Wielki brat zza oceanu

Wielki brat zza oceanu

Bohater afery Watergate Richard Nixon ( White House photo office)
Od Coca-Coli przez NATO do tarczy antyrakietowej. Każdy z prezydentów amerykańskich przywoził do Polski coś, co odciskało swoje piętno na polskiej i światowej polityce.

1972

Richard Nixon

COCA-COLA WKRACZA DO POLSKI

Był pierwszym prezydentem USA, który odwiedził Polskę. Gierek, dla którego wizyta Nixona miała być potwierdzeniem znaczenia Polski w bloku sowieckim, bardzo o nią zabiegał, bojąc się jednocześnie, że Moskwa na nią nie pozwoli. Zaproszenie wystosowano bezpośrednio z Warszawy, bez pośrednictwa ambasadora RP w Waszyngtonie, który mógł wygadać się przed Rosjanami. Próby utrzymania tajemnicy nie na wiele się zdały. O grach Polaków Moskwę poinformował sam Biały Dom, zapewniając Kreml, że prezydent USA nie powie w Warszawie nic, co mogłoby urazić Sowietów. Wizyta Nixona zapoczątkowała otwarcie PRL na Zachód, którego symbolem było uruchomienie rozlewni Coca-Coli w Warszawie. Produkcja ruszyła miesiąc po wyjeździe Nixona z Polski, pierwsze 6 tys. butelek wykupiono w ciągu niespełna godziny.

1975 

Gerald Ford

WIELKIE ZADŁUŻANIE GIERKA

Republikanin Gerald Ford pojawił się w Polsce po drodze na konferencję OBWE w Helsinkach. Nie udało się go zaciągnąć do Gdańska i na Mazury, co miało dla ekipy Gierka być symbolicznym potwierdzeniem polskich praw do dawnych ziem niemieckich. Biały Dom z zaproszenia się wywinął, żeby nie drażnić sojuszników z RFN. Ostatecznie Ford, jako pierwszy amerykański prezydent, odwiedził poza Warszawą także obóz w Auschwitz. Kredyty, które przywiózł wówczas do Polski, pomogły chwiejącej się gierkowskiej gospodarce, czyniąc z USA głównego wierzyciela komunistycznej Polski. Gierek nie miał chyba za co być wdzięczny, bo to właśnie długi, które zaciągnął w USA, pociągnęły na dno centralnie sterowaną gospodarkę PRL, przyczyniając się do powstania Solidarności i w efekcie upadku komunizmu w Polsce i Europie.

1977 

Jimmy Carter

Z GUBIONE W TŁUMACZENIU

Wybierając się do Polski, Jimmy Carter nie miał już skrupułów administracji Nixona, która konsultowała z Moskwą wyjazd do Warszawy. To zasługa Zbigniewa Brzezińskiego, który namówił prezydenta, by Polska stała się celem jednej z jego pierwszych wizyt zagranicznych. Symboliczną wymowę tej wizyty jednak diabli wzięli z powodu tłumacza, który zamienił pobyt Cartera w farsę. Steven Seymour, zatrudniony przez departament stanu USA, wbrew temu, co twierdził, nie był wcale tak biegły w języku polskim. Warszawskim przemowom Cartera towarzyszył rechot. Nic dziwnego, bo z przekładu pana Seymoura Polacy dowiadywali się, że prezydent porzucił USA, ponieważ bardzo pożąda Polski i Polaków. Zanim otoczenie Cartera zorientowało się i odsunęło nieszczęsnego tłumacza, było już za późno. Mleko się wylało.

1989, 1992 

George H.W. Bush

W zastępstwie Reagana

Prezydent, który dla obalenia komunizmu w Polsce zrobił więcej niż wszyscy jego poprzednicy razem wzięci, Ronald Reagan przez lata był w Polsce wielkim nieobecnym. W czasach stanu wojennego Reagan był wrogiem numer jeden PRL-owskiej propagandy. Polskę odwiedził dopiero jego bliski współpracownik i następca w Białym Domu, George H.W. Bush, wizytując Warszawę tuż po tym, jak Tadeusz Mazowiecki stanął na czele pierwszego od 40 lat niekomunistycznego rządu w Europie Środkowej. Poza generałem Jaruzelskim, który pełnił wówczas funkcję prezydenta, Bush spotkał się także z Lechem Wałęsą, wówczas jeszcze tylko przywódcą związkowym. W 1992 r., podczas drugiej wizyty w Polsce, związanej z przewiezieniem do ojczyzny ciała Ignacego Paderewskiego, Wałęsa podejmował go już jako prezydent, którego trzeba było namawiać do pomysłu wprowadzenia Polski do NATO.

1994, 1997 

Bill Clinton

Wciąganie Polski d o NAT O 

Na początku lat 90. prezydent Lech Wałęsa snuł plany NATO-bis, nie mogąc wyobrazić sobie kraju całkowicie poza rosyjską strefą wpływów. Dopiero w 1994 r. prezydent Bill Clinton mógł otwarcie mówić w Warszawie o naszym członkostwie w sojuszu północnoatlantyckim. Clinton wrócił do Polski w 1997 r., dwa dni po formalnym zaproszeniu Polski do NATO. Prezydentem w Polsce był już wtedy ceniony w Moskwie postkomunista Aleksander Kwaśniewski. Z tej wizyty do historii przeszły słowa „nic o was bez was”, wypowiedziane po polsku podczas przemówienia na Zamku Królewskim w Warszawie. W 1999 r., już na zakończenie rządów Clintona w Białym Domu, Polska stała się członkiem sojuszu północnoatlantyckiego, zrywając z zależnością od Moskwy ustanowioną podczas konferencji jałtańskiej pół wieku wcześniej.

2001,2003,2007 

George W. Bush

Powiew wojny i trwałe podziały

Dwa miesiące przed atakami na WTC, które zmieniły bieg wydarzeń w XXI w., prezydent Bush junior ogłaszał na Uniwersytecie Warszawskim koniec historycznego podziału na wschód i zachód. Nie mógł się bardziej mylić, bo dwa lata później podjęta przez niego inwazja na Irak podzieliła USA z Europą bardziej niż cokolwiek wcześniej. Polska wraz z Hiszpanami, Włochami i Brytyjczykami poparła amerykańską inwazję na Irak wbrew ostrym sprzeciwom Francji i Niemiec. Efektem tego jest trwająca do dziś nieufność europejskich liderów do USA. Ostatnia z trzech wizyt Busha w Polsce dowiodła, że stare podziały są bardziej aktualne niż kiedykolwiek. Na spotkaniu z Lechem Kaczyńskim 10 lat temu prezydent USA omawiał plany budowy tarczy antyrakietowej, mającej służyć powstrzymywaniu Rosji. Snute na Kremlu plany restauracji dawnego imperium z jego strefami wpływów stawały się coraz bardziej widoczne.

2011, 2014, 2016 

Barack Obama

Zawracanie rzeki kijem

Trudno się dziwić, że Polska aż dwa lata czekała na przyjazd Obamy. Jedną z jego pierwszych decyzji była rezygnacja z budowy tarczy antyrakietowej w Polsce i ogłoszenie resetu w stosunkach z Rosją. Życie szybko zweryfikowało pokojowe plany prezydenta, który przyjeżdżał do Polski trzy razy, ale w swoich publicznych wystąpieniach skupiał się głównie na retorycznym dopieszczaniu osiągnięć polskiej wolności. Dopiero podczas szczytu NATO w Warszawie w zeszłym roku – gdy inwazja na Ukrainę odbiła się w świecie głośnym echem, a zaangażowanie rosyjskie w wojnę w Syrii było faktem – Obama przyznał, że reset relacji z Putinem to był błąd. Potwierdzenie w Warszawie, że NATO będzie zwiększać obecność wojskową w Polsce, było równoznaczne z uznaniem, że w relacjach z Moskwą nie da się zawracać rzeki kijem. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 27/2017
Więcej możesz przeczytać w 27/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 27/2017 (1793)

  • 2 lip 2017, 20:00 Tego lata nudy nie ma, o co dbają – oczywiście – politycy. Nie mam tu wcale na myśli sejmowej komisji ds. Amber Gold. Niech pracuje, taka jej rola, przekonamy się, co odkryje. Nie chodzi mi też o komisję weryfikacyjną zajmującą się aferą reprywatyzacyjną – jak wyżej, niech... 3
  • 2 lip 2017, 20:00 W PAŁACU PREZYDENCKIM DALSZY CIĄG ZMIAN KADROWYCH. Po wakacjach zostanie zatrudniony nowy dyrektor biura komunikacji. Według naszych informacji nie będzie to nikt związany z PiS. Z tego wniosek, że buntownicze nastroje w otoczeniu prezydenta... 6
  • 2 lip 2017, 20:00 30 dol. to cena wyspecjalizowanej chińskiej agencji „marketingu treści” za napisanie fałszywego newsa. Kampania oczerniająca dziennikarza kosztuje 50 tys. dolarów (składają się na nią: fałszywe artykuły, zalewanie spamem konta na... 8
  • 2 lip 2017, 20:00 Marcin P. to obok Michała Tuska najważniejszy dotychczas świadek przesłuchiwany przez komisję śledczą ds. Amber Gold. Zeznania twórcy i szefa piramidy finansowej nie przyniosły przełomu. Za to kilka wypowiedzianych przez niego kwestii... 11
  • 2 lip 2017, 20:00 Nie żyje lider Państwa Islamskiego czerwca tego roku przypadała trzecia rocznica ogło29 szenia powstania samozwańczego kalifatu pod przywództwem Abu Bakra al-Baghdadiego. Ten dzień przejść może jednak do historii z powodu dwóch innych... 12
  • 2 lip 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI „NIE MAMY NIC DO POWIEDZENIA!”, „Pani prezydent Hanna Zdanowska spotkała się z nami jeden raz od 2010 r.”, „Chodzi o więzi społeczne, których nie zapewni budżet obywatelski.” To głosy uczestników debaty „Rady... 13
  • 2 lip 2017, 20:00 Psikus z Adrianemi Broda z trąbą. 14
  • 2 lip 2017, 20:00 LATO W PEŁNI, ZIELEŃ DOKOŁA, ALE WSZYSTKO BRUNATNIEJE. Ktoś opluł niemieckie nastolatki w hidżabach, ktoś zaatakował ukraińską parę gazem, ktoś powyzywał dziewczynkę pół-Arabkę od terrorystek. Brunatnie jest nie tylko na ulicach.... 15
  • 2 lip 2017, 20:00 HANNA GRONKIEWICZ-WALTZ NIE STAJE PRZED KOMISJĄ PARLAMENTU, BO UZNAJE TĘ KOMISJĘ ZA „NIEKONSTYTUCYJNĄ”. Linia postępowania prezydent Warszawy oparta jest, jak mi się zdaje, na przekonaniu, że w ogóle cała obecna Polska, tak pisowska,... 15
  • 2 lip 2017, 20:00 UE obawia się, że USA będą chciały rozbić jedność Europy opartą na politycznej i ekonomicznej dominacji Niemiec. Dokładnie z tych samych powodów rząd w Warszawie nie może się doczekać przyjazdu Donalda Trumpa do Polski. 19
  • 2 lip 2017, 20:00 Prezydent USA chce poznać obawy krajów Europy Środkowo-Wschodniej – mówi Damon Wilson, wiceprezes Atlantic Council. 22
  • 2 lip 2017, 20:00 Pałac Prezydencki, ministrowie oraz otoczenie prezesa PiS walczą o splendor związany z warszawską wizytą prezydenta USA Donalda Trumpa. 24
  • 2 lip 2017, 20:00 Pierwsza dama nie podoba się liberałom, choć jej kariera w USA mogłaby być żywą reklamą programu amerykańskiej lewicy. 27
  • 2 lip 2017, 20:00 Od Coca-Coli przez NATO do tarczy antyrakietowej. Każdy z prezydentów amerykańskich przywoził do Polski coś, co odciskało swoje piętno na polskiej i światowej polityce. 29
  • 2 lip 2017, 20:00 W niedobrym kierunku zmierza warszawska komisja reprywatyzacyjna. I rzecz bynajmniej nie w samym fakcie powołania takiego gremium. Dziś już wiadomo, że w warszawskiej reprywatyzacji działo się przez lata tyle złych rzeczy, że Sejm miał... 31
  • 2 lip 2017, 20:00 Komisja weryfikacyjna to dla PiS idealne narzędzie, by udowodnić, iż układ naprawdę istnieje. I złapać uczestników układu za rękę. 32
  • 2 lip 2017, 20:00 Kiedy młody Michał Dworczyk miał trafić do aresztu, poręczył za niego Antoni Macierewicz – ustalił „Wprost”. Dziś to Dworczyk, wiceszef MON, broni swojego szefa. 34
  • 2 lip 2017, 20:00 Dzielił miliardy na rozwój innowacyjnej gospodarki. Jeszcze rok temu był bardzo wpływowym urzędnikiem, dziś jest bezkarnie pomawiany, zdemolowano mu auto i zniszczono elewację domu. 37
  • 2 lip 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Warunkiem właściwego procesu szkolenia wojsk jest jego dobre czy raczej właściwe oprzyrządowanie. Do tego musi być spełnionych kilka warunków zasadniczych. Pierwszym jest wola wojskowych do rozwoju... 38
  • 2 lip 2017, 20:00 Tydzień temu ujawniliśmy, co węgierski analityk badał dla ministerstwa. Dzisiaj sprawa jest głośna i opozycja wzywa do dymisji ministra. 40
  • 2 lip 2017, 20:00 Sytuacja, którą opisał „Wprost”, nie nosi znamion legalnego działania służb. Ministerstwo jest organem politycznym i nie ma uprawnień do inwigilacji ani nawet prowadzenia białego wywiadu – twierdzi Katarzyna Szymielewicz, prezeska Fundacji Panoptykon. 41
  • 2 lip 2017, 20:00 Nie wszędzie chrześcijaństwo przyjęło się równie dobrze. Oświeceniowy humanizm zresztą też. Mam wrażenie, że w Polsce obie idee zaistniały wyjątkowo słabo w porównaniu na przykład z taką Ugandą, która w ostatnich latach... 43
  • 2 lip 2017, 20:00 Jak się czują dziewczyny w ciąży atakowane ze wszystkich stron obrazami idealnych pup, brzuchów i cycków? Niektóre, by zachować figurę, są gotowe zaryzykować poronienie. 44
  • 2 lip 2017, 20:00 Ukraina stała się ulubionym celem polskich seksturystów. Tam na wszystko was stać – zachęcają firmy organizujące erotyczne wyjazdy na Wschód. 48
  • 2 lip 2017, 20:00 Mimo że woda często jest zimna, a pogoda kapryśna, Polacy drugi rok z rzędu przedkładają Bałtyk nad Morze Śródziemne, Czarne czy Czerwone. 52
  • 2 lip 2017, 20:00 Zabrakło im jeszcze paru dużych kontraktów, kilkuset klientów więcej i lepszego wiatru na giełdzie. Poznajcie tych, którzy już w przyszłym roku mogą wskoczyć do setki najzamożniejszych Polaków. 56
  • 2 lip 2017, 20:00 Choć mamy w Polsce rekordowo niskie bezrobocie, to są powiaty, gdzie bez pracy jest prawie jedna trzecia ich mieszkańców. 60
  • 2 lip 2017, 20:00 Liderzy branży finansowej zostali po raz kolejny nagrodzeni Portfelami tygodnika „Wprost”. 64
  • 2 lip 2017, 20:00 Skuteczna współpraca nauki z biznesem jest możliwa. Po raz kolejny udowodnił to NASK. Stworzony przez polskich naukowców i inżynierów system BotSense chroni zarówno klientów banków, jak i same instytucje finansowe. 65
  • 2 lip 2017, 20:00 Skrót rozmowy Jacka Pochłopienia, redaktora naczelnego „Wprost”, z Pawłem Borysem, prezesem Polskiego Funduszu Rozwoju, przeprowadzonej na gali Portfele „Wprost”. 66
  • 2 lip 2017, 20:00 Gala Orłów „Wprost” w stolicy połączyła ludzi biznesu, mediów, prawników oraz artystów. 68
  • 2 lip 2017, 20:00 Cyfrowa transformacja biznesu wiąże się z nowymi wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa. Odpowiedzią na zagrożenia IT coraz częściej stają się rozwiązania chmurowe. 71
  • 2 lip 2017, 20:00 Gala Orłów „Wprost” w Rzeszowie stała się okazją do dyskusji o szansach dla regionu. 72
  • 2 lip 2017, 20:00 Ten, kto odpowiada za marketing w Lidlu, ostatnio musi przechodzić wielkie twórcze męki. W maju sieć sklepów zorganizowała tydzień polskich produktów. 74
  • 2 lip 2017, 20:00 Boeing prowadzi badania nad samolotami pasażerskimi sterowanymi przez sztuczną inteligencję. W przyszłym roku firma planuje rozpoczęcie lotów eksperymentalnych. Choć pomysł na samolot pasażerski bez pilota brzmi przerażająco, to... 76
  • 2 lip 2017, 20:00 Podziwiam Lecha Wałęsę i Edwarda Snowdena – mówi nam Jean-Michel Jarre przed koncertami w Polsce. 8 lipca artysta zagra w Gdańsku, a dzień później w Krakowie. 80
  • 2 lip 2017, 20:00 Chyba nikt się nie spodziewał, że po Puszczy Białowieskiej, uchodźcach i pigułce „dzień po” kolejnym tematem, który podzieli Polaków, będzie… muzyka disco polo. 84
  • 8 lip 2017, 8:15 Chyba nikt się nie spodziewał, że po Puszczy Białowieskiej, uchodźcach i pigułce „dzień po” kolejnym tematem, który podzieli Polaków, będzie… muzyka disco polo. 84
  • 2 lip 2017, 20:00 Najnowsza premiera Netflixa – film „Okja” – na ostatnim festiwalu w Cannes wywołał skandal. Bynajmniej nie ze względu na treść, ale fakt, że nie będzie dystrybuowany w kinach. Nam twórca obrazu, koreański reżyser Joon-ho Bong, mówi, że nie czuje się rewolucjonistą. 88
  • 2 lip 2017, 20:00 FILM Tropienie układów W trudnych czasach nawet kino rozrywkowe staje się gorzkie. Reżyserzy coraz częściej odwołują się do stylu naszpikowanych politycznymi odniesieniami thrillerów z lat 70. W podobnej konwencji odnalazł się Michael... 92
  • 2 lip 2017, 20:00 KSIĄŻKA Podziemia pełne krwi TA POWIEŚĆ ZDOBYŁA W USA WOREK NAGRÓD. Stała się bestsellerem, polecanym przez Baracka Obamę i Oprah Winfrey, a wkrótce rusza produkcja serialu w reżyserii twórcy oscarowego „Moonlight”. Jak czyta się... 93
  • 2 lip 2017, 20:00 KSIĄŻKA Ideały bez złudzeń Porywanie się na napisanie książki o człowieku, o którym napisano ich już ponad 40 tys., to duża zuchwałość. Szczególnie w sytuacji, gdy mamy do czynienia z Johnem F. Kennedym, jednym z najbardziej... 94
  • 2 lip 2017, 20:00 W DOMU RODZINNYM, NAUCZYCIELSKIM BYŁO DUŻO KSIĄŻEK.Pierwsze wspomnienie lektury to „Trylogia”, którą ojciec czytał głośno wieczorami przy lampie naftowej. Samodzielnie przeczytałem dosyć wcześnie „Pana Tadeusza”, w wieku... 97
  • 2 lip 2017, 20:00 Trump, Macron & Brexit: the future of the EU” to temat konferencji w Berlinie, w której uczestniczyłem tuż przed oddaniem tego tekstu do druku [„Trump, Macron i brexit: przyszłość UE” – red.]. Cóż, podróże kształcą. Także... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany