Plany teoretyczne nie zawsze stają się praktyczne

Plany teoretyczne nie zawsze stają się praktyczne

Dodano:   /  Zmieniono: 
Najwiekszym ryzykiem dla planu Morawieckiego jest efektywnosc administracji publicznej

Co jakiś czas w Polsce pojawia się plan i w zależności od tego, kto nad nim pracował, spotyka się albo z bezkrytycznym entuzjazmem, albo równie radykalną krytyką. Plan Morawieckiego należy do tej drugiej kategorii, choć był zaskoczeniem dla większości analityków ekonomicznych i komentatorów politycznych. Do pierwszej kategorii należały natomiast plany Hausnera i Boniego, więc zatrzymajmy się przy nich na chwilę. Przy planie Hausnera pracowała chyba większość profesury ekonomicznej w Polsce wspierana hojnym grantem od rządu japońskiego. Ukazały się liczne publikacje, odbyło wiele profesjonalnych dyskusji, wsparcie zapewniały firmy PR, budując wrażenie bezalternatywnej przyszłości – albo plan Hausnera, albo kryzys finansów publicznych i atak spekulacyjny na Polskę. Co zabawne, tym ostatnim straszyli polityków zaangażowani ekonomiści bankowi. Plan miał jednak istotną wadę dla każdego, kto choć trochę znał się na reformach makroekonomicznych – propozycje redukcji wydatków były mało wiarygodne, w przeciwieństwie do bardzo wiarygodnych pomysłów na podwyżki podatków i składek. Wystarczyło więc, że opozycja (wtedy PO) powiedziała „sprawdzam”, deklarując wsparcie redukcji wydatków w zamian za gwarancje Hausnera dla niezmienności stawek podatków i składek, a cały plan posypał się jak domek z kart. Wtedy nawet SLD odrzuciło w Sejmie projekt własnego ministra podwyżki składek na ZUS dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Plan Hausnera był zatem ekonomiczno-polityczną fikcją. Jeszcze lepszą PR-ową zagrywką był plan Boniego współfinansowany ze środków UE, który w ogóle nie zajmował się bieżącymi reformami z uwagi na ich polityczną kontrowersyjność i strategię „ciepłej wody w kranie”.

Wytyczał natomiast wizję na rok 2030, czyli od momentu jego publikacji na 21 lat do przodu. Współpraca ekspertów przy planie Boniego była równie szeroka jak u Hausnera, a spora część nazwisk nawet się powtarzała. Mamy więc chyba w Polsce grupę zawodowych planistów, choć wydawało się, że zawód ten wraz z upadkiem PRL odszedł w niepamięć. Oddając jednak obu planom merytoryczną uczciwość, wiele z postawionych w nich diagnoz było prawidłowych. Hausner prawidłowo diagnozował przyczyny permanentnie złej sytuacji w finansach publicznych, a Boni prawidłowo identyfikował negatywne trendy w dłuższym okresie, takie jak: zła sytuacja demograficzna i zmniejszające się zasoby pracy, niska konkurencyjność gospodarki i braki w rozwoju kapitału intelektualnego, zapóźnienia infrastrukturalne czy wreszcie brak sprawnego państwa.„Plan na rzecz odpowiedzialnego rozwoju”, nazywany planem Morawieckiego, w części diagnostycznej zawiera dość podobne wnioski jak plan Boniego, które zostały spięte w tezę o wpadnięciu Polski w pułapkę średniego dochodu. Również sama teza nie jest niczym nowym, skoro od kilku lat dyskutuje się o niej na świecie i w Polsce, choć może nie dotarło to jeszcze do wszystkich zwolenników zielonej wyspy i drugiego złotego wieku. O samej pułapce w przypadku Polski pisałem w felietonie w lutym br. („Pułapka średniego dochodu”) na podstawie raportu autorstwa Deloitte. O co więc chodzi z krytyką przez niektórych ekonomistów i analityków (pardon, ale polityków i dziennikarzy pomijam) planu Morawieckiego, skoro popierali plan Boniego? Odpowiem na to za chwilę. W części rekomendacyjnej planu Morawieckiego wymienionych zostało sześć filarów i powiązane z nimi cele oraz wskaźniki: (1) reindustrializacja, (2) rozwój innowacyjnych firm, (3) kapitał dla rozwoju, (4) ekspansja zagraniczna, (5) rozwój społeczny i regionalny oraz (6) sprawne państwo. Plan Morawieckiego opiera się na rozwoju finansowanym przez kapitał krajowy z uwagi na ryzyko dalszego zwiększania negatywnej międzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto. Kapitał krajowy pochodzić ma ze źródeł publicznych i prywatnych oraz unijnych, które plan sumuje do kwoty ponad biliona złotych. Jednocześnie plan przewiduje stymulowanie oszczędności krajowych i deklaruje utrzymanie deficytu sektora finansów publicznych „na poziomie poniżej 3 proc. PKB”. Plan proponuje nie tyle prymat firm krajowych nad zagranicznymi, ile wyrównanie warunków ich działalności, które mają doprowadzić do wzrostu wielkości firm z polskim kapitałem, zwłaszcza w obszarach uznawanych przez rząd za kluczowe dla gospodarki i różnych regionów kraju (w planie wymieniane są takie przykładowe obszary inwestycyjne). Plan przewiduje wiele działań deregulacyjnych dla sektora prywatnego i zwiększających efektywność działania sektora publicznego. Przy planie Morawieckiego nie pracowały tabuny analityków teoretyków, a jego autor jest menedżerem i praktykiem, który realizował się w biznesie, zanim nie przeszedł do sektora publicznego, choć dotychczas w polskiej praktyce obowiązywał raczej odwrotny kierunek.

Plan koncentruje się głównie na mikroekonomii i zarządzaniu zasobami w horyzoncie działań do roku 2020, a więc tylko do końca kadencji obecnego parlamentu. Co bardzo istotne, wicepremierowi Morawieckiemu nie podlega Ministerstwo Finansów, a więc nie zajmuje się on sektorem finansów publicznych, ergo nie jest partnerem do dyskusji z makroekonomistami, jakkolwiek bardzo by oni tego pragnęli. Największym ryzykiem dla planu Morawieckiego nie jest jednak agresywna krytyka, ale założenie efektywności działań po stronie administracji publicznej, która nie jest zdolna do posługiwania się miękkimi instrumentami polityki ekonomicznej oraz horyzontalnej współpracy nad złożonymi politykami sektorowymi. Pierwszym praktycznym krokiem planu Morawieckiego jest konsolidacja instytucji publicznych (m.in. KUKE, BGK, PARP, PAIiIZ, ARP, PIR) w Polski Fundusz Rozwoju, który łączy funkcje banku inwestycyjnego i agencji rozwoju. Jeśli przebiegnie ona sprawnie, to zacznie się realizacja konkretnych projektów. Wtedy też dowiemy się, czy plan Morawieckiego powtórzy historię teoretycznych planów Hausnera i Boniego, czy podobnie jak plan Balcerowicza będzie zrealizowany w praktyce z korzyścią dla gospodarki.

Więcej możesz przeczytać w 23/2016 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2016 (1739)

  • Dwie Europy5 cze 2016, 20:00Na pozór nic bardziej absurdalnego niż spór o być albo nie być w Unii Europejskiej. Rząd powtarza, że miejsce Polski jest w Europie a opozycja, że nie pozwoli na wyjście z Europy. Niby mówią to samo, a dzieli ich wszystko. Dwie diametralnie różne...3
  • Wykształcony jak Polak5 cze 2016, 20:00Polska wykonała edukacyjny skok. W ciągu kilkunastu lat odsetek osób w wieku 25-34 lata z wyższym wykształceniem się potroił. W 2000 r. dyplomem wyższej uczelni mogło pochwalić się 14 proc. osób w tej grupie wiekowej, w 2014 r. już 42...8
  • PiS chce zmieniać ordynację, politycy Kukiz’15 się sprzeciwiają5 cze 2016, 20:00Będziemy zmieniali system wyborczy w dwóch turach. Najpierw zajmiemy się przejrzystością głosowania w lokalach wyborczych. A w drugiej turze wprowadzimy do Sejmu projekt o ordynacji mieszanej – mówi osoba z otoczenia Jarosława Kaczyńskiego10
  • Trzecia ręka pierwszej damy i inne mroczne zagadki5 cze 2016, 20:00Zdarzyło się jutro14
  • Chybotliwa platforma5 cze 2016, 20:00Klub Platformy Obywatelskiej. Grzegorz Schetyna zaczyna przemawiać: – Chcecie koalicji z KOD? To połowy z was nie będzie. Bo połowę jedynek na listach oddamy Kijowskiemu i jego ludziom. Ten argument przekonał większość zgromadzonych na...17
  • Nie ma pęknięcia między KOD a PO5 cze 2016, 20:00Różnica między KOD a działaczami partyjnymi jest taka, że zabiegają o poparcie, a my nie musimy tego robić - mówi "Wprost" Mateusz Kijowski, lider KOD.19
  • Radziwiłł na białym froncie6 cze 2016, 15:22Po sześciu miesiącach kierowania Ministerstwem Zdrowia Konstanty Radziwiłł nie może się pochwalić szczególnymi osiągnięciami. Mało tego, coraz więcej problemów wali mu się na głowę. Ten najbardziej palący to strajkujące pielęgniarki z Centrum...20
  • Ile zarabia pielęgniarka5 cze 2016, 20:00Niebotyczne zarobki pielęgniarek, o których mówi minister zdrowia, nie są w Polsce możliwe, nawet w szpitalach prywatnych. Ale i tak pracodawców prywatnych i publicznych dzieli ogromna przepaść.23
  • Gawronik może się wywinąć5 cze 2016, 20:00Najważniejszy świadek prokuratury, któremu Aleksander Gawronik miał opisywać szczegóły torturowania i zamordowania dziennikarza Jarosława Ziętary, zniknął z Polski. Z ustaleń „Wprost” wynika, że uciekł za granicę, ponieważ obawiał się zemsty...26
  • Polacy chcą Matki5 cze 2016, 20:00W poprzednim „Wprost” przeczytałem znakomity felieton p. Tomasza Pułróla, świetny wywiad z p. Robertem Gwiazdowskim, całkiem niezły ze mną (redagował go komputer; zwrot „Ateny, I Rzeczpospolita” został dwakroć przerobiony na „Ateny i...29
  • Doniesienia po audycie5 cze 2016, 20:00Niegospodarność i marnotrawstwo – tak ministrowie PiS określili rządy poprzedników, prezentując w Sejmie audyt. Zapowiedzieli też lawinę doniesień do prokuratury. Tymczasem, jak ustalił tygodnik „Wprost”, większość ministrów zrezygnowała z...30
  • Być jak Robert Lewandowski5 cze 2016, 20:00Polscy spece od piłki nożnej wypościli go z rak, bo talent obecnego króla strzelców Bundesligi przerósł ich wyobraźnię.34
  • "Robert to wyspa, wokół której inni piłkarze tylko krążą"11 cze 2016, 19:22Polscy spece od piłki nożnej wypuścili go z rak, bo talent obecnego króla strzelców Bundesligi przeródł ich wyobrażenia34
  • Mamy gen zwycięzców5 cze 2016, 20:00Wiele osób upatruje w nas czarnego konia turnieju. I ja też wierzę, że możemy zaskoczyć wielu kibiców – mówi Kamil Grosicki, piłkarz reprezentacji Polski.38
  • Kamil Grosicki: Wielu upatruje w Polakach czarnego konia turnieju12 cze 2016, 9:16- Wiele osob upatruje nas czarnego konia turnieju. i ja też wierzę, że możemy zaskoczyć wielu kibiców - powiedział Kamil Grosicki, reprezentant Polski.38
  • Gorąca piłka – młode drużyny5 cze 2016, 20:00Polscy kibicie wierzą, że w finale zagrają biało-czerwoni. Do grupy faworytów zalicza się jednak raczej Francuzów, Niemców czy Hiszpanów. Nas interesują jeszcze grupowi rywale – Ukraina i Irlandia Północna.40
  • Song o piłce5 cze 2016, 20:00Euro 2016 lada dzień, a żadna piosenka nie podrywa polskich piłkarzy do boju. Czy możliwe są jeszcze melodie podrywające całe stadiony?42
  • Miliarder z wizją światowych targów w Warszawie5 cze 2016, 20:00Targi zawsze były instrumentem dla rozwoju gospodarki i stawały się impulsem do osiedlania się wokół nich rzemieślników, kupców, usługodawców. A to budowało miasta. Pierwsze polskie targi odbyły się w Warszawie w 1821 r.44
  • Pomoc dla młodych5 cze 2016, 20:00Bezrobocie wśród młodych osób to problem nie tylko ekonomiczny, ale przede wszystkim społeczny. W jego rozwiązaniu mogą pomóc specjalne programy finansowane z Funduszy Europejskich.45
  • Prostytucja po męsku5 cze 2016, 20:00Układ wydawał mu się idealny – seks z zadbanymi kobietami, z którymi nawet bez zapłaty chętnie poszedłby do łóżka, a w nagrodę niemałe pieniądze i pobyty w drogich hotelach. Ale za ten pozornie piękny świat zapłacił wysoką cenę. Zaczął ćpać – mówi...46
  • Siedem kroków do wyjścia z długów5 cze 2016, 20:00Jak wyjść z psychologicznej pułapki zadłużenia? Eksperci nie kryją: to długa i trudna droga, ale nikt za nas jej nie pokona.50
  • Rząd podstawia nogę polskim firmom5 cze 2016, 20:00Blisko 800 tys. Ukraińców ratuje polskie firmy, zapewniając stałą siłę roboczą. Resort rodziny i pracy chce od stycznia 2017 r. ograniczyć te zezwolenia, wierząc, że miejsce Ukraińców zajmą Polacy. Ale pewniejsze jest, że pracę stracą jedni i...52
  • Mniej pielgrzymów5 cze 2016, 20:00Dwukrotnie, gdy pracowałam w „Rzeczpospolitej”, relacjonowałam Światowe Dni Młodzieży. Po raz pierwszy, kiedy odbywały się w 1991 r. w Częstochowie, i drugi raz – w Kolonii w 2005 r. Te dwa spotkania różniło wiele Nie tylko osoba papieża: w...55
  • Jak się ogrywa Gazprom?5 cze 2016, 20:00Za kilka lat po raz pierwszy w historii będziemy mogli powiedzieć Rosjanom: ,,Do swidania!”. W 2022 r. Polska może urwać się z gazowej smyczy Gazpromu.58
  • Plany teoretyczne nie zawsze stają się praktyczne5 cze 2016, 20:00Najwiekszym ryzykiem dla planu Morawieckiego jest efektywnosc administracji publicznej62
  • Skok na kasę czy krok w dobrym kierunku5 cze 2016, 20:00Rząd chce stworzyć jeden duży fundusz emerytalny, do którego przeniesione zostałyby aktywa wszystkich 12 OFE. Fundusz – jak wynika z nieoficjalnych informacji – byłby pod zarządem instytucji kontrolowanej przez Skarb Państwa. Zapytaliśmy dwójki...64
  • Churchill z plastiku5 cze 2016, 20:00Hossa Bessa66
  • Francuska choroba5 cze 2016, 20:00Na kilka dni przed rozpoczęciem Euro 2016 postkomunistyczne związki zawodowe wywołały we Francji chaos, który sparaliżował kraj68
  • Trump – ostatnia nadzieja Putina5 cze 2016, 20:00Nie da się już zaklinać rzeczywistości twierdzeniem, że Trump nie ma szans na elekcję. W USA kandydat republikanów jest faworytem, i to właśnie na niego stawiają Rosjanie.71
  • Lewoskrętni5 cze 2016, 20:00Europa zmaga się z prawicowym populizmem, a tymczasem na Półwyspie Iberyjskim wyborcy ukochali sobie lewicę w jej najbardziej radykalnych odmianach.74
  • Co dają nam grzyby?5 cze 2016, 20:00Grzyby w polskiej kuchni goszczą od wieków – dodają niepowtarzalnego smaku każdej potrawie. Ale czy smak to jedyna ich wartość?77
  • Magia i miecze na wielkim ekranie5 cze 2016, 20:00Od premiery „Władcy pierścieni” mijają kolejne lata i jak dotąd żadna produkcja fantasy nie potrafiła swym rozmachem i treścią dorównać wizji Petera Jacksona. Czy „Warcraft: Początek” wreszcie to zmieni?78
  • Diabelskie akordy ludzkiego mózgu5 cze 2016, 20:00Choroba czy uraz może nas zmienić w sposób diametralny. Ludzie, którzy mieli wypadki samochodowe albo doznali poważnych kontuzji, mają tak poważne uszkodzenia mózgu, że stają się innymi ludźmi – mówi „Wprost” Tess Gerritsen, najpopularniejsza na...81
  • Bitwa bitew i jej ciąg dalszy5 cze 2016, 20:00Verdun to symbol bezsensownej rzezi, w której setki tysięcy ludzi cierpiały z powodu fatalnego dowodzenia i przeświadczenia o własnej potędze. Czy dziś przywódcy UE nie powielają tamtych błędów?84
  • Bułgarska fatamorgana5 cze 2016, 20:00Chłopak z łódzkich Bałut niespodziewanie nawet dla siebie wszedł w międzynarodową mafię.87
  • Umrzeć na Marsie5 cze 2016, 20:00Już za dwa lata na Czerwoną Planetę poleci pierwszy prywatny statek kosmiczny.90
  • Wariat i butelka z kwasem5 cze 2016, 20:00Krivoklat” to opowieść o człowieku, którego cała Europa, a szczególnie rodzinna Austria, zna jako „kwasowego wandala”92
  • McCartney wybiera z McCartneya5 cze 2016, 20:00Wydanie antologii własnej twórczości łatwe nie jest. Zwłaszcza w przypadku artysty, którego solowa kariera (niewątpliwie imponująca – kilkadziesiąt płyt, nieskończenie wiele przebojów i wręcz ikoniczny status) i tak nigdy nie dogoni...93
  • SUV też może wcisnąć w fotel5 cze 2016, 20:00Jezdzacy komputer, czyli jeden z najnowoczesniejszych samochodów na rynku96
  • Na początku było zdjęcie5 cze 2016, 20:00Na tak nasyconym rynku, jakim jest rynek smartfonów, naprawde trudno cos wymyslic, by zaskoczyc konsumenta97
  • Gra w wyższej lidze5 cze 2016, 20:00Deklaracja Naimskiego oznacza zerwanie jednego z ostatnich wiezów kolonialnych miedzy Moskwą i Warszawą98