Zginąć lub wygrać

Zginąć lub wygrać

Dodano:   /  Zmieniono: 
Estończykom udało się dokończyć to, co rozpoczęli Polacy
Gdy w Polsce powstała "Solidarność", stało się jasne, że Związek Radziecki chyli się ku upadkowi. To była wielka zachęta dla pozostałych zniewolonych narodów. Postępy poczynione przez byłe kraje socjalistyczne po upadku ZSRR są świadectwem mądrości tych, którzy długo prowadzili zimną wojnę z "imperium zła", jakim był Związek Radziecki. Gospodarczy cud dokonany w Estonii to jeden z przykładów tego postępu.

Estonia Huntingtona
Historia Estonii, niewielkiego państwa nordyckiego położonego nad Bałtykiem, jest złożona. Przez wieki krzyżowały się na jego ziemiach szlaki wiodące z zachodu na wschód Europy oraz z południa na północ. Jak stwierdził Samuel Huntington, granica Estonii to granica zachodniej cywilizacji, miejsce, gdzie stykają się i ścierają cywilizacje. Historia narodu estońskiego to historia walki o wolność. W 1918 r. Estończycy ogłosili niepodległość i przez 20 lat z powodzeniem tworzyli nowoczesne zachodnie państwo. Później wybuchła II wojna światowa i Estonia znów znalazła się pod okupacją, najpierw komunistów, potem nazistów, po czym ponownie komunistów. Walczyliśmy, ale zostaliśmy pokonani. Podczas działań wojennych zginęło 20 proc. mieszkańców kraju. Liczba Estończyków nie osiągnęła jeszcze poziomu sprzed II wojny światowej.
Mimo to nigdy się nie poddaliśmy. W latach 90. dostaliśmy nową szansę i wykorzystaliśmy ją. Estonia była jednym z pierwszych krajów w imperium radzieckim, które wykorzystały pęknięcia w monolicie tego mocarstwa po to, by je rozsadzić. I tak po ponad 50 latach okupacji i kolonizacji w 1991 r. Estonia ponownie była wolna. Cóż to jednak była za wolność? Estonia była zrujnowana, jej gospodarka znajdowała się w katastrofalnym stanie, a socjalistyczne rządy sprawiły, że Estończykom brakowało ducha. W sklepach nie było niczego, a pieniądze stały się całkowicie bezwartościowe. Przez cztery lata walki o niezależność nie mieliśmy czasu, by wprowadzać reformy gospodarcze. Nawet podczas wielkiego kryzysu w latach 30. nie zdarzyło się, by produkcja przemysłowa zmniejszyła się o ponad 30 proc. w ciągu dwóch lat, rzeczywiste zarobki spadły mniej więcej o 45 proc., ceny paliwa wzrosły w tym okresie ponadstukrotnie, a wskaźnik inflacji przekraczał 1000 proc. rocznie. Przewidywano 30-procentowe bezrobocie. Estończycy godzinami stali w kolejkach po produkty żywnościowe. Chleb i nabiał były racjonowane.
Niewielu ludzi wierzyło wówczas w lepszą przyszłość. Obecnie, po kilku latach, nie można tego kraju poznać. Niekiedy sami mamy problemy z przypomnieniem sobie, jak wyglądał za socjalizmu. Estonia jest teraz nowoczesnym, młodym, tętniącym życiem krajem. W oszałamiającym tempie postępuje proces integracji ze strukturami zachodnimi, na przykład z Unią Europejską i NATO.

Estonia wolnorynkowa
Spośród byłych krajów komunistycznych Estonia pierwsza osiągnęła status państwa o gospodarce wolnorynkowej, czego dowodem jest sporządzany przez Heritage Foundation indeks wolności gospodarczej. Jeszcze bardziej znaczące jest to, że nie jest to jedynie gospodarka wolna, ale także jedna z tych, w których wolności ekonomicznej zapewniono najwięcej. Jeśli wziąć pod uwagę indeks wolności gospodarczej, Estonia znajduje się na czwartym miejscu. Jest przy tym krajem, w którym wprowadza się najwięcej zasad wolnorynkowych w Europie.
Reformy estońskie zaczęły się w roku 1992, kiedy zreformowano system monetarny, za jego podstawę przyjmując zarząd waluty. Zrównoważyliśmy budżet i otworzyliśmy granice, by zapewnić konkurencyjność. Znieśliśmy cła na towary importowane i w rezultacie Estonia stała się wielką strefą wolnego handlu. Konkurując z firmami estońskimi, przedsiębiorstwa zagraniczne zmuszały je do wprowadzania zmian i restrukturyzacji produkcji. Jednocześnie zlikwidowano wszelkie dotacje i pomoc oraz tanie kredyty dla firm. Przedsiębiorstwa miały więc tylko dwie możliwości: zginąć lub zacząć działać sprawnie. Zdumiewające, jak wiele z nich wybrało drugie rozwiązanie.

Estoński podatek
Bodźcem motywującym obywateli była natomiast radykalna reforma systemu podatkowego. Przeprowadziliśmy ją, wychodząc z założenia, że jeśli ktoś więcej pracuje, a przez to więcej zarabia, nie powinien być za to karany. Zdecydowanie obniżyliśmy stawki podatkowe i wprowadziliśmy liniowy proporcjonalny podatek dochodowy, który w dużej mierze zdecydował o sukcesie gospodarczym Estonii. Ściąganie takiego podatku nie przysparza kłopotów, łatwo też kontrolować podatników. Na wprowadzeniu takiej ordynacji podatkowej stracili jedynie prawnicy specjalizujący się w doradztwie podatkowym. Dochody przedsiębiorstw ponownie inwestowane w przedsiębiorstwa krajowe są zwolnione z podatku. Decyzja ta jest niemal bezprecedensowa w historii świata. Ponownie inwestowane dochody nie są opodatkowane, ponieważ pieniądze te, w naszym przekonaniu, przyczyniają się do stworzenia nowej wartości w gospodarce, a to jest nam naprawdę potrzebne.
W rezultacie tych reform Estonia jest krajem o najwyższym tempie wzrostu gospodarczego w Europie, które przekracza 8 proc. rocznie. Trafiło do nas więcej inwestycji zagranicznych per capita niż do innych państw Europy Środkowej i Wschodniej. Szybko rośnie poziom życia. Mamy nadzieję, że poziom życia w Estonii osiągnie średnią krajów Unii Europejskiej za 15 lat.

Estoński skok w nieznane
Wielu ekspertów i polityków pyta, jak udało nam się tego dokonać. Planując nasz skok w nieznane, wyciągnęliśmy wnioski z doświadczeń innych krajów, które porzuciły lewicową utopię socjalizmu na rzecz gospodarki wolnorynkowej. Po pierwsze, najpierw należy zadbać o sferę polityczną, a dopiero później wprowadzać reformy gospodarcze. Nie można nie doceniać znaczenia nowoczesnej konstytucji oraz demokratycznego ustawodawstwa dotyczącego wyborów. W pewnych krajach przechodzących od socjalizmu do gospodarki wolnorynkowej nie dostrzegano roli rządów prawa. Okazało się to błędne. Ogólne zrozumienie tych zasad, najwytrwalsze starania czy pobożne życzenia nie zastąpią rozsądnego i nieustannie ulepszanego otoczenia prawnego.
Starą administrację musi zastąpić reprezentacja społeczeństwa wolna od fatalnych nawyków przeszłości. Trzeba skończyć z systemem podejmowania decyzji na podstawie osobistych kontaktów i manipulacji politycznych. Niepotrzebni są ludzie z doświadczeniami przeszłości, ponieważ starego psa po prostu nie da się nauczyć nowych sztuczek.

Zrób to po estońsku
Kolejną lekcję streszcza powszechnie znany slogan reklamowy: "Just do it" ("Po prostu zrób to"). Innymi słowy, reformy należy wprowadzać zdecydowanie i trzymać się programu, mimo że przez pewien okres jest to bolesne. Jeśli po przełomie radykalny program wprowadza się w życie najszybciej jak to możliwe, wówczas szanse, że zostanie on zaakceptowany, są znacznie większe, niż gdy odwleka się przeprowadzanie reform lub wybiera rozwiązania nieradykalne i wprowadza bolesne środki zaradcze etapami.
Najważniejsze zmiany muszą jednak zajść w umysłach. W epoce socjalizmu nie zwykliśmy myśleć samodzielnie, przejawiać inicjatywy lub podejmować ryzyka. Trzeba było motywować ludzi, popchnąć ich do działania, zmusić do podejmowania decyzji i brania za nie odpowiedzialności. Aby to osiągnąć, musieliśmy ich przebudzić. A najważniejsze jest to, żeby przestać się bać.
Kolejna lekcja to konkluzja, że należy wybierać najprostsze rozwiązania, gdyż to one zazwyczaj najlepiej się sprawdzają. Ludzie muszą rozumieć, co robią politycy, a administracja musi wiedzieć, jak wprowadzać w życie nowe prawo. Łatwiej to zrobić, gdy zreformuje się administrację i zredukuje biurokrację. Przydaje się do tego nowoczesna technologia. Estonia wkroczyła do technologicznego świata, co zapewniło olbrzymie korzyści. Rząd nie używa papieru - podczas posiedzeń gabinetu wszyscy uczestnicy korzystają z komputerów. Jedna trzecia Estończyków ma telefony komórkowe. Wiele z nich wyprodukowano w Estonii. Sprzedaż artykułów elektronicznych zapewnia 44 proc. przychodów z eksportu.
Estonia wyprzedza wiele krajów Unii Europejskiej pod względem korzystania z Internetu. Za pośrednictwem sieci dokonuje się olbrzymiej części przelewów bankowych. Można wysłać drogą elektroniczną deklarację podatkową do urzędu skarbowego, z czego w ubiegłym roku skorzystało ponad 70 proc. podatników. E-rząd może być bardzo przydatnym narzędziem, kiedy tworzy się władze działające sprawnie i jawnie.
Oczywiście, wprowadzenie w życie takich reform nie jest proste. Zdarza się, że rządy realizujące taki program tracą popularność i zostają odsunięte od władzy. To jednak nie ma znaczenia. Istotniejsze jest bowiem to, iż  kraj zmienia się tak, że jest nie do poznania. Patrząc wstecz, można wówczas powiedzieć: "To była brudna robota, ale ktoś musiał to zrobić. Pociągu rozpędzonego przez nas nie zatrzyma nikt". W gruncie rzeczy tylko to się liczy.
Więcej możesz przeczytać w 16/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2006 (1219)

  • Na stronie - Samoatak kontra Samoobrona23 kwi 2006Samoobrona to próba uchronienia się przed nieuchronnym3
  • Wprost od czytelników23 kwi 2006Solidarna nie znaczy sprawiedliwa Nie chcę Polski solidarnej. Chcę Polski sprawiedliwej. Całe życie ciężko pracowałem, uczyłem się, studiowałem, zdobywałem nowe kwalifikacje. Tak samo postępowała moja żona. Sypialiśmy mało, dużo...3
  • Skaner23 kwi 2006SKANER - POLSKA HISTORIA Komuna żyje! Każdy, kto odwiedzi strony internetowe urzędu prezydenta RP (www.prezydent.pl), dowie się, że do grona prezydentów Rzeczypospolitej należy nie tylko Wojciech Jaruzelski. Jest w tym gronie także...8
  • Dossier23 kwi 2006DONALD TUSK przewodniczący PO "Rano wstaję i wydaje mi się, że koalicja już jest za progiem, a w okolicach obiadu widzę, że to znowu gdzieś się rozpływa" RADIO TOK FM JANUSZ MAKSYMIUK poseł Samoobrony "Powiedzmy sobie...9
  • Sawka czatuje23 kwi 200610
  • Poczta23 kwi 2006Wojna dziesięcioletnia W artykule "Wojna dziesięcioletnia" (nr 13) znalazło się stwierdzenie: "Prokom, który wcześniej wygrał przetarg na budowę takiego systemu dla ZUS, oskarżył ComputerLand w sądzie o nieuczciwą...14
  • Playback23 kwi 2006Jarosław Kaczyński, prezes PiS, i Andrzej Lepper, przewodniczący Samoobrony, wicemarszałek Sejmu14
  • Ryba po polsku - Zadręczacze23 kwi 2006Jeśli na świętego Jana koalicja jest od rana, to rozpadnie się z wieczora na świętego Izydora15
  • Z życia koalicji23 kwi 2006POLACY MAJĄ TO, NA CO przez pół roku czekali - oznajmił Jarosław Kaczyński, prezentując na wybiegu nowy nabytek w swoim bestiarium - wicepremiera Andrzeja Leppera. Panie prezesie, pół roku czekaliśmy, to poczekamy jeszcze...16
  • Z życia opozycji23 kwi 2006PSL PODCHODZI DO ROZMÓW z PiS z "dystansem i sceptycyzmem". Ludowy mędrek Marek Sawicki postawił sprawę jasno: "PiS musi się zdecydować, czy chce współpracować, czy zdominować ugrupowania, które zaprasza...17
  • Nałęcz - Droga przez mękę23 kwi 2006Im łapczywiej Samoobrona będzie chłonęła władzę, tym szybciej się nią udławi18
  • Fotoplastykon23 kwi 2006© Henryk Sawka www.przyssawka.pl19
  • Państwo zapłaci23 kwi 2006Rozmowa z Andrzejem Lepperem, wicemarszałkiem Sejmu, przewodniczącym Samoobrony20
  • Strachy na Leppera23 kwi 2006Lepper chce wejść do rządu, by ratować Samoobronę przed wymiarem sprawiedliwości24
  • Lepperyzacja Kaczyńskich23 kwi 2006Lepper może się okazać hamulcem dla autorytarnych zapędów braci Kaczyńskich28
  • Zabór prasowy23 kwi 2006Groźba zmonopolizowania polskiego rynku opinii przez niemiecką prasę jest coraz bardziej realna30
  • Michalkiewicz po żydowsku23 kwi 2006Izraelczycy wiedzą, że za Holocaust są odpowiedzialni Niemcy i nie przekreśli tego jedna bezmyślna wypowiedź34
  • Naziści z księżyca23 kwi 2006Przewodnicy po Auschwitz mają zakaz mówienia "niemiecki obóz" czy "niemieckie zbrodnie"36
  • Giełda23 kwi 2006Hossa Świat Rośnie jak na ropie Exxon Mobil jest największą amerykańską firmą - wynika z zestawienia magazynu "Fortune". Dzięki wzrostowi cen ropy ubiegłoroczne przychody koncernu zwiększyły się o ponad 25 proc. - do 340 mld...38
  • Miliony w sieci23 kwi 2006Najbogatsi w polskim Internecie, czyli jak zdobyć pierwszy rzeczywisty milion na wirtualnym rynku40
  • Zginąć lub wygrać23 kwi 2006Estończykom udało się dokończyć to, co rozpoczęli Polacy50
  • Eliksir gospodarki23 kwi 2006Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli jak wygrać z konkurentem54
  • Załatwione odmownie - Unia po turecku23 kwi 2006Dogonienie i przegonienie Ameryki przez Europę to mrzonka56
  • Supersam23 kwi 200660
  • Pióro agenta 00723 kwi 2006Fikcyjny świat Jamesa Bonda staje się rzeczywistością. Brytyjska policja z Dorset testuje właśnie pióro cyfrowe - gadżet niczym z filmów o agencie 007. Pióro Magicomm, którym pisze się na specjalnie przystosowanym papierze firmy Anoto,...60
  • Aparat i laptop23 kwi 2006Po co na spotkanie biznesowe dźwigać laptop, skoro te same funkcje ma telefon komórkowy? Samsung D600 obsługuje pliki we wszystkich popularnych formatach biurowych, które można edytować i wyświetlać za pomocą wideo projektora. Telefon...60
  • Centrum rozrywki23 kwi 2006Nawet 15 tysięcy piosenek może pomieścić nowy odtwarzacz mp3 Creative Zen Vision. Urządzenie wyświetla też filmy wideo i umożliwia oglądanie zdjęć, co czyni je prawdziwym przenośnym centrum rozrywki. Umieszczony w nim czytnik kart...60
  • But jak klejnot23 kwi 2006Słynąca z najdoskonalszych imitacji prawdziwych klejnotów firma Swarovski ozdobiła swoimi kryształkami buty m.in. Hugo Bossa i Mauricio Medeirosa oraz projekty 16 polskich kreatorów, takie jak afrykańska kreacja Michała Starosta,...60
  • Sylwetka prestiżu23 kwi 2006Klasę panującą, zamożną i wykształconą rozpoznaje się po szczupłej, wysportowanej sylwetce62
  • Rentierzy na browarku23 kwi 2006Polak blogowy żyje w przekonaniu, że urodził się i to wystarczy: nie planuje, nie walczy72
  • Spirala krzywd23 kwi 2006Podnoszenie prawa do powrotu może wywrócić światowy porządek, doprowadzić do gwałtu i przemocy76
  • Ludzie z "Żelaza"23 kwi 2006W 1977 r. wywiad PRL zlecił braciom Janoszom zabójstwo przebywającego wówczas na Zachodzie Adama Michnika Ze zrabowanych na zlecenie MSW 200 kg złota bracia Janoszowie dostali 40 kg. Resztę ukradli złodziejom zasłużeni...78
  • Know-how23 kwi 2006Wiara leczy? Praktyki religijne mają zbawienny wpływ na zdrowie. Uczeni z Centrum Medycznego Uniwersytetu w Pittsburghu wykazali, że uczestnictwo w cotygodniowych obrzędach religijnych przedłuża życie o 2-5 lat, podobnie jak regularne...82
  • Słuchawki głuchoty23 kwi 2006Za dziesięć lat aparaty słuchowe będą tak powszechne jak okulary84
  • Szpital Europy23 kwi 2006Pacjenci z importu uzdrawiają polską służbę zdrowia88
  • Podręcznik Homera23 kwi 2006Bohaterowie "Iliady" to postacie historyczne90
  • Bez granic23 kwi 2006Neutralna defilada Irlandzki rząd postanowił, że w 90. rocznicę antybrytyjskiego powstania w Dublinie (tzw. Easter Rising), które przyniosło Irlandii niepodległość, odbędzie się wojskowa parada. Wywołało to spore kontrowersje w...92
  • Zapracowani kontra rozleniwieni23 kwi 2006Zanim imigranci przyjadą do Ameryki, są już Amerykanami. Gdy przyjadą do Europy, stają się klientami opieki społecznej94
  • Imperium Ahmadineżada23 kwi 2006Iran chce dołączyć do klubu mocarstw, czy to się światu podoba, czy nie98
  • Brukselska piramida finansowa23 kwi 2006Ile Bułgarzy i Rumuni zapłacą za bilet wstępu do Unii Europejskiej?102
  • Księgowy z Corleone23 kwi 2006Dawna cosa nostra potrzebowała bossa sprawującego absolutną władzę. Nowa przypomina globalny koncern104
  • Menu23 kwi 2006KRÓTKO PO WOLSKU Pomieszanie z poplątaniem Żyjemy w czasach zaburzonej hierarchii. Nikogo już nie bulwersuje jajo mądrzejsze od kaczki, wóz przed koniem, ogon merdający psem czy (w polityce) danie główne uzależnione od...110
  • Recenzje23 kwi 2006112
  • Country Straits23 kwi 2006**** Pozazdrościł widać Mark Knopfler Jackowi White'owi współpracy z legendarną pieśniarką country Lorettą Lynn, bo oto nagrał album z inną wielką diwą z Nashville - Emmylou Harris. To logiczne posunięcie, bo fascynacje dawnego...112
  • Trująca Sophie23 kwi 2006**** Skrzypaczka Sophie Solomon nie podchodzi do muzyki etnicznej z powagą. Efektem jest pełna energii, wysmakowana kombinacja muzyki cygańskiej, klezmerskiej i folkowej. Ta płyta powinna przemówić do Polaków, bo zaśpiewana w manierze...112
  • Monolog stróża23 kwi 2006*** Cały Myśliwski. Kolejny hektar uczciwie zaoranej prozy. Stróż kolonii domków letniskowych łuska w jesienny wieczór fasolę i obszernie rozważa o życiu. Dygresja łagodnie przelewa się w dygresję: a to o dziadkach, co to świat...112
  • Paw bez piór23 kwi 2006*** Z marnej prozy trudno zrobić dobrą sztukę. Potwierdziły to dotychczasowe inscenizacje "Pawia królowej" Doroty Masłowskiej. Warszawska wersja Jacka Papisa też dobra nie jest, choć może pretendować do miana średniej....112
  • Hipokryta wysokooktanowy23 kwi 2006Wojnę Kościołowi scjentologicznemu, firmowanemu przez Toma Cruise'a, wypowiedzieli Stan i jego koledzy z "Miasteczka South Park"114
  • Fałszywy Rubens23 kwi 2006Wlipcu 1980 r. w domu aukcyjnym Christie's londyńska National Gallery kupiła najdroższy wówczas obraz do swojej kolekcji. Za "Samsona i Dalilę" Rubensa zapłacono 2,5 mln funtów, co dziś jest równowartością...118
  • Pazurem - Światło z Brzeska23 kwi 2006Rozpuściliście się w tym Brzesku! Wy myślicie, że my tu, w Warszawie, nie mamy was na oku, bo to zadupie!120
  • Ueorgan Ludu23 kwi 2006TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI NR 16 (182) ROK WYD. 5 WARSZAWA, PONIEDZIAŁEK 17 KWIETNIA 2006 R. CENA + VAT + ZUS + AKCYZA Judasz bohaterem tragicznym Nowa Wielkanoc "GW", przeciwstawiając się dzikiej lustracji Judasza,...121
  • Skibą w mur - Misski robią wszystkim23 kwi 2006Miss World w Polsce będzie wydarzeniem na miarę elektryfikacji wsi za wczesnego Gomułki122