Polowanie na Miłosza

Polowanie na Miłosza

Bezpieka nie traktowała Nagrody Nobla dla Miłosza jako wyróżnienia Polski i Polaków, lecz jako zagrożenie dla państwa
Bogusław Kopka
Doktor historii, pracownik Biura Edukacji Publicznej IPN
Grzegorz Majchrzak
Historyk, pracownik Biura Edukacji Publicznej IPN

Żadnemu innemu polskiemu poecie nie poświęciła tyle uwagi Służba Bezpieczeństwa. Czesław Miłosz - znany polityczny emigrant i współpracownik paryskiej "Kultury" - który w czerwcu 1981 r. po latach przyjechał do Polski, był obiektem zainteresowania bezpieki na długo przed rokiem 1980. Szczególne zaniepokojenie funkcjonariuszy SB wzbudziły informacje o poparciu krajowego środowiska literackiego dla Miłosza jako kandydata do literackiej Nagrody Nobla (jesień 1979 r. - lato 1980 r.). Zapewne jeszcze większe wrażenie wywarły docierające w lipcu 1980 r. półoficjalne informacje ze Sztokholmu, wskazujące na niego jako pewnego kandydata do otrzymania tej nagrody. Nic zatem dziwnego, że na początku sierpnia 1980 r. esbecy alarmowali swoich przełożonych: "Uzyskane informacje dowodzą, że należy się liczyć z możliwością otrzymania Nagrody Nobla w dziedzinie literatury przez Cz. Miłosza". Nie potraktowano ewentualnej nagrody jako wyróżnienia dla Polski i Polaków, lecz jako zagrożenie dla państwa.
Esbecy uznali, że Nagroda Nobla dla Miłosza może być wsparciem dla środowiska emigracji politycznej i opozycji politycznej w kraju. W poufnych materiałach resortu spraw wewnętrznych raportowano: "Ewentualność taka może stworzyć niesprzyjające warunki dla realizacji zasad polityki kulturalnej [Polski Ludowej]". Wśród potencjalnych zagrożeń związanych z przyznaniem poecie Nagrody Nobla podano: "ewentualny przyjazd do Polski Cz. Miłosza może zaktywizować elementy wrogie polityce kulturalnej [państwa], które będą podejmować próby zwiększenia swojego wpływu w środowisku i propagować wrogie treści polityczne". "Zatem - czytamy dalej - celowym byłoby podjęcie kompleksowych i różnorodnych działań politycznych, propagandowych i wydawniczych dla zneutralizowania i przeciwdziałania negatywnym zjawiskom związanym z faktem otrzymania przez Cz. Miłosza Nagrody Nobla i ewentualnym jego przyjazdem do Polski, [É] należy dążyć do tego, by wizyta ta miała charakter wyłącznie lite-racki i wydawniczy". W tym celu planowano wydanie antologii poezji Czesława Miłosza i wyboru jego poezji o tematyce religijnej. Planowano również zorganizowanie sesji naukowo-literackiej, co "zapobiegłoby przechwyceniu inicjatywy popularyzowania twórczości Cz. Miłosza w środowiskach intelektualnych przez Pen Club, który wykorzystałby z pewnością wizytę do celów sprzecznych z polityką kulturalną [państwa]".

Niebezpieczna podróż
5 czerwca 1981 r. Czesław Miłosz rozpoczął dwutygodniową wizytę w Polsce. Odwiedził Warszawę, Kraków, Lublin, Łomżę i Gdańsk. Na warszawskim lotnisku Okęcie przywitały go tłumy czytelników i dziennikarze. I tak było przez cały pobyt poety w kraju. Tego samego dnia, kiedy Miłosz przyleciał do Warszawy, w Moskwie KC KPZR wystosował list do KC PZPR z ostrzeżeniem: "Niekończące się ustępstwa wobec sił antysocjalistycznych i ich żądań doprowadzają do tego, że PZPR - krok za krokiem - ustępuje pod naciskiem wewnętrznej kontrrewolucji, opierającej się na poparciu ze strony imperialistycznych ośrodków dywersji. Obecna sytuacja jest nie tylko niebezpieczna, ale wręcz doprowadza kraj do punktu krytycznego, innej oceny dać nie można".
Dzień po wręczeniu Miłoszowi doktoratu honoris causa KUL w Lublinie "nieznani sprawcy" zbezcześcili pomnik wdzięczności Armii Czerwonej. Z kolei w dniu przyjazdu noblisty do Łomży w Warszawie rozpoczął się proces przywódców Konfederacji Polski Niepodległej, oskarżonych o przygotowania do obalenia ustroju PRL. W takiej atmosferze przebiegała wizyta Miłosza w ojczyźnie.

