Wencel gordyjski - Miłość kontra idee

Wencel gordyjski - Miłość kontra idee

Dodano:   /  Zmieniono: 
Michel Houellebecq mimowolnie stał się grabarzem polskiej literatury
Odwieczny dylemat zakochanych "iść do kina czy na film?" nie ma dziś większego sensu, bo i tak wszystkie filmy są o miłości. Im mniej romantyczna wydaje się nasza epoka, tym więcej ludzi chce kochać, a przynajmniej maślanymi oczami wpatrywać się w wielki ekran. Komercyjny sukces "Titanica" byłby niemożliwy, gdyby James Cameron nie oparł fabuły na związku młodej arystokratki z ubogim utracjuszem. To samo dotyczy setki innych pozycji ze światowego box officeŐu, łącznie z filmami wojennymi, historycznymi czy biograficznymi. Doszło do tego, że nawet ekranizacje powieści o tajemnicy wszechświata, takie jak "Solaris" Stanisława Lema, ogląda się jak ckliwe romanse. Jeśli tendencja się utrzyma, musimy się przygotować na kinową wersję "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego, poświęconą życiu uczuciowemu Gospodarza. W końcu Wernyhora też była kobietą.
Szlakiem wydeptanym przez hollywoodzkich reżyserów podążył ostatnio Oskar Roehler, przekładając na język filmu "Cząstki elementarne" Michela Houellebecqa. We Francji wydana w 1998 r. powieść stała się prawdziwym bestsellerem, wywołując skandal w środowiskach lewicowej inteligencji. Jej autorowi zarzucano przede wszystkim wściekły atak na "pokolenie Ő68", którego przedstawiciele decydują o obliczu francuskiej kultury. Nie bez przyczyny, bo ukazane przez Houellebecqa filary anarchistycznej mitologii - posiadłość niby-religijnego guru, wioska naturystów czy ośrodki seksu grupowego dla par - przypominają raczej dantejskie kręgi piekielne niż akademie "rozwoju osobowości". Ludzie żyją w nich w izolacji od rzeczywistego świata, oddając się seksualnym uniesieniom pozwalającym choć przez chwilę odczuć iluzję szczęścia.
Zrobić melodramat z powieści demaskującej duchową pustkę cywilizacji Zachodu to duża sztuka. Roehler dokonał jej, splatając z sobą historie miłosne z udziałem dwóch braci: seksoholika Bruna i biologa molekularnego Michela. W wypadku "Cząstek elementarnych" to przesunięcie akcentów ma jednak sens, bo gdyby reżyser zdecydował się wiernie odwzorować książkową fabułę, premiera filmu skończyłaby się pewnie zbiorowym samobójstwem widzów. - Ludzie powinni wyjść z obrym samopoczuciem, zdolni z uśmiechem zmierzyć się z losem - powiedział Roehler w jednym z wywiadów i trudno nie przyznać mu racji.
Również w Polsce proza Houellebecqa ma zagorzałych zwolenników i naśladowców. Cezary Michalski sprawia wręcz wrażenie, jakby przeczytał w życiu tylko trzy książki. Wszystkie autorstwa francuskiego skandalisty. W każdej jego publicznej wypowiedzi pojawia się odwołanie do diagnozy społecznej postawionej przez mistrza znad Sekwany. Z kolei Rafał Ziemkiewicz, autor wydanej w ubiegłym roku powieści "Ciało obce", jest już drugim po Andrzeju Horubale pisarzem średniego pokolenia, który stara się powtórzyć rynkowy sukces Houellebecqa, nasycając swoją prozę synonimami męskiego członka. Postęp jest wyraźny. Jeśli w "Farciarzu" Horubały pojawiały się eufemizmy typu "wacek" czy "sisior", to Ziemkiewicz swobodnie operuje słowem "kutas". Szkoda tylko, że obaj autorzy zaczerpnęli od słynnego Francuza jedynie strzępy erotycznego języka, pomijając filozoficzny wymiar jego książek.
Cóż, wygląda na to, że Houellebecq mimowolnie stał się grabarzem polskiej literatury. W telewizji publicznej powieść Ziemkiewicza polecana jest nawet gospodyniom domowym jako lektura na weekend. Oto jej fragment: "W jednej chwili mi ta fotka stanęła przed oczami i zachciało mi się rzygać, tak rzygać, żeby wyrzucić z siebie ustami wątrobę i serce, wszystkie flaki, z całym gównem, jakie je wypełnia. Ale jakoś się nie wyrzygałemÉ". Przyznają państwo, że podobne zdania czytane w rzerwie między gotowaniem zupy a smażeniem kotleta mogą wywołać kulinarną katastrofę.
Niewątpliwie Roehler lepiej niż nasi pisarze poradził sobie z adaptacją prozy Houellebecqa. Nie zadowolił się zawartą w niej ideologią i postawił na miłość. Zagubieni w "nierzeczywistym mieście" współczesnej cywilizacji, opartej na ideałach indywidualizmu, przygodności, konsumpcji, zysku i nieograniczonej przyjemności, często poprzestajemy na formułowaniu ogólnej diagnozy o naszym zezwierzęceniu. Ale współczesny człowiek tego nie potrzebuje, bo - tak samo jak jego przodkowie - pragnie śpiewać z radości albo ryczeć jak bóbr. A przynajmniej wyobrazić sobie, że jest do tego zdolny.
Więcej możesz przeczytać w 47/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2006 (1249)

  • Na stronie - Ściernisko klasy lux15 gru 2006, 15:00Polska amerykanizacja widoczna jest najbardziejna poziomie lokalnym3
  • Skaner15 gru 2006, 15:00GLOBALNE BOŻE NARODZENIE Święta Bożego Narodzenia zaczynają się już w listopadzie. W wirze przedświątecznej gorączki zatraciły się nie tylko chrześcijańska Europa, USA i Ameryka Południowa, ale też niechrześcijańska Azja. Dziś...8
  • Sawka czatuje15 gru 2006, 15:00Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)12
  • Playback15 gru 2006, 15:00Marek Borowski, lider SDPL © M. Macierzyński/REPORTER16
  • Poczta15 gru 2006, 15:00REPUBLIKA ESBEKÓW Maciej Korkuć napisał w artykule "Republika esbeków" (nr 42), że Trybunał Konstytucyjny "salomonowo umorzył postępowanie pod pretekstem możliwości oceniania tylko przepisów istniejących, a nie...16
  • Ryba po polsku15 gru 2006, 15:00Niech się dzieci uczą, kiedy była bitwa pod Zamą, alewara im od wiedzy, czym zajmowali się ich dziadkowie17
  • Z życia koalicji15 gru 2006, 15:00W KRĘGACH WŁADZY JANUSZ KOCHANOWSKI określany jest ksywą Buckingham. Nawiązuje ona do jego przeszłości w Londynie, gdzie był konsulem. Ale arystokratyczne maniery rzecznika praw obywatelskich doprowadzają do szału tu i teraz....18
  • Z życia opozycji15 gru 2006, 15:00FAJNE WYBORY: WSZYSCY JE WYGRALI, przegrał tylko Lepper z Giertychem. A już najbardziej wygrał je Marek Borowski, który przegrał, ale wszyscy są zachwyceni, jak bardzo wygrał. Wygrał też Major, bo dostał więcej głosów niż...19
  • Wprost przeciwnie - Nic o nas bez nas15 gru 2006, 15:00W Unii Europejskiej weto jest uprawnionym instrumentem współdecydowania20
  • Fotoplastykon15 gru 2006, 15:00Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)21
  • Dwuwładza15 gru 2006, 15:00Czy Polska straci na tym, że Kaczyński rządzi na górze, a Tusk na dole?22
  • Prawo i Stagnacja15 gru 2006, 15:00Politycy PiS wybijają się na niepodległość wobec prezesa Kaczyńskiego28
  • FOZZ bis15 gru 2006, 15:00Fundusz Obsługi Zadłużenia Zagranicznego działał jeszcze przez pięć lat po jego formalnej likwidacji30
  • Służba układu15 gru 2006, 15:00Skopiowana kartoteka WSW prawdopodobnie trafiła do Moskwy36
  • Giełda15 gru 2006, 15:00Hossa Świat Geschäft non stop Niemiecki handel czeka rewolucja. Berliński senat postanowił, że stołeczne sklepy od grudnia będą mogły pracować 24 godziny na dobę, od poniedziałku do soboty, a w niedziele - od 13 do 20. Za przykładem...42
  • Giganty nowego świata15 gru 2006, 15:00Chiny, Indie i Brazylia wyzwały na pojedynek USA i Europę Zachodnią44
  • Przeprowadzka do Bukaresztu15 gru 2006, 15:00100 proc. zysku w dwa lata - tyle można zarobić, inwestując w nierucho-mości w Bułgarii i Rumunii54
  • Pluton egzekucyjny Gilowskiej15 gru 2006, 15:00Ministerstwo Finansów zlikwiduje sto tysięcy firm56
  • Friedman i łże-liberałowie15 gru 2006, 15:00Czy Zbigniew Ziobro został wyznawcą zmarłego właśnie Miltona Friedmana?58
  • Supersam15 gru 2006, 15:00 60
  • Samochód Roku 200715 gru 2006, 15:00W odbywającym się po raz 44. konkursie na samochód roku zwyciężył ford S-max. W jury zasiadało 58 dziennikarzy motoryzacyjnych z 22 europejskich krajów (w tym dwóch z Polski). Uroczyste wręczenie statuetki Car of the Year odbędzie się...60
  • Koci design15 gru 2006, 15:00Nie tylko ludzie doceniają oryginalne wzornictwo. Czworonogi też chcą się otaczać niebanalnie wyglądającymi przedmiotami użytku codziennego. Z takiego założenia wychodzi włoska firma Alessi, która może się poszczycić takimi ikonami...60
  • Śledzie są sexy15 gru 2006, 15:00Im węższy, tym lepszy. Przynajmniej jeśli chodzi o krawaty. W tym sezonie Versace czy Dior proponują nawet 4,5-centymetrowe "śledzie" z wełny, skóry i jedwabiu. Najdalej poszedł dom mody Givenchy - według niego, cała garderoba...60
  • Perfumy dla bezczelnych15 gru 2006, 15:00Hilary Swank jest twarzą nowego zapachu Guerlain - Insolence. Aktorka mówi, że zdecydowała się podpisać kontrakt, bo ulubionymi perfumami jej matki były Shalimar Guerlain. "Insolence" znaczy "bezczelność". Twórcy...60
  • Nigella pisze15 gru 2006, 15:00Trudno o drugą tak atrakcyjną gwiazdę kulinarną jak Nigella Lawson. I na nic zdadzą się jej tłumaczenia, że nigdy nie chciała zrobić ze swojego wyglądu atutu. "Nigella gryzie", pierwsza przetłumaczona na język polski...60
  • Szampan Jamesa Bonda15 gru 2006, 15:00Brut Special Cuvée, AOC champagne, Bollinger Importer: Centrum Wina, cena ok. 240 zł Wierność Bonda wobec szampańskiego domu Bollinger jest godna podziwu. "Casino Royale" to już dziesiąty film, w którym agent 007 raczy się...60
  • Dyktatura fryzjerów15 gru 2006, 15:00Pokaż swoją fryzurę, a powiem ci, kim jesteś62
  • Cała władza w ręce internautów15 gru 2006, 15:00Za trzy lata społecznościowy serwis internetowy MySpace będzie wart 15 mld dolarów68
  • Druga ziemia obiecana15 gru 2006, 15:00Apartamenty w dawnej fabryce Scheiblera zostały sprzedane dwa lata przed ukończeniem budowy72
  • Pazurem - Pisanka z historii15 gru 2006, 15:00Sienkiewicz to umiał tak nam pokolorować historię, że sto lat z hakiem nie możemy się po tym otrząsnąć76
  • Know-how15 gru 2006, 15:00Pożywna padlina Bakterie żyjące na dnie morza nie czekają biernie na nikomu niepotrzebne resztki, lecz walczą o pokarm z większymi zwierzętami. Wykorzystują broń chemiczną, produkując substancje o odstraszającym zapachu. Naukowcy z...78
  • Seks lunatyków15 gru 2006, 15:00Lunatycy dopuszczają się gwałtów i zabójstw, a po przebudzeniu niczego nie pamiętają80
  • Szampon dojrzałości15 gru 2006, 15:00Kosmetyki mogą zawierać substancje powodujące zaburzenia płciowe i przedwczesne dojrzewanie dzieci!84
  • Kosmos zbrojeń15 gru 2006, 15:00Tarcza antyrakietowa to pierwszy krok do budowy na orbicie systemów wojskowych - radarów i wyrzutni rakietowych86
  • Bez granic15 gru 2006, 15:00Korona bezpieczeństwa W koronie przyozdobionej 3 tys. diamentów, w eskorcie kawalerii i armatnich salw brytyjska królowa Elżbieta II przybyła do parlamentu, by wygłosić doroczną mowę tronową. Monarchini przedstawiła nowy program rządu...88
  • Podgląd patriotyczny15 gru 2006, 15:00Ponura utopia Orwella właśnie się materializuje w demokratycznych państwach Zachodu92
  • Lewa noga Putina15 gru 2006, 15:00Inżynieria polityczna Kremla tworzy partie wydmuszki, które zaczynają się wymykać spod kontroli98
  • Zwycięzca zawsze ma rację15 gru 2006, 15:00Ukraina rozdarta między prorosyjską strategią premiera Janukowycza a proeuropejskimi obietnicami prezydenta Juszczenki102
  • Mydlana opera władzy15 gru 2006, 15:00Pół roku bez rządu okazało się ozdrowieńcze dla czeskiej gospodarki104
  • Recenzor15 gru 2006, 15:00CD Robbie nabałaganił Siódmy krążek największej brytyjskiej gwiazdy pop to kolejny eksperyment. Poprzedni - "Intensive Care" - był artystyczną i komercyjną klapą. Nie pozostało więc nic innego, niż sięgnąć po sprawdzony...110
  • Niech żyje obciach!15 gru 2006, 15:00Polska muzyka pop nigdy nie miała się tak dobrze i dawno nie miała tak złej prasy. Ktoś się musi mylić - słuchacze albo krytycy114
  • Kod Leonarda15 gru 2006, 15:00Ojciec chrzestny poetyckiego nurtu współczesnej muzyki pop zdejmuje maskę118
  • Retroawangarda15 gru 2006, 15:00Nowi Dawni Mistrzowie wyprowadzają sztukę ze ślepej uliczki120
  • Wencel gordyjski - Miłość kontra idee15 gru 2006, 15:00Michel Houellebecq mimowolnie stał się grabarzem polskiej literatury122
  • Ueorgan Ludu15 gru 2006, 15:00Nr 47 (213) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 20 listopada 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza KOMISARZ ZAŚWIECIŁ PRZYKŁADEM W Warszawie w piątek zgasło światło. Jak ustalił poseł Jacek Kurski, awarię spowodowała PO w ramach kampanii...124
  • Wprost plus15 gru 2006, 15:00Szewach Weiss honoris causaProfesor Szewach Weiss, były ambasador Izraela w Warszawie, były przewodniczący Knesetu, komentator "Wprost", otrzyma tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego. - To dla mnie ogromny zaszczyt,...125