Siedem śmierci Szamila

Siedem śmierci Szamila

Dodano:   /  Zmieniono: 
Dla rosyjskich władz Basajew był idealnym przeciwnikiem
 Rosjanie informowali o śmierci Szamila Basajewa przy każdej okazji. Miał zginąć w Budionnowsku w 1995 r., później podczas oblężenia Groznego w 2000 r., gdy stracił nogę. Wychodził cało z Nalczyka i Stawropola, gdy żenił się z miejscową Kozaczką. Był nieśmiertelny. Jedni mówili o jego nadprzyrodzonych zdolnościach, inni - o przyjaciołach na szczytach władzy w Moskwie. Tym razem zginął naprawdę. Wyleciał w powietrze z ciężarówką trotylu, którą szykował do kolejnego zamachu terrorystycznego. Zabrał do grobu wiele tajemnic Kaukazu i dzisiejszej Rosji.
Uchodził w Rosji za terrorystę numer jeden, ale jego śmierć była przypadkowa. Nie zginął w wyniku operacji sił specjalnych, jak poinformowała rosyjska telewizja. - Stał się ofiarą rosyjskiego państwa w takim znaczeniu, że ciężarówka wybuchła po wjechaniu w koleinę. A koleina była, bo ukradli pieniądze i nie skończyli remontu drogi - mówi z ironią Julia Łatynina, dziennikarka i autorka książek o Kaukazie. Dodaje, że taki sposób walki z terroryzmem jest mało efektywny.
Kreml obwieścił śmierć Basajewa jako swój sukces. Szef Federalnej Służby Bezpieczeństwa Nikołaj Patruszew meldował o tym prezydentowi ze wzruszeniem. "Lepszego prezentu wyobrazić sobie nie mogłem" - stwierdził Patruszew, który właśnie obchodził 55. urodziny. Władimir Putin obiecał wcześniej 10 mln dolarów każdemu, kto przyczyni się do schwytania Basajewa lub dostarczy dowodów na to, że nie żyje. Putin potrzebował takiego sukcesu, by potwierdzić, że Rosja prowadzi skuteczną walkę z terroryzmem. Tym bardziej że - jak twierdził Nikołaj Patruszew - Basajew szykował zamach podczas szczytu G-8 w Petersburgu.

Pod sztandarem proroka
Czeczeńscy separatyści przygotowywali jednak zamach dużo bliżej. Celem był budynek Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Inguszetii. Basajew zginął niedaleko Nazrania. Udało mu się przeprowadzić ciężarówkę z materiałem wybuchowym do inguszeckiej stolicy, gdzie teoretycznie kontrolowana jest każda droga, pałac prezydenta i wszystkie ministerstwa. Basajew wielokrotnie ośmieszał jednak rosyjską armię.
Tak było w Budionnowsku w 1995 r., gdy oddział Basajewa zajął miejscowy szpital. Rosjanie zapewniali, że teren jest otoczony. Oddział przedostał się jednak do Czeczenii. Śmiała akcja praktycznie zakończyła pierwszą wojnę czeczeńską. Rosjanie wycofali wojska. - Pamiętam, jak z szacunkiem wymawiano imię Szamila, był bohaterem większym niż Dudajew i Maschadow - opowiada czeczeński dziennikarz Musa Muradow.
Mieszkańcy Czeczenii kochali Basajewa, jednak na prezydenta wybrali mniej błyskotliwego, ale bardziej przewidywalnego Asłana Maschadowa. Basajew nigdy się z tym nie pogodził. To przecież on był symbolem wojny o wyzwolenie Czeczenii. Było tak nawet wtedy, gdy jego oddział zajął kilka wiosek w sąsiednim Dagestanie w 1999 r. - Już wtedy Basajew nie myślał w kategoriach wojny narodowej w Czeczenii, jego celem był islamski kalifat na Kaukazie, a środkiem do osiągnięcia tego celu - rewolucja pod sztandarem proroka - uważa Muradow. Jego zdaniem, Basajew uwierzył, że jest mężem opatrznościowym muzułmanów Kaukazu.
Operacja Basajewa zakończyła się jednak całkowitą klęską. Ta akcja stała się też dla Kremla pretekstem do rozpętania nowej wojny. Rosyjskie wojska weszły do Czeczenii. Wybuchła druga wojna czeczeńska, która jako działania partyzanckie trwa do dziś. Szamil Basajew przestał być bohaterem, ludzie ze strachem i niechęcią patrzyli na czarne jeepy "brodaczy".

Niebezpieczne związki
W gazecie "Moskowskij Komsomolec" opublikowano zapis rozmowy telefonicznej Basajewa z Borysem Bieriezowskim, biznesmenem i doradcą prezydenta Jelcyna. Czeczeński komendant miał pretensję o to, że w Dagestanie oddział napotkał opór. "Nie taka była umowa" - mówił. Na Kremlu zwycięska wojna była bardzo potrzebna. Nowy kandydat na prezydenta, nikomu nie znany Władimir Putin, potrzebował popularności. Nic nie mogło mu tego skuteczniej zapewnić niż "zwycięska kampania antyterrorystyczna w Czeczenii", a nie mogło być lepszego pretekstu niż to, co zrobił Basajew - uważa Łatynina.
To nie pierwsze dziwne związki czeczeńskiego dowódcy z Rosjanami. Świat usłyszał o nim na początku lat 90. Basajew stał wtedy na czele oddziału Konfederacji Narodów Kaukazu. Walczył z Abchazami przeciw Gruzji. Powstanie w Abchazji, zbuntowanej gruzińskiej prowincji, popierała Moskwa. Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że to Rosjanie sprowadzili Basajewa. Pewny tego jest Musa Muradow. - Basajew - mówi - był wtedy agentem GRU, rosyjskiego wywiadu wojskowego. Jego towarzysz broni Asłanbek Ismaiłow opowiadał, jak Czeczeni byli szkoleni w tajnych bazach wywiadu.
Jaką grę prowadził Basajew, a jaką Kreml? Dla Moskwy Basajew był przeciwnikiem idealnym. Gdy trzeba było udowodnić, że czeczeńscy separatyści biorą dzieci jako zakładników, wystarczyło przypomnieć zajęcie szkoły
w Biesłanie, do którego przyznał się Basajew. Aby dowieść ich związków z Al-Kaidą, przytaczano pochwały Basajewa pod adresem bin Ladena. Basajew przyznał się do zamachów terrorystycznych w moskiewskim metrze i zajęcia teatru na Dubrowce.
- Z bojownika o wolność stał się watażką, a później islamskim terrorystą i jeśli nawet nie wszystkie zamachy, które mu przypisują, to jego dzieło, ma na sumieniu wielu niewinnych ludzi - uważa Muradow. Basajew dbał o wizerunek islamskiego terrorysty. Nazwał się emirem Kaukazu, używał imienia Abdullah Szamil Abu-Idrys, podkreślał, że islamska rewolucja powinna się rozlać po całym regionie a jego przeciwnikiem jest każdy Rosjanin, który tam się znajduje.

Kaukaz po emirze
"Jeśli jest winny śmierci dzieci w Biesłanie, to dobrze się stało" - skomentował śmierć Basajewa George W. Bush. Podobnie mogli pomyśleć czeczeńscy separatyści. Dla władz Czeczenii Basajew od dawna stanowił kłopot. Emisariusz na Zachodzie Ahmed Zakajew potępiał jego kolejne krwawe zamachy, ale z drugiej strony Basajew do końca sprawował wysokie stanowiska w czeczeńskim rządzie. Basajew jako jedyny dysponował realną siłą. Dzięki ogromnym pieniądzom, brawurze i kontaktom był chyba jedyną osobą, która mogła zorganizować dużą akcję zbrojną. Dlatego Maschadow oficjalnie go potępiał, ale ściśle z nim współpracował. Pamiętano też Budionnowsk - na taką akcję czekał pewnie też Maschadow.
Śmierć Basajewa osłabi separatystów, tym bardziej że wcześniej zginęli już inni komendanci z pierwszego okresu walki o niepodległość. "Śmierć Basajewa niewiele zmieni" - uważa Aleksiej Małaszenko z moskiewskiego Centrum Carnegie. "Część ludzi Basajewa przejdzie na służbę prorosyjskich władz" - dodaje.
Eksport islamskiej rewolucji, przynajmniej częściowo, Basajewowi się udał. Dziś sytuacja w Dagestannie czy Inguszetii jest dużo bardziej niestabilna niż w samej Czeczenii. Ostatnie wydarzenia w Nalczyku, stolicy Kabardyno-Bałkarii, pokazują, że do antyrosyjskiego powstania może dojść w każdym punkcie na Kaukazie.

CZARNA LEGENDA KOMENDANTA
CZERWIEC 1995 R.
  • najazd oddziału 150 bojowników Basajewa na Budionnowsk, zajęcie szpitala i wzięcie do niewoli 1600 zakładników. W starciu ze szturmującymi wojskami rosyjskimi zginęło 129 osób, a ponad 400 zostało rannych
    2 LISTOPADA 2002 R.
  • Basajew bierze na siebie odpowiedzialność za atak na moskiewski Teatr Na Dubrowce; zginęło około 50 terrorystów i 129 zakładników
    9 MAJA 2004 R.
  • zamach na stadionie w Groznym. W wyniku wybuchu zginęli promoskiewski prezydent Czeczenii Achmed Kadyrow i pięć innych osób
    24 SIERPNIA 2004 R.
  • zamachy na dwa rosyjskie samoloty pasażerskie, 90 ofiar
    31 SIERPNIA 2004 R.
  • zamach bombowy koło Dworca Ryskiego w Moskwie, dziesięciu zabitych
    WRZESIEŃ 2004 R.
  • Basajew przyznaje się do odpowiedzialności za zbrojny atak 1 września na szkołę w Biesłanie, w którym zginęło 339 osób, w tym 156 dzieci
  • Więcej możesz przeczytać w 29/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

    Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

     0

    Spis treści tygodnika Wprost nr 29/2006 (1232)

    • Na stronie - Głupia mrówka 23 lip 2006 Paternalistyczna filozofia władzy Jarosława Kaczyńskiego służy leniwym konikom polnym, a nie pracowitym mrówkom 3
    • G-7½ 23 lip 2006 Miał być sukces. Powszechne uznanie mocarstwowości Rosji i uroczyste przyjęcie Federacji Rosyjskiej do Światowej Organizacji Handlu (WTO). Zaczęło się jednak od klapy. Po spotkaniu w cztery oczy z Władimirem Putinem prezydent Bush jako... 6
    • Skaner 23 lip 2006 WAKACJE Prezydent bez urlopu Jarosław Kaczyński zyskał, zostając premierem, ale przez to praktycznie stracił urlop. Jako parlamentarzysta urlop miał gwarantowany, jako premier jest traktowany jak każdy urzędnik państwowy. Gdy premier... 8
    • Sawka czatuje 23 lip 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
    • Playback 23 lip 2006 Wicepremierzy Roman Giertych i Andrzej Lepper © M. STELMACH 10
    • Poczta 23 lip 2006 Polskie stolice zbrodni W związku z artykułem "Polskie stolice zbrodni" (nr 25) chciałbym wyjaśnić, że do podanych statystyk należy podchodzić z rezerwą. Tylko jedna z prowadzonych w ubiegłym roku spraw w Chorzowie przyniosła... 14
    • Ryba po polsku - Zaświadczenie z pieczątką 23 lip 2006 Dzięki Urbanowi zostałem jedynym Polakiem, który ma zaświadczenie, że USA go nie popierają 15
    • Z życia koalicji 23 lip 2006 JAROSŁAW KACZYŃSKI O EDGARZE: "Żyję już parę lat, a nigdy kogoś podobnego nie spotkałem w życiu". Święte słowa, panie premierze, święte słowa. My też w życiu nie spotkaliśmy takiego egzemplarza. Toż to się może... 16
    • Z życia opozycji 23 lip 2006 ROZŁAM! TAK, NAJWIĘKSZEJ SILE OPOZYCYJNEJ grozi rozłam! W Partii Demokratycznej powstało Forum Liberalne, które jest przeciwne "przedmiotowemu traktowaniu PD jako elementu uwiarygodniania postkomunistów w procesie budowy nowej... 17
    • Nałęcz - Krzywe zwierciadło 23 lip 2006 Maciej Giertych gloryfikuje antydemokratyczny pucz wojskowy. Czas się opamiętać, Panie Pośle! 18
    • Fotoplastykon 23 lip 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
    • Premieroprezydent 23 lip 2006 Bracia Kaczyńscy właśnie wprowadzają w Polsce system prezydencki 20
    • Kazimierz Churchillkiewicz 23 lip 2006 Za kilka lat to Kazimierz Marcinkiewicz będzie na prawicy rozdawał karty 24
    • Podziwiam Izrael 23 lip 2006 Rozmowa z Romanem Giertychem, wicepremierem i ministrem edukacji, przewodniczącym Ligi Polskich Rodzin 28
    • Wszechpatrioci polscy 23 lip 2006 Myśli Jędrzeja Giertycha wykładnią nauczania polskiego patriotyzmu? 30
    • Towarzysz antysemita 23 lip 2006 PZPR ma nie mniejsze zasługi w krzewieniu antysemityzmu niż przedwojenna endecja 32
    • Wyjście z labiryntu kłamstwa 23 lip 2006 Ksiądz Czajkowski przyznał, że był agentem dopiero wtedy, gdy okazało się, że nie można podważyć materiałów IPN 34
    • Przyjaciele mafii 23 lip 2006 Tajne służby, policja i prokuratura przez kilka lat nie wykorzystywały wiedzy o polskiej mafii 36
    • Wierzą i zdają 23 lip 2006 Religijność, poszanowanie tradycji i wartości pomagają zdać maturę 38
    • Giełda 23 lip 2006 Hossa Świat EuroSłowenia Ministrowie finansów państw Unii Europejskiej wyrazili zgodę na przystąpienie 1 stycznia przyszłego roku Słowenii do strefy euro. To pierwszy z nowych członków UE, który spełnił wszystkie kryteria niezbędne... 42
    • Dziedzice miliardów 23 lip 2006 Kilkaset miliardów złotych odziedziczą Polacy mający obecnie po 20-30 lat 44
    • Koniec bujdonomiki 23 lip 2006 Optymistyczny scenariusz dla Polski 50
    • Żelbecikowe dla wszystkich 23 lip 2006 Pesymistyczny scenariusz dla Polski 52
    • Atak klonów 23 lip 2006 Sportowe cobry, bugatti, ferrari są produkowane w Polsce - jako repliki 54
    • 2 x 2 = 4 - Przyspieszenie degrengolady 23 lip 2006 PiS niemal całkowicie wstrzymało prywatyzację, licząc na tani aplauz jej przeciwników 56
    • Supersam 23 lip 2006 58
    • Szyk ze Wschodu 23 lip 2006 Rosjanka Helen Yarmak szyje futra dla Janet Jackson i Goldie Hawn, a swoje pokazy organizuje m.in. w nowojorskim domu towarowym Saks. Macedończyk Marjan Pejoski ubiera Björk, a Węgierka Kati Stern projektuje stroje na karnawał w Wenecji m.in.... 58
    • Wino Stalina 23 lip 2006 Mówi się, że smakiem najsłynniejszej gruzińskiej odmiany winogron - saperavi - zachwycał się sam Stalin, choć złośliwcy twierdzą, że w tajemnicy Józef Wissarionowicz najchętniej pijał château d'Yquem... Saperavi nadal daje... 58
    • Cywilizacja wszech czasów 23 lip 2006 "Cywilizację" jeszcze pod koniec XX wieku okrzyknięto komputerową grą wszech czasów, a jej autora Sida Meiera uznano za geniusza strategii. Teraz na rynek trafiła czwarta część tej gry. Po rewelacyjnej dwójce trzecia część... 58
    • Jaśminowo i sennie 23 lip 2006 Aż siedem milionów kwiatów jaśminu wielkolistnego trzeba zebrać, by uzyskać kilogram olejku jaśminowego - podstawy nowego zapachu Songes (Sen) autorstwa domu perfumeryjnego Annick Goutal. Te w 100 proc. naturalne perfumy łączą w sobie... 58
