Pomagać bez poczucia władzy

Pomagać bez poczucia władzy

Dajesz pieniądze ubogiemu? Świetnie, ale nie dyktuj mu, na co ma je wydać.

Krakowskie Planty od listopada 2016 r. co niedzielę zapełniają się ludźmi stojącymi w kolejce po zupę. Bezdomni z „domnymi”, jak określają ich organizatorzy inicjatywy, jedzą wspólnie ciepłą zupę i rozmawiają. Zaczęło się od gara zupy ugotowanej przez kilka osób o różnych poglądach, ale wspólnej chęci działania, a wyszła z tego akcja, która przyciąga coraz więcej osób. Pomaganie przez wspólny posiłek stało się przez ostatni rok charakterystycznym znakiem Plant, dotychczas znanych głównie jako atrakcja turystyczna Krakowa.

Filantropia akcyjna

Zupa na Plantach jest przez cały rok, ale styczeń i grudzień to miesiące, które mobilizują do pomagania ludzi w całej Polsce. To czas wielkich akcji świątecznych, na przykład Szlachetnej Paczki, w którą co roku angażują się setki tysięcy Polaków. Styczeń to z kolei pora Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, która – jak podaje raport Stowarzyszenia Klon/Jawor – aktywizuje połowę polskich filantropów, co oznacza, że połowa Polaków, którzy w ogóle przekazują pieniądze na cele dobroczynne, wpłaca je właśnie na WOŚP. Akcyjne pomaganie nie kończy się na świętach. Rośnie liczba osób przekazujących 1 proc. swoich podatków na instytucje pożytku publicznego. W 2008 r. przekazaliśmy w ten sposób 160 mln zł, a w 2016 r. – 300 mln zł, choć należy pamiętać, że tutaj nie wydajemy własnych pieniędzy, tylko te z podatku. Rośnie popularność platform zrzutkowych. Na uruchomioną w internecie zrzutkę łatwo jest wpłacić pieniądze, a informacje o niej upowszechnić na portalach społecznościowych. Żeby jednak i w tym wypadku nie popadać w nadmierne samozadowolenie, warto przyjrzeć się badaniom przeprowadzonym przez platformę Zrzutka.pl – tylko 10 proc. zbiórek jest typowo charytatywnych, pozostałe 90 proc. to prywatne: na wspólne wyjazdy, prezenty czy płytę znajomego.

Moda na pomaganie

Polska dobroczynność wciąż jest akcyjna, uruchamiana przez emocje, jednak nie zmienia to faktu, że dwie trzecie Polaków przynajmniej raz w roku dzieli się swoimi pieniędzmi z potrzebującymi. I choć prowadzone przez CBOS statystyki pokazują, że od kilku lat dobroczynność nie wzrasta, ludzie, którzy zajmują się pomaganiem, widzą, że pomagać chce coraz więcej z nas. – Jest moda na pomaganie – mówi ks. Jacek Stryczek, twórca akcji Szlachetna Paczka. Tłumaczy, dlaczego jego zdaniem do tego doszło. W latach transformacji panowało przekonanie, że to państwo powinno pomagać potrzebującym. Dopiero po wejściu do Unii Europejskiej Polacy mogli zauważyć, jak dobrze funkcjonują społeczeństwa, w których ludzie się wspierają, a jak źle te, w których panują podejrzliwość i nieufność. W dodatku od dwóch-trzech lat Polskę objął globalny trend odwrotu od konsumpcjonizmu. – A to sprzyja dzieleniu się – mówi ks. Stryczek. – Polacy coraz bardziej angażują się pomocowo, poszerza się grono wpłacających – zauważa także Janina Ochojska, szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej. Kilkadziesiąt studni w Sudanie Południowym PAH mogła wybudować dzięki wpłatom od osób indywidualnych, a jedna z takich osób sama ufundowała 15 studni. – Jesteśmy coraz bardziej świadomi, więcej wiemy o tym, co się dzieje na świecie, a jednocześnie wzrasta w nas poczucie, że teraz nasza kolej, by pomóc innym – tłumaczy Ochojska. Dodaje: – Obserwujemy regularny wzrost liczby indywidualnych darczyńców, jednak nadal procentowo najwięcej z nich to duże instytucje międzynarodowe. Jest coraz lepiej, ale jeszcze nie idealnie.

Dobroczynność to proces i rozwój

Janina Ochojska zauważyła, że po pierwsze, najchętniej pomagamy sobie, czyli potrzebującym w Polsce. – To nie zarzut, tak jest wszędzie, w innych krajach statystyki byłyby podobne – mówi szefowa PAH. Po drugie, najwięcej wpłat dostają chore dzieci. To na nie przekazują pieniądze darczyńcy WOŚP i 1 procenta. Jeśli to wszystko połączyć z akcyjnością polskiej filantropii, wychodzi na to, że rejon konfliktu zbrojnego, w którym nieustannie cierpią cywile, ale dawno nic spektakularnego się nie wydarzyło, pozostanie ze znikomą pomocą. Dlatego organizacje humanitarne przemawiają do darczyńców emocjami, dużymi kampaniami, które poruszają serca. Akcyjność filantropii zagraża płynności organizacji pomocowych. – Dzieci muszą jeść obiady codziennie – zauważa Ochojska.

– Jeden obiad kosztuje 4 zł, możemy zaplanować, ile ich sfinansujemy, jeśli wiemy, ile pieniędzy dostaniemy. Przy nieregularnych wpłatach to trudne. Organizatorzy pomocy nie chcą jednak narzekać, cieszą się, że Polacy mobilizują się choćby raz w roku. Pieniądze zebrane podczas akcji WOŚP wystarczają na cały rok, pieniądze zebrane podczas jednej kampanii PAH pomagają ugasić jakiś aktualny problem. A jeśli ludzie już zaczną, to może wyrobić się w nich nawyk pomagania, bo dobroczynność to proces i rozwój.

Wrażliwość nosa radnego

Kiedy krakowska Zupa na Plantach robiła się coraz bardziej popularna, zainteresował się nią jeden z miejskich radnych Łukasz Wantuch. „Wiem, że to zabrzmi okropnie, ale czy ta akcja musi być prowadzona na Plantach?” – napisał na portalu społecznościowym. Zdaniem radnego jedzenie przyciąga bezdomnych nawet z innych miast Małopolski, co sprawia, że park traci prestiżowy wizerunek, bo pełen jest brudnych i śmierdzących ludzi śpiących na ławkach. Jeden z organizatorów Zupy na Plantach Błażej Strzelczyk odpisał radnemu: „Planty mogą być dumą i są dumą miasta właśnie dlatego, że 150 osób »domnych« spotyka się ze 150 osobami bezdomnymi i tam razem jedzą, rozmawiają, dzielą się swoimi troskami”. I dalej: „Rozumiem wrażliwość nosa, oczu i uszu. Choćby na tym poziomie może warto zastanowić się w mieście nad większą dostępnością łaźni dla osób wykluczonych”. Wymiana zdań radnego z organizatorem pomocy pokazuje głębszy sens filantropii, do którego dochodzą ci, którzy w swoim procesie i rozwoju dawno wyszli poza etap akcyjności. Być wspólnie z osobami potrzebującymi pomocy, i to właśnie w centrum miasta, to kwintesencja tego procesu. – Pomagając, często o tych, którym pomagamy, myślimy w kategorii władzy – zauważa Ignacy Dudkiewicz z magazynu „Kontakt” wydawanego przez Klub Inteligencji Katolickiej, zaangażowany w różne warszawskie projekty pomocy osobom w kryzysie bezdomności. – To pułapka, w którą łatwo wpaść już na poziomie rozmowy o pomaganiu. Dudkiewicz zauważył pięć postaw czy strategii wobec osób potrzebujących pomocy. Pierwsza to dehumanizacja potrzebujących, odebranie im godności, porównywanie ich do zwierząt. Podkreślanie, że śmierdzą. Druga postawa to obojętność, która często prowadzi do dehumanizacji. Jedno i drugie ma uzasadniać, dlaczego potrzebującym pomoc się nie należy. Trzecia postawa – obwinianie ludzi, którzy znaleźli się w kryzysie. Skoro wylądowali na ulicy, to znaczy, że sami zasłużyli, coś zepsuli albo są leniwi. Dlatego najchętniej pomagamy dzieciom – one nie mogą być niczemu winne. Czwarta strategia to dyscyplinowanie osób ubogich. Ta postawa wiąże się już z pomaganiem, ale na warunkach, które sami ustalimy. – Uzależniamy pomoc od tego, w jaki sposób ktoś z niej skorzysta – tłumaczy Dudkiewicz. Znowu odzywa się poczucie władzy. – Jeśli kieruję się tym, kto mnie wzrusza, daję sobie prawo do rozstrzygania, kto zasłużył na pomoc – mówi Ignacy Dudkiewicz. – Wiem, że zawsze trzeba kogoś wybrać, nie zbawimy całego świata, jednak każdy wybór jest jakimś okazaniem władzy.

Strzeż się litości

W końcu piąta postawa: współczucie, które samo w sobie może wywoływać dobre zachowania, jeśli jednak zatrzymujemy się na tym etapie i ograniczamy do niego, to nasze działanie też prowadzi do poczucia władzy nad osobą, której pomagamy. – Bo chodzi o to, żeby pomagać nie z litości, ale z poczucia solidarności – mówi Dudkiewicz. – Nie da się uniknąć relacji władzy w pomaganiu, ale można ją sobie uświadamiać, wtedy będziemy ją ograniczać. Opowiada o znajomym, człowieku w kryzysie bezdomności, który niesłusznie został zamknięty na wiele miesięcy w areszcie. Po uwolnieniu dostał odszkodowanie, w sumie kilkadziesiąt tysięcy. Kupił komputer, aparat, zaprosił Dudkiewicza i jego żonę na kolację. – I mnie się wtedy wyrwało: „Uważaj, żeby ci się te pieniądze nie rozeszły” – opowiada. – A on odpowiedział: „Ignacy, ale ja nigdy w życiu nic nie miałem”. Założyłem, że to, co mnie się wydaje słuszne, jest dobre dla niego. To częsta postawa, wydaje nam się, że jesteśmy ekspertami od cudzych potrzeb, a to nie my nimi jesteśmy. Podaje inny przykład – człowiek prosi na ulicy o pieniądze. Częsta reakcja to propozycja kupna czegoś do jedzenia. Pieniędzy nie chcemy dać, bo stereotypowo zakładamy, że zostaną wydane na alkohol. A może być tak, że człowiek, który o nie prosi, nie jest głodny, ale zbiera na bilet trzymiesięczny, bo to jego szansa na przetrwanie zimy. Jeśli ma bilet, nikt go nie może wyrzucić z ciepłego autobusu, w którym spędza noc. – Jest taka anegdota, osoba w kryzysie bezdomności prosi o pieniądze, ktoś nie ma drobnych, postanawia się szarpnąć, daje banknot 50 zł – opowiada Dudkiewicz. – Zastrzega: „Tylko nie przepij”. A obdarowany odpowiada: „Jasne, od razu kupię sobie dom”. Dajemy i oczekujemy. Znowu to poczucie władzy. Nieumiejętne pomaganie może przerodzić się w przemoc. Ksiądz Jacek Stryczek protestuje przeciwko ocenianiu ludzkich motywacji w pomaganiu. – To jest konglomerat różnych powodów, które mogą się zmieniać. Ktoś mógł zacząć, dlatego że koleżanka pomaga, a potem weszło mu to w nawyk – tłumaczy. – Ja także nie krytykuję akcyjności pomagania – mówi Dudkiewicz. – Znam wielu ludzi, którzy z pomagania akcyjnego przechodzili do głębokiego solidaryzowania się. Ważne, żeby się rozwijać, budować relacje z konkretnymi osobami i uświadamiać sobie swoje własne reakcje. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 2/2018
Więcej możesz przeczytać w 2/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2018 (1818)

  • Co mnie cieszy, a co martwi 7 sty 2018, 20:00 Najbardziej podoba mi się zapał dzieciaków i młodzieży. Wiedzą, że biorą udział w czymś wielkim, wyjątkowym. Robią to z reguły z wielkim zapałem i entuzjazmem, właściwym młodym ludziom. Co najważniejsze, biegając z puszkami czy... 3
  • Obraz tygodnia 7 sty 2018, 20:00 2 razy Kamil Stoch zdobył złoty medal olimpijski (2014) i tyle samo razy był mistrzem świata (2013, 2017) Wygrany Kamil Stoch – kiedy zamykamy ten numer, wiemy, że wygrał trzy konkursy Turnieju Czterech Skoczni i że rywale mają już... 9
  • Info radar 7 sty 2018, 20:00 Co robią Rosjanie na dnie Atlantyku? Światłowodowe kable zapewniające łączność USA z Europą stały się obiektem zainteresowania rosyjskiej floty. Położone na dnie Atlantyku światłowody stanowią rdzeń globalnej sieci internetowej i... 10
  • W życiu nic się nie „udaje” 7 sty 2018, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI W NOWYM ROKU 2018 ŻYCZĘ PAŃSTWU SKOKOWEGO WZROSTU UŻYWANIA ZWROTÓW: „zrobiłem”, „osiągnąłem”, „nie zrealizowałem”. O co chodzi? Pamiętają państwo grudniową okładkę „Wprost”? Tę ze zdjęciem premiera... 11
  • Od MaBeNy do PanCeCholu 7 sty 2018, 20:00 NIC TAK W OSTATNICH CZASACH NIE PORU- SZYŁO MOJEJ WYOBRAŹNI JAK MABENY, czyli Maszyna Bezpieczeństwa Narracyjnego. Wymyślił ją ten sam geniusz, który przed laty zapowiadał opracowanie cybernetyczno-wirtualnego „układu”, który... 12
  • Los dał… made in Polska 7 sty 2018, 20:00 POLSKA JEST CHORYM CZŁOWIEKIEM EUROPY? Unia Europejska na pewno nie jest dr. Housem, lecz co najwyżej ministrem Radziwiłłem. Dla nienawidzących Polski tzw. postępowych środowisk musi być ta oczywista oczywistość przykra szczególnie.... 12
  • Nowe tysiąclecie 7 sty 2018, 20:00 W 2000 r. świat nie przestał istnieć, a milenijna pluskwa, która miała zablokować wszystkie komputery, okazała się plotką. W Polsce wybory prezydenckie ponownie wygrał Aleksander Kwaśniewski, a w Hollywood Oscara odebrał Andrzej Wajda. 14
  • Politycy w internecie 7 sty 2018, 20:00 „Wkraczamy w wieki informacji” – pisał w pierwszym numerze dodatku „Wprost – Intermedia” jego szef Krzysztof Król. „Dzisiaj wizja przemian technologicznych szokuje. Trzeba jednak zdać sobie sprawę, że nie da się ich uniknąć.... 15
  • Po pierwsze: nie przeszkadzaj! 7 sty 2018, 20:00 Kiedyś dzieciom w szkołach tłumaczono, co robi Wielka Orkiestra, i to było fajne, pokojowe. Teraz tego nie ma – mówi Jerzy Owsiak, który w najbliższą niedzielę poprowadzi 26. Finał WOŚP. 16
  • Pomagać bez poczucia władzy 7 sty 2018, 20:00 Dajesz pieniądze ubogiemu? Świetnie, ale nie dyktuj mu, na co ma je wydać. 21
  • Wszystkie rafy Platformy 7 sty 2018, 20:00 Gdy CBA weszło do mieszkania Stanisława Gawłowskiego, sekretarza generalnego PO, partia uznała, że to początek serii, która może poważnie nadszarpnąć jej wizerunek przed nadchodzącymi wyborami. 25
  • Nowoczesna na zakręcie 7 sty 2018, 20:00 Rozumiem, że Grzegorz Schetyna chciałby nas połknąć – mówi Piotr Misiło, wiceszef klubu parlamentarnego Nowoczesnej, i dodaje, że lewicowość nie jest naturalnym środowiskiem tej partii. 28
  • Polska od A do Z na progu setnej rocznicy 7 sty 2018, 20:00 Świętujemy 100 lat od chwili odzyskania niepodległości. Ale dlaczego ją utraciliśmy? I czy czegoś nas to nauczyło? Patrz literka N. 32
  • Co przyniesie rok 2018? 7 sty 2018, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Europa oczekuje rozstrzygnięcia sytuacji na Bliskim Wschodzie. O ile wojna z ISIS dobiega końca, o tyle w sprawie milionów uchodźców wegetujących w obozach nie widać szczęśliwego dla nich finału.... 35
  • Zwariowałbym,gdyby nie jazz 7 sty 2018, 20:00 Na studia do Warszawy przyjechałem głównie z myślą, żeby chodzić po klubach i słuchać jazzu. Nie byłem na inauguracji mojego pierwszego roku akademickiego, bo poszedłem na koncert – opowiada Jerzy Stępień, były prezes Trybunału Konstytucyjnego. 36
  • Miasteczka widma, czyli podwójna strata 7 sty 2018, 20:00 Depopulacja oznacza odpływ jednostek, które mogłyby przyczynić się do rozwoju miejsca urodzenia i wychowania. Aby tych ludzi zatrzymać, nie wystarczy zapewnić im dobrze płatnej pracy – mówi prof. Piotr Szukalski. 40
  • Nożownicy są wśród nas 7 sty 2018, 20:00 Jeden rzucił się z nożem na nieznajomą 24-latkę, drugi zadał kilkadziesiąt ciosów idącej ulicą kobiecie. 44
  • Zabawa w wojsko 7 sty 2018, 20:00 Harcerstwo to w Polsce tabu. Krytyka to szarganie świętości porównywalne z umieszczeniem męskich genitaliów na krzyżu przez artystkę Dorotę Nieznalską. Nie lubię harcerstwa. Nie lubię jego ideologii i symboliki. Wpaja dzieciom, że... 47
  • Nadzór po nowemu 7 sty 2018, 20:00 W rządzie jest plan, by rozdzielić Komisję Nadzoru Finansowego na dwa urzędy. Nadzór nad rynkami kapitałowymi podlegałby pod premiera. 49
  • Mapa europejskiego bogactwa 7 sty 2018, 20:00 Polak ma średnio 10 razy mniej w portfelu niż statystyczny mieszkaniec Liechtensteinu. Nawet warszawiacy są mniej zamożni niż mieszkańcy biednych regionów Niemiec, Francji czy Wielkiej Brytanii. 52
  • Podatkowy zawrót głowy 7 sty 2018, 20:00 Czarna lista, JPK, STIR, split payment – oto pojęcia, z którymi przedsiębiorcy będą się musieli zaprzyjaźnić w 2018 r. 56
  • Trzy rady dla polskiego premiera 7 sty 2018, 20:00 Najlepszą polityką gospodarczą każdego rządu jest zniesienie ceł i umożliwienie wolnego handlu – mówi Yaron Brook oraz radzi Mateuszowi Morawieckiemu: mniej dotacji i podatków. 58
  • Karkosik schodzi z parkietu 7 sty 2018, 20:00 Wygląda na to, że kolejny najbogatszy Polak zamierza ściągać swoje spółki z warszawskiej giełdy. Kilka miesięcy temu taką decyzję podjął Michał Sołowow. Trzeci najbogatszy człowiek w kraju zdejmuje z parkietu swój chemiczny... 60
  • Know How 7 sty 2018, 20:00 Całkiem nowe roboty od LG Do 2025 r. jedna trzecia tradycyjnej siły roboczej ma być zastąpiona zautomatyzowanymi robotami. Szybko rośnie rynek robotów humanoidalnych, przypominających człowieka, reagujących na dotyk i wchodzących w... 61
  • Wrzód, który pękł 7 sty 2018, 20:00 Ludzie w Iranie są zmęczeni reżimem, który wydaje krocie na wojny w Syrii, Iraku i Jemenie. Ajatollahowie zręcznie wykorzystują to niezadowolenie do wewnętrznych rozgrywek o władzę i pieniądze. 62
  • Piekło w raju 7 sty 2018, 20:00 Ameryka Łacińska, region niebiańskich plaż i porywającej muzyki, ma też drugą twarz: korupcji i przestępczości, która tak skutecznie jak w żadnym innym miejscu na świecie splata się z polityką. 66
  • Taniec trzyma mnie przy życiu 7 sty 2018, 20:00 Nowoczesne leczenie pozwala zatrzymać wrzodziejące zapalenie jelita grubego, co umożliwia normalne życie. 70
  • Pieniądze i zdrowie 7 sty 2018, 20:00 Życzylibyśmy sobie dostępności dla naszych pacjentów terapii zarejestrowanych w Europie – mówi prof. Grażyna Rydzewska. 71
  • Tam musi być życie 7 sty 2018, 20:00 Próbujemy wyjrzeć poza nasz Wszechświat i szukamy towarzystwa, bo wierzymy, że są tam inne wszechświaty, w nich planety, na których istnieje życie. Ale nie możemy się spodziewać, że będzie ono podobne do naszego. 72
  • Pechowy Kazimierz 7 sty 2018, 20:00 Tego w serialu TVP „Korona królów” raczej nie zobaczycie. Kazimierz Wielki był władcą wielkiego formatu, ale z życiem osobistym zupełnie sobie nie radził. 76
  • Szczęście wśród książek 7 sty 2018, 20:00 Wkoło świszczą kule, dyktatorzy przerabiają świat zgodnie ze swoimi chorymi wizjami, a księgarnie niezmiennie promieniują spokojem i dobrem – tak to widzi najsłynniejszy hiszpański pisarz Carlos Ruiz Zafón. 78
  • Nie lekceważcie domów kultury! 7 sty 2018, 20:00 KAROLINA ADELT-PAPROCKA Debata o planowanych zmianach i kierunkach rozwoju instytucji kultury w Polsce. Teatry, galerie, muzea, filharmonie mówią: my, artyści, chcemy tego i tamtego. I trwa dyskusja. O aktorach, wybitnych muzykach, wielkich... 82
  • Wakacje first minute 7 sty 2018, 20:00 Last minute już nie takie popularne? Polacy rezerwują wakacje pół roku wcześniej. 83
  • Miewam swoje małe exodusy 7 sty 2018, 20:00 Gdy pisał „Exodus”, powieść zahaczającą o problem uchodźców, rzeczywistość przegoniła literaturę. Po ucieczce od świata Łukasz Orbitowski musiał za nim podążyć. 84
  • Nie dajmy się porwać tsunami nowości 7 sty 2018, 20:00 O swoim najnowszym obrazie „Powrót do Montauk” mówi laureat Oscara, niemiecki reżyser Volker Schlöndorff. 86
  • Ten obcy 7 sty 2018, 20:00 W kinach można obejrzeć dokument o pogromie kieleckim „Przy Planty 7/9”, a w Kielcach przedstawienie na ten sam temat. Tamte wydarzenia wciąż są trudne do pojęcia, choć miały miejsce zaledwie 72 lata temu. Przekonanie o istnieniu mordu... 89
  • Film 7 sty 2018, 20:00 DRAMAT Zły dotyk KINO PRZERYWA MILCZENIE. PO KOLEJNYCH SKANDALACH PEDOFILSKICH W KOŚCIELE CORAZ CZĘŚCIEJ TYM TEMATEM ZAJMUJĄ SIĘ REŻYSERZY. Do Oscarów dobiło się oparte na faktach „Spotlight” Toma McCarthy’ego, na Netflixie sukces... 90
  • Muzyka 7 sty 2018, 20:00 PŁYTA Stąd do wieczności Żyjemy w czasach, w których muzyce ciężko przebić się na salony, a to powoduje, że nisze stają się jeszcze bardziej niszowe. Coraz mniej jest twórców, którzy mają odwagę nagrywać płyty ponadgatunkowe,... 91
  • Książka 7 sty 2018, 20:00 ESEJE Pisanie to ciężka praca Noblista Mario Vargas Llosa deklarował niedawno, że lubi pisać raz powieść, raz esej. No i rzeczywiście co jakiś czas wydaje tom esejów na tematy rozmaite. Ten dotyczy pisania i czytania, a najważniejszy z... 92
  • Kalejdoskop 7 sty 2018, 20:00 KOMIKS Giro d’Italia Cezar postanawia zorganizować dookoła Italii wielki wyścig rydwanów. Uczestnicy przyjeżdżają z całej Europy. Oczywiście wygrać musi podopieczny Cezara. Dopóki na starcie nie pojawiają się nasi bohaterowie... 37.... 94
  • Kulturalna trzynastka 7 sty 2018, 20:00 Katarzyna Warnke AKTORKA TEATRALNA I FILMOWA 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Kocham lektury! 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być i dlaczego? Wolandem z „Mistrza i Małgorzaty” – ma dystans niezbędny do pewnej lekkości... 96
  • Turystyczny matrix 7 sty 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI W okresie świąteczno-noworocznym na Facebooku i Instagramie pojawia się coraz więcej zdjęć z wakacji. Znajomi nagle opaleni, w krótkich spodenkach, w kostiumach kąpielowych, wyluzowani, weseli, odstresowani, uśmiechają... 97
  • Agenda 2018 – gdzie kogo wysłać (lub zesłać) 7 sty 2018, 20:00 Światowy kalendarz polityczno-eventowy na rok 2018 jest wypełniony po uszy osiołka Kłapouchego. Tak, tego od Krzysia i przyjaciół Królika. Pan Alan Alexander Milne stary, ale literacko jary – i co z tego, że zmarł 62 lata temu. Zaczyna... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany