Lewoskrętni

Lewoskrętni

Europa zmaga się z prawicowym populizmem, a tymczasem na Półwyspie Iberyjskim wyborcy ukochali sobie lewicę w jej najbardziej radykalnych odmianach.

Europa zmaga się z prawicowym populizmem, a tymczasem na Półwyspie Iberyjskim wyborcy ukochali sobie lewicę w jej najbardziej radykalnych odmianach.

Emocje, które targają dziś mieszkańcami Europy, zdają się omijać Hiszpanię i Portugalię. Niemcy wychodzą na ulice, żeby protestować przeciwko polityce imigracyjnej kanclerz Angeli Merkel, Brytyjczycy zastanawiają się, czy opuścić zbiurokratyzowaną Unię Europejską, ale za Pirenejami nie chwytają eurosceptyczne hasła. I choć te dwa sąsiadujące ze sobą narody otwarcie się nie lubią, to polityką rządzą tam podobne zasady. Większość Hiszpanów i Portugalczyków ma serca po lewej stronie.

Podemos rośnie. Podczas gdy w całej Europie z powodu presji wywołanej kryzysem liberalizuje się prawo pracy, Portugalczycy przymierzają się na poważnie do skrócenia tygodnia pracy z 40 do 35 godzin. Ma to co prawda obowiązywać tylko w administracji państwowej, ale w parlamencie pojawiła się już propozycja Zielonych (na razie odrzucona), żeby taką samą zasadę wprowadzić w sektorze prywatnym. Portugalczycy planują też złagodzenie cięć budżetowych, wprowadzonych przez poprzedni rząd w zamian za pakiet pomocowy z UE, który wyciągnął z opresji gospodarkę, porównywaną często do bankrutującej Grecji. Nie bez przyczyny zresztą, bo rozrzutność kolejnych dwóch rządów socjalisty José Socratesa była legendarna. Portugalczycy idą też pod prąd w kwestiach światopoglądowych. Gdy większość Europy w mniej lub bardziej zawoalowany sposób stara się pozbyć imigrantów, oni organizują prywatne konwoje, którymi przewożą z Niemiec imigrantów do siebie. W mainstreamowych mediach próżno też szukać jakichś większych sporów na temat konfliktu z islamem. Plany budowy meczetu na placu Mouraria w centrum Lizbony nikogo nie bulwersują. Podobna atmosfera panuje w Hiszpanii, mimo że szaleje tam bezrobocie, będące pożywką dla populistów. Jednak zmęczeni kryzysem Hiszpanie autentycznie boją się krążącej po Europie plagi eurosceptycyzmu i populizmu. Na Półwyspie Iberyjskim wszystko jest na odwrót. Prawica kojarzy się tam większości wyborców z zagrożeniem, a lewica ze stabilizacją. W Portugalii wielobarwna koalicja lewicy, łącznie z autentycznymi komunistami, zadomowiła się na dobre u steru władzy. W Hiszpanii wszystko może się jeszcze zdarzyć. 26 czerwca odbędą się tam przyspieszone wybory, ponieważ po ubiegłorocznych, będących generalnie sukcesem różnych partii lewicowych, żadnej z nich nie udało się sformować rządu. Teraz może się to zmienić, bo według najnowszych sondaży, opublikowanych przez dziennik „El Mundo”, wschodząca gwiazda hiszpańskiej lewicy, partia Podemos, w sojuszu wyborczym z komunistami ze Zjednoczonej Lewicy (IU), staje się na kilka tygodni przed nowymi wyborami drugą siłą polityczną i wyprzedza mainstreamową Hiszpańską Socjalistyczną Partię Robotniczą (PSOE), która zawsze dotąd rządziła na zmianę z prawicową Partią Ludową (PP).