Wizyta kontrolowana
12 lutego 1981 r. inspektor Kazimierz Maj z Departamentu III MSW (zajmującego się "ochroną" środowiska inteligencji i zwalczaniem opozycji) informował swych przełożonych: "Uzyskaliśmy wiarygodną informację, że KUL zamierza przyznać Czesławowi Miłoszowi tytuł doktora honoris causa". W połowie maja 1981 r. płk Krzysztof Majchrowski (przełożony inspektora Maja) stwierdził: "Można przewidywać, że pobyt Cz. Miłosza w Polsce wyzwoli w środowiskach intelektualnych manifestacyjne postawy, afirmujące z jednej strony kult dla wielkości literackiej Cz. Miłosza, z drugiej zaś dla jego postawy ideowo-politycznej i wolności literatury. Należy liczyć się z tym, że środowiska opozycji intelektualnej zachowają się hołdowniczo wobec Cz. Miłosza i wykorzystają tę wizytę do politycznych nacisków na władze kulturalne naszego państwa".
Polscy komuniści obawiali się antyradzieckich akcentów w wystąpieniach Miłosza, które mogłyby rozgniewać wielkiego brata. Obawy te spowodowały nawet interwencję polskiego MSZ. Z poetą przygotowującym się do wizyty rozmawiał ówczesny ambasador PRL w USA Romuald Spasowski.

Opiekun Matrat
Na czas wizyty Miłosza powołano specjalny sztab złożony z przedstawicieli ministerstw kultury, spraw zagranicznych, szkolnictwa wyższego, a także Wydziału Kultury KC PZPR i MSW. Zgodnie z propozycjami MSW, władze zaplanowały wiele imprez konkurencyjnych w stosunku do organizowanych przez opozycję. Temu właśnie miały służyć spotkania oficjeli z poetą, "popularyzowanie" jego sylwetki czy publikowanie jego dorobku.
Działania resortu MSW w związku z przyjazdem do kraju noblisty powierzono jednemu z wydziałów Departamentu III. Prowadził on ogólnokrajową sprawę pod kryptonimem "Poeta". W jej ramach zalecano funkcjonariuszom SB baczne śledzenie przygotowań i przebiegu wizyty - "w celu rozpoznawania ewentualnych wrogich inicjatyw politycznych". Wśród agentów bezpieki szczególnie wyróżniał się tajny współpracownik Matrat, który stale towarzyszył nobliście podczas jego podróży po kraju.
Matrat należał do najcenniejszych konfidentów SB rozpracowujących środowiska literackie. Na początku lat 80. zamierzano go wykorzystać - bez powodzenia - w rozpracowaniu "Tygodnika Solidarność". Oficerowie prowadzący TW Matrata zawsze wysoko oceniali jego kompetencje: "Źródło sprawdzone, nie występują symptomy dekonspiracji w środowisku". Postacią przewijającą się na kartach sprawy operacyjnego rozpracowania o kryptonimie "Poeta" był także oficer prowadzący TW Matrata, inspektor Stefan Jończyk. W stanie wojennym funkcjonariusz ten zajmował się intelektualistami wspierającymi opozycję.
W ramach operacji "Poeta" gromadzono materiały rozpracowań z imprez kulturalnych z udziałem noblisty. Pobyt Miłosza w Krakowie monitorowany był natomiast w ramach sprawy operacyjnego sprawdzenia, prowadzonej pod kryptonimem "Wizyta". Interesowano się nie tylko oficjalnymi imprezami, ale i spotkaniami prywatnymi. SB odnotowała nawet markę i kolor samochodu, którym był wożony pisarz, i numery telefonów, pod które dzwonił. Próbowano ustalić personalia osób, z którymi się kontaktował. W aktach rozpracowania Miłosza oprócz notatek funkcjonariuszy i doniesień agentów zachowały się też informacje ze źródeł Biały i Kaja (z końca maja 1981 r.).

Socjalistyczna norma
19 czerwca Czesław Miłosz opuścił Polskę i wrócił do USA. Miesiąc później SB, po przeanalizowaniu całości materiałów, postanowiła zakończyć sprawę obiektową "Poeta". Wbrew obawom władz wizyta miała spokojny przebieg. Można przyznać rację Matratowi, który pisał w jednym z donosów: "Od pierwszej wypowiedzi Czesława Miłosza na lotnisku Okęcie stało się dla mnie jasne, że postanowił on potraktować swój pobyt w kraju absolutnie prywatnie. Jako rodzaj przygody intelektualnej, a także - pewnego rodzaju spełnienia młodzieńczych marzeń i snów (...). Z obserwacji przebiegu wszystkich spotkań z Miłoszem wynika ciągle jeden i ten sam wniosek: że nudziły go wszystkie oficjalne spotkania, uroczystości, natomiast naprawdę zainteresowany był spotkaniami ze zwykłymi, prostymi ludźmi".
Z dzisiejszej perspektywy działania SB podjęte w związku z wizytą Czesława Miłosza w kraju wydają się bezcelowe. Mogą u młodego czytelnika, nie znającego realiów, jakimi rządziła się PRL, budzić śmiech lub pytanie - po co to wszystko było? Trzeba jednak pamiętać, że działania SB dobrze wpisywały się w konsekwentną politykę władz PRL, obawiających się wpływu wybitnych jednostek na społeczeństwo. W państwie niedemokratycznym, opartym na braku zaufania i kontroli, nie były one oczywiście niczym wyjątkowym, stanowiły raczej normę. Warto przypomnieć, że w roku wizyty noblisty w kraju tylko pion trzeci (składający się z Departamentu III MSW i wydziałów III KW MO) prowadził 452 tzw. sprawy obiektowe. W większości były one skierowane przeciwko "Solidarności". Nie zapominano jednak o innych przeciwnikach ustroju, w tym o opozycyjnie nastawionych intelektualistach.

Artykuł jest fragmentem wstępu do książki "Operacja 'Poeta'". Służba Bezpieczeństwa na tropach Czesława Miłosza", która ukaże się nakładem wydawnictwa UMCS w Lublinie

AGENT MATRAT
W charakterystyce konfidenta Matrata z maja 1976 r. można przeczytać: "Lat 31, narodowość polska, obywatelstwo polskie, bezpartyjny, wykształcenie niepełne wyższe, publicysta, literat, zam. w Warszawie. Pozyskany do współpracy w 1967 r., do 1974 r. na kontakcie Departamentu IV, od 1974 r. przejęty przez Wydział IV Departamentu III. Współpracuje z pismami literackimi 'Kultura', 'Literatura', 'Nowy Wyraz' oraz społeczno-politycznymi i środowiskowymi (m.in. 'Polityka', 'Tygodnik Demokratyczny'). W dotychczasowej współpracy wykorzystywany do penetracji środowiska młodych twórców i publicystów oraz do wykonywania recenzji i analiz porównawczych. Źródło sprawdzone, nie występują symptomy dekonspiracji w środowisku". Wymieniony w dokumencie Departament IV MSW zajmował się inwigilacją Kościoła katolickiego, z kolei Wydział IV Departamentu III kontrolował zakłady opieki zdrowotnej, instytucje kulturalne, szkolnictwo i uczelnie.
Okładka tygodnika WPROST: 37/2006
Więcej możesz przeczytać w 37/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 37/2006 (1239)

  • Na stronie - Skazani na sukces 15 gru 2006, 15:00 Ludzie sukcesu zazwyczaj pracują na własny sukces, a ludzie skazani na sukces - przeważnie na cudzy 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 SKANER POLSKA TAJNE SŁUŻBY Zamach na Millera? Próba zamachu stanu na urzędującego premiera RP Leszka Millera przy użyciu Aleksandra Gudzowatego" - notatka o takim tytule sporządzona przez szefa ochrony Aleksandra Gudzowatego trafiła... 8
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 Zyta Gilowska, była wicepremier i minister finansów © A. Jagielak 14
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 IM LEPIEJ, TYM GORZEJ Prezes Sławomir Skrzypek w artykule "Im lepiej, tym gorzej" (nr 33/34) roztoczył przed czytelnikami idylliczną wizję polskiej gospodarki, kwitnącej pod rządami silnego premiera Kaczyńskiego, która nijak się... 14
  • Ryba po polsku - Reguła Gilowskiej 15 gru 2006, 15:00 Otwórzcie wreszcie te archiwa i pozwólcie nam je ocenić samodzielnie 15
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 PO ZDUMIEWAJĄCO SZYBKIM PROCESIE sąd lustracyjny ogłosił, że Zyta Gilowska co prawda współpracowała z SB, ale nie można jej za to skazać, bo nie ma wystarczających dowodów. Po odczytaniu wyroku i uzasadnienia sędzia powinna więc... 16
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 POWSTAŁ CENTROLEW. Z okazji jego narodzin lider Partii Demokratycznej - Geriatrzy.pl uraczył świat wystąpieniem równie ekscytującym jak filmy Krzysztofa Zanussiego. W kulminacyjnym momencie oracji Janusz Onyszkiewicz stwierdził, że Polska... 17
  • Wprost przeciwnie - Dzwonek alarmowy 15 gru 2006, 15:00 Niemieccy przywódcy nie powinni mieć już wątpliwości, jakie są prawdziwe zamiary Eriki Steinbach 18
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Murdoch u bram Wildsteina 15 gru 2006, 15:00 Czy TVP SA jest skazana na klęskę w technologicznej wojnie na rynku mediów? 20
  • Armia eksportowa 15 gru 2006, 15:00 Polscy żołnierze z międzynarodowych misji są największym atutem naszej dyplomacji 26
  • Skarb tajniaków 15 gru 2006, 15:00 Czy złoto i kosztowności przechowywane w sejfie WSI są częścią Funduszu Obrony Narodowej? 30
  • Polowanie na Miłosza 15 gru 2006, 15:00 Bezpieka nie traktowała Nagrody Nobla dla Miłosza jako wyróżnienia Polski i Polaków, lecz jako zagrożenie dla państwa 34
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat Va banque Japoński Ogaki Kyoritsu Bank chce przyciągnąć klientów, instalując bankomaty wyposażone w ruletkę. Po każdej transakcji na ekranie urządzenia pojawi się koło ruletki. Za pola, które wygrają, klient zainkasuje... 40
  • Wielka grabież emerytalna 15 gru 2006, 15:00 W normalnym systemie emerytalnym pozostanie 30 proc. Polaków i to oni będą do końca życia z własnych pieniędzy dopłacać pozostałym do rent i emerytur 42
  • Rosyjska ruletka 15 gru 2006, 15:00 W Rosji można robić najlepsze w Europie interesy, można też jednak wszystko stracić 48
  • Zabójcza świeżość 15 gru 2006, 15:00 Europę zalewa rzeka zepsutej i trującej żywności 52
  • Załatwione odmownie - Rozumni inaczej 15 gru 2006, 15:00 Pomysły rodem "z dziejów głupoty w Polsce" coraz częściej trafiają na forum publiczne 56
  • Supersam 15 gru 2006, 15:00 58
  • Bizantyjski industrializm 15 gru 2006, 15:00 Na jesień i zimę firma Monnari proponuje dwa odrębne style. Inspiracją dla kolekcji "Bizancjum" jest oczywiście kultura starożytnego Wschodu. Dominują w niej aksamity, żakardy i tafty, utrzymane w ciepłej, przygaszonej... 58
  • Bukiet filozoficzny 15 gru 2006, 15:00 Le Jardin Philosophique 2004, AOC Pacherenc du Vic Bilh, Alain BrumontImporter: Grand Cru Cena: 39,90 ZŁ Nazwa "ogród filozoficzny" mogłaby brzmieć pretensjonalnie, gdyby nie chodziło tu o jedną z tych niemal zapomnianych,... 58
  • Pisanie w powietrzu 15 gru 2006, 15:00 Spacewriter to maleńki, wielkości zapalniczki, gadżet służący do wysyłania świetlnych wiadomości - nawet na odległość 50 m. Wystarczy wpisać treść wiadomości, a potem poruszyć nim zgodnie z kierunkiem pisania, by w powietrzu... 58
  • Omega 007 15 gru 2006, 15:00 James Bond w kolejnym odcinku tej popularnej szpiegowskiej serii będzie nosił zegarek Omega. Firma na potrzeby filmu "Casino Royale" przygotowała kolejny model z serii Seamaster. Wcielający się w rolę Bonda Daniel Craig założy... 58
  • Cera jak u dziecka 15 gru 2006, 15:00 Ives Saint Laurent twierdzi, że wie, jak sprawić, by twarz każdej kobiety była zaróżowiona i idealnie gładka jak skóra dziecka. Do produkcji preparatów nawilżających Hydra Feel użyto kompleksu Baby Skin, w którego skład wchodzą... 58
  • Podręcznik do podgrzybków 15 gru 2006, 15:00 Wbrew pesymistycznym prognozom grzybów w tym roku nie brakuje. Do lasu najlepiej się wybrać z książką Ewalda Gerhardta "Grzyby (wyd. Klub dla Ciebie). Wielki ilustrowany przewodnik". To najnowsza i najobszerniejsza tego typu... 58
  • Notebook dla podróżnika 15 gru 2006, 15:00 58
  • Menesans 15 gru 2006, 15:00 Wraca moda na prawdziwych mężczyzn 60
  • Biedakopacze 15 gru 2006, 15:00 Polska jest na razie za biedna,by odnosić sukcesy w europejskim futbolu 64
  • Czerń wysokiego ryzyka 15 gru 2006, 15:00 Jan Maria Rokita nie wyglądałby na aroganta, gdyby nie zakładał czarnych golfów 68
  • Łowca strachu 15 gru 2006, 15:00 Steve Irwin był świetnym fachowcem i wbrew pozorom nie ryzykował aż tak bardzo 72
  • Plażowy supermarket 15 gru 2006, 15:00 120 tys. osób uczestniczyło w tym roku na Helu w Happy Events pod patronatem "Wprost" i Radia Zet 74
  • Pazurem - Epitet z metryką 15 gru 2006, 15:00 Zasługi Dorna dawno zostaną zapomniane, a "wykształciuchy" naród przechowa w pamięci 75
  • Bierna wojna 15 gru 2006, 15:00 Niewypowiedzenie przez Rydza-Śmigłego wojny Sowietom było największym błędem naszej wojennej polityki 76
  • "Haaretz" pojednania 15 gru 2006, 15:00 Dzieje poznańsko-berlińsko-jerozolimskiej rodziny Schockenów pokazują, jak bardzo zmienili się Żydzi i Państwo Izrael 79
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Opium dla świata "Prohibicja i restrykcyjne kary nie są w stanie rozwiązać problemu narkomanii, mogą tylko spowodować jeszcze większy rozkwit przestępczości i nielegalnego handlu" - przekonuje Richard Davenport-Hines w "Odurzonych". Jego... 80
  • Iloraz sukcesu 15 gru 2006, 15:00 Sprawdź, czy jesteś sukcesododatni czy sukcesoujemny 82
  • Starożytny wyścig zbrojeń 15 gru 2006, 15:00 Pod koniec XIII w. p.n.e. na skutek wojen w ciągu jednego pokolenia przestał istnieć prawie cały ówczesny świat 90
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Janusowy Janukowycz Wiktor Fedorowicz Janukowycz pokazuje swe europejskie oblicze. Nowy stary premier Ukrainy podczas ubiegłotygodniowego forum w Krynicy zdobył się na stwierdzenie, że "'Pomarańczowa rewolucja' była zwycięstwem... 92
  • Jeźdźcy cyberapokalipsy 15 gru 2006, 15:00 Konwencjonalne wojny i samobójcze zamachy zastąpi pełzający konflikt z podziemnym światem cyberterrorystów 94
  • Niemiecka misja 15 gru 2006, 15:00 Polska polityka unijna powinna umiejętnie lawirować między obozem brytyjskim a niemieckim 98
  • Amnesty amnezja 15 gru 2006, 15:00 Zasłużona w walce z dyktaturami Amnesty International zamienia się w tubę lewicy 100
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 102
  • W imię ojca 15 gru 2006, 15:00 Oto dziełko godne egzaltowanego licealisty, pełne zdziwień i oburzeń na nieczuły świat i rządzące nim paskudne reguły. Zamiar był ambitny - przez losy trójki młodych bohaterów opowiedzieć o bezsilnym buncie i wściekłości w czasach... 102
  • Dusza za bestseller 15 gru 2006, 15:00 Truman Capote nie byłby zachwycony. Scenarzysta Dan Futteman i aktor Philip Seymour Hoffman bezlitośnie wypunktowali jego fizyczne (nikczemna postura, piskliwy głos) oraz charakterologiczne (snobizm i nieskończony narcyzm) słabości. Co... 102
  • Kiosk uczciwości 15 gru 2006, 15:00 Jeśli kłamstwo ma krótkie nogi, to propaganda PRL doprawdy zasługuje na miano karzełka. Pomysły komunistycznych "inżynierów dusz" były tak prymitywne, że dziś zamiast oburzać - śmieszą. Boleśnie przekonali się o tym... 102
  • Kłamstwa i kaseta wideo 15 gru 2006, 15:00 To wydarzyło się naprawdę. Boeing lecący z Nowego Jorku do Paryża runął w lipcu 1996 r. do morza. Zginęło 230 osób. Powód katastrofy do dziś pozostaje tajemnicą. W powieści DeMille'a do rozwikłania zagadki zabiera się John Corey,... 102
  • A jednak pudło 15 gru 2006, 15:00 Ciekawe, kiedy powieść sensacyjna wyzwoli się spod wpływu Fredericka Forsytha? Ten bez wątpienia najwybitniejszy przedstawiciel gatunku 35 lat temu wytyczył schematy "Dniem Szakala" i "Psami wojny" . Aż trudno zliczyć... 102
  • Nowe średniowiecze 15 gru 2006, 15:00 Jeśli ktoś uważa, że nowoczesność to koszmar, a współczesnych architektów Pan Bóg pokarał twórczą impotencją, to jest książka dla niego. Milos Urban stworzył nowy podgatunek literacki - reakcyjny dreszczowiec. Młody czeski pisarz... 102
  • Kulturalny sparing 15 gru 2006, 15:00 pierwszy program /potencjał Miało być na ostro, ale pierwsi bohaterowie nie bardzo chcieli się kłócić. Maciej Maleńczuk i Michał Wiśniewski zamiast się spierać o sens flirtu artysty z władzą, zgodnie przeszli do krytyki rządu. Gdy... 102
  • Opowieści z krypty 15 gru 2006, 15:00 pierwszy program /potencjał "Neokinematograf" to Krzysztof Kłopotowski. Krytyk, znany z temperamentu, awansował w telewizyjnej ramówce i zyskał nową partnerkę. Niestety, Agnieszka Szydłowska tak jak jej poprzedniczki została... 102
  • Nie ma zmiłuj 15 gru 2006, 15:00 pierwszy program /potencjał "Litość nie powinna być naszym głównym odczuciem estetycznym" - pada na początku programu, który ze względu na tematykę i czas nadawania próbuje zastąpić "Pegaza".... 102
  • Dzieci sieci 15 gru 2006, 15:00 "Samotność w sieci" - ten nudny film na podstawie manierycznego wyciskacza łez zamyka erę trudnego dzieciństwa Internetu w Polsce 106
  • Atrakcyjny nieboszczyk 15 gru 2006, 15:00 Po punku został tylko chwytliwy szyld, wykorzystywany przez amerykański przemysł muzyczny i kreatorów mody 110
  • Wencel gordyjski - Matrix po polsku 15 gru 2006, 15:00 Poeci zawsze przeciwstawiali się władzy i ta chlubna tradycja ma dziś w Polsce kontynuatorów 112
  • Krótko po Wolsku - Patrzcie, o giaury! 15 gru 2006, 15:00 Ekspansja islamu się wzmaga. Sięga nie tylko europejskich miast i świątyń, ale nawet literatury. Ukazały się już islamsko poprawne "Pinokio", "Przygody Tomka Sawyera" i "Pollyanna". Ciekawe, czy na liście... 113
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 37 (203) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 11 września 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza BENZYNA NIEBEZPIECZNIE TANIO Prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc (SLD) obniżył cenę benzyny na należącej do miejskiego przedsiębiorstwa stacji do... 113
  • Skibą w mur - Łże-felieton 15 gru 2006, 15:00 Zdarza się, że mali ludzie używają wielkich słów, a wielcy ludzie posługują się półsłówkami 114

ZKDP - Nakład kontrolowany