życia opozycji 16 paź 2005 LPR oznacza Liga Przegranej Rodziny. Jest nią oczywiście klan Giertychów - największych (pod każdym względem) porażkowiczów tej jesieni. Najpierw klapa w wyborach do Sejmu, teraz blamaż w wyborach prezydenckich. Maciej jakoś... 17
  • Nałęcz - Powrót do źródeł 16 paź 2005 W starciu prawicowych kandydatów o zwycięstwie przesądzą wyborcy o lewicowych przekonaniach 18
  • Fotoplastykon 16 paź 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Trójmiasto przywódców 16 paź 2005 Polityk, którego nic nie łączy z Trójmiastem, nie powinien zawracać sobie głowy marzeniami o prezydenturze 20
  • Koniec świata Michnika 16 paź 2005 Do Adama Michnika pasuje to, co mówiono o francuskich reakcjonistach: "Nic nie zapomniał, niczego się nie nauczył" 26
  • Premier w SMS-ie 16 paź 2005 Polityka prorodzinna Kazimierza Marcinkiewicza 32
  • Telewizja bez wizji 16 paź 2005 W Polsce powinien być tylko jeden kanał publicznej telewizji 36
  • Sprawiedliwy wśród sprawiedliwych 16 paź 2005 Gdyby Jan Paweł II podczas pobytu w Izraelu mógł wystartować w wyborach prezydenckich, Żydzi w stu procentach głosowaliby na niego 40
  • Hipokryzja na kołach 16 paź 2005 Otylia Jędrzejczak zachowała się jak pirat drogowy i jej wielkie sukcesy oraz przymioty charakteru tego nie zmienią 44
  • Giełda 16 paź 2005 HOSSA ŚWIAT Mieszkania z importu Rosja znalazła skuteczny, choć nietypowy sposób na zlikwidowanie niedoboru mieszkań. Jeszcze w tym roku rosyjskie firmy podpiszą umowy z władzami niemieckimi na masowy wykup NRD-owskich bloków z... 48
  • Klątwa Friedmana 16 paź 2005 Z euro jest jak z socjalizmem: nie sprawdza się w praktyce 50
  • Schody do raju 16 paź 2005 Kulejąca Unia chętniej bierze, niż daje 54
  • Rząd nad rządami 16 paź 2005 Organizacje pozarządowe stały się największym hamulcem XXI wieku 58
  • Indeks Alana 16 paź 2005 Greenspan, człowiek który podwoił majątek Ameryki 64
  • Stocznia im. Roekkego 16 paź 2005 Najbogatszy i najbardziej nieobliczalny norweski kapitalista chce kupić Stocznię Gdańską! 68
  • 2 x 2 = 4 - PiS-onomika XX wieku 16 paź 2005 Koszty realizacji obietnic i zamysłów PiS wyraźnie przewyższą ewentualne oszczędności 72
  • Kto wygrywa mecze 16 paź 2005 POLSKA- ANGLIA 12 000 $ : 29 600 $ 74
  • Nauczyciele niemieckiego dobra 16 paź 2005 Tylko 6 proc. niemieckich studentów ma negatywną opinię na temat Polaków 86
  • Bohater Europy 16 paź 2005 Znosił do domu ślimaki, traszki, owady, a w jego pokoju mieszkały znane na cały Żoliborz wrona Kra, puszczyk oraz mewa śmieszka 90
  • Know-how 16 paź 2005 ŻABA NA HIV? Płazy mogą pomóc w walce z epidemią AIDS. Uczeni z Vanderbilt University odkryli, że tropikalne rzekotki z rodzaju Litoria produkują w gruczołach skórnych białka o silnym działaniu przeciwwirusowym. Testy... 92
  • Życie na bungee 16 paź 2005 Ludzie nadpobudliwi są kreatywni, ale tak niezorganizowani, że zaniedbują swe zdrowie 94
  • Kataliza Nobla 16 paź 2005 W tym roku nagrodę mogli dostać polscy uczeni 98
  • Kręgi piekła 16 paź 2005 Bóle kręgosłupa mogą powodować wrzody żołądka, kamicę żółciową, a nawet wrzodziejące zapalenie jelita grubego! 101
  • Bez granic 16 paź 2005 CZARNY WTOREK Francja stanęła. We wtorkowym strajku pracowników branży transportowej i energetycznej wzięło udział ponad milion ludzi. Nie działały kolej, autobusy i metro. Prasa okrzyknęła ten dzień "czarnym wtorkiem".... 102
  • Konstytucja wojny domowej 16 paź 2005 Koniec historii państwa Irak? 104
  • Mała bomba atomowa 16 paź 2005 Odstraszenie terrorystów może wymagać prewencyjnego uderzenia nuklearnego 106
  • Nobel kontra Bush 16 paź 2005 Za co Mohamed el-Baradei dostał pokojową Nagrodę Nobla? 108
  • Efekt Haidera 16 paź 2005 Zmęczeni rządem CDU/CSU-SPD Niemcy zagłosują na socjalnarodowców lub narodowych socjalistów 110
  • Zimny prezydent 16 paź 2005 Koronkowa robota Borisa Reitschustera to przedstawianie słów Putina tuż obok faktów, które im przeczą 112
  • Menu 16 paź 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Teraz Turcja! Przymierzałem się swego czasu do powieści futurologicznej dziejącej się w Polsce, ostatnim skrawku chrześcijańskiej Europy - pomiędzy cesarstwem chińskim za Bugiem i kalifatem muzułmańskim za Odrą.... 116
  • Recenzje 16 paź 2005 118
  • Uwierz w noc! 16 paź 2005 * * * * *Niech się schowają wszystkie śpiewające koty, a "Miss Sajgon" odleci w nieznane helikopterem. Nadchodzi czas wampirów. Musical w reżyserii Corneliusa Baltusa na podstawie "Nieustraszonych łowców wampirów"... 118
  • Zanim zagrało "Chicago" 16 paź 2005 * * *Jest rok 1976, rzecz się dzieje w Samuel Goldwyn Studios. Za dnia Martin Scorsese wraz z Marcią Lucas montują musical "New York, New York", nocami George Lucas pracuje tu nad "Gwiezdnymi wojnami". Jeden z nich sięgnie... 118
  • Krew, sperma i faksymilka 16 paź 2005 * * * *Testament jednego został podpisany faksymilką i - podobno - sfałszowany. Drugi nie zostawił testamentu w ogóle. Jako władcy dopuszczali się niewyobrażalnych okrucieństw. Piotr sam torturował i wykonywał egzekucje. Po ścięciu... 118
  • Sztuka łączy 16 paź 2005 * * * *Atanazy Raczyński (twórca galerii rogalińskiej, poseł rządu pruskiego w Lizbonie i Madrycie) bodaj jako jedyny w Polsce kolekcjonował sztukę niemiecką. A nie były to dobre czasy dla tych, którzy żyli w komitywie z Prusakami. Jego... 118
  • Akademia ku czci Chopina 16 paź 2005 Laureat tegorocznego Konkursu Chopinowskiego jest skazany na... niepamięć 120
  • Nike z przetrąconymi skrzydłami 16 paź 2005 Nagroda Nike miała promować najlepszy tytuł roku, a jest premią dla autora zasłużonego dla środowiska "Gazety Wyborczej" 124
  • Pueblo w Waszyngtonie 16 paź 2005 Sześć milionów turystów odwiedzi co roku Muzeum Amerykańskich Indian 126
  • Ueorgan Ludu 16 paź 2005 Zainspirowany wydawnictwem*, w którym prezydent stolicy roztacza budujące wizje rozwoju miasta Warszawy do 2020 r., "UeoL" apeluje: LECH KACZYŃSKI PREZYDENTEM WARSZAWY DO 2020 R.! 128
  • Skibą w mur - Disco Partii 16 paź 2005 Rząd Marka Belki przejdzie do historii jako jeden z bardziej rozrywkowych i roztańczonych 130

ZKDP - Nakład kontrolowany