Księgowy z Corleone

Księgowy z Corleone

Dawna cosa nostra potrzebowała bossa sprawującego absolutną władzę. Nowa przypomina globalny koncern
Państwo istnieje!" - taki okrzyk dzień po wyborach parlamentarnych we Włoszech wzniósł nie polityk, lecz prokurator. Piero Grasso, szef grupy antymafijnej z Palermo, skomentował w ten sposób wiadomość o schwytaniu najpotężniejszego i najgroźniejszego szefa sycylijskiej cosa nostry, 73-letniego Bernarda Provenzano. Capo di tutti capi po 43 latach poszukiwań wpadł wreszcie w ręce sprawiedliwości.
Jego długa ucieczka, o której we Włoszech z rezygnacją, ale i z nutą przechwałki mówiono, że "nie ma sobie równych w Europie i na całym globie", zakończyła się prozaicznie. Provenzano został aresztowany 2 km od rodzinnego Corleone, w wiejskim domku. W kieszeniach dżinsów miał pełno karteczek, których używał do komunikowania się ze światem zamiast telefonu komórkowego - przez lata posługiwał się nimi do wydawania rozkazów, załatwiania interesów i kontaktów z bliskimi. Nie stawiał oporu. Godzinę później, przewieziony do Palermo, był już głównie atrakcją dla turystów, którzy oblegali z kamerami prefekturę policji, by wrócić do domu z historyczną fotografią. Gratulacje siłom porządku przesłał prezydent Włoch Carlo Azeglio Ciampi.

Duch z Corleone
Ostatnia fotografia Provenzano sprzed aresztowania pochodzi z 1959 r., a stróże prawa ostatni raz widzieli go 9 maja 1963 r. podczas przesłuchania w Palermo. Przez następne 43 lata był duchem, widmem, zjawą rekonstruowaną wyłącznie na podstawie portretów pamięciowych. Provenzano miał opinię człowieka, który nie robi fałszywych kroków. Chodziła za nim od momentu, kiedy tuż po wojnie jako biedny nastolatek z sycylijskiego Corleone razem z kompanem Totó Riiną został przyjęty do mafijnego klanu Michele Navarry. Wkrótce pozyskał względy ambitnego bossa Luciano Liggia, który mawiał o swoim przybocznym, że "ma mózg jak kura, ale strzela jak bóg". Przylgnął do niego przydomek Traktor i opinia kogoś, kto "rozjeżdża ludzi". Razem z Riiną pomógł Liggiemu w wyeliminowaniu Navarry i przejęciu roli ojca chrzestnego.
Nieuchwytny dla władz, został w końcu uznany za osobę zaginioną, być może nieżyjącą. W rzeczywistości wspinał się po szczeblach mafijnej kariery. Kiedy w 1974 r. nowym bossem "rodziny" z Corleone został Totó Riina, uczynił Provenzano numerem 2. Starzy przyjaciele podzielili się rolami. Riina kierował krwawą częścią mafijnego biznesu, Provenzano zajął się finansami. Bezwzględny zabójca, który własnoręcznie pozbawił życia około 50 ludzi, teraz dbał o to, by haracze były regularnie ściągane, a mafiosi otrzymywali należne im części. Napływ do mafijnych kas pieniędzy z narkotyków wywołał kolejną, wyjątkowo brutalną wojnę o władzę, w której zginęło ponad 800 mafiosów. Włoskie władze postanowiły wtedy silniej uderzyć w zorganizowaną przestępczość. Riina odpowiedział rozpętaniem prawdziwej fali terroru. 23 maja 1992 r. na autostradzie prowadzącej z lotniska do Palermo zdalnie sterowana bomba z 500 kg trotylu rozerwała Giovanniego Falcone, sędziego z grupy antymafijnej, jego żonę i trzech członków eskorty. Dwa miesiące później w Palermo zginął inny antymafijny sędzia, Paolo Borsellino. Mafiosi z Corleone triumfowali. Po przejęciu pełnej kontroli nad sycylijskimi klanami rzucali otwarte wyzwanie państwu.

Powrót do korzeni
Triumf okazał się przedwczesny. Kampania terroru, która miała zastraszyć społeczeństwo i władze, przyniosła efekt odwrotny do zamierzonego. Rząd skierował nowe siły do walki z mafią, której okrucieństwo zaczęło już zagrażać wszystkim. 15 stycznia 1993 r. zeznania skruszonego mafiosa doprowadziły do aresztowania Riiny. Mafijna kopuła wydawała się śmiertelnie ugodzona. Ale na miejscu był wciąż, choć niewidoczny, Bernardo Provenzano. "Jestem bossem i żyję w Palermo" - napisał po aresztowaniu Riiny w liście do prokuratura, choć policja wątpiła wówczas w jego istnienie. Rok wcześniej sprowadził do sycylijskiej stolicy żonę i synów. Sam pozostał nieuchwytny, ale w widoczny sposób zmienił taktykę i metody działania mafii, odchodząc od terroru. Cosa nostra postanowiła wrócić do korzeni. Pod rządami Provenzano stała się niewidzialną władzą, która rozszerzała swoje interesy, przenikając do legalnych struktur i unikając bezpośredniego starcia z siłami porządku. Dawny Traktor przekształcił cosa nostrę w mniej krwawą i finansowo bardziej wydajną maszynę ekonomiczną, zdobywając nowy przydomek - Księgowy. Położył kres waśniom między lokalnymi bossami, którym kazał się zająć zdobywaniem kontraktów na roboty publiczne. Mafią kierował za pomocą zwięzłych poleceń, pisanych na pizzini, skrawkach papieru przekazywanych z ręki do ręki. Pisywał też liściki do rodziny i listy z podziękowaniami za przekazane haracze. Jeden z przechwyconych przez policję kończył się słowami: "Niech Bóg ci błogosławi i ma w Swojej opiece".
Grał na nosie stróżom prawa. Od 1994 r. jedną z jego ulubionych kryjówek był górski domek położony 40 km na południe od Palermo. Kiedy 30 stycznia 2001 r. wtargnęli tam policjanci, znaleźli tylko pomniejszej rangi bossa. Ostrzeżony Provenzano w ostatniej chwili uciekł w góry. "Wielu mieszkańców Corleone mogłoby nam powiedzieć, że kilka minut wcześniej przejeżdżał tędy Provenzano, ale tego nie zrobią" - przyznawali prokuratorzy z Palermo. Święte prawo mafii - omert+, czyli nakaz milczenia - nie przestało obowiązywać. Provenzano widywano też w szpitalach na Sycylii, w Genui, a nawet we Francji, gdzie leczył prostatę i nerki za pieniądze z włoskiego ubezpieczenia. "Może i u nas był, ale skąd mogliśmy wiedzieć? Nie chodził z plakietką z nazwiskiem na piersiach" - tłumaczył kilka lat temu ordynator kliniki w Agrigento na południu Sycylii.

Poza wszelkim podejrzeniem
Sieć protekcji Bernarda Provenzano sięgała wysoko. Prokurator Piero Grasso z Palermo ma dowody na jego powiązania z parlamentarzystami, urzędnikami i szefami firm budowlanych. W mieście Bagheria niedaleko Palermo wystawienie kandydata w wyborach regionalnych, krajowych czy europejskich nie było możliwe bez zgody Provenzano. Koniec jego barwnej kariery, jakby wyjętej z sensacyjnego filmu, był mniej widowiskowy. W powyborczy wtorek zaskoczony przez policjantów capo dei capi dojadał właśnie ulubione warzywa z miodem. Posiwiały, z dobrodusznym uśmiechem na twarzy, od razu potwierdził swoją tożsamość. Jego zatrzymanie było wynikiem długiego i skomplikowanego śledztwa, a nie zeznań skruszonych mafiosów - twierdzi Giuseppe Caruso, szef palermskiej policji. W żadnym wypadku nie miało być również uzgodnione z cosa nostrą. Nie jest o tym przekonany Giuseppe Carlo Marino, autor bestsellerowej książki "Ojcowie chrzestni", uchodzący za najwybitniejszego eksperta w dziedzinie włoskiej mafii. Potwierdza on opinię, że Provenzano stał się człowiekiem nowej mafii. Zrozumiał, że jej istnienie wymaga zerwania z szaleństwami krwawych psychopatów w stylu Totó Riiny i powrotu do współdziałania (czy raczej zmowy) ze społeczeństwem obywatelskim, a nie przeciwstawiania się mu. Nie musiał się ukrywać w niedostępnych grotach, mógł żyć spokojnie dwa kroki od rodzinnego Corleone. Miał zapewnioną pomoc szerokiego kręgu fachowców, biznesmenów, polityków - twierdzi prokurator Grasso, zapowiadając nowe rewelacje na ten temat w najbliższych miesiącach.
Provenzano stracił wsparcie, gdy przestał być użyteczny. Dawna cosa nostra potrzebowała hierarchii i bossa sprawującego absolutną władzę. Nowa mafia przypomina koncern obracający ogromnym kapitałem na skalę światową - uważa Marino. Barwne postacie bez wykształcenia, po kilku klasach szkoły podstawowej - jak Provenzano - należą do przeszłości. Dziś liczą się osoby poza podejrzeniem, sympatyczne, z którymi chętnie idzie się na kolację - dorzuca włoski ekspert. Po schwytaniu bossa z Corleone w cosa nostrze zapowiadają się wojny o władzę. Tym razem nawet one mogą być niewidzialne.


Mafiosi w kajdankach
  • 24 czerwca 1995 - Leoluca Bagarella, szwagier Totó Riiny, znany z wyjątkowego okrucieństwa, wpadł w pułapkę zastawioną przez agentów wydziału walki z mafią DIA.
  • 20 maja 1996 - zatrzymanie Giovanniego Brusca, zwanego "u verru" (wieprzem) i "katem z Capaci". To on odpalił ładunek bombowy, który w maju 1992 r. zabił sędziego Giovanniego Falcone, jego żonę i członków eskorty.
  • 18 maja 1993 - Benedetto "Nitto" Santapaola ("Myśliwy"), jeden z najpotężniejszych mafijnych bossów we wschodniej Sycylii, został aresztowany w wiejskim domku pod Katanią po 11 latach ukrywania się.
  • 20 lutego 1986 - w ręce policji wpadł Michele Greco ("Papież"), mediator w sporach między klanami, bywalec salonów, odpowiedzialny za kontakty z politykami, ludźmi biznesu oraz światem arystokracji.
  • 30 marca 1985 - został zatrzymany Giuseppe "Pippo" Caló, kasjer cosa nostry. W jego kryjówce znaleziono prawdziwy arsenał broni.
  • Kwiecień 1992 - Leonardo Messinę schwytano podczas przygotowywania zamachu na innego członka mafii.
  • 15 stycznia 1993 - Totó Riina, mafijny superboss, został aresztowany dzięki zeznaniom skruszonego mafiosa.
  • Kwiecień 2002 - Antonino Giuffré został aresztowany w  owczarni. Znaleziono przy nim mnóstwo notatek zawierających plany mafijnych akcji.
  • Okładka tygodnika WPROST: 16/2006
    Więcej możesz przeczytać w 16/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
    Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
     0

    Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2006 (1219)

    • Na stronie - Samoatak kontra Samoobrona 23 kwi 2006 Samoobrona to próba uchronienia się przed nieuchronnym 3
    • Wprost od czytelników 23 kwi 2006 Solidarna nie znaczy sprawiedliwa Nie chcę Polski solidarnej. Chcę Polski sprawiedliwej. Całe życie ciężko pracowałem, uczyłem się, studiowałem, zdobywałem nowe kwalifikacje. Tak samo postępowała moja żona. Sypialiśmy mało, dużo... 3
    • Skaner 23 kwi 2006 SKANER - POLSKA HISTORIA Komuna żyje! Każdy, kto odwiedzi strony internetowe urzędu prezydenta RP (www.prezydent.pl), dowie się, że do grona prezydentów Rzeczypospolitej należy nie tylko Wojciech Jaruzelski. Jest w tym gronie także... 8
    • Dossier 23 kwi 2006 DONALD TUSK przewodniczący PO "Rano wstaję i wydaje mi się, że koalicja już jest za progiem, a w okolicach obiadu widzę, że to znowu gdzieś się rozpływa" RADIO TOK FM JANUSZ MAKSYMIUK poseł Samoobrony "Powiedzmy sobie... 9
    • Sawka czatuje 23 kwi 2006 10
    • Poczta 23 kwi 2006 Wojna dziesięcioletnia W artykule "Wojna dziesięcioletnia" (nr 13) znalazło się stwierdzenie: "Prokom, który wcześniej wygrał przetarg na budowę takiego systemu dla ZUS, oskarżył ComputerLand w sądzie o nieuczciwą... 14
    • Playback 23 kwi 2006 Jarosław Kaczyński, prezes PiS, i Andrzej Lepper, przewodniczący Samoobrony, wicemarszałek Sejmu 14
    • Ryba po polsku - Zadręczacze 23 kwi 2006 Jeśli na świętego Jana koalicja jest od rana, to rozpadnie się z wieczora na świętego Izydora 15
    • Z życia koalicji 23 kwi 2006 POLACY MAJĄ TO, NA CO przez pół roku czekali - oznajmił Jarosław Kaczyński, prezentując na wybiegu nowy nabytek w swoim bestiarium - wicepremiera Andrzeja Leppera. Panie prezesie, pół roku czekaliśmy, to poczekamy jeszcze... 16
    • Z życia opozycji 23 kwi 2006 PSL PODCHODZI DO ROZMÓW z PiS z "dystansem i sceptycyzmem". Ludowy mędrek Marek Sawicki postawił sprawę jasno: "PiS musi się zdecydować, czy chce współpracować, czy zdominować ugrupowania, które zaprasza... 17
    • Nałęcz - Droga przez mękę 23 kwi 2006 Im łapczywiej Samoobrona będzie chłonęła władzę, tym szybciej się nią udławi 18
    • Fotoplastykon 23 kwi 2006 © Henryk Sawka www.przyssawka.pl 19
    • Państwo zapłaci 23 kwi 2006 Rozmowa z Andrzejem Lepperem, wicemarszałkiem Sejmu, przewodniczącym Samoobrony 20
    • Strachy na Leppera 23 kwi 2006 Lepper chce wejść do rządu, by ratować Samoobronę przed wymiarem sprawiedliwości 24
    • Lepperyzacja Kaczyńskich 23 kwi 2006 Lepper może się okazać hamulcem dla autorytarnych zapędów braci Kaczyńskich 28
    • Zabór prasowy 23 kwi 2006 Groźba zmonopolizowania polskiego rynku opinii przez niemiecką prasę jest coraz bardziej realna 30
    • Michalkiewicz po żydowsku 23 kwi 2006 Izraelczycy wiedzą, że za Holocaust są odpowiedzialni Niemcy i nie przekreśli tego jedna bezmyślna wypowiedź 34
    • Naziści z księżyca 23 kwi 2006 Przewodnicy po Auschwitz mają zakaz mówienia "niemiecki obóz" czy "niemieckie zbrodnie" 36
    • Giełda 23 kwi 2006 Hossa Świat Rośnie jak na ropie Exxon Mobil jest największą amerykańską firmą - wynika z zestawienia magazynu "Fortune". Dzięki wzrostowi cen ropy ubiegłoroczne przychody koncernu zwiększyły się o ponad 25 proc. - do 340 mld... 38
    • Miliony w sieci 23 kwi 2006 Najbogatsi w polskim Internecie, czyli jak zdobyć pierwszy rzeczywisty milion na wirtualnym rynku 40
    • Zginąć lub wygrać 23 kwi 2006 Estończykom udało się dokończyć to, co rozpoczęli Polacy 50
    • Eliksir gospodarki 23 kwi 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli jak wygrać z konkurentem 54
    • Załatwione odmownie - Unia po turecku 23 kwi 2006 Dogonienie i przegonienie Ameryki przez Europę to mrzonka 56
    • Supersam 23 kwi 2006 60
    • Pióro agenta 007 23 kwi 2006 Fikcyjny świat Jamesa Bonda staje się rzeczywistością. Brytyjska policja z Dorset testuje właśnie pióro cyfrowe - gadżet niczym z filmów o agencie 007. Pióro Magicomm, którym pisze się na specjalnie przystosowanym papierze firmy Anoto,... 60
    • Aparat i laptop 23 kwi 2006 Po co na spotkanie biznesowe dźwigać laptop, skoro te same funkcje ma telefon komórkowy? Samsung D600 obsługuje pliki we wszystkich popularnych formatach biurowych, które można edytować i wyświetlać za pomocą wideo projektora. Telefon... 60
    • Centrum rozrywki 23 kwi 2006 Nawet 15 tysięcy piosenek może pomieścić nowy odtwarzacz mp3 Creative Zen Vision. Urządzenie wyświetla też filmy wideo i umożliwia oglądanie zdjęć, co czyni je prawdziwym przenośnym centrum rozrywki. Umieszczony w nim czytnik kart... 60
    • But jak klejnot 23 kwi 2006 Słynąca z najdoskonalszych imitacji prawdziwych klejnotów firma Swarovski ozdobiła swoimi kryształkami buty m.in. Hugo Bossa i Mauricio Medeirosa oraz projekty 16 polskich kreatorów, takie jak afrykańska kreacja Michała Starosta,... 60
    • Sylwetka prestiżu 23 kwi 2006 Klasę panującą, zamożną i wykształconą rozpoznaje się po szczupłej, wysportowanej sylwetce 62
    • Rentierzy na browarku 23 kwi 2006 Polak blogowy żyje w przekonaniu, że urodził się i to wystarczy: nie planuje, nie walczy 72
    • Spirala krzywd 23 kwi 2006 Podnoszenie prawa do powrotu może wywrócić światowy porządek, doprowadzić do gwałtu i przemocy 76
    • Ludzie z "Żelaza" 23 kwi 2006 W 1977 r. wywiad PRL zlecił braciom Janoszom zabójstwo przebywającego wówczas na Zachodzie Adama Michnika Ze zrabowanych na zlecenie MSW 200 kg złota bracia Janoszowie dostali 40 kg. Resztę ukradli złodziejom zasłużeni... 78
    • Know-how 23 kwi 2006 Wiara leczy? Praktyki religijne mają zbawienny wpływ na zdrowie. Uczeni z Centrum Medycznego Uniwersytetu w Pittsburghu wykazali, że uczestnictwo w cotygodniowych obrzędach religijnych przedłuża życie o 2-5 lat, podobnie jak regularne... 82
    • Słuchawki głuchoty 23 kwi 2006 Za dziesięć lat aparaty słuchowe będą tak powszechne jak okulary 84
    • Szpital Europy 23 kwi 2006 Pacjenci z importu uzdrawiają polską służbę zdrowia 88
    • Podręcznik Homera 23 kwi 2006 Bohaterowie "Iliady" to postacie historyczne 90
    • Bez granic 23 kwi 2006 Neutralna defilada Irlandzki rząd postanowił, że w 90. rocznicę antybrytyjskiego powstania w Dublinie (tzw. Easter Rising), które przyniosło Irlandii niepodległość, odbędzie się wojskowa parada. Wywołało to spore kontrowersje w... 92
    • Zapracowani kontra rozleniwieni 23 kwi 2006 Zanim imigranci przyjadą do Ameryki, są już Amerykanami. Gdy przyjadą do Europy, stają się klientami opieki społecznej 94
    • Imperium Ahmadineżada 23 kwi 2006 Iran chce dołączyć do klubu mocarstw, czy to się światu podoba, czy nie 98
    • Brukselska piramida finansowa 23 kwi 2006 Ile Bułgarzy i Rumuni zapłacą za bilet wstępu do Unii Europejskiej? 102
    • Księgowy z Corleone 23 kwi 2006 Dawna cosa nostra potrzebowała bossa sprawującego absolutną władzę. Nowa przypomina globalny koncern 104
    • Menu 23 kwi 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Pomieszanie z poplątaniem Żyjemy w czasach zaburzonej hierarchii. Nikogo już nie bulwersuje jajo mądrzejsze od kaczki, wóz przed koniem, ogon merdający psem czy (w polityce) danie główne uzależnione od... 110
    • Recenzje 23 kwi 2006 112
    • Country Straits 23 kwi 2006 **** Pozazdrościł widać Mark Knopfler Jackowi White'owi współpracy z legendarną pieśniarką country Lorettą Lynn, bo oto nagrał album z inną wielką diwą z Nashville - Emmylou Harris. To logiczne posunięcie, bo fascynacje dawnego... 112
    • Trująca Sophie 23 kwi 2006 **** Skrzypaczka Sophie Solomon nie podchodzi do muzyki etnicznej z powagą. Efektem jest pełna energii, wysmakowana kombinacja muzyki cygańskiej, klezmerskiej i folkowej. Ta płyta powinna przemówić do Polaków, bo zaśpiewana w manierze... 112
    • Monolog stróża 23 kwi 2006 *** Cały Myśliwski. Kolejny hektar uczciwie zaoranej prozy. Stróż kolonii domków letniskowych łuska w jesienny wieczór fasolę i obszernie rozważa o życiu. Dygresja łagodnie przelewa się w dygresję: a to o dziadkach, co to świat... 112
    • Paw bez piór 23 kwi 2006 *** Z marnej prozy trudno zrobić dobrą sztukę. Potwierdziły to dotychczasowe inscenizacje "Pawia królowej" Doroty Masłowskiej. Warszawska wersja Jacka Papisa też dobra nie jest, choć może pretendować do miana średniej.... 112
    • Hipokryta wysokooktanowy 23 kwi 2006 Wojnę Kościołowi scjentologicznemu, firmowanemu przez Toma Cruise'a, wypowiedzieli Stan i jego koledzy z "Miasteczka South Park" 114
    • Fałszywy Rubens 23 kwi 2006 Wlipcu 1980 r. w domu aukcyjnym Christie's londyńska National Gallery kupiła najdroższy wówczas obraz do swojej kolekcji. Za "Samsona i Dalilę" Rubensa zapłacono 2,5 mln funtów, co dziś jest równowartością... 118
    • Pazurem - Światło z Brzeska 23 kwi 2006 Rozpuściliście się w tym Brzesku! Wy myślicie, że my tu, w Warszawie, nie mamy was na oku, bo to zadupie! 120
    • Ueorgan Ludu 23 kwi 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI NR 16 (182) ROK WYD. 5 WARSZAWA, PONIEDZIAŁEK 17 KWIETNIA 2006 R. CENA + VAT + ZUS + AKCYZA Judasz bohaterem tragicznym Nowa Wielkanoc "GW", przeciwstawiając się dzikiej lustracji Judasza,... 121
    • Skibą w mur - Misski robią wszystkim 23 kwi 2006 Miss World w Polsce będzie wydarzeniem na miarę elektryfikacji wsi za wczesnego Gomułki 122

    ZKDP - Nakład kontrolowany