Tu będzie druga Toskania

Tu będzie druga Toskania

Ocet jabłkowy
Ocet jabłkowy / Źródło: Fotolia / Sea Wave
Porzuciła życie w stolicy i wróciła na Podlasie, żeby pomóc mamie i babci w rodzinnym sadzie. Szybko stała się wiejską aktywistką i liderką regionu.

W Zakamarku Klimczyce niedzielna sielanka. Kilkadziesiąt osób rozsiadło się na trawie i na hamakach, by delektować się miejscowymi specjałami. Racuchy z jabłkami, tarty z pomidorów i rozmarynu z ogródka, ziemniaczana babka. Kozie sery i świeży twaróg. Królem imprezy jest sok z jabłek, który Justyna Paluch wraz z mamą Aliną i babcią Niną wyciskają we własnej tłoczni. Cotygodniowe „Śniadania na trawie” podbiły w tym sezonie serca lokalsów i turystów. – Wspaniale jest w jednym miejscu odkryć smaki Podlasia: kiszkę ziemniaczaną, pierogi ze smażonych ziemniaków czy gorące drożdżówki z jabłkiem. „Śniadanie na trawie” to popis kuchni regionu i przykład lokalnego patriotyzmu. Sam pochodzę z Białegostoku i nareszcie jestem pewien, że kuchnia polskiej ściany wschodniej może bez kompleksów konkurować ze światową – mówi Filip Turowski, autor bloga kulinarnego Głodny Świata.

Przyszłość w jabłkach

Justyna Paluch, 32-letnia psycholożka z wykształcenia, siedem lat temu porzuciła pracę w warszawskiej firmie rekrutacyjnej, aby pomóc babci i mamie w prowadzeniu 13-hektarowego sadu. Rodzinną tradycję zapoczątkował dziadek Bogdan, który jako prekursor w regionie postawił na rozwój gospodarstwa sadowniczego. Dziadek urodził się 11 listopada 1918 r., więc data odzyskania przez Polskę niepodległości ma w Zakamarku Klimczyce szczególne znaczenie. Gdy tylko Justyna wróciła na Podlasie, właśnie 11 listopada zorganizowała uroczyste zakończenie zbioru jabłek połączone z pierwszym tłoczeniem soku. Huczna impreza w stodole odtąd odbywa się co roku. – Sad i handel jabłkami deserowymi wcale mnie nie kręcił. Zwłaszcza że stawało się to mniej dochodowe, bo sadów w okolicy przybyło. Szukałam nowych dróg – opowiada Justyna. Wypożyczyła więc mobilną tłocznię i wycisnęła pierwsze 3 tys. l własnego soku. W Polsce było wtedy zaledwie kilku przedsiębiorców produkujących naturalne soki niskopasteryzowane, a na Podlasiu żadnego, uczyła się metodą prób i błędów. – Myślałyśmy, że wystarczy nam na dystrybucję przez całą zimę. Ale wszystko poszło w ciągu miesiąca. W grudniu wytłoczyłyśmy dwa razy więcej soku, rozszedł się równie szybko.

Było jasne, że to jest przyszłość – wspomina. Tak powstało Gospodarstwo Sadownicze Alina Paluch i Córka, produkujące sok Samo Jabłko. Już rok później sprowadziły z Austrii własne maszyny do tłoczenia, nie mając pewności, czy wniosek o dotacje unijne zostanie rozpatrzony pozytywnie. Ostatecznie dostały dofinansowanie, więc zmodernizowały stary budynek gospodarczy, gdzie mieściły się chłodnie, i dobudowały pomieszczenia do produkcji. Justyna i jej mama szybko skończyły studia podyplomowe z żywienia i żywności na warszawskim SGGW. Największym wyzwaniem okazało się znalezienie ludzi do pracy. – Nigdy nie wiedziałyśmy, czy pracownik przyjdzie pijany, czy nie przyjdzie wcale. Mama i babcia wcześniej przymykały na to oko. Pracownicy nie mieli prawa jazdy, więc po pracy trzeba było ich rozwozić po okolicznych wsiach, a rano znowu zabierać. Przyłapałyśmy niektórych na kradzieżach, niektórzy wynosili codziennie kilka litrów soku. Każdemu ze starej ekipy dałyśmy szansę, ale ostatecznie wszystkich zwolniłyśmy.

Dziś jest dumna, że udało się stworzyć lojalny i zgrany zespół. Stawiając na soki, miała nosa, bo w 2014 r. Rosja, największy odbiorca polskich jabłek, głównie z okolic pogranicza, wprowadziła embargo w odpowiedzi na sankcje w związku z konfliktem na Ukrainie. Sadownicy na tym stracili najbardziej. Justyna nie załamała rąk. Gdy w 2015 r. weszło w życie rozporządzenie ministra zdrowia o zakazie sprzedaży w szkolnych sklepikach drożdżówek i słodzonych napojów i wprowadzeniu tam warzyw i owoców, osobiście ruszyła w teren, pukając do drzwi każdej placówki z pomysłem, aby dziecięce menu uzupełnić o naturalne soki. Mimo że pozwolenie na słodycze przywrócono rok później, szkoły i przedszkola nie zrezygnowały ze współpracy. Samo Jabłko zaopatruje niemal wszystkie przedszkola i szkoły regionu. Soki są dostępne w 17 smakach. Tradycyjnych, ale też bardziej wyszukanych, np. jabłko z dynią, z rabarbarem, z maliną. – Tłoczymy z jabłek zdrowych, czyli tych zerwanych z drzewa, ale niekoniecznie idealnych w kolorze i rozmiarze. Spady się nie nadają, bo obite jabłko zaczyna gnić. Nie dodajemy cukru ani wody. Pasteryzujemy w niskiej temperaturze, 80 st. C, aby sok nie utracił wartości odżywczych. Łączymy jabłka z warzywami i owocami, ale tylko tymi, które rosną u nas, nad Bugiem. Nie z bananem czy z brzoskwinią, bo to już egzotyka – opowiada Paluch.

Zatrzymać turystę na dłużej

A Justyna szczególnie ceni to, co rodzime. – Marzyło mi się, że tu będzie druga Toskania z lokalną żywnością, przyjaznymi rolnikami i ofertą dla turystów. Nadbużańskie Podlasie ma w sobie magię, ale leży na pograniczu trzech województw, a więc zawsze na peryferiach. Musimy zadbać o siebie sami – tłumaczy, dlaczego stworzyła projekt Naturalnie nad Bugiem – poczuj gościnność. Wraz z innymi restauratorami, właścicielami pensjonatów, obiektów rekreacyjnych i producentami podlaskich smakołyków przygotowali mapę atrakcji turystycznych regionu. Mapy z charakterystycznym logo stoją teraz w strategicznych punktach regionu, są też gadżety – notatniki, kolorowanki, breloczki. – Żeby zatrzymać turystę na dłużej, musimy mu podpowiedzieć, gdzie miło spędzi czas. Jesteśmy zbyt małym obszarem, żeby myśleć o sobie nawzajem jak o konkurentach. Działamy we wspólnej sprawie – tłumaczy Agnieszka Wojtkowska, prezeska Lokalnej Grupy Działania „Tygiel Doliny Bugu”. LGD stworzyła sieć lokalnej współpracy pod nadzorem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego. Skupia 16 gmin mazowieckich i dziewięć z Podlasia, zawiaduje środkami z UE i patronuje działaniom wspierającym region prowadzonym przez samorządy, przedsiębiorców, organizacje pozarządowe.

– Jednym z największych problemów regionu jest emigracjamłodych ludzi. Wyjeżdżają już w wieku szkoły średniej i na ogół nie wracają – mówi Wojtkowska. Ale coraz częściej zdarzają się wyjątki. – Justyna jest przykładem, że młodzi wykształceni ludzie mogą uczynić region żywym i atrakcyjnym. Paluch doprowadziła też do powstania Lokalnej Organizacji Turystycznej, czyli stowarzyszenia, które zrzesza ponad 60 podmiotów i ma na celu rozwój turystyki, szkolenie przewodników i poprawę infrastruktury. – Justyna postanowiła połączyć oba brzegi Bugu, których współpraca wymagała wsparcia logistycznego i promocyjnego. Prawy brzeg, w województwie podlaskim, ma lepszą ofertę zabytkową. Lewy, leżący w woj. mazowieckim, lepszą infrastrukturę rekreacyjną i bazę noclegową. Dzięki Justynie zaczęliśmy współpracować – tłumaczy Anna Sekielska, przewodniczka PTTK po Podlasiu i szefowa wydawnictwa Od deski do deski. – Justyna jest jak lokomotywa – przekonuje Joanna Philippe, która wraz z mężem Francuzem porzuciła pracę w dużym siedleckim przedsiębiorstwie i osiedliła się na Podlasiu. Importują wina z Francji oraz wynajmują pokoje gościnne w Borsukach, opodal nadbużańskiej plaży. – Wcześniej działaliśmy oddzielnie, nie wiedząc, co robi sąsiad. Teraz współpracujemy, bo poczta pantoflowa i marketing szeptany to najlepszy sposób, aby reklamować regionalne atrakcje.

Inkubator przetworów

– Biznesy pań Paluch to dla mieszkańców kolejne miejsca pracy, tak bardzo potrzebne w regionie. Tutaj niemal każdy ma rodzinę w Belgii, młodzi wyjeżdżają sezonowo lub na stałe z kraju – opowiada Katarzyna Kamecka-Lach, prezeska Spółdzielni Socjalnej „eSSkapada”. Celem spółdzielni socjalnych jest ochrona członków – m.in. osób niepełnosprawnych czy matek po urlopie wychowawczym – przed wykluczeniem społecznym, ułatwienie powrotu do aktywności na rynku pracy. – Dlatego każdy pracodawca jest na wagę złota. A w Zakamarku Klimczyce pracują tylko okoliczni mieszkańcy. Wojtkowska z Lokalnej Grupy Działania już się cieszy, że w przyszłym roku ruszy nowy, największy projekt Justyny Paluch. – Powstanie Inkubator Przetwórstwa.

Pierwszy komercyjny w Polsce i jedyny na Podlasiu. Skorzystają na tym lokalni rolnicy i początkujący przedsiębiorcy – mówi. Na terenie Zakamarka Klimczyce trwa już budowa, częściowo finansowana ze środków UE PROW 2014-2020. Podobne inkubatory działają w USA i na zachodzie Europy. W Polsce to wciąż nowość. – Chcemy umożliwić lokalnym rolnikom przetwórstwo własnych produktów na mniejszą skalę oraz świadczyć doradztwo rolnicze i biznesowe – tłumaczy Justyna. Tu będzie mógł przyjść każdy z własnymi plonami i zrobić samodzielnie przetwory czy soki lub zlecić ich wykonanie inkubatorowi. – Za naszym pośrednictwem można będzie wyprodukować oraz zapakować pod własnym logo żywność i legalnie dystrybuować ją do sprzedaży. Będzie można korzystać z profesjonalnych sprzętów, których kupno indywidualnie nie zawsze się opłaca. Gdy ktoś będzie miał pomysł na biznes rolniczy, może skorzystać z inkubatora, zanim zainwestuje we własną infrastrukturę. – Przyjeżdżają do nas grupy z całej Polski, ale też z Litwy i Białorusi i chcą się uczyć – dodaje Paluch. – Wójtowie gmin pytają, jak nowocześnie promować rolnictwo. W inkubatorze będziemy prowadzić szkolenia z przedsiębiorczości, zrównoważonego rolnictwa oraz z marketingu lokalnego biznesu.

Parasolki walczące

– Po pierwszym czarnym proteście, w którym w Siemiatyczach uczestniczyło ok. 30 kobiet, zaczęłyśmy się spotykać w każdy pierwszy poniedziałek miesiąca. Nazwałyśmy naszą grupę Parasolki – opowiada Anna Sekielska. Na kolejne protesty przychodziło już dwa razy więcej kobiet. – Gdy zostałam zaproszona na Kongres Kobiet, nie rozumiałam, dlaczego trzeba rozmawiać o równouprawnieniu, równości płac i parytetach. W mojej rodzinie zawsze kobieta była równa mężczyźnie. My prowadzimy biznes we trzy, bez mężczyzny. Uważałam za naturalne, że kobiety mogą być samodzielne – wspomina Justyna.

Ale obserwując realia życia na wsi, zrozumiała, że to nie jest normą. – Dziś wiem, że kobiety muszą się wspierać i walczyć o swoje prawa, bo nikt nam tego nie da z dobrej woli. Przed wyborami samorządowymi wraz z innymi działaczkami planują społeczną akcję promującą konieczność udziału w głosowaniu. – Drażni mnie, że młodzi ludzie tak lekko podchodzą do tego, co nas otacza i jaki mamy na to wpływ. Z drugiej strony, nikt nie uczy w szkołach, zwłaszcza wiejskich, jak być świadomym obywatelem i co zrobić, żeby wpływać na politykę lokalną. A przecież nowoczesny patriotyzm jest lokalny i zależy od ludzi. Nie godzę się, żeby karty patriotyzmu rozdawali agresywni faceci z racami w ręku. Drażnią ją też zdziwienia, że trzy kobiety, bez mężczyzn, potrafią prowadzić gospodarstwo. I dobre rady w stylu: „Uciekaj, bo męża na wsi nie znajdziesz”. – Brak męża nie jest dla mnie powodem do frustracji. Robię swoje – mówi. Czyli przygotowuje się do zbioru jabłek, który rusza w połowie września. Tegoroczne zbiory zapowiadają się szczególnie obficie, więc Justyna już testuje nowe smaki: jabłko z czarnym bzem, z pigwowcem japońskim i z jarzębiną. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 37/2018
Więcej możesz przeczytać w 37/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 37/2018 (1852)

  • Oddzieleni od uczuć 9 wrz 2018, 20:00 Dziewięć sekund potrzebowali policjanci w Amsterdamie, aby postrzelić 19-letniego Afgańczyka, który zaatakował nożem amerykańskich turystów na dworcu kolejowym. W tym wydaniu „Wprost”, przy okazji rocznicy ataku na World Trade Center... 3
  • Porzućmy złe nawyki 9 wrz 2018, 20:00 Eksperci ostrzegają, że wkrótce czeka nas prawdziwe nowotworowe tsunami. Te czarne prognozy nie muszą się jednak sprawdzić, jeśli tylko zmienimy styl życia na zdrowszy. 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 wrz 2018, 20:00 PREZES PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI JAROSŁAW KACZYŃSKI PODOBNO ZIRYTOWAŁ SIĘ, BO NIEKTÓRZY LIDERZY okręgowi w jego partii nie bardzo przykładali się do kampanii kandydatów na prezydentów miast. Podczas posiedzenia klubu PiS, który odbył... 6
  • Obraz tygodnia 9 wrz 2018, 20:00 500 zł taki mandat wypisała policja kierowcy autobusu, który po autostradzie A4 jechał na wstecznym Przegrany Ojciec Rydzyk, bo jak twierdzi, nikt nie wspiera Radia Maryja, a rząd wręcz go nie kocha. Podajemy za Pudelekiem. Wygrany... 10
  • Info radar 9 wrz 2018, 20:00 Ekstradycja Napoleona Skazany za aferę FOZZ i poszukiwany od kilkunastu lat listem gończym Dariusz Tytus Przywieczerski został zatrzymany w USA. Gdy zamykaliśmy to wydanie tygodnika, mówiło się, że w minioną sobotę trafi do Polski.... 11
  • Policzku, nadstaw się 9 wrz 2018, 20:00 Lewo KOBIETA, KTÓRA W FERWORZE „PATRIOTYCZNEGO” ZAPAŁU SPOLICZKOWAŁA INNĄ KOBIETĘ, KRZYCZĄCĄ „KONSTYTUCJA”, przy zupełnej obojętności policji, jest idealną alegorią Polski Anno Domini 2018. To PiS, który policzkuje... 12
  • Terror nasz powszedni 9 wrz 2018, 20:00 W ostatni dzień sierpnia holenderscy policjanci postrzelili Afgańczyka, który z okrzykiem „Allahu Akbar” rzucił się z nożem na dwóch amerykańskich turystów przechodzących przejściem podziemnym amsterdamskiego dworca centralnego.... 14
  • Walka informacyjna 9 wrz 2018, 20:00 Aby doprowadzić do wojny domowej, wystarczyłoby odciąć społeczeństwo od prądu czy telefonu komórkowego – mówi gen. Roman Polko, były doradca ministra spraw wewnętrznych ds. zwalczania terroryzmu. 19
  • Wojna w internecie 9 wrz 2018, 20:00 W tych internetowych kampaniach zawsze pojawiają się elementy działania na poczucie zagrożenia – bomba atomowa, kataklizm, asteroida. A celem jest wprowadzenie chaosu i dezorientacji – mówi Kamil Basaj, ekspert cyberbezpieczeństwa. 22
  • Łapiński i przyjaciele, czyli burzliwy początek kampanii 9 wrz 2018, 20:00 Na starcie kampanii wyborczej PiS stawia na pozytywny przekaz i wyciszanie konfliktów, a PO wręcz przeciwnie. 26
  • Młoda lewica w rozkroku 9 wrz 2018, 20:00 Robert Biedroń zakłada nową partię, a Barbara Nowacka stawia na starą sprawdzoną Platformę Obywatelską. 30
  • Jesteśmy dowodem, że polityka dzieli małżeństwa 9 wrz 2018, 20:00 O reformę sądów, rządy PiS, słabość opozycji oraz podziały wśród Polaków nawet przy imieninowym stole spierają się małżonkowie: Ilona Łepkowska, scenarzystka, oraz Czesław Bielecki, polityk i architekt. 34
  • Porażka rządów prawa 9 wrz 2018, 20:00 Sens idei „rządów prawa” budzi kontrowersje nie tylko w Polsce. Niedawna deportacja mieszkającego w Bochum arabskiego islamisty wywołała gwałtowną polemikę na ten temat także w Niemczech. Wedle niemieckich mediów deportowany w lipcu... 39
  • Ptasie gówienko 9 wrz 2018, 20:00 Obcokrajowcy precz! Niemcy dla Niemców! – krzyczał tłum demonstrantów w Chemnitz. Skrajna prawica zdominowała protesty, które początkowo miały być obywatelską demonstracją przeciw przemocy, upamiętniającą śmiertelną ofiarę... 40
  • Epidemia szkolnego nękania 9 wrz 2018, 20:00 Walka z przemocą rówieśniczą, zwłaszcza z przemocą psychiczną, zawsze była słabą stroną polskich szkół. Teraz, kiedy przetacza się przez nie chaos związany z reformą edukacji, może być tylko gorzej. 42
  • Tu będzie druga Toskania 9 wrz 2018, 20:00 Porzuciła życie w stolicy i wróciła na Podlasie, żeby pomóc mamie i babci w rodzinnym sadzie. Szybko stała się wiejską aktywistką i liderką regionu. 48
  • Innowacyjny przekręt 9 wrz 2018, 20:00 Sztuczne byty rzekomo łączące biznes z nauką i wyłudzone dziesiątki milionów na projekty. Agenci CBA mają co robić w ośrodkach innowacji. 52
  • Hossa Bessa 9 wrz 2018, 20:00 Solaris odjechał Już postanowione. Hiszpański CAF i Polski Fundusz Rozwoju kupują Solarisa. Hiszpanie nabędą 65 proc. udziałów w spółce, PFR pozostałe 35 proc. Po 22 latach z rodzinnego biznesu rezygnują Krzysztof i Solange Olszewscy.... 56
  • Siła dobrego designu 9 wrz 2018, 20:00 Polskie meble podbijają Europę – mówi Kasia Ptak, szefowa targów Warsaw Home, które odbędą się 4-7 października w Ptak Warsaw Expo. 57
  • Europa wartości czy interesów? 9 wrz 2018, 20:00 Tegoroczne forum w Krynicy zdominował premier Morawiecki i ministrowie jego rządu. Jednak nagrodę Człowieka Roku dostał premier Litwy. 58
  • Na niebie i na ziemi 9 wrz 2018, 20:00 Centralny Port Komunikacyjny z pewnością zmieni transport lotniczy w naszym regionie. A także kolejowy, wpłynie na drogowy oraz przyczyni się do powstania nowych centrów biznesowych. 60
  • Zielone światło dla kolei 9 wrz 2018, 20:00 Polska kolej realizuje inwestycje warte miliardy… i tak może pozostać przez wiele lat. 62
  • Drogi do nowoczesnej Polski 9 wrz 2018, 20:00 Jakie są największe bolączki polskiej branży budowlanej oraz czy możemy uniknąć błędów, które popełniliśmy, budując drogi przed Euro 2012 – zastanawiali się uczestnicy debaty tygodnika „Wprost”. 64
  • Porty na fali 9 wrz 2018, 20:00 Do końca tego roku polskie porty mogą przeładować 100 mln ton towarów. To absolutny rekord. Jak go pobić za rok? O tym rozmawiano na kolejnej debacie tygodnika „Wprost”. 66
  • Sztuka rozwiązywania języka 9 wrz 2018, 20:00 Jak firma powinna rozmawiać z klientem? A jak urzędnik z petentem? O tym dyskutowaliśmy podczas inauguracyjnej debaty tygodnika „Wprost” na Forum Ekonomicznym w Krynicy. 68
  • Ambasador Orlen 9 wrz 2018, 20:00 Największe rodzime spółki, strategiczne dla polskiej gospodarki, mają do odegrania istotną rolę za granicą. 70
  • Zatrzymaj młodość 9 wrz 2018, 20:00 Stworzone przez Matkę Naturę mechanizmy działają tylko do pewnego czasu. Później organizm potrzebuje wsparcia. A ono jest na wyciągnięcie ręki. 72
  • Płynne pokolenie 9 wrz 2018, 20:00 Moda to zjawisko pełne paradoksów. Główne to splatanie się w niej przynależności z indywidualizmem oraz stałości ze zmiennością – zauważył światowej sławy socjolog Zygmunt Bauman w jednym z wywiadów wchodzących w skład jego ostatniej książki. 74
  • Wrogów trzeba mieć! 9 wrz 2018, 20:00 Ludzie przełamują się, kiedy rozmawiamy. „Boże – ty jesteś normalny”. A jaki mam być? Nienormalny? – mówi Michał Szpak przy okazji wydania swojej drugiej płyty. 78
  • Od śpiewania do pisania 9 wrz 2018, 20:00 Nosowska podbiła księgarnie, Pablopavo zdobywa literackie nagrody. Polscy twórcy muzyki pop, rocka i rapu ruszają śladem Boba Dylana i Nicka Cave’a. 82
  • Skąd przyszliśmy, dokąd pójdziemy 9 wrz 2018, 20:00 Skończyła się najlepsza edycja festiwalu w Wenecji od lat. Reżyserzy zostawili widzów z gorzką refleksją nad przeszłością. 84
  • Wydarzenie 9 wrz 2018, 20:00 Piękne i smutne nihil novi Zostało ich połowa, czyli raptem dwa zespoły. Honor grungeu dźwigają na swych barkach Pearl Jam oraz Alice in Chains. Ten ostatni obciążony jest brzemieniem – „nowy” (śpiewa w zespole od 2006 r.) wokalista... 88
  • Film 9 wrz 2018, 20:00 Nowa klasa PISARKA PROWADZI WAKACYJNY KURS KREATYWNEGO PISANIA dla młodzieży z wykluczonych domów. Zajęcia stają się dla młodych nauką wyrażania swoich emocji i przeżywania sztuki. Ale przede wszystkim, konstruując fabułę potencjalnej... 89
  • Muzyka 9 wrz 2018, 20:00 Warto było To coraz częstszy przypadek – zespół złożony ze znanych muzyków omija tradycyjne kanały dystrybucji i korzystając ze specjalnych portali, zbiera fundusze wśród tych, którzy chcą mieć album w domu. Kupowanie w ciemno to... 90
  • Kalejdoskop 9 wrz 2018, 20:00 Azja wciąż nieodkryta GDY WCHODZIMY DO OGROMNEJ PRZESTRZENI MSN, Z POCZĄTKU CZUJEMY SIĘ JAK NIEGDYŚ W SKLEPACH INDYJSKICH – tyle tu kolorowych tkanin. Dopiero gdy podchodzimy do nich bliżej, zamiast tradycyjnych motywów roślinnych... 91
  • Książka 9 wrz 2018, 20:00 Powrót legendy NIE DOŻYŁ WYDANIA SWOJEJ PIERWSZEJ KSIĄŻKI – zmarł w 1957 r. w wieku 25 lat. Ale dzisiaj Andrzej Bursa jest jedną z legend polskiej literatury. Miał wielki talent, próbował sił w różnych literackich gatunkach, bo... 92
  • Kulturalna trzynastka 9 wrz 2018, 20:00 Aleksandra Kurzak SOLISTKA OPEROWA O MIĘDZYNARODOWE SŁAWIE, SOPRAN 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Nie nadrabiam zaległości. Na urlopie mam potrzebę wyciszenia się, odizolowania... 2. Którym bohaterem z... 94
  • Za co kochamy Marka Krajewskiego, czyli historia spokojnego mieszczanina... 9 wrz 2018, 20:00 Wiele lat temu, w roku 1999, mieszkał sobie we Wrocławiu pewien spokojny i cichy mieszczanin, doktor filologii klasycznej na uniwersytecie. Wiódł życie porządne i nudne, palił papierosy, dyskutował o poezji Wergilego w pokoju asystentów i... 95
  • Lubię, jak ktoś ma własne zdanie 9 wrz 2018, 20:00 Nie lubię programów, w których z góry wiadomo, według jakiego klucza został dobrany gość. 96
  • …to, by nie zbankrutować za granicą 9 wrz 2018, 20:00 Tanie wyjazdy za granicę są możliwe. Aby jednak taka podróż dobrze się skończyła, warto się do niej przygotować. Oto, na co zwracać uwagę, aby nie narazić się na nieprzewidziane zagraniczne wydatki. 97
  • Zrób sobie... Trzaskowskiego 9 wrz 2018, 20:00 Kandydat PO na prezydenta Warszawy świetnie sobie radzi z taśmą klejącą. Mamy coś dla amatorów modeli do sklejania. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany