Konstytucja wojny domowej

Konstytucja wojny domowej

Dodano:   /  Zmieniono: 
Koniec historii państwa Irak?
Wśród prawie 200 konstytucji, jakie uchwalono na świecie, najnowsza z nich, iracka, jest wyjątkowym bublem. W sobotnim referendum może jednak zyskać poparcie większości Irakijczyków. I przypieczętować rozpad ich kraju.

Ustawa walki
Ustawa zasadnicza Iraku była oczkiem w głowie polityków międzynarodowej koalicji. Jeszcze na wiosnę tego roku podkreślali, że kiedy władzę obejmie rząd wybrany według zapisanych w niej zasad, zacznie się wycofywanie wojsk. Biorąc pod uwagę, że z miesiąca na miesiąc topnieje poparcie dla obecności zagranicznych żołnierzy w Iraku, miał to być punkt zwrotny - zarówno dla zachodnich polityków, jak i dla samego Iraku. Jednocześnie konstytucja miała gwarantować, iż nie spełni się zapowiadany jeszcze przed wojną czarny scenariusz rozpadu państwa na terytoria zamieszkane przez szyitów, sunnitów i Kurdów.
Sondaże Irackiego Centrum Rozwoju i Dialogu Międzynarodowego, pozarządowej organizacji utworzonej przez ONZ, wskazują, że konstytucja zostanie zaakceptowana. Z badań prowadzonych na terenach zamieszkanych przez wszystkie grupy etniczne i religijne wynika, że 79 proc. Irakijczyków w sobotę poprze projekt. - Mnie samego zaskoczył ten wynik, ale wskazuje on jasno, że obywatele chcą jak najszybciej sfinalizować proces przemian politycznych. Chcą normalnego rządu, chcą, by obecny chaos skończył się jak najszybciej - uważa szef centrum Mehdi Hafedh. Jego zdaniem, "ciągła paplanina o fiasku referendum podsycana jest przez irackich polityków oraz zachodnich analityków i media".
Tyle tylko, że konstytucja "zamiast ugasić wojnę domową, zadziała jak paliwo. Przyspieszy i przypieczętuje rozpad tego kraju" - napisano w wydanym w ubiegłym tygodniu raporcie ekspertów z Międzynarodowej Grupy Kryzysowej (ICG). Ich zdaniem, to słaby dokument, a "proces tworzenia konstytucji zmienił się w narzędzie walki politycznej, zamiast być instrumentem do jej zażegnania".

Model do podziału
Scena polityczna w Iraku już dziś jest areną wojny każdego z każdym. Mający większość w parlamencie szyici i Kurdowie, prąc za wszelką cenę do zaakceptowania konstytucji, przegłosowali zmiany w zasadach interpretacji wyników referendum. Zgodnie z tymczasową ustawą zasadniczą do odrzucenia konstytucji w referendum wystarczą dwie trzecie głosów "nie" w przynajmniej trzech z 18 prowincji kraju. Nagle w ubiegłym tygodniu parlament podniósł poprzeczkę, ustalając, że musi to być dwie trzecie zarejestrowanych wyborców, a nie głosujących. W tej sytuacji sunnici, stanowiący 20 proc. mieszkańców kraju, zapowiedzieli całkowity bojkot referendum. Wcześniej ich przedstawiciele nawoływali jedynie do głosowania na "nie". Miało to zapobiec stworzeniu na południu kraju bogatego w ropę autonomicznego szyickiego superregionu. Sunnici obawiają się, że ów region błyskawicznie zbliżyłby się do rządzonego przez ajatollahów Iranu i po pewnym czasie oderwał od reszty kraju. Niepokoi ich też perspektywa, że do niepodległości będzie dążył także iracki Kurdystan.