    • Superkino 23 lip 2006 Największe dzieło w historii firmy - tak górnolotnie szefowie Onkyo nazywają nowy zestaw kina domowego tej firmy - odtwarzacz DVD-Audio/Video/SACD i amplituner. Na tym sprzęcie nawet muzyczka z prymitywnego keyboardu zabrzmi jak nagranie z... 58
    • Formuła 100 23 lip 2006 58
    • Leń się na wakacjach! 23 lip 2006 Najlepiej odpoczywać tak, by się nie zmęczyć 60
    • Zawał wakacyjny 23 lip 2006 Wakacje będą udane, jeśli nie będziemy się bawić w zdobywców i nie przeforsujemy organizmu 65
    • Antropolog bez namaczania 23 lip 2006 Gdyby Bronisław Malinowski żył dzisiaj, pracowałby dla Microsoftu, Intela lub Google'a 68
    • Szorty Kylie Minogue 23 lip 2006 Odzież, którą do tej pory wiek raczej dyskwalifikował, obecnie traktowana jest jak wyjątkowe cenne okazy antyków 70
    • Powrót siedmiu wspaniałych 23 lip 2006 Polscy śmiałkowie rozsławili najgłębszy kanion świata 72
    • Know-how 23 lip 2006 Ślepota alkoholowa Jeden mocny drink może spowodować zaburzenia widzenia, nawet jeśli poziom alkoholu we krwi jest o połowę niższy niż limit dopuszczalny dla kierowców. Osoby badane przez uczonych z University of Washington po wypiciu... 74
    • Chwasty mózgu 23 lip 2006 Wszyscy mamy głęboko zakodowane uprzedzenia wobec ludzi innej rasy, narodowości czy płci 76
    • Śmiertelny kaszel 23 lip 2006 Groźny krztusiec jest często mylony z przeziębieniem lub grypą 80
    • Bez granic 23 lip 2006 Bomby w Bombaju To Pakistan jest odpowiedzialny za zamachy w Bombaju - twierdzą indyjskie władze. "Po raz kolejny wrogowie naszego kraju usiłowali osłabić rozwój i pokój" - oświadczył premier Indii Manmohan Singh. W serii... 82
    • Egzamin Kennedy 23 lip 2006 Izrael nie może uciec od klątwy arabskiego terroru 84
    • Prozac dla Wschodu 23 lip 2006 Przywódcy Rosji i Niemiec przepisują Europie Wschodniej środek uspokajający zamiast dopingującego 87
    • Dzik pojednania 23 lip 2006 Niemcy powracają do roli najważniejszego sojusznika USA 89
    • Siedem śmierci Szamila 23 lip 2006 Dla rosyjskich władz Basajew był idealnym przeciwnikiem 90
    • Menu 23 lip 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Koszta sądowe W Stanach Zjednoczonych zrehabilitowano czarownicę skazaną w wyniku tzw. sądu Bożego. Dotychczas od sądu Bożego możliwe były apelacje wyłącznie do Sądu Ostatecznego. Sąd Boży polegał m.in. na... 94
    • Recenzje 23 lip 2006 96
    • Rodzina nuklearna 23 lip 2006 Remake kultowego horroru "Wzgórza mają oczy" z 1977 r., wyprodukowanego przez twórcę oryginału Wesa Cravena, nadaje nowe znaczenie pojęciu "rodzina nuklearna". Tu owa rodzina to odrażająca, żywiąca się ludzkim... 96
    • Prawda na hamulcu 23 lip 2006 Strach o to, co jest zgromadzone w teczkach znajdujących się w archiwach Moskwy i Warszawy, przepełnia "Wspomnienia" historyk sztuki prof. Władysławy Jaworskiej (ur. 1910 r.). Sławę w świecie zdobyła monografią "W kręgu... 96
    • Spacer z Cashem 23 lip 2006 Love story w wersji biograficznej. Ale love story pozbawione ckliwości i taniej dramaturgii. Jak na historię muzycznego herosa przystało, obowiązkowo jest ciężkie dzieciństwo, brak zrozumienia, wielka zakazana miłość, alkohol, narkotyki,... 96
    • Brahms po chopinowsku 23 lip 2006 Hubert Salwarowski to jeden z najbardziej utytułowanych pianistów młodego pokolenia i poważny konkurent Rafała Blechacza. Artysta poszedł pod prąd i na swojej pierwszej płycie nie gra Chopina, lecz Brahmsa. A płyta potwierdza, że... 96
    • Ciężka przeprawa 23 lip 2006 Truman Capote nie chciał, aby "Letnia przeprawa" ujrzała światło dzienne. Miał rację. Jego pierwsza minipowieść to banalna historia romansu dwojga nastolatków, niewiele różniąca się od przygód spod znaku Harlequina. Ona... 96
    • Jazzpospolita 23 lip 2006 Jazz staje się muzyką młodej polskiej klasy średniej 98
    • Suwnicowa z Hollywood 23 lip 2006 W zakłamanym eksportowym filmie Schlöndorffa o Annie Walentynowicz tylko gorzkie zakończenie jest prawdziwe 102
    • Górna półka - Bond pod kontrolą 23 lip 2006 Czy w filmowych opowieściach o przygodach Jamesa Bonda jest bodaj ziarno prawdy? Negatywna odpowiedź na to pytanie wydawała mi się oczywista do momentu, gdy przeczytałem pracę wrocławskiego historyka Sebastiana Michalaka, poświęconą... 103
    • Pazurem - Ścisk na cokołach 23 lip 2006 Toruński łabędź tylko pieczętuje to, co i tak rozlewa się po Polsce - na cokołach mości się już cała arka Noego 104
    • Ueorgan Ludu 23 lip 2006 Nr 29 (196) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 17 lipca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza PIŁKA NOŻNA Lew NOGOŁAMACZ Leo Beenhakker - nowy selekcjoner naszej reprezentacji - to po polsku Lew Nogołamacz albo też Nożny Najemnik. Na razie w... 105
    • Skibą w mur - Tłok na poboczu 23 lip 2006 Dziś odstawienie kogoś na boczny tor oznacza zrobienie go kandydatem na prezydenta Warszawy 106