Epidemia milczenia

Epidemia milczenia

Dzieci dotknięte mutyzmem są jak Dr Jekyll i Mr Hyde - w szkole są małomówne, w domu bywają nadpobudliwe

Monika Florek-Moskal

Mowa jest srebrem, milczenie złotem - mówi jedna z przypowieści w Biblii. Niestety, zbyt częste milczenie, choćby tylko w niektórych sytuacjach, może być objawem poważnej choroby. W ostatnich latach coraz większe zaniepokojenie wywołuje wzrost zachorowań na autyzm czy zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Tymczasem dwukrotnie więcej osób cierpi na mutyzm wybiórczy, zanik mowy występujący jedynie w niektórych sytuacjach, nie związany z uszkodzeniami narządów mowy - wykazały badania opublikowane w "Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry".
- Dotkniętych mutyzmem ludzi, zarówno dzieci, jak i dorosłych, z roku na rok przybywa, głównie z powodu coraz częstszego niskiego poczucia własnej wartości i braku wiary w siebie oraz nasilającego się poczucia zagrożenia związanego m.in. z atakami terrorystycznymi i katastrofami - mówi doc. Joanna Meder z Instytutu Psychiatrii i Neurologii. Takie osoby, przebywając wśród obcych, są małomówne, nie odpowiadają na pytania i potrafią rozmawiać tylko z tymi, których znają. Nie patrzą nikomu w oczy i nigdy nie wypowiadają się spontanicznie.

Dr Jekyll i Mr Hyde
Mutyzm wybiórczy najczęściej pojawia się w dzieciństwie, między trzecim a szóstym rokiem życia, kiedy dziecko zaczyna na-wiązywać kontakty z osobami spoza rodziny. Dotyka nawet te dzieci, które przedtem były otwarte i świetnie mówiły. Chorzy w domu na ogół nie mają kłopotów z mówieniem, a ich aparat mowy jest wykształcony prawidłowo. Umieją właściwie artykułować głoski i prawidłowo budują zdania. Jedynie w kontaktach z obcymi milkną lub posługują się wyłącznie monosylabami.
- Takie dzieci są jak Dr Jekyll i Mr Hyde, w różnych sytuacjach przejawiają dwa skrajne sposoby zachowania. Ciche w szkole, w domu bywają nadpobudliwe, nie reagują na polecenia rodziców, a na widok obcych uciekają lub wybuchają płaczem - mówi dr Anita Bryńska z Kliniki Psychiatrii Wieku Rozwojowego Akademii Medycznej w Warszawie. Siedmioletnia Oliwia świetnie nawiązywała kontakt z dziećmi, ale nigdy nie witała się z babciami, dziadkami, ciociami i wujkami. Czasem nie reagowała też na widok powracającej z pracy mamy. Z kolei siedmioletnia Emilia po dwóch tygodniach pobytu w przedszkolu przestała mówić. Unikała kontaktu wzrokowego z innymi i uciekała, gdy zbliżało się do niej jakieś dziecko.
Wychowawcy rzadko zwracają uwagę na to zaburzenie u małych dzieci, bo dotknięte nim przedszkolaki nie są hałaśliwe i nie sprawiają większych kłopotów w grupie. Mutyzm częściej wykrywany jest w szkole, bo cierpiący na niego uczniowie nie odpowiadają na pytania nauczycieli i nie nawiązują kontaktu z kolegami. Rozmawiają tylko w wybranymi rówieśnikami. Ale i wtedy nauczyciele nie wiążą ich zachowania z chorobą. - Najczęściej akceptują niechęć do mówienia i zamiast ośmielać do ustnych odpowiedzi, każą pisać. Jedna z moich pacjentek, nie mówiąc w szkole ani słowa, doszła do klasy maturalnej - opowiada dr Bryńska.

Kara milczenia
Uczniowie z mutyzmem są uważani za upartych lub skrajnie nieśmiałych. Zanim nauczyciele czy rodzice zorientują się, że niechęć do mówienia nie wynika z braku sympatii do niektórych osób, lecz z problemów psychicznych, zaburzenie się pogłębia i może nastąpić trwała tendencja do niemówienia, nazywana wtórnym autyzmem.W dzieciństwie doświadczył tego amerykański aktor James Earl Jones (jego głosem mówił Dart Vader, bohater "Gwiezdnych wojen"). W szkole, w wyniku stresu wywołanego kontaktem z obcymi osobami, najpierw się jąkał, potem wypowiadał jedynie pojedyncze sylaby, a w końcu przestał zupełnie mówić.
Psychologowie zwykle łączą mutyzm z patologią w rodzinie. - To stereotyp powielany przez takie filmy jak "Fortepian", w którym bohaterka jest dotknięta mutyzmem na skutek traumatycznego wydarzenia - powiedziała w rozmowie z "Wprost" dr Elisa Shipon-Blum z Selective Mutism Anxiety Research & Treatment Center w Jenkintown. Z jej badań wynika, że mutyzm będący następstwem przemocy psychicznej bądź fizycznej stanowi zaledwie 10 proc. przypadków zaburzenia. Na mutyzm częściej zapadają dzieci nadopiekuńczych rodziców oraz nadmiernie uzależnione od matek. Jego ofiarami są także dzieci karane w domu milczeniem. - Jeśli rodzice za karę nie odzywają się do dziecka, uczą go nawyku niemówienia w sytuacjach zagrożenia i potęgują w nim lęk - tłumaczy dr Bryńska. Mutyzm pojawia się również, kiedy dziecku każe się, by nikomu nie mówiło o rodzinnych sekretach. Dziecko boi się wtedy, że nawiązując rozmowę, spotka się z naganą rodziców, i przestaje odpowiadać na pytania lub wręcz unika kontaktu z innymi osobami.
Uczeni z University of Philadelphia dowiedli, że mutyzm wybiórczy rozwija się u 70 proc. dzieci zamkniętych w gettach rodzinnych, nie utrzymujących kontaktów towarzyskich z innymi ludźmi. Żyją w oderwaniu od rzeczywistości i mają poczucie, że świat zewnętrzny jest zagrożeniem. W USA na mutyzm wybiórczy cierpi czworo na siedmioro dzieci imigrantów, które nagle znalazły się w obcym środowisku. Czują się w nim obco, podobnie jak bohater powieści Jerzego Kosińskiego "Malowany ptak". Opisywany w niej chłopiec w nowym środowisku nie potrafi odnaleźć własnej tożsamości, czuje się jak zadziobywany przez stado pomalowany ptak, więc wycofuje się z otoczenia i milknie.

Nie mówię, więc jestem
Mutyzm wybiórczy opisano pierwszy raz w 1870 r. Wtedy jednak sądzono, że cierpiące na niego osoby nie odzywają się celowo i dlatego zaburzenie nazwano aphasia voluntaria (afazją zamierzoną). Dopiero wyniki badań opublikowane w 1934 r. w magazynie "Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders" wykazały, że odmowa mówienia u osób z tym zaburzeniem nie jest indywidualnym wyborem i nie wynika z uporu, lecz jest przejawem fobii społecznej. Prawie dwukrotnie częściej zapadają na mutyzm dziewczęta niż chłopcy, ponieważ ich konstrukcja psychiczna powoduje, że w sytuacjach stresowych się wycofują. Wciąż jednak psychologom trudno jest diagnozować to zaburzenie. U trzy-, czterolatków mutyzm jest mylony z autyzmem, ponieważ cierpiące na niego dzieci, podobnie jak dziecko autystyczne, wolą spędzać czas samodzielnie niż z rówieśnikami, mało się uśmiechają, nie zachowują się spontanicznie i unikają kontaktu wzrokowego.
Brak mówienia u przedszkolaków rodzice często wiążą z opóźnieniem rozwoju mowy i pierwsze kroki kierują do logopedy. Wielu rodziców w ogóle nie zgłasza się do lekarza, licząc na to, że zaburzenia miną z wiekiem. - Nic bardziej błędnego. W ciągu szesnastoletniej pracy z osobami chorymi na mutyzm nie spotkałam się z samoistnym ustąpieniem zaburzenia - mówi dr Bryńska. Jej zdaniem, w wykryciu mutyzmu najważniejsze jest przeprowadzenie podczas wizyty u pediatry tzw. bilansu czterolatka. Lekarz powinien wtedy sprawdzić, jak dziecko mówi, dowiedzieć się, czy rozmawia z nieznajomymi w parku, czy odpowiada na pytania sąsiadów, czy odzywa się w sklepie. Jeśli terapia zacznie się natychmiast, wystarczą cztery miesiące, by nastąpiła poprawa i dziecko zaczęło normalnie funkcjonować.
Najlepsze efekty w leczeniu mutyzmu przynosi terapia behawioralna - wynika z danych Kliniki Psychiatrii Wieku Rozwojowego AM w Warszawie. Zwykle obejmuje się nią całą rodzinę, ponieważ to ona jest dla dziecka najważniejszym źródłem bodźców. U niektórych dzieci pomocne są środki farmakologiczne (inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, takie jak fluoxetyna). Takiemu leczeniu poddał się James Earl Jones. "Gdyby nie uporczywe leczenie, nie mógłbym spełnić mojego życiowego marzenia i zostać aktorem" - mówi aktor. Niestety, zwykle właściwa diagnoza jest stawiana dopiero u nastolatków, kiedy mutyzm już się utrwalił. Dlatego na razie udaje się wyleczyć niespełna połowę pacjentów.


Ilustracja: D. Krupa
Okładka tygodnika WPROST: 25/2006
Więcej możesz przeczytać w 25/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 8
  • musiala IP
    Mozesz napisac jeszcze cos wiecej o terapi. Ile trwala?
    • Fulja IP
      U mojej córeczki stwierdzono mutyzm i zapisałam ją do poradni "Mówię". Panie są bardzo miłe i konkretne, mają odpowiednie podejście do dziecka. Prowadzą zajęcia zarówno z nim jak i z rodzicami.
      • kaja IP
        u mnie gdy byłam dzieckiem - 3 klasa szk.podst. - stwierdzono mutyzm wybiórczy. byłam w sanatorium kilka miesięcy ale tata zabrał mnie stamtąd na żądanie. teraz mam 45 lat i zostało mi z tego, że jestem trochę nieśmiała w większym gronie osób - nieznajomych - no i faktycznie boję się wypowiedzi na forum. To też nie podejmuję się dyskusji. Na dodatek studiuję teraz zaocznie i przyznam się, że boję się ustnych egzaminów ale jak do tej pory udało mi się zaliczyć wszystkie pisemnie. Fakt nieśmiałość zostaje ale ileż ludzi jest nieśmiałych. Trzeba partnera, który podnosiłby twoją wartość - ja takiego znalazłam i to chyba moje szczęście...
        • A. IP
          Czy jest jakieś forum na którym dorosłe osoby z mutyzmem wybiórczym mogłyby ze sobą popisać?

