Wykroczenia przeciw miłości

Wykroczenia przeciw miłości

Nie należy nikogo oceniać. To nie głupota czy naiwność czynią ludzi łatwowiernymi,. Na ogół ofiarami oszustów padają ci, którzy znajdują się na życiowym zakręcie – mówi psycholog i kulturoznawca Przemysław Staroń.

Ostatnio było głośno o 80-letniej staruszce, która uwodziła mężczyzn w swoim wieku, a potem ich odurza- ła lekami i okradała. Czy nie ma nic dziwnego w tym, że dojrzali mężczyźni dali się nabrać?

Wydawać by się mogło, że im człowiek starszy, tym mądrzejszy życiowo, bardziej uważny, przewidujący. I mimo że znajduje to odzwierciedlenie w badaniach, ostatecznie broda mędrcem nie czyni. Starszy człowiek, podobnie jak młodszy, może dać się omamić. A mężczyzna w podeszłym wieku to łatwy łup.

Dlaczego?

Kiedy mężczyzna przechodzi na emeryturę, przestaje być czynny zawodowo, często traci pewność siebie i poczucie kompetencji, a to zaburza jego poczucie własnej wartości. Jeśli do tego dojdzie śmierć żony, rozwód lub inne czynniki, mężczyzna zostaje sam na sam z własnymi emocjami. A to najgorsze, co może spotkać faceta.

Czy konfrontacja z samym sobą jest aż tak trudna?

W kulturze zachodniej wciąż mamy problem z emocjami. Nie potrafimy się z nimi obchodzić, nie umiemy ich nazwać, zdefiniować ani zrozumieć. Zwłaszcza mężczyźnie kontekst kulturowy każe emocje tłumić. Nie może zanadto okazywać smutku czy strachu, bo zostanie nazwany mięczakiem. Nie może być zbyt radosny, bo zarzuci się mu egzaltację lub samochwalstwo. Nie może też być zły, wściekły, bo zostanie odebrany jako agresor. I tak od dziecka mężczyzna tłumi emocje, a kiedy coś czuje, nie umie tego nazwać. To trochę tak, jakby być głodnym, a nie wiedzieć, czym jest głód i jak go zaspokoić. Tak powstają emocjonalne dziury, człowiek staje się niezupełny, zdekompletowany. A natura nie znosi próżni. Jeśli jest w nas obszar pusty, coś musi go wypełnić. Wtedy jesteśmy w stanie uwierzyć w największą bzdurę, dać się zwieść byle banałem. Wtedy łatwo nami manipulować.

A kobiety nie mają dziur emocjonalnych? przecież one także padają ofiarą oszustów.

Tak, ale rozmawiamy o osobach w podeszłym wieku. A jeśli chodzi o emocje, kobiety nieco łatwiej radzą sobie ze starością, bo przez całe życie bardziej definiowały się poprzez relacje niż kompetencje. Nawiązywały więcej kontaktów, więcej rozmawiały z sąsiadami, ze sprzedawczynią w sklepie. Dlatego na starość ta pustka może być mniejsza, choć oczywiście nie jest to regułą.

Ale wydawałoby się, że to kobieta jest łatwiejszym celem dla oszusta.

To stereotyp. Myślę, że na ogół ofiarami matrymonialnych oszustów padają ludzie w trudnym momencie życia, na zakręcie, po traumach. Kobiety po przejściach pewnie łatwiej namierzyć.

Trudno ukryć zdumienie, kiedy czytamy, że ktoś wysłał komuś kil- kaset tysięcy złotych czy wziął kredyt, choć widział tę osobę zaled- wie kilka razy.

Dopóki coś dzieje się tylko w sferze zdrowego rozsądku, wszystko jest OK. Jesteśmy czujni. Ale kiedy w grę zaczynają wchodzić uczucia, zdrowy rozsądek sam odkłada się na bok. Dla osoby zintegrowanej emocjonalnie kilka spotkań, e-maili, SMS-ów z banalnymi komplementami, a nawet seks, to za mało, aby powierzyć komuś pieniądze. Ale gdy ktoś ma w sobie wielki głód emocjonalny, to nawet najlepsze wykształcenie i najbardziej intratny zawód nie ustrzegą go przed błędem.

W sieci modne jest oszustwo „na rosjankę”. Do mężczyzn na porta- lach randkowych pisze irina czy tatiana. Wiadomości są na ogół nie- poprawne gramatycznie. Zawierają komplementy i zachwyty. Z czasem dziewczyna schodzi na tematy erotyczne. Gdy rozgrzeje żądze, zaczyna się planowanie podróży do polski. Ona prosi o pieniądze na wizę, paszport, bilet. Gdy wyłudzi odpowiednią sumę, znika z portalu.

Oszustka uderza sprytnie. Odwołuje się do typowo męskich cech – dumy, siły, poczucia ważności. Powoduje, że mężczyzna czuje się potrzebny, zaspokaja jego potrzebę opiekowania się kimś słabszym. Dotyka ambicji, podbija bębenek męskiego ego. Wtedy na oczach mężczyzny pojawiają się okulary z filtrem i nawet prośba o pieniądze nie wzbudza jego podejrzeń. W końcu posiadanie piękności ze Wschodu musi kosztować.

W dobie internetu łatwiej kogoś oszukać i nie zostać złapanym. Stąd rosnąca skala oszustw.

Już to, że ktoś jest obecny na forach matrymonialnych, to dla oszusta czy oszustki cenna informacja. To znaczy, że szuka, może być zdesperowany, a kimś takim łatwo sterować. Ale w sieci działa też inny mechanizm. Bo to, co jest niedostępne, pociąga nas bardziej. Jeśli nie mamy czegoś lub kogoś na wyciągnięcie ręki i może nam to w każdej chwili umknąć, staje się tym bardziej pożądane. A relacja wirtualna zostawia masę niedopowiedzeń. I wtedy działa wyobraźnia. We własnym wyobrażeniu budujemy obraz kogoś, kogo chcemy widzieć. Kto jest pomnikiem z naszych pragnień i kompensuje nam braki.

Oszukani często nie zgłaszają się na policję. Nawet najbliższym nie mówią, że dali się podejść.

Ofiary czują się winne i jest im wstyd. Szczególnie mężczyznom trudno będzie przyznać się do tego, że zaufali i dali się wykiwać kobiecie. Tłumaczy to teoria atrybucji. Gdy ofiarą oszusta padnie kobieta, powiemy z politowaniem – głupia, naiwna, ale szkoda dziewczyny. Na rozkochanego i oszukanego mężczyznę zareagujemy śmiechem i nazwiemy frajerem, który dał się zrobić w konia.

Trudno nie ocenić takich ofiar jako naiwne.

Nie należy nikogo oceniać. Cytując Wisławę Szymborską: „Tyle wiemy o sobie, ile nas sprawdzono”. To nie brak inteligencji, głupota czy naiwność popycha ludzi do łatwowierności, tylko zaspokajanie bieżących potrzeb. Gdy działamy w stanie zakochania, nasz umysł jest zatruty chemią, podobnie jak po alkoholu czy po narkotykach. Nie bez przyczyny mówi się, że ktoś stracił dla kogoś głowę. Z drugiej strony nie wolno poprzestawać na takim tłumaczeniu, lecz edukować się w zakresie emocji, w przeciwnym razie zdaniu „nie potępiajmy dawców złudzeń, gdyż rozdają swój towar zgodnie z oczekiwaniami” grozi wieczna aktualność.

Czyli oszust tylko wykorzystał sytuację?

Nie. Zawsze winny jest sprawca. Tym bardziej nikczemny, że bawił się cudzymi uczuciami. Inaczej jest, gdy ktoś ukradnie pieniądze, a inaczej, kiedy dodatkowo wykorzysta czyjeś zaufanie. Dodam nieco żartobliwie – jeśli istnieje piekło, to muszą tam trafiać ludzie cynicznie obchodzący się z uczuciami innych.

Czyli na poziomie etyki takie postępowanie jest niemoralne.

Tak, chyba że sprawca ma rys psychopatyczny– na zimno robi krzywdę innym. Wtedy pojawia się dylemat – czy na takiego człowieka należy patrzeć jak na osobę złą, czy jak na osobę chorą? Za to z punktu widzenia religioznawstwa nie ma wątpliwości. Takie przestępstwo przeciw człowiekowi potępia każda religia.

To ciężki grzech?

Przyjmując nomenklaturę Kościoła katolickiego – tak. Jest to sprzeczne z fundamentalnymi wartościami i łamie co najmniej sześć z dziesięciu przykazań. Ale wszystkie religie świata zgodnie potępiają coś, co nazywamy adultery – cudzołóstwo pojmowane jako niewierność i zdrada. Oszustwa matrymonialne są czymś jeszcze poważniejszym niż zdrada – to ciężkie wykroczenie przeciw miłości.

Do niedawna nikt by nie pomyślał, że kobieta jest skłonna uciec się do takich nikczemnych działań.

To nie jest nowe zjawisko. Przypuszczam, że takie kobiety istniały i działały od zawsze. Choćby na dworach królewskich to kobiety często odpowiadały za knucia i intrygi. Historia i kultura są pełne takich przykładów. Ale dziś, dzięki mediom i sieci, szaleje heurystyka dostępności – czyli coś wcale nie musi występować częściej, po prostu częściej się o tym dowiadujemy. Ponadto oszustka wzbudza większe oburzenie, bo po kobiecie się tego raczej nie spodziewamy. Nie przypisujemy jej takich cech jak wyrachowanie czy przebiegłość. U faceta to łatwiej zrozumieć, bo wpisuje się w kanon niegrzecznego łobuza. Wystarczy przyjrzeć się życiorysowi największego polskiego uwodziciela oszusta, słynnego Tulipana, który uwiódł i oszukał setki kobiet. Nie jest to postać jednoznaczna, zdaniem niektórych ma wręcz w sobie urok.

Kobieta oszustka uroku nie ma?

Przeciwnie. W filmie i literaturze na ogół jest przedstawiana jako erotycznie pociągająca, tajemnicza i potwornie niebezpieczna. Można dla takiej stracić głowę. Weźmy choćby Herkulesa Poirota z kryminałów Agathy Christie. Wybitny detektyw, mistrz szarych komórek miał słabość do hrabiny Very Rossakoff, szalenie nieprawej, ale jakże intrygującej kobiety. Ostatecznie jednak to jego szare komórki wygrywały. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 38/2016
Więcej możesz przeczytać w 38/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 38/2016 (1754)

  • Przyzwolenie na agresję 18 wrz 2016, 20:00 Doniesienia o kolejnych atakach na cudzoziemców w Polsce budzą duże oburzenie. I słusznie, bo każdy atak na człowieka na takie zasługuje. 3
  • Najpierw Syria, potem Ukraina 18 wrz 2016, 20:00 Ledwo się zaczął, a już został zerwany. Rozejm w trwającej od pięciu lat wojnie w Syrii miał być ukoronowaniem sukcesów rosyjskiej interwencji w tym kraju. Walki miały ustać, a po oddzieleniu dobrych rebeliantów od złych terrorystów... 3
  • Jackiewicz wygaszony 18 wrz 2016, 20:00 To było szybkie i precyzyjne cięcie. Po Radzie Politycznej, na której Dawid Jackiewicz został usunięty z Komitetu Politycznego, było jasne, że jego dymisja jest przesądzona – mówi polityk PiS znający kulisy zmiany w rządzie. W... 8
  • Zdarzyło się jutro 18 wrz 2016, 20:00 Juncker, Borussia, komisja – hasło tygodnia to blitzkrieg. 11
  • W Platformie nie może być dwugłosu 18 wrz 2016, 20:00 Nie chcemy zostawić centroprawicowego elektoratu PiS-owi. Jeśli ktoś ma poglądy konserwatywne, a nie chce uczestniczyć w miesięcznicach smoleńskich, zostaje mu PO – mówi Rafał Grupiński, członek zarządu krajowego Platformy Obywatelskiej, przed konwencją partii. 12
  • Jawność na potęgę 18 wrz 2016, 20:00 Parlamentarzyści, ministrowie, radni, prokuratorzy, a w przyszłości sędziowie muszą się liczyć z tym, że każdy obywatel może sprawdzić, ile mają na koncie i co trzymają w garażu. 16
  • Nic do ukrycia 18 wrz 2016, 20:00 W cywilizowanym świecie nikt nie kwestionuje dziś obowiązku składania przez urzędników państwowych jawnych oświadczeń majątkowych. 18
  • Prezydent Warszawy została złapana za rękę 18 wrz 2016, 20:00 Czy mamy bronić Hanny Gronkiewicz-Waltz, która doprowadziła do patologii, dlatego że boimy się rządów komisarza? To absurd. Najwybitniejszy prezydent Warszawy Stefan Starzyński też był komisarzem rządowym – mówi Piotr Guział, radny Warszawy. 19
  • Marihuany już nie palę 18 wrz 2016, 20:00 Postanowiłem nagrać w Sejmie płytę. Będzie o sytuacji w Polsce, o polityce. To będzie projekt trochę partyzancki i zakamuflowany. Może się zdarzyć, że będę nagrywał innych posłów – mówi Piotr Liroy-Marzec, poseł klubu Kukiz’15. 22
  • Bo to złe kobiety były 18 wrz 2016, 20:00 To nie są fabuły filmowe z ogranymi już sytuacjami. Te męskie dramaty zdarzyły się naprawdę. A scenariusze do nich tym razem pisały panie. 26
  • Wykroczenia przeciw miłości 18 wrz 2016, 20:00 Nie należy nikogo oceniać. To nie głupota czy naiwność czynią ludzi łatwowiernymi,. Na ogół ofiarami oszustów padają ci, którzy znajdują się na życiowym zakręcie – mówi psycholog i kulturoznawca Przemysław Staroń. 29
  • Pracowałem u Trumpów 18 wrz 2016, 20:00 U Trumpów byłem zatrudniony nielegalnie. Moim obowiązkiem było m.in. pokazywanie mieszkań do wynajęcia. Gdy pytali o nie Afroamerykanie, miałem odpowiadać, że wszystkie są zajęte – mówi Stanisław Mazur, lekarz, właściciel sieci placówek „Medyk” na Podkarpaciu. 32
  • Warsztaty z nostalgii 18 wrz 2016, 20:00 Studenci Uniwersytetu SWPS postanowili ożywić drobne rzemiosło. Sięgnęli po znany i sprawdzony sposób: marketing nostalgiczny. 36
  • Warto się uczyć 18 wrz 2016, 20:00 Pod względem udziału w kursach czy szkoleniach Polacy pozostają w unijnym ogonie. Liczba osób, które planują podnieść kwalifikacje, jednak wzrasta. Dla przedsiębiorców i ich pracowników pomocnym narzędziem będzie Baza Usług Rozwojowych. 39
  • Miliony z bazaringu 18 wrz 2016, 20:00 Luksusowe bazary są dla branży spożywczej tym, czym galerie dla sklepów z odzieżą. Bazaring to dziś ogromny biznes, który przyciąga tłumy. 40
  • Hossa Bessa 18 wrz 2016, 20:00 Reklama pod pręgierzem Alior Bank musi zwrócić klientom odsetki od wziętych przez nich kredytów. To kara za złe słowa, które padły w reklamie. Jak wiadomo – w bankowości słowa są na wagę złota i Alior się właśnie o tym... 43
  • Państwo pomoże w podboju świata 18 wrz 2016, 20:00 Będziemy wspierać polskie firmy w podboju odległych, zagranicznych rynków – mówi Mateusz Morawiecki, wicepremier i minister rozwoju. 44
  • Zacznijmy od jednej niedzieli 18 wrz 2016, 20:00 Jeśli zmiany są potrzebne, niech będą ewolucyjne. Zacznijmy np. od zakazu handlu w jedną niedzielę w miesiącu – mówi Krzysztof Pawiński, prezes Maspexu, i zachęca młodych ludzi do zakładania firm. 46
  • Nie bądźmy nowoczesną kolonią 18 wrz 2016, 20:00 Jeśli chcemy się szybko rozwijać, trzeba postawić na polski kapitał oraz na polskie firmy – mówi Ryszard Florek, prezes Fakro, największego producenta okien dachowych w Polsce. 47
  • Polska centrum fintechu 18 wrz 2016, 20:00 Możemy stać się czołowym ośrodkiem nowoczesnego sektora, ale potrzebne jest wsparcie państwa – warunki do rozwoju – mówi Loukas Notopoulos, prezes Vivus Finance. 48
  • Bezpieczeństwo może iść w parze z zyskiem 18 wrz 2016, 20:00 Różnicując dostawy ropy naftowej, pokazujemy Rosjanom, że nie jesteśmy od nich zależni – mówi Robert Pietryszyn, prezes Grupy Lotos. 50
  • Firmy i samorządowcy odebrali nagrody 18 wrz 2016, 20:00 W Lublinie odbyła się gala wręczenia nagród laureatom wyróżnienia Orły „Wprost” z województw lubelskiego i podlaskiego. 51
  • Plemiona Europy 18 wrz 2016, 20:00 Unia Europejska próbuje demonstrować jedność w obliczu kryzysu. Żadne wspólne zdjęcia czy deklaracje nie zmienią tego, że UE podzieliła się na grupy, którym trudno znaleźć wspólny język. 52
  • Ster na przyrodę 18 wrz 2016, 20:00 Kołobrzeg powoli wyrasta na ekologiczną stolicę Polski. To tu w dniach 14-16 września br. odbyła się już trzecia edycja Forum Ekologicznego, która przyciągnęła gości z całej Europy. 55
  • Końca świata nie będzie 18 wrz 2016, 20:00 Zwycięstwo Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich w USA jest coraz bardziej prawdopodobne. Jednak radykalnej zmiany polityki amerykańskiej nie będzie, bo prezydentów ogranicza wpisany w konstytucję system rządzenia. 56
  • Chichot zza grobu 18 wrz 2016, 20:00 Dziesięć lat po śmierci Oriany Fallaci Europa zaczyna przypominać ponurą wizję z jej najczarniejszych snów. Gdyby żyła, pewnie odparłaby buńczucznie – przecież ostrzegałam! 58
  • Know-How 18 wrz 2016, 20:00 Światowid na podbój kosmosu Wrocławska firma SatRevolution pracuje nad własnym satelitą. Nazywa się on Światowid i ma zostać wystrzelony w kosmos w przyszłym roku. Będzie to pierwszy prywatny satelita komercyjny w Polsce. Jego obudowa... 60
  • Rzeczy w sieci 18 wrz 2016, 20:00 Już niedługo wszystko będzie w sieci. Biznes związany z internetem rzeczy rośnie w tempie ponad 200 proc. rocznie. Może to zmienić nasz świat nie do poznania – powstaje matrix, jak z filmu. 62
  • Warto postawić na wirtualizację 18 wrz 2016, 20:00 O ile współcześnie „wirtualne życie” nikogo już nie dziwi, o tyle „wirtualny hardware” sporo osób, w tym wielu przedsiębiorców, wciąż traktuje z przymrużeniem oka. Niesłusznie. 66
  • #Cyberstrażnik radzi: przestrzegaj e-bhp! 18 wrz 2016, 20:00 W sieci można znaleźć coraz więcej poufnych danych. Zdjęć dokumentów, kart czy mandatów. Udostępniając takie informacje, narażamy się na przykre konsekwencje. Klientom PKO Banku Polskiego z pomocą przyszedł #Cyberstrażnik. 67
  • Czy leci z nami bagaż? 18 wrz 2016, 20:00 Ponad 6 mln sztuk bagaży jest odprawianych na największym polskim lotnisku w ciągu roku. Posortowanie ich tak, żeby bagaż zawsze leciał razem z pasażerem, to prawdziwa sztuka. 68
  • Krynica-Zdrój – uzdrowisko, kultura, bieganie 18 wrz 2016, 20:00 Przez trzy dni Krynica nie spała, bo biegała. PKO Festiwal Biegowy znów przyciągnął rekordowe tłumy, a bogatą ofertą wydarzeń towarzyszących potwierdził, że już dawno przestał być wydarzeniem tylko sportowym. Samo miasto zyskało młodsze i bardziej dynamiczne oblicze. 70
  • Kiedy chleb szkodzi 18 wrz 2016, 20:00 Nie mogą jeść chleba, pierogów ani pizzy. Muszą się wystrzegać glutenu dodawanego do wędlin, jogurtów, ketchupów. Chorych na celiakię jest coraz więcej – zapada na nią już co setna osoba. 72
  • Oszczędzanie z myślą o emeryturze 18 wrz 2016, 20:00 Na emeryturę trzeba zacząć oszczędzać jak najwcześniej. Tym bardziej że nasze świadczenie wyniesie mniej niż jedną trzecią ostatniego wynagrodzenia – mówią Weronika Dejneka i Tomasz Fronczak z PZU. 76
  • Jeźdźcy kontrrewolucji 18 wrz 2016, 20:00 Ogłaszając w Krynicy kulturową kontrrewolucję, Viktor Orbán przypomniał, że akcja pociąga za sobą reakcję. Zasady fizyki obowiązują także w polityce, czego uczą dzieje rewolucji i prób ich zahamowania. 78
  • (Nie)dęte opowieści 18 wrz 2016, 20:00 Tęgie Chłopy to zespół grający muzykę kielecką tak, żeby „sufit się podnosił”, bo jak deklarują, muzyka z tego regionu jest stworzona do tańca. Wkrótce wystąpią jako gwiazda festiwalu Skrzyżowanie Kultur. 83
  • Ten pierwszy raz 18 wrz 2016, 20:00 Chociaż polski rynek książki przywodzi na myśl przewlekle chorego pacjenta, dawno nie było tak dobrego klimatu dla literackich debiutantów. I nie jest to ostatni z paradoksów tej branży. 86
  • Miasto między stronami 18 wrz 2016, 20:00 Do niedawna w polskich miastach pokutował pogląd, że promocja literatury to wyrzucanie pieniędzy w błoto. Na szczęście ten trend zaczyna się zmieniać. 90
  • Nowości na odcinku seriali 18 wrz 2016, 20:00 Coś dla miłośników polskiego teatru i mocnej fantastyki, obyczajowych problemów małżeństw w średnim wieku i kryminalnych intryg. Dobre nowe tytuły z Polski i ze Stanów Zjednoczonych. Serialowa jesień zapowiada się wyjątkowo ekscytująco. 92
  • Więcej niż trzy kolory 18 wrz 2016, 20:00 Po plakacie do „Amatora” Krzysztof Kieślowski zaufał nieznanemu artyście. Dziś Andrzej Pągowski zwraca nietypową wystawą dług wielkiemu reżyserowi. 94
  • Książki 18 wrz 2016, 20:00 **** Sprawiedliwi z Wołynia Wołyń” Wojciecha Smarzowskiego to chyba najbardziej oczekiwana premiera roku w Polsce. Ale zanim będziemy mogli zobaczyć ten film, warto sięgnąć po wydanych właśnie „Sprawiedliwych zdrajców” Witolda... 95
  • Muzyka 18 wrz 2016, 20:00 Flirt z przeszłością, lustro teraźniejszości Gaba Kulka na płycie „Kruche” swój muzyczny eskapizm podnosi na nowy poziom. Bardzo precyzyjnie zaplanowana kolejność utworów tworzy z płyty album niemal koncepcyjny: z tekstowo... 96
  • Film 18 wrz 2016, 20:00 Wydrapać szczerość Chyba każdy boi się tego w terapii: że zabrzmi „jak z broszury”, tandetnie, banalnie. W „Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham” Paweł Łoziński pokazuje, że w tym pozornym banale tkwi głęboka prawda o... 97
  • Przekuć cyberzagrożenie w szansę 18 wrz 2016, 20:00 DR JOANNA ŚWIĄTKOWSKA Polska jest szczególnie narażona na cyberataki. Ale ochrona przed nimi może się stać naszą nową narodową specjalizacją. Szczególną rolę podczas rosyjskiej agresji na Ukrainie odgrywały działania prowadzone w... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany