Zabójcze archiwum

Zabójcze archiwum

Piotr Jaroszewicz
Piotr Jaroszewicz / Źródło: Wikipedia / Domena publiczna
Były premier Piotr Jaroszewicz mógł zginąć z powodu tajemnic, które poznał w czerwcu 1945 r.

Był początek czerwca 1945 r. Wcześnie rano na dziedziniec pałacu w Radomierzycach wjechały trzy terenowe samochody. Z aut wysiadło kilku cywilów i uzbrojeni żołnierze w polskich mundurach. Weszli do pałacowych oficyn. Dowodził wysoki mężczyzna w stopniu pułkownika. Przybysze zamierzali przeszukać zdeponowane w Radomierzycach pod koniec II wojny światowej ogromne niemieckie archiwum. Jadąc do pałacu, nie wiedzieli jeszcze, co ono zawiera. Kilkadziesiąt lat później trzy najbardziej wtajemniczone w te poszukiwania osoby zostały zamordowane - wszystkie w tajemniczych okolicznościach. Był wśród nich peerelowski premier Piotr Jaroszewicz.

Radomierzyce to mała, położona nad Nysą Łużycką wioska, gdzie znajduje się ten wielki pałac. Został zbudowany w 1708 r. na wys-pie otoczonej podwójną fosą. To jeden z najwspanialszych zabytków w tej części Europy. Na terenie majątku mieszkało trzynaście hrabianek, bo część budynków była przeznaczona na rodzaj przytułku dla pozbawionych rodzin arystokratek. Latem 1944 r. w pałacu rozpoczęły się otoczone ścisłą tajemnicą prace budowlane. W jednej z oficyn poza głównym gmachem powstawało opancerzone pomieszczenie ze wzmocnioną podłogą, przypominające bankowy skarbiec. Po ukończeniu budowy skarbca do Radomierzyc zaczęły zjeżdżać ciężarówkami tajne, zebrane w całej Europie dokumenty. Raporty o przebiegu akcji trafiały bezpośrednio na biurko Waltera Schellenberga, szefa VI departamentu Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA). To świadczy o randze całego przedsięwzięcia, a także o znaczeniu archiwum dla niemieckich władz. Wskazuje również na osobę, której najbardziej zależało na ukryciu dokumentów, będących już po wojnie znakomitym punktem przetargowym w różnych rozgrywkach politycznych.

Misja Jaroszewicza

Pod koniec lat 70. XX wieku na ślad radomierzyckiego archiwum trafił Jerzy Rostkowski, pisarz i dokumentalista. Spotkał się wtedy ze znanym sudeckim przewodnikiem Tadeuszem Steciem. A po jego śmierci rozmawiał jeszcze z przyjaciółmi Stecia - Henrykiem Piecuchem i Andrzejem Nowickim. Steć, współpracownik służb wywiadowczych, ujawnił, że w 1945 r. odwiedził Radomierzyce w poszukiwaniu zdeponowanych tam dokumentów. Pałac, nietknięty podczas wojny, został opuszczony przez mieszkańców. Pozostali natomiast okoliczni autochtoni, którzy wspominali, że przez ostatnie miesiące w majątku mieszkali również jacyś obcokrajowcy, prawdopodobnie Francuzi. Widzieli także polskich żołnierzy, którzy przyjechali na wyspę. Tymi ludźmi kierował Piotr Jaroszewicz, wówczas pułkownik LWP. To do Jaroszewicza trafiła informacja o ukryciu przez Niemców ważnych dokumentów w pałacu nad brzegiem Nysy. Jaroszewicz chciał, by nie była to oficjalna akcja wojskowa, lecz prywatne przedsięwzięcie, które pozwoliłoby mu się zorientować, co kryło się w Radomierzycach. Zabrał tylko zaufanych ludzi.

Z Jaroszewiczem byli m.in. Tadeusz Steć i ppłk Jerzy Fonkowicz, podczas wojny szef specjalnej grupy bojowej przy Sztabie Głównym Armii Ludowej i jednocześnie oficer Oddziału II Informacyjnego tej formacji. Był on także agentem sowieckiego wywiadu. Zasłużył się Sowietom akcją na lokal archiwum Armii Krajowej w Warszawie, kiedy to zdobyto materiały dotyczące przedwojennych komunistów. Przejęto wtedy również materiały dotyczące Armii Krajowej i przekazano je gestapo, co spowodowało później falę aresztowań żołnierzy AK. W 1945 r. płk Fonkowicz był szefem Oddziału III Zarządu Informacji LWP.

W ekipie Jaroszewicza znalazł się też mjr Władysław Boczoń. Przed wojną był szefem kontrwywiadu Armii Poznań, od 1940 r. służył jako oficer wywiadu ZWZ, a potem AK (pseudonim Pantera). Uczestniczył w "podwójnych grach" wywiadu Armii Krajowej, skierowanych przeciwko zakonspirowanym strukturom abwehry i gestapo. Dla Jaroszewicza był cennym ekspertem, znawcą tajemnic niemieckiego wywiadu. W ekspedycji uczestniczyło także dwóch specjalistów zajmujących się przejmowaniem zabytków na terenach zajętych po wyparciu Niemców. Nie znali oni prawdziwego celu misji w Radomierzycach.

Akta Schellenberga

Po dotarciu na wyspę ekipa Jaroszewicza odnalazła w jednej z oficyn potężne sejfy wmurowane w ściany, w drugiej zaś (na piętrze) - wielkie pomieszczenie o ścianach wzmocnionych stalowymi płytami, zamknięte pancernymi drzwiami. Po sforsowaniu drzwi uczestnicy misji Jaroszewicza zobaczyli tysiące teczek zawierających tajne dokumenty Głównego Urzędu Bezpieczeństwa III Rzeszy. - Były tam akta personalne, listy, plany; głównie archiwa wywiadu francuskiego, a być może także belgijskiego i holenderskiego - twierdzi Jerzy Rostkowski. Miało się tam także znajdować archiwum paryskiego gestapo, zawierające listy konfidentów. Były to dane o ludziach, ich ciemnych interesach i kolaboracji z Niemcami oraz wydarzeniach prowokowanych przez niemieckie tajne służby, w których uczestniczyły znane osobistości. Tymi sprawami zajmowała się jedna z grup VI departamentu RSHA, którym kierował Walter Schellenberg.

"Jaroszewicz z Fonkowiczem chyba nie znali niemieckiego lub znali ten język zbyt pobieżnie, bo często przysyłali umyślnego, zazwyczaj jakiegoś szeregowego, abym im przetłumaczył jakieś kwity. (É) Pamiętam, że Fonkowicz został gdzieś wezwany, musiał nagle wyjechać, a ja z Jaroszewiczem zostałem w Radomierzycach jeszcze dwa lub trzy dni. Cały czas tłumaczyłem. Jaroszewicz przebierał. Wybrał stosik dokumentów. Zrobił z nich dwie lub trzy niewielkie paczki. (...) Byłem akurat pod pałacem, razem z dwoma cywilami, specjalistami od zabytków, których zostawił Fonkowicz. Nagle na dziedziniec pałacu wpadła grupa czerwonoarmiejców z bronią gotową do strzału. (É) Ani się obejrzeliśmy, jak ustawiono nas pod ścianą z rękami do góry. Na szczęście wyszedł Jaroszewicz, pogadał z dowódcą grupy, jakimś lejtnantem chyba. Czerwonoarmiści pognali nas w kierunku wioski, nie szczędzili kopniaków, doprowadzili do drogi Bogatynia - Zgorzelec i kazali iść, doradzając, abyśmy zapomnieli o pałacu i wszystkim, co widzieliśmy i słyszeliśmy" - tak mówił Tadeusz Steć, a jego słowa zanotował Henryk Piecuch. Paczki z wybranymi dokumentami pozostały w samochodzie Piotra Jaroszewicza. Innymi archiwaliami w pałacu zajął się sowiecki wywiad. Zdaniem Jerzego Rostkowskiego, Rosjan mógł ściągnąć do Radomierzyc Fonkowicz. Żołnierze pojawili się przecież tuż po jego nieoczekiwanym wyjeździe z pałacu.

Likwidowanie świadków?

Pod koniec lipca 1945 r. radomierzyckie archiwum wyekspediowano do ZSRR. Zawierało ono około 300 tys. teczek, średnio po 250 stron każda, w tym 20 tys. teczek niemieckiego i francuskiego wywiadu wojskowego, 50 tys. teczek sztabu generalnego i liczące 150 teczek akta Leona Bluma i archiwum rodziny Rothschildów. Oprócz tego był tam ogromny zbiór dokumentów dotyczących kolaboracji Francuzów z Niemcami.

- O istnieniu tych dokumentów wiemy z ujawnionych w latach 90. wspomnień wiceprzewodniczącego Komitetu Archiwów Rosji Anatola Prokopienki. Niewielką część archiwum pochodzącego z Radomierzyc, a także z zamków Czocha i Książ, Rosja sprzedała Zachodowi - twierdzi Jerzy Rostkowski. W Polsce, w prywatnym archiwum Piotra Jaroszewicza, pozostała część dokumentacji, nie wiadomo jednak, jakiej rangi.

Do lat 90. ubiegłego wieku dożyły trzy osoby przeglądające w czerwcu 1945 r. radomierzyckie archiwum: Piotr Jaroszewicz, Tadeusz Steć i Jerzy Fonkowicz. Wiadomo, że przez lata te trzy osoby utrzymywały z sobą kontakt. Wszystkie trzy zostały zamordowane przez nieznanych sprawców; ofiary torturowano przed śmiercią. Piotra Jaroszewicza i jego żonę zabito w nocy z 31 sierpnia na 1 września 1992 r. W nocy z 11 na 12 stycznia 1993 r. zamordowano Tadeusza Stecia, a Jerzego Fonkowicza - w 1997 r. W żadnym z tych zabójstw śledztwo nie wykazało motywu rabunkowego. Jerzy Rostkowski w książce "Radomierzyce. Archiwa pachnące śmiercią" twierdzi, że morderstwa mogą mieć związek z dokumentami przejętymi w 1945 r. w Radomierzycach. Jeśli tak było, to Jaroszewicz, Steć i Fonkowicz zabrali tajemnicę do grobu.

Okładka tygodnika WPROST: 33/34/2006
Więcej możesz przeczytać w 33/34/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 7
  •  
    Schellenberg (prawa raczka Himmlera) trafil do Szwecji po wojnie, do willi hrabiego Bernadotte. Kiedy tenze zabity zostal w Palestynie przez zydowskich terrorystow, to Schellenberg polecial do Wloch gdzie konowal wioskowy wydal mu swiadectwo smierci na raka. Na zdrowie.
    • Jasne jak Słońce. Jeśli nie wiadomo o co chodzi to chodzi o kasę. W tym wypadku gigantyczną kasę Rotschildów, którzy przez całą wojnę handlowali z Hitlerem a po wojnie sponsorowali powstanie Izraela.
      Z daleka śmierdzi robotą Mossadu.
      • historyk IP
        Wszyscy , którzy zapoznali się z zawartością zbiorami
        (\"pruska dokładność\") w Radomierzycach (
        płk. gen.Jaroszewicz P, płk Fonkiewicz + jeden , też
        zginęli w dziwnych okolicznościach ( \"nieznani sprawcy\").
        Część Kulińskich zostało w  USA oraz na dolnym śląsku.
        Polak Polaka morduje ( katolik , rzekomego \"komuniste\").
        Wydanie książki o Radomierzycach jest na poziomie wiarygodna.
        • historyk RFN IP
          Historycy zajmujący się , badający stan faktyczny, często
          celowo kamuflowane okoliczności, itp. Archiwum X przy
          Komendach Wojewódzkich Policji i  instytuty historii,
          mają dobre i rzeczowe, racjonalne materiały , dowody.
          • JANUSZ IP
            CO TO JEST PEERLOWSKI PREMIER????!!! TO NIE POLSKI PREMIER???

            Spis treści tygodnika Wprost nr 33/34/2006 (1236)

            • Na stronie - Międzynarodówka Antyterrorystyczna 15 gru 2006, 15:00 Terroryści rozumieją wyłącznie język siły, a "terroryści" - wyłącznie język "siły" 3
            • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00 MALL POLSKA Autorzy artykułu "Mall Polska" (nr 30) mają rację, pisząc, że polskie centra handlowe są ładne i nowoczesne. Znacznie gorzej jest jednak z warunkami, jakie w nich panują. Wszędzie panuje potworny hałas, spowodowany... 3
            • Skaner 15 gru 2006, 15:00 ROPA NAFTOWA Krauze i Kulczyk w Kazachstanie Ryszard Krauze (dziesiąty na liście najbogatszych Polaków tygodnika "Wprost", z majątkiem wycenianym na 1,8 mld zł) wyprzedził Orlen i Lotos w zakupie pól naftowych. Według naszych... 6
            • Dossier 15 gru 2006, 15:00 LUDWIK DORN wicepremier, szef MSWiA "Z punktu widzenia ludzi to, czy ich zalało w wyniku powodzi wielkoobszarowej, czy lokalnego podtopienia, to wszystko jedno" RMF FM KAZIMIERZ MARCINKIEWICZ p.o. prezydenta Warszawy "Zawsze... 7
            • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 8
            • Playback 15 gru 2006, 15:00 Wicepremier Ludwik Dorn © A. HAWAŁEJ/PAP 14
            • Poczta 15 gru 2006, 15:00 HIPOKRYTA WYSOKOOKTANOWY Wzwiązku z tym, że artykuł "Hipokryta wysokooktanowy" (nr 16) nie oddawał prawdy o Kościele scjentologicznym, chciałbym wyjaśnić, iż kościoły, misje i grupy scjentologiczne, a także inne organizacje... 14
            • Ryba po polsku - Wizerunek to frasunek 15 gru 2006, 15:00 Znowu zamiast rumianego buziaczkabędziemy pokazywać Europie swarliwą gębę 15
            • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 CO BYŚMY POCZĘLI Bez czytelników? Przede wszystkim stracilibyśmy robotę. Ale także historyjkę o Przemysławie Edgarze Gosiewskim, którą nadesłał nam panÉ Jeśli minister Gosiewski jest zainteresowany kto, chętnie udostępnimy wszelkie... 16
            • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 ZWRACAMY HONOR. "Gazeta Wyborcza" napisała jednak o rozłamie w Partii Demokratycznej, tyle że z małym opóźnieniem. Pewnie Paweł Smoleński prowadził dziennikarskie śledztwo. A TO DOBRE! Podobno Ludwika Wujec opuściła Unię... 17
            • Wprost przeciwnie - Więcej światła! 15 gru 2006, 15:00 Esbecy nie zmartwią się, gdy w ciemnościach będziemy sobie nabijać kolejne guzy 18
            • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
            • Poczwarka Kiszczaka 15 gru 2006, 15:00 "Frakcja" SB w parlamencie w 1989 r. dysponowała na pewno większą liczbą głosów niż ta, którą wybrano Jaruzelskiego na prezydenta 20
            • Tłumokracja 15 gru 2006, 15:00 Dyktat tłumu i autorytarne rządy tabloidów - to panujący w Polsce ustrój 24
            • Pierwszy żołnierz prezydenta 15 gru 2006, 15:00 Gdyby teraz prezydent zapadł na zdrowiu, natychmiast trafiłby do szpitala, a konsylium lekarskie wydałoby komunikat 28
            • Czyszczenie pamięci 15 gru 2006, 15:00 Czas skończyć z polską biernością w sporze o przyszłość przeszłości 30
            • Donos Pana Cogito 15 gru 2006, 15:00 Przez ponad trzy lata Zbigniew Herbert kontaktował się z bezpieką 32
            • Zabójcze archiwum 15 gru 2006, 15:00 Były premier Piotr Jaroszewicz mógł zginąć z powodu tajemnic, które poznał w czerwcu 1945 r. 34
            • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat Hotel Gułag Władze rosyjskiej Workuty chcą odbudować jeden ze stalinowskich łagrów i przemienić go w atrakcję turystyczną. "Jesienią 2005 r. do Workuty przyjechali turyści, którzy chcieli zapłacić, by zamieszkać w... 38
            • 50 najbogatszych polskich polityków 15 gru 2006, 15:00   Czy wolałbyś, by rządził tobą 33-letni Stanisław Kluza (obecny minister finansów), który przyznaje się do majątku wartego 9 mln zł, czy raczej 33-letni prawnik, poseł PiS Tomasz Dudziński, który deklaruje, że nie ma nic poza... 40
            • Sądowy supermarket 15 gru 2006, 15:00 Nie masz szans przed sądem w Polsce? Sądź się w Niemczech lub w Wielkiej Brytanii! 50
            • Reklama tygodnia 15 gru 2006, 15:00 Reklama w tygodnikach jest kilka razy bardziej skuteczna niż w telewizji 52
            • Im lepiej, tym gorzej 15 gru 2006, 15:00 Polska weszła na ścieżkę stabilnego, długotrwałego wzrostu - wynika z trzech międzynarodowych raportów 54
            • 2 x 2 = 4 - Ten okropny neoliberalizm 15 gru 2006, 15:00 Neoliberalizm to nie libertynizm, to twarde prawo i ostre jego egzekwowanie 55
            • Supersam 15 gru 2006, 15:00 56
            • Seksbomby na czterech kołach 15 gru 2006, 15:00 Za najseksowniejszy samochód w historii motoryzacji został uznany Fiat 500, którego produkcję zakończono w 1975 r. W rankingu słynnego magazynu Top Gear Fiat wyprzedził Astona Martina, ulubiony pojazd Jamesa Bonda. "Każdy psychiatra... 56
            • Trencz wieczorowy 15 gru 2006, 15:00 Angielskie trencze - wymyślone ponad sto lat temu przez Thomasa Burberry'ego - pobudzają wyobraźnię kolejnych pokoleń projektantów mody. Holenderski duet Viktor & Rolf proponuje na nadchodzący sezon trencze w niemal hollywoodzkim stylu.... 56
            • Smak Atlantyku 15 gru 2006, 15:00 Sanlúcar de Barrameda leży na krańcach Andaluzji, w miejscu gdzie rzeka Gwadalkiwir wpada do Atlantyku. Wiejący znad oceanu wiatr ponente jest gorący i wilgotny. To właśnie dzięki niemu powstaje tu wino wyjątkowe - manzanilla, rodzaj... 56
            • Miss World Biznesu 15 gru 2006, 15:00 Ponad dwa miliardy osób usłyszy o Polsce dzięki wyborom najpiękniejszej kobiety świata 58
            • Stulecie wieżowców 15 gru 2006, 15:00 Aż 80 z 200 najwyższych wieżowców powstało po 2000 r. 62
            • Cabrio na cztery pory roku 15 gru 2006, 15:00 Kabriolet jest zawsze cięższy od swojego odpowiednika z nadwoziem zamkniętym 66
            • Trawa do lizania 15 gru 2006, 15:00 Już prawie miliard złotych wydajemy rocznie na lody 68
            • Wałęsa kontra IV Rzesza 15 gru 2006, 15:00 Co by było, gdyby Niemcy nie przegrały II wojny światowej? 70
            • Upadek Edwarda Większego 15 gru 2006, 15:00 Poparcie Kremla dla Gierka malało wprost proporcjonalnie do rozszerzania się strajków w sierpniu 1980 r. 76
            • Katyń w Bykowni 15 gru 2006, 15:00 Wciąż nie znamy miejsca pochówku prawie 4 tysięcy ofiar zbrodni katyńskiej 79
            • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Resetowanie ptaków Ptaki wędrowne z gatunku bagienników (Passerculus sandwichensis) regulują swój kompas na podstawie oświetlenia nieba nad horyzontem o wschodzie i o zachodzie słońca - odkryli szwedzcy i amerykańscy naukowcy. Dotychczas... 80
            • Nieśmiali zdobywcy 15 gru 2006, 15:00 Prawie połowa szefów dużych firm to osoby nieśmiałe 82
            • Dzikie i wściekłe 15 gru 2006, 15:00 Kleszczowe zapalenie mózgu zaatakuje tego lata dwa razy więcej Polaków niż przed rokiem 86
            • Nowa twarz cesarza 15 gru 2006, 15:00 Starożytni chirurdzy potrafili pomniejszać piersi, rekonstruować nosy i usuwać kamienie nerkowe 88
            • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Chiny zawirowały Chiny walczą z tropikalnymi tajfunami. Saomai, największy tajfun w Chinach od pięćdziesięciu lat, zabił już ponad 190 osób, a kolejnych kilkaset uważa się za zaginione. Ewakuowano ponad 1,5 mln osób. Saomai to ósmy... 90
            • Druga bitwa o Anglię 15 gru 2006, 15:00 Europejska Konwencja Praw Człowieka chroni islamskich terrorystów przed deportacją z Wielkiej Brytanii 92
            • Diabeł w Damaszku 15 gru 2006, 15:00 Siły międzynarodowe nie zaprowadzą pokoju w Libanie 96
            • Mafia totalna 15 gru 2006, 15:00 Włoska mafia zarabia dwa razy tyle co Fiat 98
            • Menu 15 gru 2006, 15:00 KRÓTKO PO WOLSKU Remanent zasług Walec historii tym się różni od walca drogowego, że nawet jeśli przyjdzie i wyrówna, to niekoniecznie wszystkich zadowoli. Historia i literatura pełne są nieszczęśników, których zasługi nie zostały... 102
            • Recenzje 15 gru 2006, 15:00     104
            • Arktyczne małpy i automaty 15 gru 2006, 15:00   Kolejny skazany na sukces lightrockowy zespół, który zszedł z brytyjskiej taśmy produkcyjnej i został stworzony na wzór i podobieństwo innych wyspiarskich, ale sprawdzonych już i dzielnie trzymających się na topie kapelek -... 104
            • Morskie opowieści 15 gru 2006, 15:00   Po raz pierwszy w historii pop-fonografii otrzymujemy kompendium piosenek, ballad i szant ze śpiewnika piratów. Jeśli pod ten zbiór utworów podłożymy nazwiska - jako producentów - Gore'a Verbinsky'ego i Johnny'ego Deppa intencja... 104
            • Co czytają sąsiedzi? 15 gru 2006, 15:00 "Mężczyzna szuka w książkach prawdy, kobieta złudzeń" pisał ponad 150 lat temu Edmond de Goncourt, założyciel słynnej Akademii Goncourtów. Od tamtej pory niewiele się zmieniło. Widać to choćby po wyborze, jakiego dokonują... 104
            • Czeski film 15 gru 2006, 15:00 Czeskie kino obaliło stereotyp obżartego knedliczkami i otępionego piwem Pepiczka 106
            • Boski kochanek 15 gru 2006, 15:00 Antinous był w starożytnym Rzymie popularniejszy niż obecnie największe gwiazdy show-biznesu 110
            • Pazurem - Płomień protestu 15 gru 2006, 15:00 Zafiksowani nobliści lubią, kiedy takim nieokrzesańcom jak Bush drżą ręce, gdy oni protestują 112
            • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 33/34 (200/201) Rok wyd. 5 WARSZAWA, środa 16 sierpnia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Żądamy powrotu posłów z wakacji! Deszczu dość! Interwencja posłów w sprawie suszy w postaci mszy św. poselskiej przyniosła pożądany skutek i... 113
            • Skibą w mur - Sztuka mięsa 15 gru 2006, 15:00 Osoby z rozbudowaną klatką piersiowąmają większą siłę przebicia 114

            ZKDP - Nakład kontrolowany