Barwy kampanii

Kampania przed przyspieszonymi wyborami przebiega pod znakiem wzajemnych oskarżeń o zablokowanie sformowania rządu. Francisco de Borja Lasheras, szef biura European Council on Foreign Relations (ECFR) w Madrycie, uważa, że rosnącej w sondażach Podemos od początku nie zależało na dogadaniu się z socjalistami i na stworzeniu szerokiej lewicowej koalicji na wzór tej portugalskiej. – Podemos zamierza zastąpić, albo wręcz zniszczyć PSOE, trochę według greckiego scenariusza, gdzie Syriza zastąpiła socjalistów – tłumaczy Borja. – Dlatego też Podemos starała się zablokować sojusz liberałów z nowej partii centrowej Ciudadanos z socjalistami. Żeby osiągnąć ten cel, głosowała nawet ręka w rękę z prawicową PP. Polityczna rewolucja na Półwyspie Iberyjskim zaczęła się w ubiegłym roku. W kolejnych wyborach w Portugalii i Hiszpanii wygrały partie prawicowe. Okazały się jednak za słabe, żeby sformować rząd. W Portugalii socjaliści skrzyknęli rozbitą dotąd lewicę i sformowali koalicję, grupującą egzotyczne ugrupowania, które w innych krajach Europy zmiótł upadek muru berlińskiego.

Co może Podemos

W Hiszpanii socjaliści z PSOE nie powtórzyli tego sukcesu. Próby dogadania się z nową lewicą Podemos i nowym centrowym ugrupowaniem Ciudadanos i odsunięcia od władzy konserwatystów spaliły na panewce. Jak mówi Borja, wszystkie cztery partie skutecznie się wzajemnie blokowały i dlatego od grudnia Hiszpania nie ma nowego rządu, tylko tymczasowy z premierem Marianem Rajoyem. W maju król podpisał dekret rozwiązujący parlament i wyznaczył wybory na 26 czerwca. Według Borji niewiele się od grudnia zmieniło i największe partie nadal blokują powyborcze koalicje. – Sporo będzie zależało od tego, czy Podemos w sojuszu z komunistami rzeczywiście prześcignie PSOE przy urnach – przekonuje Borja. Na razie blokada trwa. Lider Ciudadanos, 36-letni charyzmatyczny Albert Rivera, przyznał w wywiadzie z „El Periódico”, że sojusz jego partii z PP jest tak samo mało możliwy dziś, jak po grudniowych wyborach. A gdyby po wyborach powstała wielka koalicja starych partii PP i PSOE, Ciudadanos pozostanie w opozycji, bo nie chce się zgodzić na to, żeby premier Rajoy zamiótł w ten sposób pod dywan sprawę korupcji we własnej partii. W kwietniu wyciekły bowiem daane z firmy Mossack Fonseca w Panamie, która pomagała biznesmenom i politykom w praniu brudnych pieniędzy w rajach podatkowych. Na jej liście znalazło się nazwisko ministra przemysłu w tymczasowym rządzie Rajoya. Opozycja rzuciła się premierowi do gardła i oskarżyła go o korupcję. Pablo Iglesias, lider lewicowej Podemos, nazwał gabinet Rajoya „rządem wstydu”. Wszystko to powoduje, że typowej dla Hiszpanii wymiany władzy między PP Rajoya a PSOE nie będzie. Już ubiegłego roku obie partie otrzymały w sumie tylko 50 proc. głosów, podczas gdy wcześniej zazwyczaj dostawały razem co najmniej 80 proc., bo do gry weszły wtedy: Podemos (60 mandatów z 20,66 proc. głosów) i Ciudadanos (13,93 proc. i 40 mandatów). Najnowsze sondaże wróżą PP zachowanie albo tylko nieznaczne polepszenie wyniku z grudnia. To o tej zmianie pisał w ubiegłym roku José Torreblanca, profesor politologii i szef działu opinii lewicowego dziennika „El País”, wieszcząc koniec starego systemu. Tylko czy pojawienie się Podemos i Ciudadanos coś naprawdę zmienia w hiszpańskiej polityce? Są tacy, którzy twierdzą, że wszystkie cztery partie, dwie stare i dwie nowe, które na pewno znajdą się w nowym parlamencie, niewiele się od siebie różnią. Takiego zdania jest Pio Moa, autor m.in. „Mitów wojny domowej” i znany historyk, który został wyklęty przez mainstreamowe media w Hiszpanii. Moa wrzuca PP, PSOE, Podemos i Ciudadanos do jednego, lewicowego worka: „Wszystkie są za aborcją, promują ideologię gender, systemowo wspierają separatystów z ETA, fałszują historię [chodzi o ustawę o pamięci historycznej, wprowadzoną przez byłego socjalistycznego premiera José Zapatero], są gotowe zrzec się suwerenności i pozwolić, by Hiszpanią rządziła biurokracja z Brukseli, żadnej z tych partii nie obchodzi los Gibraltaru, wreszcie wszystkie te partie są głęboko antychrześcijańskie i laickie”. Moa w liście otwartym do premiera Mariana Rajoya, opublikowanym na krótko przed grudniowymi wyborami na autorskim blogu pisarza, pyta ówczesnego premiera, czym różni się jego polityka od tego, co robili były przywódca socjalistów José Zapatero i obecny, Pedro Sánchez? Na tak postawione pytanie próbuje odpowiedzieć Francisco de Borja Lasheras, szef biura European Council on Foreign Relations (ECFR) w Madrycie. – Prawica w Hiszpanii nie koncentruje się, tak jak np. partia Kaczyńskiego, na trudnych kwestiach światopoglądowych, choćby na aborcji – tłumaczy Borja. – Mimo że część prawicowych polityków lobbuje za takimi zmianami, większość przekonała się, że to się PP nie opłaca, co nie oznacza, że partia ta stała się ugrupowaniem lewicowym.

Iberyjski komunizm

Rząd Rajoya rzeczywiście próbował zaostrzyć ustawę aborcyjną i dopuścić przerywanie ciąży tylko w przypadku gwałtu i zagrożenia życia kobiety. Napotkał jednak na tak duży opór, że minister odpowiedzialny za zmiany zrezygnował ze stanowiska. Podobnie było zresztą w Portugalii, gdzie od lat dozwolona jest aborcja w pierwszych dziesięciu tygodniach ciąży. Temat aborcji w ogóle nie wszedł do agendy ubiegłorocznych wyborów. Teraz na konserwatywne zmiany są jeszcze mniejsze szanse, bo krajem rządzi konglomerat wszelkiej maści socjalistów, marksistów, maoistów, a nawet trockistów, którzy przechwycili władzę, mimo że to prawica wygrała wybory. W Hiszpanii lewica ma się podobnie. Dość wspomnieć, że lider Podemos już jako nastolatek działał w komunistycznej młodzieżówce, a ideologiem partii jest Juan Carlos Monedero, lewicujący politolog z madryckiego Universidad Complutense, przeciwnik finansjery i kapitalistów, którego podejrzewa się o kontakty z lewicowym wenezuelskim reżimem. Z kolei komunistyczny sojusznik Podemos w obecnych wyborach, występujący pod nazwą Zjednoczonej Lewicy (po hiszp. Izquierda Unida), to ugrupowanie powstałe na fali protestów z 1986 r. przeciwko wejściu Hiszpanii do NATO. Nawet w wyborczym programie hiszpańskiej prawicy (PP) brakuje jakichkolwiek prawicowych postulatów, choćby w sferze gospodarki. Borja tłumaczy to tym, że Hiszpania już od dawna nie jest specjalnie konserwatywnym krajem. – W Hiszpanii nie zdobędzie się większości głosów antygejowskimi i antyaborcyjnymi hasłami. Już w 2005 r. przyjęliśmy ustawę o małżeństwach homoseksualnych – podkreśla Borja. – Obecnie Hiszpanie, choć w zasadzie centrowi, skłaniają się ku lewicy.

Okładka tygodnika WPROST: 23/2016
Więcej możesz przeczytać w 23/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2016 (1739)

  • Dwie Europy 5 cze 2016, 20:00 Na pozór nic bardziej absurdalnego niż spór o być albo nie być w Unii Europejskiej. Rząd powtarza, że miejsce Polski jest w Europie a opozycja, że nie pozwoli na wyjście z Europy. Niby mówią to samo, a dzieli ich wszystko. Dwie diametralnie różne postawy, różne rozumienie... 3
  • Wykształcony jak Polak 5 cze 2016, 20:00 Polska wykonała edukacyjny skok. W ciągu kilkunastu lat odsetek osób w wieku 25-34 lata z wyższym wykształceniem się potroił. W 2000 r. dyplomem wyższej uczelni mogło pochwalić się 14 proc. osób w tej grupie wiekowej, w 2014 r. już 42... 8
  • PiS chce zmieniać ordynację, politycy Kukiz’15 się sprzeciwiają 5 cze 2016, 20:00 Będziemy zmieniali system wyborczy w dwóch turach. Najpierw zajmiemy się przejrzystością głosowania w lokalach wyborczych. A w drugiej turze wprowadzimy do Sejmu projekt o ordynacji mieszanej – mówi osoba z otoczenia Jarosława Kaczyńskiego 10
  • Trzecia ręka pierwszej damy i inne mroczne zagadki 5 cze 2016, 20:00 Zdarzyło się jutro 14
  • Chybotliwa platforma 5 cze 2016, 20:00 Klub Platformy Obywatelskiej. Grzegorz Schetyna zaczyna przemawiać: – Chcecie koalicji z KOD? To połowy z was nie będzie. Bo połowę jedynek na listach oddamy Kijowskiemu i jego ludziom. Ten argument przekonał większość zgromadzonych na... 17
  • Nie ma pęknięcia między KOD a PO 5 cze 2016, 20:00 Różnica między KOD a działaczami partyjnymi jest taka, że zabiegają o poparcie, a my nie musimy tego robić - mówi "Wprost" Mateusz Kijowski, lider KOD. 19
  • Radziwiłł na białym froncie 6 cze 2016, 15:22 Po sześciu miesiącach kierowania Ministerstwem Zdrowia Konstanty Radziwiłł nie może się pochwalić szczególnymi osiągnięciami. Mało tego, coraz więcej problemów wali mu się na głowę. Ten najbardziej palący to strajkujące pielęgniarki z Centrum Zdrowia Dziecka. A nic tak nie... 20
  • Ile zarabia pielęgniarka 5 cze 2016, 20:00 Niebotyczne zarobki pielęgniarek, o których mówi minister zdrowia, nie są w Polsce możliwe, nawet w szpitalach prywatnych. Ale i tak pracodawców prywatnych i publicznych dzieli ogromna przepaść. 23
  • Gawronik może się wywinąć 5 cze 2016, 20:00 Najważniejszy świadek prokuratury, któremu Aleksander Gawronik miał opisywać szczegóły torturowania i zamordowania dziennikarza Jarosława Ziętary, zniknął z Polski. Z ustaleń „Wprost” wynika, że uciekł za granicę, ponieważ obawiał się zemsty gangsterów. O jego bezpieczeństwo... 26
  • Polacy chcą Matki 5 cze 2016, 20:00 W poprzednim „Wprost” przeczytałem znakomity felieton p. Tomasza Pułróla, świetny wywiad z p. Robertem Gwiazdowskim, całkiem niezły ze mną (redagował go komputer; zwrot „Ateny, I Rzeczpospolita” został dwakroć przerobiony na „Ateny i Rzeczpospolita”...) – i dwa wywiady p.... 29
  • Doniesienia po audycie 5 cze 2016, 20:00 Niegospodarność i marnotrawstwo – tak ministrowie PiS określili rządy poprzedników, prezentując w Sejmie audyt. Zapowiedzieli też lawinę doniesień do prokuratury. Tymczasem, jak ustalił tygodnik „Wprost”, większość ministrów zrezygnowała z wysyłania takich wniosków. Te zaś,... 30
  • Być jak Robert Lewandowski 5 cze 2016, 20:00 Polscy spece od piłki nożnej wypościli go z rak, bo talent obecnego króla strzelców Bundesligi przerósł ich wyobraźnię. 34
  • "Robert to wyspa, wokół której inni piłkarze tylko krążą" 11 cze 2016, 19:22 Polscy spece od piłki nożnej wypuścili go z rak, bo talent obecnego króla strzelców Bundesligi przeródł ich wyobrażenia 34
  • Mamy gen zwycięzców 5 cze 2016, 20:00 Wiele osób upatruje w nas czarnego konia turnieju. I ja też wierzę, że możemy zaskoczyć wielu kibiców – mówi Kamil Grosicki, piłkarz reprezentacji Polski. 38
  • Kamil Grosicki: Wielu upatruje w Polakach czarnego konia turnieju 12 cze 2016, 9:16 - Wiele osob upatruje nas czarnego konia turnieju. i ja też wierzę, że możemy zaskoczyć wielu kibiców - powiedział Kamil Grosicki, reprezentant Polski. 38
  • Gorąca piłka – młode drużyny 5 cze 2016, 20:00 Polscy kibicie wierzą, że w finale zagrają biało-czerwoni. Do grupy faworytów zalicza się jednak raczej Francuzów, Niemców czy Hiszpanów. Nas interesują jeszcze grupowi rywale – Ukraina i Irlandia Północna. 40
  • Song o piłce 5 cze 2016, 20:00 Euro 2016 lada dzień, a żadna piosenka nie podrywa polskich piłkarzy do boju. Czy możliwe są jeszcze melodie podrywające całe stadiony? 42
  • Miliarder z wizją światowych targów w Warszawie 5 cze 2016, 20:00 Targi zawsze były instrumentem dla rozwoju gospodarki i stawały się impulsem do osiedlania się wokół nich rzemieślników, kupców, usługodawców. A to budowało miasta. Pierwsze polskie targi odbyły się w Warszawie w 1821 r. 44
  • Pomoc dla młodych 5 cze 2016, 20:00 Bezrobocie wśród młodych osób to problem nie tylko ekonomiczny, ale przede wszystkim społeczny. W jego rozwiązaniu mogą pomóc specjalne programy finansowane z Funduszy Europejskich. 45
  • Prostytucja po męsku 5 cze 2016, 20:00 Układ wydawał mu się idealny – seks z zadbanymi kobietami, z którymi nawet bez zapłaty chętnie poszedłby do łóżka, a w nagrodę niemałe pieniądze i pobyty w drogich hotelach. Ale za ten pozornie piękny świat zapłacił wysoką cenę. Zaczął ćpać – mówi „Wprost” Michał Pozdał,... 46
  • Siedem kroków do wyjścia z długów 5 cze 2016, 20:00 Jak wyjść z psychologicznej pułapki zadłużenia? Eksperci nie kryją: to długa i trudna droga, ale nikt za nas jej nie pokona. 50
  • Rząd podstawia nogę polskim firmom 5 cze 2016, 20:00 Blisko 800 tys. Ukraińców ratuje polskie firmy, zapewniając stałą siłę roboczą. Resort rodziny i pracy chce od stycznia 2017 r. ograniczyć te zezwolenia, wierząc, że miejsce Ukraińców zajmą Polacy. Ale pewniejsze jest, że pracę stracą jedni i drudzy. Na temat projektu w... 52
  • Mniej pielgrzymów 5 cze 2016, 20:00 Dwukrotnie, gdy pracowałam w „Rzeczpospolitej”, relacjonowałam Światowe Dni Młodzieży. Po raz pierwszy, kiedy odbywały się w 1991 r. w Częstochowie, i drugi raz – w Kolonii w 2005 r. Te dwa spotkania różniło wiele Nie tylko osoba papieża: w Częstochowie był pełen energi Jan... 55
  • Jak się ogrywa Gazprom? 5 cze 2016, 20:00 Za kilka lat po raz pierwszy w historii będziemy mogli powiedzieć Rosjanom: ,,Do swidania!”. W 2022 r. Polska może urwać się z gazowej smyczy Gazpromu. 58
  • Plany teoretyczne nie zawsze stają się praktyczne 5 cze 2016, 20:00 Najwiekszym ryzykiem dla planu Morawieckiego jest efektywnosc administracji publicznej 62
  • Skok na kasę czy krok w dobrym kierunku 5 cze 2016, 20:00 Rząd chce stworzyć jeden duży fundusz emerytalny, do którego przeniesione zostałyby aktywa wszystkich 12 OFE. Fundusz – jak wynika z nieoficjalnych informacji – byłby pod zarządem instytucji kontrolowanej przez Skarb Państwa. Zapytaliśmy dwójki ekonomistów, co sądzą o tym... 64
  • Churchill z plastiku 5 cze 2016, 20:00 Hossa Bessa 66
  • Francuska choroba 5 cze 2016, 20:00 Na kilka dni przed rozpoczęciem Euro 2016 postkomunistyczne związki zawodowe wywołały we Francji chaos, który sparaliżował kraj 68
  • Trump – ostatnia nadzieja Putina 5 cze 2016, 20:00 Nie da się już zaklinać rzeczywistości twierdzeniem, że Trump nie ma szans na elekcję. W USA kandydat republikanów jest faworytem, i to właśnie na niego stawiają Rosjanie. 71
  • Lewoskrętni 5 cze 2016, 20:00 Europa zmaga się z prawicowym populizmem, a tymczasem na Półwyspie Iberyjskim wyborcy ukochali sobie lewicę w jej najbardziej radykalnych odmianach. 74
  • Co dają nam grzyby? 5 cze 2016, 20:00 Grzyby w polskiej kuchni goszczą od wieków – dodają niepowtarzalnego smaku każdej potrawie. Ale czy smak to jedyna ich wartość? 77
  • Magia i miecze na wielkim ekranie 5 cze 2016, 20:00 Od premiery „Władcy pierścieni” mijają kolejne lata i jak dotąd żadna produkcja fantasy nie potrafiła swym rozmachem i treścią dorównać wizji Petera Jacksona. Czy „Warcraft: Początek” wreszcie to zmieni? 78
  • Diabelskie akordy ludzkiego mózgu 5 cze 2016, 20:00 Choroba czy uraz może nas zmienić w sposób diametralny. Ludzie, którzy mieli wypadki samochodowe albo doznali poważnych kontuzji, mają tak poważne uszkodzenia mózgu, że stają się innymi ludźmi – mówi „Wprost” Tess Gerritsen, najpopularniejsza na świecie autorka thrillerów... 81
  • Bitwa bitew i jej ciąg dalszy 5 cze 2016, 20:00 Verdun to symbol bezsensownej rzezi, w której setki tysięcy ludzi cierpiały z powodu fatalnego dowodzenia i przeświadczenia o własnej potędze. Czy dziś przywódcy UE nie powielają tamtych błędów? 84
  • Bułgarska fatamorgana 5 cze 2016, 20:00 Chłopak z łódzkich Bałut niespodziewanie nawet dla siebie wszedł w międzynarodową mafię. 87
  • Umrzeć na Marsie 5 cze 2016, 20:00 Już za dwa lata na Czerwoną Planetę poleci pierwszy prywatny statek kosmiczny. 90
  • Wariat i butelka z kwasem 5 cze 2016, 20:00 Krivoklat” to opowieść o człowieku, którego cała Europa, a szczególnie rodzinna Austria, zna jako „kwasowego wandala” 92
  • McCartney wybiera z McCartneya 5 cze 2016, 20:00 Wydanie antologii własnej twórczości łatwe nie jest. Zwłaszcza w przypadku artysty, którego solowa kariera (niewątpliwie imponująca – kilkadziesiąt płyt, nieskończenie wiele przebojów i wręcz ikoniczny status) i tak nigdy nie dogoni... 93
  • SUV też może wcisnąć w fotel 5 cze 2016, 20:00 Jezdzacy komputer, czyli jeden z najnowoczesniejszych samochodów na rynku 96
  • Na początku było zdjęcie 5 cze 2016, 20:00 Na tak nasyconym rynku, jakim jest rynek smartfonów, naprawde trudno cos wymyslic, by zaskoczyc konsumenta 97
  • Gra w wyższej lidze 5 cze 2016, 20:00 Deklaracja Naimskiego oznacza zerwanie jednego z ostatnich wiezów kolonialnych miedzy Moskwą i Warszawą 98

ZKDP - Nakład kontrolowany