Negocjacje w sprawie odwołania zmian prowadzili przedstawiciele ONZ i ambasador USA w Iraku Zalmay Khalilzad. Efekt był taki, że w środę rano, jeszcze przed posiedzeniem parlamentu, jego wiceprzewodniczący, szyita Husajn Szahristani oświadczył, iż rządząca koalicja szyicko-kurdyjska powróci do pierwotnej zasady głosowania. Nie wspomniał jednak, że parlament wprowadził klauzulę, która pozwoli mu zakwestionować wyniki głosowania w okręgach, gdzie dojdzie do "zastraszania wyborców".

Pomocna Al-Kaida
Oficjalnie zastraszać wyborców będzie oczywiście Al-Kaida lub jej siostrzana organizacja Armia Ansar Al-Sunna (Wspierających Wiarę). Ta ostatnia w ubiegłą środę zamieściła w Internecie nagranie wideo pokazujące ścięcie dwóch Irakijczyków. Dzień wcześniej dowodzący iracką Al-Kaidą Jordańczyk Abu Musab al-Zarkawi zaapelował do sunnitów, by podczas ramadanu (świętego miesiąca postu, który właśnie rozpoczynali) wzmogli ataki na Amerykanów, zapewniając sobie nagrodę w raju. Zagranicznych terrorystów - według danych wywiadowczych, jakie przeciekły do mediów - jest jednak w Iraku coraz mniej. Latem było ich 3-4 tys., obecnie - około tysiąca. I to chyba najgorsza wiadomość dla irackich stronnictw.
Zamachy, za które obarczano odpowiedzialnością dżihadystów z zagranicy, były bowiem w sporej części organizowane przez terrorystów wyrosłych w Iraku i miały wpływać bezpośrednio na tamtejsze decyzje polityczne. W zeszłym tygodniu prezydent Iraku Dżalal Talabani w wywiadzie dla egipskiego dziennika "Al-Ahram" poinformował, że zwolennicy Saddama Husajna, którzy prowadzą rebelię szerzącą się na terenach sunnickich na zachód i północ od Bagdadu, próbują wynegocjować z USA wstrzymanie ataków w zamian za przyrzeczenie, że były dyktator Iraku nie zostanie stracony. Jeśli Amerykanie nie zgodzą się, dzień referendum ma być jednym z najkrwawszych w historii tego kraju. Wcześniej w podobny sposób - organizując rebelię - władzę wywalczył sobie radykalny szyita Muktada as-Sadr. Jednym z niewielu, którzy rozumieją sytuację, jest według "Washington Post" dowódca wojsk koalicyjnych w Iraku, generał George W. Casey. Oświadczył on, że to od zgody politycznej między rozmaitymi społecznościami etnicznymi i religijnymi będzie zależało, czy wojna przycichnie, czy rozszaleje na dobre.
Przed referendum można się spodziewać fali zamachów. Po nim może być jednak jeszcze gorzej. Spory wokół zapisów w konstytucji czy interpretacji wyników referendum to tylko wierzchołek potężnej góry konfliktów. Jej fundamentem są waśnie religijne i klanowe, ale przede wszystkim walka o władzę po przyszłych wyborach. Bez względu bowiem na wynik sobotniego głosowania Irakijczycy będą wybierać nowy parlament. Szyicko-kurdyjska koalicja, która obecnie rządzi, rozpada się. Już w czerwcu zaczęły się rozmowy o ewentualnym rządzie sunnitów i Kurdów. "To nieuchronnie doprowadzi do wojny domowej" - napisano w tajnym raporcie ONZ. Jego autorzy ostrzegli, że największą słabością projektu konstytucji jest to, iż dostarcza "modelu dla terytorialnego podziału państwa".

Zły przykład
Pisząc ustawę zasadniczą, politycy w Bagdadzie próbowali się wzorować na przywódcach amerykańskich, którzy w 1787 r. stworzyli najstarszą, nadal obowiązującą narodową konstytucję. Wyszło zupełnie inaczej. "Zwykliśmy myśleć o konstytucji jak o kontrakcie wynegocjowanym przez odpowiednich przedstawicieli, sfinalizowanym, podpisanym i przestrzeganym" - napisała w raporcie "Demokratyczne tworzenie konstytucji" Vivien Hart, dyrektor centrum konstytucyjnego na Uniwersytecie Sussex. "Konstytucja powinna być efektem dialogu prowadzonego przez wszystkich zainteresowanych" - uważa Hart. W Iraku trwa wielka debata - zapewnia Abdelhussein Hindawi, szef irackiej komisji wyborczej. W rzeczywistości zaledwie 5 mln egzemplarzy konstytucji dystrybuowanych było przez ONZ dopiero na kilka dni przed referendum. Debatę zastępują SMS-y rozsyłane wśród szyitów, informujące, że ich największy autorytet religijny "ajatollah Sistani uważa, iż w referendum konieczne jest głosowanie za konstytucją".
Dokument mający być fundamentem odnowionego demokratycznego Iraku już stał się zaproszeniem do wojny domowej. Krótkowzroczność polityków irackich może oznaczać faktyczny podział kraju. Jeśli kiedykolwiek będzie powstawał podręcznik, jak nie należy pisać konstytucji, z Iraku przykłady będzie można czerpać garściami. Bagdad może jednak za to zapłacić najwyższą cenę. Końcem historii państwa Irak.

Więcej możesz przeczytać w 41/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2005 (1193)

  • Wprost od czytelników 16 paź 2005 Poselskie Termopile Tomasz Nałęcz w felietonie "Poselskie Termopile" (nr 38) napisał, że w kampanii wrześniowej w 1939 r. zginął w walce co dziesiąty polski generał (10 proc.). Jest to błąd. W armii polskiej w przededniu... 3
  • Na stronie - Lech Tusk 16 paź 2005 Im większa koalicja, tym większe prawdopodobieństwo porażki wyłonionego przez nią rządu 3
  • Skaner 16 paź 2005 HUCPA Pechowiec Kwaśniewski Aleksandrowi Kwaśniewskiemu udało się schudnąć, ale nie udało się wyleczyć z obsesji. Znowu oskarża "Wprost" o "insynuacje", co oznacza, że znowu trafiliśmy (w artykule "Ostatni... 8
  • Dossier 16 paź 2005 STEFAN NIESIOŁOWSKI wybrany na senatora PO "Tuskowi ktoś taki, jak Giertych czy Lepper, nie ośmieliłby się zaproponować wspólnego rządzenia Polską" Polsat MICHAŁ KAMIŃSKI eurodeputowany PiS "Polska PiS będzie... 9
  • Sawka czatuje 16 paź 2005 10
  • Playback 16 paź 2005 14
  • Poczta 16 paź 2005 NIESPOTYKANIE SPOKOJNY PREMIER W związku z artykułem "Niespotykanie spokojny premier" (nr 40) chciałbym sprostować: 1. Mirosław Marcinkiewicz był zatrudniony w resorcie łączności przez mojego poprzednika Macieja Srebrę. Był... 14
  • Okiem barbarzyńcy - Powaga myślenia 16 paź 2005 Ryszard Legutko przetrwał ostracyzm środowiskowy, polityczną presję i zsyłkę do niskonakładowych periodyków 15
  • Z życia koalicji 16 paź 2005 Oczy ze zdumienia przecieramy, bo okazało się, że do Sejmu weszła Unia Wolności w swoim najlepszym wcieleniu. Teraz neo-UW nazywa się Platforma Obywatelska, ale wciąż nie opuszcza jej przekonanie, że jest partią najmądrzejszą,... 16
  • Z życia opozycji 16 paź 2005 LPR oznacza Liga Przegranej Rodziny. Jest nią oczywiście klan Giertychów - największych (pod każdym względem) porażkowiczów tej jesieni. Najpierw klapa w wyborach do Sejmu, teraz blamaż w wyborach prezydenckich. Maciej jakoś... 17
  • Nałęcz - Powrót do źródeł 16 paź 2005 W starciu prawicowych kandydatów o zwycięstwie przesądzą wyborcy o lewicowych przekonaniach 18
  • Fotoplastykon 16 paź 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Trójmiasto przywódców 16 paź 2005 Polityk, którego nic nie łączy z Trójmiastem, nie powinien zawracać sobie głowy marzeniami o prezydenturze 20
  • Koniec świata Michnika 16 paź 2005 Do Adama Michnika pasuje to, co mówiono o francuskich reakcjonistach: "Nic nie zapomniał, niczego się nie nauczył" 26
  • Premier w SMS-ie 16 paź 2005 Polityka prorodzinna Kazimierza Marcinkiewicza 32
  • Telewizja bez wizji 16 paź 2005 W Polsce powinien być tylko jeden kanał publicznej telewizji 36
  • Sprawiedliwy wśród sprawiedliwych 16 paź 2005 Gdyby Jan Paweł II podczas pobytu w Izraelu mógł wystartować w wyborach prezydenckich, Żydzi w stu procentach głosowaliby na niego 40
  • Hipokryzja na kołach 16 paź 2005 Otylia Jędrzejczak zachowała się jak pirat drogowy i jej wielkie sukcesy oraz przymioty charakteru tego nie zmienią 44
  • Giełda 16 paź 2005 HOSSA ŚWIAT Mieszkania z importu Rosja znalazła skuteczny, choć nietypowy sposób na zlikwidowanie niedoboru mieszkań. Jeszcze w tym roku rosyjskie firmy podpiszą umowy z władzami niemieckimi na masowy wykup NRD-owskich bloków z... 48
  • Klątwa Friedmana 16 paź 2005 Z euro jest jak z socjalizmem: nie sprawdza się w praktyce 50
  • Schody do raju 16 paź 2005 Kulejąca Unia chętniej bierze, niż daje 54
  • Rząd nad rządami 16 paź 2005 Organizacje pozarządowe stały się największym hamulcem XXI wieku 58
  • Indeks Alana 16 paź 2005 Greenspan, człowiek który podwoił majątek Ameryki 64
  • Stocznia im. Roekkego 16 paź 2005 Najbogatszy i najbardziej nieobliczalny norweski kapitalista chce kupić Stocznię Gdańską! 68
  • 2 x 2 = 4 - PiS-onomika XX wieku 16 paź 2005 Koszty realizacji obietnic i zamysłów PiS wyraźnie przewyższą ewentualne oszczędności 72
  • Kto wygrywa mecze 16 paź 2005 POLSKA- ANGLIA 12 000 $ : 29 600 $ 74
  • Nauczyciele niemieckiego dobra 16 paź 2005 Tylko 6 proc. niemieckich studentów ma negatywną opinię na temat Polaków 86
  • Bohater Europy 16 paź 2005 Znosił do domu ślimaki, traszki, owady, a w jego pokoju mieszkały znane na cały Żoliborz wrona Kra, puszczyk oraz mewa śmieszka 90
  • Know-how 16 paź 2005 ŻABA NA HIV? Płazy mogą pomóc w walce z epidemią AIDS. Uczeni z Vanderbilt University odkryli, że tropikalne rzekotki z rodzaju Litoria produkują w gruczołach skórnych białka o silnym działaniu przeciwwirusowym. Testy... 92
  • Życie na bungee 16 paź 2005 Ludzie nadpobudliwi są kreatywni, ale tak niezorganizowani, że zaniedbują swe zdrowie 94
  • Kataliza Nobla 16 paź 2005 W tym roku nagrodę mogli dostać polscy uczeni 98
  • Kręgi piekła 16 paź 2005 Bóle kręgosłupa mogą powodować wrzody żołądka, kamicę żółciową, a nawet wrzodziejące zapalenie jelita grubego! 101
  • Bez granic 16 paź 2005 CZARNY WTOREK Francja stanęła. We wtorkowym strajku pracowników branży transportowej i energetycznej wzięło udział ponad milion ludzi. Nie działały kolej, autobusy i metro. Prasa okrzyknęła ten dzień "czarnym wtorkiem".... 102
  • Konstytucja wojny domowej 16 paź 2005 Koniec historii państwa Irak? 104
  • Mała bomba atomowa 16 paź 2005 Odstraszenie terrorystów może wymagać prewencyjnego uderzenia nuklearnego 106
  • Nobel kontra Bush 16 paź 2005 Za co Mohamed el-Baradei dostał pokojową Nagrodę Nobla? 108
  • Efekt Haidera 16 paź 2005 Zmęczeni rządem CDU/CSU-SPD Niemcy zagłosują na socjalnarodowców lub narodowych socjalistów 110
  • Zimny prezydent 16 paź 2005 Koronkowa robota Borisa Reitschustera to przedstawianie słów Putina tuż obok faktów, które im przeczą 112
  • Menu 16 paź 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Teraz Turcja! Przymierzałem się swego czasu do powieści futurologicznej dziejącej się w Polsce, ostatnim skrawku chrześcijańskiej Europy - pomiędzy cesarstwem chińskim za Bugiem i kalifatem muzułmańskim za Odrą.... 116
  • Recenzje 16 paź 2005 118
  • Uwierz w noc! 16 paź 2005 * * * * *Niech się schowają wszystkie śpiewające koty, a "Miss Sajgon" odleci w nieznane helikopterem. Nadchodzi czas wampirów. Musical w reżyserii Corneliusa Baltusa na podstawie "Nieustraszonych łowców wampirów"... 118
  • Zanim zagrało "Chicago" 16 paź 2005 * * *Jest rok 1976, rzecz się dzieje w Samuel Goldwyn Studios. Za dnia Martin Scorsese wraz z Marcią Lucas montują musical "New York, New York", nocami George Lucas pracuje tu nad "Gwiezdnymi wojnami". Jeden z nich sięgnie... 118
  • Krew, sperma i faksymilka 16 paź 2005 * * * *Testament jednego został podpisany faksymilką i - podobno - sfałszowany. Drugi nie zostawił testamentu w ogóle. Jako władcy dopuszczali się niewyobrażalnych okrucieństw. Piotr sam torturował i wykonywał egzekucje. Po ścięciu... 118
  • Sztuka łączy 16 paź 2005 * * * *Atanazy Raczyński (twórca galerii rogalińskiej, poseł rządu pruskiego w Lizbonie i Madrycie) bodaj jako jedyny w Polsce kolekcjonował sztukę niemiecką. A nie były to dobre czasy dla tych, którzy żyli w komitywie z Prusakami. Jego... 118
  • Akademia ku czci Chopina 16 paź 2005 Laureat tegorocznego Konkursu Chopinowskiego jest skazany na... niepamięć 120
  • Nike z przetrąconymi skrzydłami 16 paź 2005 Nagroda Nike miała promować najlepszy tytuł roku, a jest premią dla autora zasłużonego dla środowiska "Gazety Wyborczej" 124
  • Pueblo w Waszyngtonie 16 paź 2005 Sześć milionów turystów odwiedzi co roku Muzeum Amerykańskich Indian 126
  • Ueorgan Ludu 16 paź 2005 Zainspirowany wydawnictwem*, w którym prezydent stolicy roztacza budujące wizje rozwoju miasta Warszawy do 2020 r., "UeoL" apeluje: LECH KACZYŃSKI PREZYDENTEM WARSZAWY DO 2020 R.! 128
  • Skibą w mur - Disco Partii 16 paź 2005 Rząd Marka Belki przejdzie do historii jako jeden z bardziej rozrywkowych i roztańczonych 130