          Spis treści tygodnika Wprost nr 25/2006 (1228)

          • Na stronie - Szantażokracja 25 cze 2006 Z kraju o najwyższym indeksie szantażokracji trzeba wiać jak najszybciej i jak najdalej 3
          • Skaner 25 cze 2006 SKANER - POLSKA WYBORY Jednak bezpośrednio! Andrzej Lepper i jego partia chcieli znieść bezpośrednie wybory włodarzy miast i wsi. Wicepremier z Samoobrony nie znalazł jednak sojuszników w PiS. Partia Jarosława Kaczyńskiego nie poprze... 6
          • Dossier 25 cze 2006 RYSZARD KALISZ Poseł SLD "Ja przynosiłem piłkarzom fart. Sami piłkarze uważali, że Jerzy Buzek przynosi im niefart. Teraz się okazało, że premier Marcin-kiewicz też przynosi niefart. I Lech Kaczyński przynosi niefart" Polskie Radio... 7
          • Sawka czatuje 25 cze 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 8
          • Mundial 2006 25 cze 2006 KOMENTARZE POD BLOGIEM TOMASZA WOŁKA "Dramatyczny i piękny mecz z Niemcami, szkoda wyniku. Zabrakło kilkudziesięciu sekund. Ale ktoś 'na górze' powinien wyciągnąć głębsze wnioski z tych dwóch konfrontacji, dotrzeć do sedna kolejnej... 12
          • Poczta 25 cze 2006 Ziobrominator W artykule "Ziobrominator" (nr 21) znalazła się informacja, że minister Zbigniew Wassermann jako "ważna osobistość" cieszy się specjalnymi przywilejami w korzystaniu z lotniska. Otóż minister Wassermann ma ochronę BOR. Nie... 14
          • Playback 25 cze 2006 Jaromir Netzel, prezes zarządu PZU SA © K. PACUŁA 14
          • Fotoplastykon 25 cze 2006 14
          • Ryba po polsku - Pycha zdrajców 25 cze 2006 Jeśli się twierdzi, że domaganie się lustracji księżyjest dziełem wrogich sił, trzeba te siły nazwać Maciej Rybiński Jedno jest pewne - żywoty świętych są mniej atrakcyjne od żywotów grzeszników. Żywoty świętych napawają... 15
          • Z życia koalicji 25 cze 2006 Wreszcie PiS spełnia obietnice w sprawie mediów publicznych! W skład rady nadzorczej Polskiego Radia weszli sami fachowcy: szpitalna księgowa, warszawska radna, kadrowiec, pani z banku i ktoś tam jeszcze. Aha, i dziennikarka z Kielc. W tej... 16
          • Z życia opozycji 25 cze 2006 Kto brylował na urodzinach Andrzeja Leppera? Jak zadajemy zagadki, to odpowiedź na nie jest zazwyczaj ta sama. Tak, Stefan Niesiołowski - zaciekły wróg tłuszczy i hołoty spod znaku Samoobrony. Brylował, wznosił toasty, żartował z... 17
          • Nałęcz - Seanse nienawiści 25 cze 2006 "Patriotyzmu" międzywojennej Młodzieży Wszechpolskiej polska szkoła na pewno nie potrzebuje Tomasz Nałęcz Pomysł ministra edukacji narodowej Romana Giertycha, aby wprowadzić nowy przedmiot nauczający patriotyzmu, daje się interpretować... 18
          • Polskie stolice zbrodni 25 cze 2006 Czy Polska jest jednym z najbardziej niebezpiecznych krajów w Europie, w którym szaleje przestępczość? W 2006 r. tylko 42 proc. Polaków badanych przez CBOS postrzegało swój kraj jako bezpieczny (w 2001 r. było ich zaledwie 28 proc.). Czy polskie miasta pod względem liczby... 20
          • Okrągłosłowi 25 cze 2006 Ranking polityków: Aleksander Kwaśniewski - piąty, Lech Kaczyński - dziesiąty 28
          • O nas za nas 25 cze 2006 Niemieckie Muzeum Śląskie w Görlitz pokazuje, jak bardzo Polacy nie potrafią prowadzić polityki historycznej Piotr Semka Od kilku lat powstaje niemiecki Śląsk, a większość Polaków nic o tym nie wie. Powstaje głównie w... 32
          • Sushi Marcinkiewicza 25 cze 2006 Władza jest konserwatywno-narodowa, ale menu ma kosmopolityczne Igor Janke Kuchnia polityków nie chadza w parze z wyznawaną ideologią. Staropolskie potrawy zakrapiane zmrożoną czystą wódką preferowali politycy lewicowego, teoretycznie... 38
          • Giełda 25 cze 2006 Hossa Świat Dziecko małolitrażowe Japońskie Suzuki i niemiecki Opel wspólnie zaprojektują mały miejski samochód przeznaczony na rynek europejski - donosi japoński dziennik "Nihon Keizai Shimbun". Auto będzie produkowane od 2008 r. w... 42
          • Podpalacze budżetu 25 cze 2006 Polska polityka gospodarcza tworzy się na ulicy Witold M. Orłowski Krzysztof Trębski Czy chcesz zapłacić dodatkowo ponad 200 zł rocznie, aby pracownicy służby zdrowia zarabiali więcej? Gdyby w ten sposób ośrodki badania opinii... 44
          • Siła krachu 25 cze 2006 Polscy ciułacze stracili na giełdzie 20 mld złotych? Michał Zieliński O 10 tys. zł zmniejszyły się od połowy maja zasoby Polaka, który wykupił jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych i oszczędzał w otwartych funduszach... 50
          • Wojna siedmioletnia 25 cze 2006 Jeśli Zygmunt Solorz przegra walkę o Erę, może zarobić miliard euro Aleksander Piński Jan Piński W tej wojnie polska strona jest tylko trzecim graczem. Czy jednak Elektrim skorzysta na wojnie Vivendi i Deutsche Telekomu? Wojna gigantów... 54
          • Polacy odlatują na południe 25 cze 2006 120-metrowy apartament z widokiem na morze w tureckiej Alanyi kosztuje tyle, ile 80-metrowe mieszkanie na Żoliborzu Krzysztof Trębski Simmon Tweddle, analityk brytyjskiej agencji nieruchomości Property Secrets, podróżował po Bałkanach.... 58
          • 2X2=4 - Rynek patriota 25 cze 2006 Wiedzy o polityce ustrojowej nie mogą zastąpićnarodowo-patriotyczne hasła i efekciarskie działania Wacław Wilczyński Gospodarka narodowa musi być patriotyczna. Tak postanowiła usiłująca nami rządzić prawicowo-lewicowa partia. Zapał... 62
          • Supersam 25 cze 2006 64
          • Leon szczęściarz 25 cze 2006 Leon jest niebywałym szczęściarzem. Już niezłym powodzeniem cieszył się, kiedy styliści z Seata zabrali się za jego przód. Ostre linie sprawiły, że sylwetka leona zaczęła przypominać sprintera szykującego się do startu. Te nowe... 64
          • Inwazja z Treviso 25 cze 2006 - Polacy ubierają się teraz o niebo lepiej niż 10 lat temu i są gotowi kupować markowe ubrania - tak w rozmowie z "Wprost" Giuseppe Stefanel tłumaczy powody ekspansji domu mody Stefanel na polski rynek. Do 2008 r. marka z Treviso... 64
          • Muzykalny Ebi 25 cze 2006 Biało-czerwony odtwarzacz plików mp3 opatrzony autografem Euzebiusza Smolarka - taki prezent polskim fanom futbolu i muzyki podarowała firma Samsung. Urządzenie ma wbudowane cyfrowe radio i dyktafon, akumulator po naładowaniu wystarcza na 10... 64
          • W stylu lat 50. 25 cze 2006 Co łączy marki Philippe Starck, Armani, Donna Karan i Burberry? Zegarki i biżuteria tych marek produkowane są wyłącznie przez amerykańską firmę Fossil. Połączenie charme'u "cudownych lat 50." z nowymi trendami tworzy... 64
          • Mięczaki stadionów 25 cze 2006 Zamiast wygrywać, Polacy są dumni z honorowych porażek 66
          • Akademia wojenna 25 cze 2006 Studenci już nie walczą o indeksy, to indeksy biją się o studentów 70
          • Kilometr skarbów 25 cze 2006 W zaszyfrowanych dokumentach pojawił się opis Lubiąża jako miejsca, gdzie składowano cenne dzieła sztuki Joanna Lamparska Cenne rzeźby, obrazy, ołtarze, kolekcje monet i biżuterii oraz rzadkie książki - to wszystko zostało ukryte na... 74
          • Czerwiec wolności 25 cze 2006 Poznański Czerwiec '56 to ostatnie polskie powstanie narodowe, a radomski Czerwiec '76 to koniec mitu tzw. drugiej Polski Antoni Dudek Historyk i politolog, pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego i IPN. Autor książki o kulisach upadku PRL... 78
          • Know-how 25 cze 2006 Ratunek dla oka Pierwszy lek na retinopatię cukrzycową może wkrótce trafić na rynek. Badania kliniczne wykazały, że substancja o nazwie ruboxistaurin hamuje postęp zmian chorobowych w siatkówce u 41 proc. osób cierpiących na cukrzycę.... 82
          • Apteka blagierów 25 cze 2006 Badania naukowe coraz częściej są jedynie narzędziem marketingowym firm farmaceutycznych Jan Stradowski [powiększ] Kiedy okazało się, że środek przeciwbólowy vioxx (rofekoksyb), zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu, amerykański... 84
          • Epidemia milczenia 25 cze 2006 Dzieci dotknięte mutyzmem są jak Dr Jekyll i Mr Hyde - w szkole są małomówne, w domu bywają nadpobudliwe Monika Florek-Moskal Mowa jest srebrem, milczenie złotem - mówi jedna z przypowieści w Biblii. Niestety, zbyt częste milczenie,... 88
          • Łebskie ptaszki 25 cze 2006 Kruki i wrony wykazują inteligencję półtorarocznego dziecka Ewa Nieckuła Hodowana w niewoli wrona brodata z Nowej Kaledonii po bezskutecznych próbach wydłubania drutem apetycznego kąska z dna wąskiej probówki zrobiła na końcu... 90
          • Bez granic 25 cze 2006 Wybuchowy emigrant Abu Hamza al-Muhadżir, czyli "Emigrant", to nowy przywódca Al-Kaidy w Iraku, który zastąpił zabitego kilkanaście dni temu Abu Musaba al-Zarkawiego. Nowy szef wezwał do pokonania "krzyżowców i szyitów" oraz pomszczenia... 92
          • Czerwona kontrrewolucja 25 cze 2006 Co jest lepsze: białoruska niepodległość pod władzą Łukaszenki czy białoruska demokracja pod rosyjską kuratelą? Jerzy Marek Nowakowski "Nasza chata z kraja" - polityka zagraniczna Polski od kilku lat jest prowadzona zgodnie z tą... 94
          • Mini-ZSRR 25 cze 2006 Stolica Białorusi powinna zostać przemianowana z Mińska na Weterańsk? Cezary Goliński Bez Białorusi nie byłoby zwycięstwa w II wojnie światowej, tymczasem dziś wrogie siły ignorują wkład tego kraju i jego obecnego prezydenta w dzieło... 96
          • Gazownia ajatollahów 25 cze 2006 Europa musi wybrać: albo więcej gazu z Rosji, albo gaz z Iranu Agata Jabłońska Zimna wojna się skończyła? Nic podobnego. Do bezpośredniej konfrontacji Zachodu z nowym Wschodem jeszcze wprawdzie daleko, ale decydująca rozgrywka właśnie... 98
          • Śmierć za śmierć 25 cze 2006 Bezsensowna wojna oddala Palestyńczyków od własnego państwa Henryk Szafir z Jerozolimy Premier Ehud Olmert podczas niedawnej wizyty w Europie nie musiał nikogo przekonywać, że Izrael prowadzi w Gazie wojnę obronną. Nawet prezydent Francji... 102
          • Przyszłość z przeszłością 25 cze 2006 Oczekuję, że Polska pomoże Unii Europejskiej w ułożeniu stosunków z Rosjanami Richard von Weizscker dla "Wprost" prezydent Niemiec w latach 1984-1994 Podpisanie przed piętnastu laty przez Polskę i Niemcy dwóch traktatów: granicznego i o... 104
          • Wiedeń w pralni 25 cze 2006 O potrzebie rozliczenia się z brunatną przeszłością zaczyna się mówić w Austrii dopiero teraz Dominika Ćosić z Brukseli Austriacy są autorami największej manipulacji XX wieku - wmówili Europejczykom, że Hitler był Niemcem, a Mozart... 106
          • Menu 25 cze 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Damy wam szkołę Trwa festiwal pomysłów z cyklu "Jak dać szkole szkołę". W ministerstwie pojawiła się koncepcja, żeby współwładzę nad placówkami wychowawczymi powierzyć rodzicom. Na Zachodzie to się sprawdziło,... 108
          • Recenzje 25 cze 2006 110
          • Anioł zemsty 25 cze 2006 Pisząc "Morderstwo w Orient Expressie", Agatha Christie efektownie przedstawiła grupowy akt zemsty na człowieku, którego jedynym powołaniem zdawało się być wyrządzanie krzywd wszystkim ludziom mającym nieszczęście znaleźć... 110
          • Germaniomaniacy 25 cze 2006 Co by było, gdyby spełniło się choć w części to, co planiści Rzeszy zgotowali dla świata po zakończeniu wygranej, ma się rozumieć, wojny? Mielibyśmy wielką i przerażającą krainę - Germanię. Nie byłoby w niej miejsca dla... 110
          • Nauka odmienności 25 cze 2006 Ryszard Kapuściński w ciągu kilku ostatnich lat wygłosił serię wykładów poświęconych kategorii Innego. Zebrane w jednej książeczce, zatytułowanej "Ten Inny", stanowią zbiór poglądów reportera na temat współczesnego... 110
          • Możliwości Houellebecqa 25 cze 2006 Po skandalizującej "Platformie", którą Francuska Liga Arabska uznała za krzewienie rasowej nienawiści, Michel Houellebecq nieco złagodniał. W jego "Możliwości wyspy" jest wszystko to, do czego zdążył już... 110
          • Stary dobry grubas 25 cze 2006 Kiedyś określano go mianem "króla bigbitu" i "zakręconego wujka Chemical Brothers". Z grania na basie w stylu Sex Pistols szybko zrezygnował i zaczął komponować muzykę klubowo-elektroniczną. W ciągu ostatnich... 110
          • Cyrk Micka Jaggera 25 cze 2006 Po generałach jazzu Polskę podbijają generałowie rocka Jerzy A. Rzewuski Trasy koncertowe i festiwale są krwiobiegiem muzycznego show--biznesu, nic bowiem tak się nie liczy, jak osobisty kontakt z lubianym wykonawcą. Ale co chyba nie mniej... 112
          • Znasz-LEE ten krój? 25 cze 2006 Nasz wieszcz to prekursor hip-hopu, graficiarz i autor muzycznych megahitów Lech Makowiecki Rymowanki wyszły już z mody, a szlachetna niegdyś sztuka operowania trzynastozgłoskowcem okrzyknięta została przez współczesnych guru mianem... 116
          • Mozart molestowany 25 cze 2006 Najsłynniejsze opery geniusza z Salzburga padają ofiarami reżyserów megalomanów Jacek Melchior Warszawa wygrała z Wiedniem. I to w nie byle jakiej konkurencji, bo czcząc Mozarta. My zaprosiliśmy słynnego niemieckiego reżysera do... 118
          • Pazurem - Złota śruba 25 cze 2006 Polska to jest kraj na dziesięć żubrów, jeden Waweli pięć udanych scenek filmowych na dziesięciolecie Wiesław Kot Wzalewie filmowych laurów to detal. Gazety puściły go dołem, radia wcale. Zygmunt Kałużyński będzie nagradzać... 120
          • Ueorgan Ludu 25 cze 2006 Nr 25 (192) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 19 czerwca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Twarde stanowisko prezesa Polskiego Związku Piłki Nożnej ŻĄDAMY GŁOWY TRENERA! To skandal! - oświadcza prezes PZPN M. Listkiewicz. - W meczu z... 121
          • Skibą w mur- Zdychanie autorytetów 25 cze 2006 Pojawiła się nowa kategoria agenta bezpieki - agent nieszkodliwy Krzysztof Skiba Jesteśmy ostatnio świadkami upadku wielu szacownych autorytetów. Osoby, które znaliśmy z mediów jako ważne, mądre i moralnie piękne, okazały się w... 122

          ZKDP - Nakład kontrolowany