Przyspieszenie na drogach

Przyspieszenie na drogach

Autostrada A4, zdjęcie ilustracyjne
Autostrada A4, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Wikimedia Commons / Michiel1972
Prawie 400 km nowych dróg szybkiego ruchu zostanie oddanych do użytku do końca roku. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w 2018 r. planuje podpisać umowy na budowę ok. 560 km tras.

Sieć dróg szybkiego ruchu, czyli autostrad i tras ekspresowych, w Polsce wynosi obecnie ponad 3,4 tys. km, z tego prawie 1,63 tys. km to autostrady, a 1,8 tys. km to trasy ekspresowe. Długość dróg krajowych wynosi 19,34 tys. km. Sieć ta w najbliższych latach będzie sukcesywnie rosnąć. Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 zakłada wybudowanie sumie 3262,7 km dróg, w tym 252 km autostrad, 2641 km tras ekspresowych oraz 35 obwodnic o łącznej długości 369,4 km. Jego wartość szacowana jest na 135 mld zł. Dotychczas zrealizowano zadania warte ok. 13,2 mld zł, umowy na wykonanie obecnie budowanych dróg opiewają na 45,4 mld zł, a inwestycje warte ok. 24 mld zł są obecnie na etapie przetargu. Reszta dróg, które mają powstać w ramach programu, czeka na rozpoczęcie postępowania przetargowego na wybór wykonawców. W budowie jest ponad 1,4 tys. km dróg – 72,5 km autostrad, ponad 1274 km tras ekspresowych i 97 km dróg krajowych. Tylko w tym roku Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad planuje oddać kierowcom do użytku prawie 400 km nowych tras. Od początku roku drogowcy podpisali już umowy na zaprojektowanie i budowę 172 km dróg krajowych, plan na ten rok przewiduje podpisanie kolejnych umów na budowę prawie 400 km dróg.

Nowe umowy

Na liście inwestycji, na realizację których GDDKiA chce zawrzeć umowy z wykonawcami w tym roku, są zarówno autostrady, trasy ekspresowe, jak i poprawiające bezpieczeństwo i wyprowadzające ruch tranzytowy z miast obwodnice w ciągach dróg krajowych. Już w wakacje ma zostać podpisana m.in. umowa na zaprojektowanie i budowę 80,7 km odcinka autostrady A1 z Tuszyna do Pyrzowic. Budowa trasy została podzielona na pięć odcinków o długości od 7 do 24 km. Obecnie trwa ocena złożonych ofert i wybór najkorzystniejszych. W ciągu najbliższych miesięcy planowane jest również podpisanie czterech umów na budowę w sumie 79,3 km trasy ekspresowej S61 z Ostrowi Mazowieckiej do obwodnicy Augustowa. W planach GDDKiA na ten rok jest również powierzenie wybranym wykonawcom budowy ponad 30km odcinka trasy S3 z Bolkowa do Lubawki na terenie województwa dolnośląskiego czy 28 km Zachodniej Obwodnicy Łodzi, czyli kolejnego fragmentu ekspresowej „czternastce”.

Zaprojektowanie i budowa ok. 54 km drogi ekspresowej nr 19 z Lublina do Rzeszowa zostaną powierzone sześciu wykonawcom, każdy z nich będzie odpowiedzialny za budowę drogi o długości od 8 do 11 km. Rok 2018 ma również przynieść podpisanie umów m.in. na budowę obwodnic Iłży (o długości 7 km) w ciągu drogi krajowej nr 9 w województwie mazowieckim, rozpoczną się również prace związane z kontynuacją budowy obwodnicy Dąbrowy Tarnowskiej, będącej częścią drogi krajowej nr 73, oraz kontynuacją budowy obwodnicy Łańcuta na Podkarpaciu. Drogowcy mają również w planach wybór firm i podpisanie umów na budowy obwodnic Niemodlina i Myślin na Opolszczyźnie – obie w ciągu drogi krajowej nr 46, oraz na budowę północnej obwodnicy Kędzierzyna-Koźla będącej fragmentem drogi krajowej nr 40. Nowe umowy, które według planów mają być podpisane jeszcze do końca tego roku, mają objąć w sumie 387,2 km dróg krajowych.

Wielki plac budowy

Wartość ponad 1,4 tys. km tras, które są obecnie w budowie, wynosi 45,4 mld zł. To ok. 33 proc. wartości wszystkich inwestycji planowanych do roku 2023. Wydatki na budowę dróg w nadchodzących latach mają znacznie wzrosnąć. W tym roku wyniosą ok. 20,8 mld zł, czyli o 4 mld zł więcej niż w 2017 r. i o 5 mld zł więcej niż w 2016 r. Spośród trwających inwestycji w tym roku zakończyć ma się m.in. budowa autostrady A1 na odcinku od Częstochowy do Katowic, S8 między Wyszkowem a Brokiem czy zachodnia obwodnica Olsztyna. Do użytku ma zostać oddana również m.in. nowa trasa S7 od Elbląga do Żuław, dzięki czemu dwupasmową drogą będzie można przejechać od Napierek do Gdańska, co znacznie skróci czas podróży nad morze. Wśród dróg ekspresowych, które mają być ukończone jeszcze w 2018 r., można wymienić m.in. trasę S6 na odcinku Sianów – Koszalin czy S3 ze Strzegomia do Nowej Soli. W pierwszych czterech miesiącach tego roku GDDKiA podpisała z wykonawcami 11 umów na realizację 172,6 km dróg. Inwestycje GDDKiA w większości realizowane są w systemie „Projektuj i buduj”, co oznacza, że zanim wykonawca wbije łopatę w ziemię, pierwsze miesiące poświęca na projektowanie drogi, opracowywanie rozwiązań technologicznych i uzyskiwanie pozwoleń.

Podpisane w tym roku umowy dotyczą kolejnych tras kluczowych dla rozwoju komplementarnej sieci dróg krajowych i międzynarodowych. Na liście najnowszych inwestycji znajdują się m.in. kolejne odcinki trasy S7, która docelowo połączy Gdańsk z Warszawą i Krakowem, znacznie skracając czas przejazdu i poprawiając komfort podróży między Trójmiastem a stolicą Małopolski. To m.in. umowa na projekt i budowę jednego z trzech odcinków S7 od granicy województwa świętokrzyskiego do Krakowa. Odcinek, dla którego została podpisana umowa, to 14-kilometrowy fragment trasy między węzłem Szczepanowice a węzłem Widoma, którego budowa będzie kosztować prawie 600 mln zł. Na realizację kolejnego z trzech odcinków tej trasy umowę podpisano w ubiegłym roku, dla kolejnego trwa wybór wykonawcy. Początek roku 2018 przyniósł również podpisanie dwóch kolejnych umów na zaprojektowanie i budowę trasy S7 na północ od Warszawy – z Płońska do Strzegowa o łącznej długości 35,7 km. Wartość obu umów wynosi ok. 830 mln zł. Dzięki temu cały odcinek trasy S7 w kierunku Gdańska w województwie mazowieckim jest obecnie w realizacji. W tym roku podpisano już wiele umów dotyczących przebiegających przez Polskę tras międzynarodowych – Via Baltica i Via Carpatia. Via Baltica (w Polsce droga ekspresowa nr 61) ma połączyć Warszawę przez Litwę i Łotwę z Tallinem w Estonii.

Budowa polskiego odcinka ma się zakończyć do 2021 r. Pierwsza z podpisanych umów obejmuje 20-kilometrowy odcinek z Podborza (przecięcie z trasą S8) do Śniadowa o długości 20 km, będący początkiem trasy. Kolejna umowa obejmuje zaprojektowanie i budowę fragmentu tej drogi o długości 17 km od Śniadowa do węzła Łomża Południe. Via Carpatia to trasa łącząca Kłajpedę na Litwie z Salonikami w Grecji. W Polsce przebiega jako droga ekspresowa nr 19 wzdłuż wschodniej granicy kraju i ma powstać do 2021 r. W tym roku podpisane zostały już umowy na realizację kolejnych trzech odcinków tej trasy pomiędzy Lublinem a Kraśnikiem. Tym samym w realizacji jest już cały 75-kilometrowy odcinek tej trasy od Lublina do granicy z województwem podkarpackim. W ostatnich miesiącach rozpoczęto również budowę drogi ekspresowej S6, zwanej Trasą Kaszubską, ważnej dla województwa pomorskiego z gospodarczego i turystycznego punktu widzenia. Połączy ona Szemud z obwodnicą Trójmiasta. Oddanie trasy do użytku przewidziano na wakacje 2021 r. To jeden z trzech odcinków Trasy Kaszubskiej, pozostałe – od Szemudu do Bożegopola – są na etapie wyboru wykonawców, umowy mają być podpisane jeszcze w tym roku. Podstawowym celem budowy S6 jest stworzenie bezpiecznego, szybkiego połączenia aglomeracji Trójmiasta ze Szczecinem, które pozwoli na skrócenie czasu przejazdu oraz odciążenie dróg lokalnych. Na liście dróg, które powstaną w ramach realizacji programu budowy dróg krajowych do 2023 r., znajduje się również wiele obwodnic. Z początkiem roku zostały podpisane umowy na budowę obwodnic Przecławia i Warzymic w ciągu drogi krajowej nr 13 oraz obwodnicy Nowego Miasta Lubawskiego na krajowej „piętnastce”.

Najwięksi gracze i technologie

Obecnie realizowane przez rząd inwestycje drogowe są warte ponad 45 mld zł. Największy kawałek tego tortu wywalczył dla siebie Budimex. Firma sama buduje ponad 200 km tras za prawie 6,5 mld zł, a w konsorcjum z Ferrovial Agroman jest odpowiedzialna za budowę kolejnych ponad 70 km dróg krajowych za 2,6 mld zł. Na kolejnym miejscu wśród wykonawców GDDKiA pod względem wartości obecnie realizowanych inwestycji jest Strabag, który buduje 188 km tras za prawie 4,9 mld zł. Za nimi plasują się m.in Mota –Engil Central Europe z portfelem inwestycji drogowych wartym 3,56 mld zł, PORR Polska Infrastructure SA realizujący – sam lub z konsorcjantami – prace o łącznej wartości 3,215 mld zł, Polaqua budująca sama lub z konsorcjantem 105 km dróg za prawie 3 mld zł, PUT Intercor z konsorcjantami, które wykonuje 61,3 km tras za 2,07 mld zł, czy Warbud (drogi długości 10 km za 923 mln zł). Odkąd cena oferowana przez wykonawców nie jest jedynym kryterium wyboru, a większość inwestycji jest realizowana w systemie „Projektuj i buduj”, firmy coraz większą wagę przykładają do rozwoju nowych technologii, które pozwalają im skrócić czas realizacji kontraktu, wydłużyć gwarancję czy zaproponować nowatorskie, wyróżniające je na tle konkurencji rozwiązanie technologiczne. Inwestycje realizowane są w różnych technologiach – część dróg powstaje z nawierzchnią betonową, część z bitumiczną. Nowych technologii poszukują zarówno wykonawcy, jak i dostawcy. Na przykład Strabag opracował tzw. nawierzchnię długowieczną, która została zastosowana na trasie S8 na południe od Warszawy. Nad nowymi technologiami cały czas pracuje też LOTOS Asfalt, spółka, do której zgodnie z jej szacunkami należy ok. 40 proc. rynku asfaltów drogowych i która ma jeszcze większy udział w polskim rynku asfaltów modyfikowanych. Drogi z nich budowane są bardziej odporne na niskie i wysokie temperatury oraz mają długi okres eksploatacji. Dzięki temu mają być konkurencją dla technologii betonowej, która jest droższa i trudniejsza w zastosowaniu od technologii tradycyjnej, jednocześnie gwarantują dłuższy okres eksploatacji trasy bez konieczności przeprowadzania remontów.

Możliwe problemy

W 2017 r. GDDKiA oddała do użytku 355,7 km nowych tras, rok wcześniej zaledwie ok. 129,3 km. Na koniec 2017 r. w realizacji było 1248,1 km nowych dróg, a rok wcześniej 1311,6 km. Znacznie wzrosnąć w tym roku ma zakres podpisanych umów. O ile w 2016 r. GDDKiA zawarła umowy na budowę 265,9 km nowych tras, a w 2017 r. – 274,3 km, o tyle w tym roku planuje podpisać z wykonawcami kontrakty obejmujące realizację prawie 560 km nowych dróg. To zaś oznacza, że w najbliższych latach skala prac realizowanych w kraju znacznie wzrośnie. Tak duży front robót, jaki obecnie jest realizowany w Polsce, jest jednak obarczony czynnikami ryzyka. Jednym z podstawowych jest opóźnienie w realizacji inwestycji, które może być związane z problemami w uzyskaniu materiałów budowlanych w odpowiednim terminie w związku ze wzrostem zapotrzebowania na nie. Na przykład kruszywo na budowy jest transportowane głównie koleją i w znacznej mierze z południa kraju. Linie kolejowe mają zaś określoną przepustowość, a przewoźnicy ograniczone moce. Podobna sytuacja zaistniała podczas boomu budowlanego przed Euro 2012. Jak sygnalizują wykonawcy, spiętrzenie prac spowodowało również wzrost cen materiałów budowlanych i surowców oraz kosztów zatrudnienia związanych z koniecznością rywalizowania wykonawców o wykwalifikowaną kadrę. Wykonawcy zawracają uwagę, że w wyniku wzrostu cen zmniejsza się marża na kontraktach zawartych, to zaś może się przyczynić do wzrostu liczby upadłości w branży budowlanej. Twierdzą, że przewidziany w zawartych umowach sposób wyliczania waloryzacji o wskaźnik GUS jest niewystarczający do wyrównania strat faktycznie poniesionych na kontraktach. Rozmowy pomiędzy rządem a branżą w tej sprawie trwają.


Dorota Kaczyńska

Okładka tygodnika WPROST: 20/2018
Artykuł został opublikowany w 20/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 20/2018 (1835)

  • Paradoks państwowej kawy 13 maj 2018, 20:00 Podobno najdziwniejszym napojem na świecie jest kawa. D elektujemy się jej aromatem i smakiem, ale sypiemy cukier, aby była słodka. Cieszy nas jej czerń, jednak dolewamy mleka, by była biała. Wreszcie podgrzewamy wodę do temperatury... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 13 maj 2018, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK CZŁONKOWIE RZĄDU SĄ NIEZADOWOLENI Z MARSZAŁKA SEJMU MARKA KUCHCIŃSKIEGO.Chodzi o organizowanie posiedzeń izby raz na trzy tygodnie. Jak się okazuje, komisje, które najczęściej obradują w czasie posiedzeń... 6
  • Obraz tygodnia 13 maj 2018, 20:00 20 tys.zł miesięcznie kosztuje całodobowa ochrona policyjna pomnika smoleńskiego Wygrany Paweł Pawlikowski, reżyser filmu „Zimna wojna”, nagrodzonego 20-minutową owacją na festiwalu w Cannes. Przegrana Bernadeta Krynicka, posłanka... 8
  • Info radar 13 maj 2018, 20:00 SLD-PSL Nowe szaty Kosiniaka-Kamysza Rozpadła się albo raczej nie doszła do skutku koalicja PSL i SLD na wybory samorządowe – dowiedział się „Wprost”. Zablokowali ją ludowcy, którzy rozejrzeli się w terenie i doszli do wniosku, że... 12
  • Ucieczka z Nowoczesnej 13 maj 2018, 20:00 LEGŁA W GRUZACH NARRACJA PO, ŻE POROZUMIENIE MIĘDZY TĄ PARTIĄ a Nowoczesną oznacza zaczątek zjednoczenia opozycji. Z Nowoczesnej odszedł w piątek Ryszard Petru z zapowiedzią, że po wyborach samorządowych założy nową partię i że... 12
  • Na Wschodzie bez zmian 13 maj 2018, 20:00 WŁADIMIR PUTIN PO RAZ KOLEJNY ZOSTAŁ ZAPRZYSIĘŻONY NA PREZYDENTA ROSJI. To było bardzo smutne widowisko, choć kapało złotem, a dworacy karnie tłoczyli się w kremlowskich salach. Wszyscy klaskali, kiedy trzeba i z należytym entuzjazmem... 14
  • Gabinet osobliwości 13 maj 2018, 20:00 POSEŁ ŻALEK JEST DOBRYM PRZYKŁADEM NA KRYZYS ETYKI. Polega on na tym, że nie mamy (jeszcze?) norm, dzięki którym możemy ocenić takie zachowanie. Dawniej nie było takiej potrzeby. Sfera publiczna wykluczała społeczny i obyczajowy... 15
  • Przyjazny faszyzm 13 maj 2018, 20:00 WIELU MŁODYCH LUDZI PATRZY NA NAS, HEROSÓW TRANSFORMACJI I PIEWCÓW LIBERALIZMU, jak na ChiWriter i dyskietki komputerowe. Łapczywość i wiara w konkurencję już „nie pasują”. Przypomnieć warto, że pokolenie lat 90. niemal... 15
  • Piękny trzydziestoletni 13 maj 2018, 20:00 2017 r. był 34. rokiem ukazywania się „Wprost”. Tygodnik, jak typowy trzydziestolatek, był już doświadczony, ale wciąż głodny wiadomości, odważny i ciekawy świata. 16
  • Prezes zwlekał z podjęciem leczenia 13 maj 2018, 20:00 Jedyną poważną dolegliwością, z którą boryka się Jarosław Kaczyński, jest uraz kolana – mówi Adam Bielan, wicemarszałek Senatu. 18
  • Polska Fundacja Nieudaczników 13 maj 2018, 20:00 Polska Fundacja Narodowa wzięła na promocję Polski od spółek Skarbu Państwa prawie ćwierć miliarda złotych. Na razie historia jej działalności to scenariusz na film Stanisława Barei. 24
  • Walczcie do końca! 13 maj 2018, 20:00 Niepełnosprawnym rzeczywiście chodzi o kasę. Ale w naszym przypadku kasa oznacza życie – mówi Janina Ochojska, szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej. 32
  • Wojna o miasta 13 maj 2018, 20:00 Jaki czy Trzaskowski, Zdanowska czy Buda, Wassermann czy Majchrowski? Tegoroczna walka pretendentów do foteli prezydentów dużych miast zapowiada się wyjątkowo ekscytująco. 36
  • Rozwód w kilku aktach 13 maj 2018, 20:00 Relacje między Nowogrodzką a środowiskiem Macierewicza są coraz bardziej lodowate. Wygląda na to, że rozwód jest kwestią czasu. 40
  • Bzik muzealny 13 maj 2018, 20:00 W słynnym domu aukcyjnym Sotheby’s odbędą się niezwyczajne aukcje XX-wiecznych dzieł sztuki. Pod młotek pójdą obrazy kilku klasyków amerykańskiego nowoczesnego malarstwa, wśród nich m.in. sławny ekspresjonistyczny „Zielony... 42
  • 10 trendów na lato 13 maj 2018, 20:00 Najmodniej będzie teraz żyć bez napinki, czyli dać sobie spokój zamiast nieustannie od siebie wymagać. Swobodnie, zdrowo, no i kiczowato, bo wracają lata 90. 44
  • Reforma to wielkie oszustwo 13 maj 2018, 20:00 Wolałabym powiedzieć, że się myliłam i nie jest tak źle, jak wszyscy sądziliśmy, ale niestety mieliśmy rację – mówi Dorota Łoboda z ruchu Rodzice przeciw Reformie Edukacji. 49
  • Nie możesz tu zostać 13 maj 2018, 20:00 Usman Manier w 2012 r. uciekł z Pakistanu przed Talibami. Przez Grecję i Serbię dostał się na Węgry, złożył podanie o azyl, trafił do ośrodka dla uchodźców. W ośrodku go dotkliwie pobito, ogłuchł na jedno ucho, nabawił się... 52
  • 200 największych polskich firm 13 maj 2018, 20:00 12 nowych spółek zadebiutowało na tegorocznej Liście 200 największych firm tygodnika „Wprost”. Ale oprócz debiutów były też spektakularne upadki. 54
  • Hossa Bessa 13 maj 2018, 20:00 Ile podatków płacą markety? Ministerstwo Finansów opublikowało właśnie listę największych płatników podatku CIT za 2016 r. Najwięcej wpłacają państwowe spółki i banki. A markety? Okazuje się, że takie sieci jak brytyjskie Tesco,... 64
  • Rewolucja w oszczędzaniu 13 maj 2018, 20:00 Pracownicze plany kapitałowe mają zachęcić Polaków do oszczędzania i jednocześnie zabezpieczyć ich na starość. 65
  • Przyspieszenie na drogach 13 maj 2018, 20:00 Prawie 400 km nowych dróg szybkiego ruchu zostanie oddanych do użytku do końca roku. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w 2018 r. planuje podpisać umowy na budowę ok. 560 km tras. 66
  • Kręta polska droga do dobrobytu 13 maj 2018, 20:00 Czy da się budować drogi tanio i dobrze, ale i tak, by nie ucierpieli na tym wykonawcy – zastanawiali się uczestnicy debaty „Wprost”. 70
  • Asfalt to podstawa 13 maj 2018, 20:00 Przyszłość budownictwa drogowego to tworzenie coraz trwalszych nawierzchni drogowych oraz poszukiwanie proekologicznych rozwiązań – mówi Adam Wojczuk. 74
  • Powrót do przyszłości 13 maj 2018, 20:00 Grupa PKP rozpoczęła budowę struktury holdingowej. Ma to usprawnić zarządzanie, ale przede wszystkim podnieść jakość obsługi pasażerów. 76
  • Bezpieczeństwo danych w chmurze 13 maj 2018, 20:00 Dla współczesnego biznesu jednym z kluczowych procesów jest bezpieczne przetwarzanie danych – Maciej Madziała, architekt rozwiązań IT w firmie Beyond.pl 78
  • Windsorowie są na fali 13 maj 2018, 20:00 80 lat temu za ślub z amerykańską rozwódką król Edward VIII stracił brytyjską koronę. Teraz jego potomek, książę Harry, żeni się z amerykańską rozwódką Meghan Markle za aprobatą królowej, przysparzając popularności całej monarchii. 80
  • Ślub wyjątkowo demokratyczny 13 maj 2018, 20:00 Po brexicie Brytyjczycy docenili monarchię – mówi Phil Dampier, biograf rodziny królewskiej. 82
  • Iran, uran, Trump i wojna 13 maj 2018, 20:00 Wypowiedzenie przez USA umowy nuklearnej z ajatollahami wywołało na świecie panikę i strach przed nową wojną. 84
  • Zimna wojna o Himalaje 13 maj 2018, 20:00 Czy można się ścigać po najwyższych szczytach na Ziemi? Można! Oto historia polsko-włoskiej rywalizacji sprzed ponad 30 lat. 86
  • Go Active Show 2018 13 maj 2018, 20:00 Największe w Polsce i czwarte pod względem wielkości targi sportowe w Europie – Go Active Show 2018 – odbędą się 18-20 maja 2018 r. w Ptak Warsaw Expo w Nadarzynie. 89
  • Senny problem 13 maj 2018, 20:00 Chrapania nie należy lekceważyć – podkreślają lekarze. Może być ono objawem bezdechu sennego, który – nieleczony – stanowi zagrożenie dla zdrowia. 90
  • Technologia na dobry sen 13 maj 2018, 20:00 CPAP jest jednym z najskuteczniejszych sposobów walki z bezdechem – mówi Michał Grzybowski, szef Sleep & Respiratory Care Philips na Europę Środkowo-Wschodnią. 92
  • Gdzie się leczyć 13 maj 2018, 20:00 Przedstawiamy szpitale i oddziały ginekologiczne i urologiczne, które leczą najskuteczniej. 94
  • Każda miłość jest trudna 13 maj 2018, 20:00 To wielki triumf Pawła Pawlikowskiego. „Zimna wojna” jest opowieścią o miłości w ciężkich czasach. Ale także o polskości, emigracji, wewnętrznej uczciwości. Głęboko osobisty film został znakomicie przyjęty na festiwalu w Cannes. 99
  • Ścigany i pożądany 13 maj 2018, 20:00 Polański nie jest już członkiem Akademii przyznającej Oscary, ale filmy robi dalej. W najnowszym – „Prawdziwej historii” – przypomina widzom, że to oni decydują, kogo zobaczą w innych: potwora czy bohatera. 102
  • Mury w kolebce Solidarności 13 maj 2018, 20:00 Koncert z piosenkami Przemysława Gintrowskiego w kolebce Solidarności musiał zabrzmieć wyjątkowo. I zabrzmiał. 106
  • Wyjść z cienia orła 13 maj 2018, 20:00 Fascynujące jest wchodzenie w różne etapy życia, dojrzewanie, dorastanie, nowe żyłki na twarzy. Fascynuje mnie starość jako taka – mówi Kasia Stankiewicz, która nagrała nową płytę z Varius Manx. 108
  • Wydarzenie 13 maj 2018, 20:00 KOMIKS Wciągające bagno Rok 1982. Chyba mało kto z amerykańskiego wydawnictwa DC Comics miał wówczas pojęcie, co oznacza danie wolnej ręki niejakiemu Alanowi Moore’owi, wtedy jeszcze nieznanemu scenarzyście zza oceanu. A już na pewno... 110
  • Film 13 maj 2018, 20:00 DRAMAT Depresja poporodowa CHARLIZE THERON LUBI ZMYWAĆ Z TWARZY HOLLYWOODZKI MAKIJAŻ. Rola w „Monster” – prostytutki o szarej cerze, wyniszczonym ciele i wiecznie brudnych włosach – przyniosła jej Oscara. Teraz w „Tully” aktorka... 112
  • Muzyka 13 maj 2018, 20:00 Retro w dechę Grać nierówno i niedbale, ale jednocześnie w sposób przemyślany i perfekcyjny – czyż to nie marzenie każdego jazzmana? Z pewnością udało się to Maseckiemu i Rogiewiczowi, którzy na swój sposób przerabiają ragtime,... 114
  • Książka 13 maj 2018, 20:00 POWIEŚĆ Szybka akcja SZCZECIŃSKI ARCHITEKT I PASJONAT HISTORII REGIONU NAPISAŁ KOLEJNĄ, BARDZO DŁUGĄ POWIEŚĆ, świetne sensacyjne czytadło. Napięcie przykuwające czytelnika do lektury bierze się w niej nie tylko z wartkiej akcji, ale... 116
  • Kalejdoskop 13 maj 2018, 20:00 Postawcie nocnik obok pisuaru! Od czasów wystawionego przez Marcela Duchampa jako fontanna pisuaru wiemy, że wszystko może być sztuką. Niestety, zbyt często zapominamy, że ta zasada dotyczy także sztuki przeznaczonej dla najmłodszych.... 117
  • Kulturalna trzynastka 13 maj 2018, 20:00 Ewa Gawryluk AKTORKA FILMOWA I TEATRALNA 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Pamiętam, jak bardzo męczyłam się, czytając „Nad Niemnem”. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być i dlaczego? Teraz lubię być sobą, ale kiedy... 118
  • Ma dziesięć nóg, nie starzeje się i lubi szampana 13 maj 2018, 20:00 Kto to taki? To homar – zadziwiający, nieśmiertelny skorupiak, który co jakiś czas odnawia swój organizm, stając się de facto coraz młodszy. Potrafi dożyć ponad 100 lat w doskonałej formie. 119
  • Pan Cogito obserwuje w lustrze swoją twarz 13 maj 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Jesteś tym, co jesz” – czy i wy słyszeliście już tę najbardziej materialistyczną ze wszystkich możliwych definicję człowieka? Na szczęście jest ona zupełnie chybiona. Po pierwsze, mamy tu błąd logiczny: jeśli... 120
  • Muzułmańska Albania puka do Unii 13 maj 2018, 20:00 Nasza rodzina, a dokładnie moja śp. Mama, przyjaźniła się z państwem Mazaraki. Mówiła mi, brzdącowi, przed blisko półwieczem (sic!), że korzenie tej familii sięgają Albanii. Owa Albania była dla mnie, małolata, jak bajka o... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany