Pieśni nad tłumami

Pieśni nad tłumami

Czwartkowy protest przed pałacem prezydenckim
Czwartkowy protest przed pałacem prezydenckim / Źródło: Newspix.pl / TOMASZ OZDOBA
Wydarzenia lipcowe pokazały, że Polacy potrafią wyjść na ulice, ale już niekoniecznie z pieśnią na ustach. Na razie przebojem walki politycznej jest… hymn.

Marcin Cichoński

Co działo się w lipcu na ulicach Warszawy – pamiętamy. Na demonstracjach licznie stawili się artyści. W mediach społecznościowych zamieszczali swoje zdjęcia i statusy, spod Pałacu Prezydenckiego, Sądu Najwyższego czy Sejmu przeprowadzali nawet transmisje. Dzięki tym ostatnim, a także dzięki transmisjom telewizyjnym, obserwować mogliśmy występy muzyczne. Dorota Stalińska śpiewała „Mury”, Maciek Maleńczuk zmienił słowa piosenki „Fajnie”, zauważając, zresztą tuż obok siedziby Andrzeja Dudy: „fajnie, że prezydent miewa własne zdanie, a nie jest jak kelner na każde zawołanie”. Śpiewać mieli i inni – na przykład legenda alternatywy, zawsze zbuntowany Robert Brylewski. Nie zaśpiewał, bo wcześniej „odłączono prąd” Tymonowi Tymańskiemu. Komuś z organizatorów nie spodobało się, że wykonywał rubaszny utwór „Czerwone majtki (z napisem Roma)”. Później sam artysta skarżył się, że w imię walki o jedną wolność (w tym przypadku niezawisłość sądów) łamana jest wolność słowa: – Piosenka zawiera cytat z niesławnej anegdoty z biskupem Paetzem w roli głównej, deczko trawestując: „czerwone majtki z napisem Roma – czytaj od tyłu, czytaj na wspak, Amor!”. Swoją drogą, w filmie [chodzi o komedię „Polskie gówno”, do której Tymon stworzył scenariusz i muzykę i w której zagrał główną rolę – red.] jest scena, w której podczas wykonywania rzeczonej piosenki przez mój filmowy zespół w szkole marketingu ojca Rydzyka też ktoś nam wyłącza prąd w tym samym momencie (i również w ramach tchórzliwej autokastracji przekazu). He, he, przypadek? Może wcale nie.

Pieśń przeszłości

Organizatorzy demonstracji mieli od dawna problem z tym, kto i co ma zaśpiewać. Bo z jednej strony wielu protestujących chciałoby mieć swój hymn, z drugiej – nikt tak do końca nie wiedział, co by nim mogło być. Stąd zapewne – co prawda niezbyt zauważalna, ale jednak warta odnotowania – obecność nieśmiertelnych „Murów”, które jako pieśń rewolucyjną spopularyzował Jacek Kaczmarski, pisząc w 1978 r. polskie słowa do katalońskiej melodii „L’Estaca”. W latach 80. był to żelazny punkt protestów, wieców i strajków. Magia słów „Wyrwij murom zęby krat” była tak wielka, że w sierpniu 2005 r. Jean-Michel Jarre wplótł je do swojego koncertu w gdańskiej stoczni, zorganizowanego z okazji 25-lecia porozumień sierpniowych. Podczas lipcowych wystąpień nikt natomiast nie wrócił do innego nieformalnego hymnu karnawału Solidarności, czyli do nagrania Jana Pietrzaka „Żeby Polska była Polską”. Opowiedzenie się lidera kabaretu Pod Egidą po prawej stronie sceny politycznej sprawiło, że jego piosenka obecna jest już tylko na apelach transmitowanych przez telewizję publiczną. Na razie, niespodziewanie dla wielu, jedną z najpopularniejszych pieśni powtarzanych na demonstracjach była „Kocham wolność” Chłopców z Placu Broni. Wydane w 1990 r. nagranie długo funkcjonowało raczej jako żelazny punkt stacji typu „złote przeboje” oraz ramówek na 3 maja i 11 listopada, kiedy wypadało grać więcej polskiej muzyki o zabarwieniu patriotycznym. Drugi żywot zyskało w 2016 r., kiedy to słuchacze Programu III Polskiego Radia w proteście przeciwko – jak twierdzili – cenzurze na antenie stacji ten właśnie utwór wybrali numerem jeden Polskiego Topu Wszech Czasów.

Od tego momentu refren „Wolność – kocham i rozumiem/ wolności – oddać nie umiem” jest obecny na niemal każdej manifestacji przeciwko rządzącym i to bez względu na to, czy jej organizatorem jest KOD czy ktoś inny. Inna sprawa, że słowa Chłopców z Placu Broni częściej pojawiają się na transparentach i koszulkach demonstrujących niż na ich ustach. Czyżbyśmy byli więc skazani jedynie na twórczość z przeszłości? Przeczy temu Marcin Bąkiewicz, dyrektor muzyczny Antyradia, który z racji swych obowiązków przesłuchuje miesięcznie setki nowych polskich utworów, zazwyczaj nagranych w stylistyce rockowej: – Młodzi twórcy zabierają głos w sprawach związanych z życiem społecznym i politycznym, choć bliżej im do omawiania na przykład bolączek pracy w korporacjach. Oczywiście pojawiają się piosenki, które możemy nazwać protestsongami i które mają być hymnami z przekazem politycznym. Często nagrywają je starsi wykonawcy, którzy dzięki nim chcą przypomnieć o swoim istnieniu – dodaje Bąkiewicz, zauważając przy tym, że wraz ze wzrostem zainteresowania tematami społecznymi i politycznymi nastąpił powrót do śpiewania rocka po polsku. Dyrektor muzyczny Antyradia wskazuje tu m.in. na repertuar formacji Dr Misio czy 8 lat w Tybecie. Jednak żadna z piosenek tych grup nie stała się hymnem rewolucji. Podobnie jak nie stały się nimi utwory hip-hopowe – w tekstach bardzo często zaangażowane, jednak przez specyficzny sposób ich śpiewania – a raczej mówienia – nienadające się do wykonywania przez tłumy.

Monopol na patriotyzm obalony

Wielu młodych twórców nie chciało z nami rozmawiać na temat polityki. Usłyszeliśmy, że nie chcą być utożsamiani z którąkolwiek ze stron konfliktu. Być może dzieje się tak, bo na demonstracjach wciąż pojawiają się politycy opozycji. A może przyczyną jest to, że dla wielu twarzą politycznego zaangażowania muzycznego jest Andrzej Rosiewicz? Artysta estradowy od lat próbuje śpiewać piosenki, które mają się stać pieśniami politycznymi śpiewanymi przez miliony Polaków. Kiedyś mu się to udało, bo piosenkę dla Michaiła Gorbaczowa „Wieje wiosna ze wschodu” nuciła naprawdę cała Polska. Później Rosiewicz wyśpiewywał peany na cześć Prawa i Sprawiedliwości, przekonując, że „Kaczory to nie żadne potwory” oraz „Jeszcze cztery Ziobra, a Polska będzie dobra”. Ostatnio stał się – w sposób niezamierzony – bohaterem internetu, gdy wszyscy wyśmiewali jego „Trumping and jumping” nagrane z okazji przyjazdu prezydenta USA do Polski. Nawet fraza „Duda is trendy” nie sprawiła, by nagraniem na poważnie zajęły się prawicowe media. Pojawienie się takich nagrań jak utwory Rosiewicza wielu z tych, którzy chcieliby tworzyć teksty zaangażowane, podcina skrzydła. Na szczęście nie wszystkim. Na przykład ogromny ładunek emocjonalny niesie utwór „Polsko” Krzysztofa Zalewskiego – nagranie pochodzące z wydanej w listopadzie 2016 r. płyty „Złoto”. P iosenka wywołała ogromne kontrowersje m.in. przez pojawienie się w teledysku do niej Daniela Olbrychskiego, który udawał, że to on śpiewa frazę „Póki nasze ulice, nie dam, nie dam, nie dam cię monstrom” (w sieci jest też dostępna wersja teledysku, w której Olbrychski sam interpretuje tekst, którego współautorem jest Michał Wiraszko z poznańskiej formacji Muchy).

Nagranie wywołało falę krytyki, także i z tego powodu, że Zalewski na koncertach wygłaszał specjalną dedykację dla Jarosława Kaczyńskiego, mówiąc, że kiedy szef PiS będzie pełen miłości, wtedy sprawy kraju pójdą w dobrą stronę. Na marginesie – skojarzenia z Jurkiem Owsiakiem i jego słowami na Przystanku Woodstoc k skierowanymi do Krystyny Pawłowicz są tu jak najbardziej uprawnione. Wcześniej bezpośrednio do Polski zwracała się m.in. Maria Peszek, ale jej tekst: „Gdyby była wojna/ byłabym spokojna (…) Po kanałach z karabinem/ nie biegałabym/ Nie oddałabym ci, Polsko/ ani jednej kropli krwi/ Sorry, Polsko/ wybacz mi” do śpiewania na demonstracjach z oczywistych powodów raczej się nie nadaje. Bo i wielu z tych, którzy maszerowali w lipcu przeciwko PiS, nawet jeśli dalecy są od przyklaskiwania polityce historycznej tej partii, to nie dystansują się od swojej ojczyzny. Może dlatego prawdziwym hitem wystąpień (oraz ostatniego Przystanku Woodstock!) był… „Mazurek Dąbrowskiego”, którego wykonywanie przez naprawdę młodych ludzi – w pełnej powadze – nieco wytrąciło rządzącej partii argument, że ma na patriotyzm monopol. Inna sprawa, że demonstracje ujawniły też przykry fakt, że Polacy nie znają w pełni swojego hymnu! Każda kolejna z czterech zwrotek była bowiem wykonywana przez mniejszą liczbę zebranych (mimo że cztery zwrotki to tylko część oryginalnego, sześciozwrotkowego dzieła Józefa Wybickiego), choć demonstrujący i tak wykazali się lepszą znajomością utworu niż Jarosław Kaczyński, który na kongresie PiS w 2006 r. fragment refrenu zaśpiewał jako „Marsz, marsz Dąbrowski/ Z ziemi polskiej do Wolski”.

Strach czy brak poglądów?

Zalewski, Peszek, a odłamkiem też Daniel Olbrychski spotkali się z falą hejtu. W komentarzach w internecie wysyłano ich na emigrację, kazano im też pisać piosenki o miłości (co dwoje z tej trójki z powodzeniem robi). – Przy okazji ostatnich wydarzeń wiele osób podważało to, czy artyści mogą w ogóle komentować czy wręcz zajmować się polityką – mówi nam Wojtek Wojda, lider działającego od lat 80. legendarnego punkowego składu Farben Lehre. – Przypomina mi to gomułkowską narrację, którą znamy pod hasłem „pisarze do piór”. A misją ludzi sztuki, w tym muzyków, jest zajmować stanowisko, mówić, śpiewać. Muszę przyznać, że jest mi trochę wstyd za niektórych muzyków. Aktorzy i reżyserzy jasno mówią, co myślą, zachowują się godnie. A większość muzyków nie zabiera głosu. Podobnie jak wielu młodych ludzi. To milczenie wynika z kilku powodów. Pierwszym jest konformizm, myślenie, że mnie sprawa nie dotyczy, mnie nie obchodzi. Kiedy było zamieszanie wokół Opola, wielu muzyków mówiło: „po co mam się w to angażować, ja w Opolu nie zagram”. A ja powtarzałem, że jak uda im się „ustawić” Opole, to potem sięgną dalej. Czas pokazał, że się nie myliłem, patrząc na kłody rzucane pod nogi organizatorom Przystanku Woodstock. Mają władzę, biorą wszystko: od sądów po kulturę – konstatuje Wojda.

– Im najwyraźniej brak jest jaj – obojętność młodych twórców potwierdza też Tymon Tymański, który sam nie miał wątpliwości, czy ruszyć z Gdańska do Warszawy na demonstrację. Na brak reakcji ze strony muzyków nie narzeka natomiast Tomek Lipiński, niegdyś muzyk takich formacji jak Tilt i Brygada Kryzys, obecnie nagrywający na własny rachunek. Lipiński, który kiedyś śpiewał „Nie wierzę politykom”, a także przekonywał, że „Jeszcze będzie przepięknie, jeszcze będzie normalnie” (do dziś wypomina mu się, że utwór ten wykonał na konwencji Platformy Obywatelskiej), zauważa, że zmieniły się czasy i formy komunikacji. – Tempora mutantur et nos mutamur in illis [Czasy się zmieniają, a my zmieniamy się wraz z nimi – red.]. Inaczej niż w latach 60. czy 70. to nie piosenki i nie płyty są nośnikiem rewolucyjnych idei. Dziś mamy Facebooka i całą resztę internetu. Młodzi artyści, którzy poruszają współczesne tematy polityczne lub społeczne, wydają się często bardziej obserwatorami i komentatorami niż uczestnikami – zauważa Lipiński, który stwierdził, że nie tęskni za protestsongami. – Jeśli młodym ludziom, którzy wychodzą „pospacerować”, przestaną wystarczać pieśni starszych koleżanek i kolegów, to napiszą swoje – stwierdza muzyk. Czy aby na pewno? – Czuję się tak jak w latach 80. Wielu moich znajomych muzyków boi się wyjść na ulicę, powiedzieć coś, bo zrobią im zdjęcie, nie zaproszą na plenerową imprezę w mieście rządzonym przez PiS, nagle zaczną zarabiać mniej pieniędzy – Wojtek Wojda inaczej widzi milczenie kolegów po fachu. – Ich podejście to zwykły konformizm. Ja mówię głośno to, co myślę, a Farben Lehre już niebawem wyda płytę, na której jasno odniosę się do współczesności. Wojda może mieć wiele racji, ale podejście młodych wykonawców niekoniecznie musi być podyktowane konformizmem. Kiedy wybuchł kryzys migracyjny, o opinię poproszono dwie młode wokalistki. Zarówno Natalia Nykiel (rozmowa z Michałem Figurskim, Polsat News), jak i artystka znana jako Sarsa (rozmowa z Arturem Rawiczem, Cgm.pl) stwierdziły, że w tej sprawie nie mają żadnego zdania, żadnego poglądu. Ot, tak – po prostu. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 34/2017
Więcej możesz przeczytać w 34/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2017 (1799)

  • Terroryści nie wygrają 20 sie 2017, 20:00 „Nie sądzę też, aby zamachy coś w Europie zmieniły, jeśli już, to na lepsze, budując solidarność na Starym Kontynencie i świadomość zagrożeń” – pisze we wstępniaku do najnowszego numeru „Wprost” redaktor naczelny tygodnika Jacek Pochłopień. 3
  • Sołtys na zagrodzie równy premierowi 21 sie 2017, 6:08 Żyjemy w czasach istotnej zmiany polityki i sposobu jej uprawiania – powracam do tej myśli w różnym kontekście. Uważam m.in., że od polityków szczebla centralnego będziemy w coraz większym stopniu oczekiwać tego samego, czego oczekujemy od lokalnych samorządowców, czyli przede... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 20 sie 2017, 20:00 Pan prezydent i pani premier – kiedyś blisko współpracowali, teraz znajdują się w przeciwnych podobozach PiS 6
  • Obraz tygodnia 20 sie 2017, 20:00 40 mld zł wynosi roczna wartość handlu internetowego w Polsce. Nasz kraj jest piątym największym rynkiem e-commerce w UE (po Wielkie j Brytanii, Niemczech, Francji i Włoszech) Wygrany Łukasz Ossowski Sołtys Rytla – wsi najbardziej... 8
  • Sezon polowań na Europejczyków 20 sie 2017, 20:00 To nie byli sfrustrowani złym traktowaniem imigranci, wyładowujący swoje żale za kierownicą furgonetki rozjeżdżającej przechodniów. Seria ataków w Katalonii była zaplanowaną operacją wojskową, w której obok 14 europejskich cywilów... 10
  • Zdarzyło się jutro 20 sie 2017, 20:00 W rolach głównych: Twitter i Tiger. No i kornik drukarz. NA AUKCJI W JANOWIE SPRZEDANO TYLKO SZEŚĆ KONI Z 25 ZA NIECAŁE PÓŁ MILIONA. Co powszechnie uznano za kompromitację. Koń by się uśmiał, gdyby się nie zawstydził. Na szczęście... 11
  • Święte życie? 20 sie 2017, 20:00 OSTATNI TYDZIEŃ MINĄŁ POD ZNAKIEM PARADNEGO MILITARYZMU. Myślę, że zbrojne przygotowania przed Bitwą Warszawską w 1920 r. były niczym w porównaniu z defiladą w 2017. Dawniej chodziło o zwycięstwo, tu – o ambicje. Dawniej to była... 12
  • Tęsknota za zagubionym zdjęciem 20 sie 2017, 20:00 MUSIAŁ TO BYĆ POCZĄTEK LAT 80. CZYTAŁO SIĘ WÓWCZAS „TYGODNIK POWSZECHNY”, a w nim przede wszystkim kilka rubryk. Do szczególnie cennych należał krótki felieton Piotra Wierzbickiego, opozycjonisty skądinąd. Pewnego dnia napisał pan... 12
  • Bunt aktorek 20 sie 2017, 20:00 Polskie aktorki przerywają milczenie. – Mamy dość dyskryminacji. Chcemy zarabiać tyle, co nasi koledzy mężczyźni – mówią coraz bardziej zgodnie. 14
  • Ogień i furia 20 sie 2017, 20:00 Jest coś osobliwego i trudnego do pojęcia w tym, co podczas kryzysu koreańskiego mówiono i pisano w mediach na temat Donalda Trumpa. Na zdrowy rozum amerykański prezydent zrobił przecież dokładnie to, czego można by oczekiwać od... 19
  • Państwo za słabe na burzę 20 sie 2017, 20:00 Po nawałnicy na Pomorzu znowu okazało się, że ludzie w Polsce potrafią się świetnie zorganizować, tylko państwu się to nie udaje. 21
  • Poznaj swojego wojewodę 20 sie 2017, 20:00 Są oczami i uszami premiera oraz ministra spraw wewnętrznych w poszczególnych województwach. Kim są wojewodowie, którym PiS krok po kroku dodaje kompetencji? 26
  • Czy „afgańska zdrada” była spiskiem? 20 sie 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni W mediach coraz częściej pojawiają się informacje o niebezpieczeństwie, jakie stwarza rosyjska agentura. Eksperci kluczowych potęg światowych systematycznie podnoszą temat wpływów Rosji na politykę... 29
  • Karwelis: Gorzka prawda o trójpodziale władzy 20 sie 2017, 20:00 Zanim znowu skoczymy sobie do oczu na ulicy, warto przyjrzeć się bliżej, o co się spieramy. W Polsce trójpodział władzy jest fikcją. 31
  • Skandalista z PiS 20 sie 2017, 20:00 Dominik Tarczyński to klasyczny typ polityka, który wyznaje starą zasadę – nieważne, czy mówią dobrze, czy źle, byle po nazwisku. 34
  • Monolog Giertycha na Mont Blanc 20 sie 2017, 20:00 EWA WANAT Długo i serdecznie śmiałam się, czytając na FB post Romana Giertycha pod dramatycznym tytułem „Moja najtrudniejsza decyzja”. Wyznanie to jest jednym z najbardziej narcystycznych tekstów, jakie ostatnio czytałam: „Dokładnie... 37
  • Opozycja, czyli tłuste misie o bardzo małych rozumkach 20 sie 2017, 20:00 Przy obecnej słabości opozycji, po następnych wyborach PiS z Kukizem mogą mieć konstytucyjną większość. Dlatego musi powstać nowe ugrupowanie, które da nadzieję na nową jakość w polskiej polityce. 38
  • Dożynki w mieście 20 sie 2017, 20:00 Pomidor wyhodowany między rzędami kamienic albo miód zebrany na dachu centrum handlowego to spełnienie marzeń niektórych mieszczuchów. Nie tylko o własnoręcznej uprawie i hodowli, ale też o budowaniu więzi społecznych. 40
  • Z gabinetu do więzienia 20 sie 2017, 20:00 Może być zasiłek z opieki społecznej – powiedział chirurg biednej matce chorego dziecka, domagając się łapówki przed operacją. – Doktor Jan S. zaprowadził mnie do brudownika – zeznała w śledztwie Ewa W., matka trzymiesięcznego Jacka, który urodził się z deformacją twarzy,... 44
  • Polskie wyspy bogactwa 20 sie 2017, 20:00 Tam, gdzie mieści się duża państwowa firma, tam zarabia się najlepiej. Dlatego powiaty z najzamożniejszymi mieszkańcami tworzą na mapie Polski małe wysepki. 48
  • Pod ostrzałem 20 sie 2017, 20:00 Długoletnie procesy, kompromitująca reklama. Tiger to dziś najbardziej poobijana marka na polskim rynku. Ale sam Maspex to nasz polski powód do dumy. 52
  • Hossa Bessa 20 sie 2017, 20:00 Twarde lądowanie Niemieckie linie lotnicze Air Berlin bankrutem. W zeszłym tygodniu drugi co do wielkości przewoźnik w Niemczech złożył w berlińskim sądzie rejonowym wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego. Żeby uniknąć... 54
  • Neymar, moralność i pieniądze 20 sie 2017, 20:00 JERZY WYSOCKI Informacje o transferze Neymara z FC Barcelona do paryskiego PSG ukazywały się w rubrykach i programach sportowych. Jednocześnie informacje o jakichś tam transakcjach w branży odzieżowej czy wydobywczej lądowały w sekcji:... 56
  • Know How 20 sie 2017, 20:00 Elektryczna klasyka Infinity pokazało prototyp wyścigówki, która nie dość, że jest elektryczna, to na dodatek jest zachwycająco piękna. Infinity Prototype 9 to auto wzorowane na klasycznych wyścigówkach z lat 40. ubiegłego wieku, w... 57
  • Buława w butonierce 20 sie 2017, 20:00 Do długiej listy problemów premier Theresy May trzeba dodać posła Jacoba Reesa-Mogga. Ekscentryczny arystokrata zaczyna walkę o przywództwo w Partii Konserwatywnej. 59
  • Bitwa o pomniki 20 sie 2017, 20:00 W Ameryce od lat 60. trwa regularna wojna kulturowa, w której górą była dotąd lewica. Donaldowi Trumpowi będzie trudno zmienić ten wynik. 62
  • Być jak polski Trudeau 20 sie 2017, 20:00 DR MATEUSZ GRZESIAK Najpotężniejszy jest ten, kto panuje nad sobą – mawiał Seneka. Czy ten rzymski filozof sprawdziłby się dziś jako lider? Sama filozofia może nie wystarczyć, wymagania są bowiem większe – trzeba jeszcze porywać... 64
  • Tajemnica szczęśliwych matuzalemów 20 sie 2017, 20:00 Czeka nas eksplozja długowieczności, ale tylko od nas zależy, czy starość przeżyjemy szczęśliwie. 67
  • Zdrowie w cenie. Rozsądnej 20 sie 2017, 20:00 Zwracać uwagę na relację jakości do ceny, zarówno w sklepie, jak i w aptece – to zakupowa dewiza 80 proc. Polek przebadanych przez Ipsos. 69
  • Przeszczep serca przedłuża życie 20 sie 2017, 20:00 Na serce czekają obecnie 402 osoby. Rocznie przeszczepia się ich około 100 – mówi prof. Mariusz Kuśmierczyk, kierownik Kliniki Kardiochirurgii i Transplantologii Instytutu Kardiologii w Aninie. 70
  • Nie strać głowy na starość 20 sie 2017, 20:00 Nie pozwól mózgowi zardzewieć. Najgorsza jest rutyna. Przyjemna, ale dla mózgu zabójcza. 72
  • Dbamy o Twoje zdrowie każdego dnia 20 sie 2017, 20:00 Innowacyjne suplementy diety wspomagające funkcjonowanie organizmu, a także nowoczesne produkty lecznicze – to źródło sukcesu rynkowego polskiej spółki LEK-AM. 75
  • Kości nie mogą wypoczywać 20 sie 2017, 20:00 Największym obciążeniem dla naszego kręgosłupa jest siedzący tryb życia – mówi dr n. med. Grzegorz Adamczyk, ordynator Centrum Medycznego Gamma. 76
  • Emocje na uwięzi 20 sie 2017, 20:00 Są czymś bardzo prywatnym i indywidualnym, ale to właśnie na płaszczyźnie emocji jesteśmy bardzo podatni na najrozmaitsze zewnętrzne wpływy. Zwłaszcza gdy nie jesteśmy ich świadomi. 78
  • Pieśni nad tłumami 20 sie 2017, 20:00 Wydarzenia lipcowe pokazały, że Polacy potrafią wyjść na ulice, ale już niekoniecznie z pieśnią na ustach. Na razie przebojem walki politycznej jest… hymn. 82
  • Historia oczami dziecka 20 sie 2017, 20:00 Robił filmy, założył zespół muzyczny, tworzył ilustracje i okładki do książek, jest malarzem i designerem. No i myślicielem. Ryszard Antoniszczak-Antonius. Właśnie wydał nową powieść. 86
  • Artyści są jak gąbki 20 sie 2017, 20:00 „Zawsze podążam w nowym kierunku” – mówi nam Franćois Ozon, którego dwa filmy – „Frantz” i „Podwójny kochanek” – weszły do polskich kin. 89
  • Wydarzenie 20 sie 2017, 20:00 Stopa na wymiar Niby wszystko w „Małej Wielkiej Stopie” się zgadza. Dojrzewanie nastolatka zaburza nieoczekiwany fakt: okazuje się synem legendarnej Wielkiej Stopy. Dzięki temu chłopak odkrywa bogactwo świata przyrody i rusza w... 92
  • Koniecznie! 20 sie 2017, 20:00 MUZYKA Muzyczna konkwista DLACZEGO PROMOWANA PRZEZ JEZUITÓW EUROPEJSKA MUZYKA NIE PRZYJĘŁA SIĘ W AMERYCE POŁUDNIOWEJ równie dobrze jak chrześcijaństwo? I czemu ponowne odkrycie latynoskiego baroku nie przekształciło się na Zachodzie w... 93
  • Powyżej średniej 20 sie 2017, 20:00 SZTUKA Nadworny malarz WYSTAWA PLERSCHA MA NIECODZIENNĄ FORMĘ SPACERU PRZEZ WSZYSTKIE NAJWAŻNIEJSZE BUDYNKI ŁAZIENEK. A w każdym czekają na nas albo jego oryginalne dzieła, albo ich rekonstrukcje. Ws zystkie ujawniają niezwykły talent... 94
  • Bez entuzjazmu 20 sie 2017, 20:00 Banały mlekiem i miodem płynące Jeśli czujesz, że czegoś ci brak, to chyba tego nie masz” – to typowy podpis z popularnych memów parodiujących napuszone banały Paulo Coelho. Gdyby Herbert pisał dziś „Potęgę smaku”, to słowa... 95
  • Robert Biedroń: To się państwu spodoba 20 sie 2017, 20:00 MOJE DZIECIŃSTWO WYPEŁNIONE BYŁO KSIĄŻKAMI. Miłość do książek zaszczepiła we mnie babcia Hela. Za każdym razem, kiedy ją odwiedzałem, była pochłonięta jakąś lekturą. Opowiadała mi o dalekich podróżach, o historii. Strasznie... 96
  • Czerwona Kerala – w kapsule czasu 20 sie 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Znalazłem się w kapsule czasu. Zostałem – za swoją zgodą, ba, z własnej inspiracji – przeniesiony do czasu przeszłego dokonanego. To znaczy, nam się wydaje, że on jest już zaprzeszły, a tymczasem on kwitnie w... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany