Od śpiewania do pisania

Od śpiewania do pisania

Kasia Nosowska (fot. mat. prasowe)
Nosowska podbiła księgarnie, Pablopavo zdobywa literackie nagrody. Polscy twórcy muzyki pop, rocka i rapu ruszają śladem Boba Dylana i Nicka Cave’a.

Kilkanaście dni temu prestiżową Nagrodę Literacką Gdynia wręczono Pawłowi Sołtysowi za tom opowiadań „Mikrotyki”. Większej ekscytacji mediów tą wiadomością nie było widać – ot, kolejna nagroda za książkę, a czytanie książek to przecież dzisiaj coraz bardziej niszowa rozrywka.

Nasze trzy debiuty

Dopiero wiadomość, że ów Paweł Sołtys to nikt inny tylko Pablopavo sprawia, że otwierająca tegoroczny sezon nagród literackich gdyńska uroczystość budzi szersze zainteresowanie. I słusznie, bo Pablopavo jest przecież bardzo znanym i cenionym autorem oraz wykonawcą ambitnej muzyki pop. Jego debiut literacki, a właściwie debiut Pawła Sołtysa, to bardzo dobra książka, która już od kilku miesięcy święci triumfy, zdobywając nominacje także do innych niż gdyńska literackich nagród (m.in. tegoroczna Nike), ale też i same nagrody (im. Marka Nowakowskiego). Nie ma wątpliwości, że oto pojawił się zdolny pisarz, który przyszedł do literatury z dość niespodziewanego kierunku i któremu udało się z wielkim talentem dostosować do współczesności literackie narzędzia stworzone przez Marka Nowakowskiego i Marka Hłaskę. Ale nie pojawił się sam. Królową księgarń przez całe kończące się lato była – uwaga! – Katarzyna Nosowska, wielka gwiazda polskiego rocka.

Przez wiele tygodni jej książka „A ja żem jej powiedziała” utrzymywała się na szczytach chyba wszystkich list bestsellerów w Polsce. Sukces niezwykły i na szczęście nie tylko komercyjny, bo nie mamy do czynienia z jakąś celebrycką pisaniną, w której za nazwiskiem autora stoi ghostwriter. Nosowska już od dawna ćwiczyła pióro jako felietonistka – wyraźnie było widać, że ciągnie ją do pisania, że tworzenie tekstów piosenek (z reguły bardzo dobrych) jej nie wystarcza, że szuka dla siebie możliwości szerszego, swobodniejszego wypowiadania się. No i teraz, gdy zespół Hey zawiesił działalność, ona wcale nie odpoczywa, a jej talent pisarski eksplodował w zbiorze zabawnych felietonów, opowiastek, żartów językowych, za którymi stoi ukryta pod warstwą ironii życiowa mądrość, wynikająca z umiejętności obserwacji i analizy świata, w jakim wszyscy żyjemy.

Trzeba też koniecznie wspomnieć o literackich próbach Piotra Szmidta, bo to przecież raper znany jako Ten Typ Mes. Pisze on systematycznie felietony, których wybór właśnie opublikowało założone przez niego wydawnictwo. Wynika z tego, że Ten Typ Mes odwraca się od tradycyjnego rynku wydawniczego i obowiązujących w nim hierarchii – wysyła sygnał, że nadal jest artystą osobnym i zbuntowanym, a po formę felietonu sięga nie dlatego, że chce wspiąć się na wyższe piętro systemu staroświeckiej kultury, ale żeby pogadać ze słuchaczami w inny sposób. I to widać w języku, jakim pisze: brawurowo miesza poprawną polszczyznę z językiem kolokwialnym, z zaczerpniętymi z młodzieżowej gwary określeniami i wyrażeniami. A o czym pisze? Można powiedzieć – co go pewnie wkurzy – że o tym samym, co większość felietonistów. O tym, co mu się w świecie podoba, co nie podoba, co by zmienił, co go śmieszy itd., itd. Tyle że jest w polskiej literaturze nowy głos, bo łączy umowną ulicę właśnie z literaturą i wprowadza do pisanej literatury język tej ulicy z całą jego słowotwórczą inwencją (to nie jest nowy pomysł, ale zawsze interesujący). I po to pewnie potrzebny był mu ten dystans wobec poprawnościowych wydawnictw – by zyskać językową wolność, na jaką może sobie pozwolić, będąc na swoim. Inna sprawa, że przy jego popularności mógłby nawiązać współpracę, z kim tylko by zechciał. Trzy wydane w krótkich odstępach czasu oryginalne książki polskich muzyków

o ugruntowanej pozycji to oczywiście zjawisko zaskakujące, ale też i zaświadcza ono o tym, że polska muzyka rozrywkowa z opóźnieniem powtarza fazy rozwoju światowego popu. Dotąd gwiazdy polskiej muzyki pop wprawdzie pojawiały się w księgarniach jako autorzy książek, ale były to co najwyżej autobiografie czy wywiady rzeki, czyli też w większości opowieści autobiograficzne, tyle że mówione. Ale – jak już widać – są też osobistości muzyczne, które po prostu na marginesie swojej podstawowej działalności odkrywają w sobie nowe talenty i uprawiają literaturę. Na świecie nie jest to sensacją.

Lennon, Dylan i inni

John Lennon już w latach 60. ubiegłego wieku wydał dwie książeczki z surrealistycznymi opowiastkami i to była sensacja, bo oto muzyk z zespołu, jeszcze wtedy lekceważonego przez luminarzy kultury, pokazał, że ma literackie pomysły, że jest inteligentnym i oczytanym młodzieńcem, który nie jest pisarskim dyletantem. Literackie próby Lennona zainspirowały Boba Dylana i w 1971 r. ukazała się jego pierwsza powieść „Tarantula”. I to nie był utwór byle jaki. Dylan posłużył się techniką strumienia świadomości i ponieważ był to już czas coraz poważniejszego traktowania popkultury oraz jej twórców, krytyka szybko doszukała się w pisaniu Dylana nawiązań do Jamesa Joyce’a, powinowactw z prozą bitników i wpływów poezji Arthura Rimbauda. Pół żartem pół serio można powiedzieć, że to wtedy rozpoczął się marsz Dylana w stronę literackiej Nagrody Nobla w 2016 r. Australijski gwiazdor ambitnego rocka Nick Cave też ma literackie skłonności, szersze niż tylko piosenkopisanie – już w tomie „Król Inkaust” pojawiły się fragmenty jego prozy, ale w pełni wartościowym utworem (bez żadnej taryfy ulgowej) była jego bardzo interesująca powieść „Gdy oślica ujrzała anioła” z 1989 r., pełna dramatycznych zdarzeń i ważnych obserwacji, np. dotyczących ludzkiej religijności.

Nick Cave pozostaje nadal powieściopisarzem, o czym świadczy „Śmierć Bunny’ego Munro” (2009). Natomiast wśród wielu książek, jakie wydaje w swoim własnym (!) wydawnictwie Henry Rollins, były lider zespołów Black Flag i Rollins Band, można znaleźć sporo opowiadań, choćby w tomie „Roomanitarian” (2005). Rozmaitych literackich form próbuje też filozofujący intelektualista rocka i wszechstronny artysta David Byrne, niegdyś lider Talking Heads. Publikuje prozę podróżną, rozważania religijne i muzykologiczne, eksperymentalną prozę częściowo wykorzystującą metodę automatycznego pisania. Jego najpopularniejszą książką są „Bicycle Diaries” (2009) – jako zapalony rowerzysta jeździ po odwiedzanych miastach świata wyłącznie na rowerze i podzielił się z czytelnikami swoimi obserwacjami zza kierownicy i niebanalnymi refleksjami. Polscy śpiewający autorzy na tle światowych gwiazd nie mają się czego wstydzić, bo choć wszyscy są dopiero literackimi debiutantami, to są literacko bardzo utalentowanymi osobami. Piszą w oryginalny sposób, czują język literatury, umiejętnie konstruują swoje utwory – widać, że to zdolni artyści, którzy chcą poszerzyć obszar działania, bo przenikliwie patrzą na świat i mają do powiedzenia tyle, że piosenki tego nie mogą pomieścić. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 37/2018
Więcej możesz przeczytać w 37/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 37/2018 (1852)

  • Oddzieleni od uczuć 9 wrz 2018, 20:00 Dziewięć sekund potrzebowali policjanci w Amsterdamie, aby postrzelić 19-letniego Afgańczyka, który zaatakował nożem amerykańskich turystów na dworcu kolejowym. W tym wydaniu „Wprost”, przy okazji rocznicy ataku na World Trade Center... 3
  • Porzućmy złe nawyki 9 wrz 2018, 20:00 Eksperci ostrzegają, że wkrótce czeka nas prawdziwe nowotworowe tsunami. Te czarne prognozy nie muszą się jednak sprawdzić, jeśli tylko zmienimy styl życia na zdrowszy. 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 wrz 2018, 20:00 PREZES PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI JAROSŁAW KACZYŃSKI PODOBNO ZIRYTOWAŁ SIĘ, BO NIEKTÓRZY LIDERZY okręgowi w jego partii nie bardzo przykładali się do kampanii kandydatów na prezydentów miast. Podczas posiedzenia klubu PiS, który odbył... 6
  • Obraz tygodnia 9 wrz 2018, 20:00 500 zł taki mandat wypisała policja kierowcy autobusu, który po autostradzie A4 jechał na wstecznym Przegrany Ojciec Rydzyk, bo jak twierdzi, nikt nie wspiera Radia Maryja, a rząd wręcz go nie kocha. Podajemy za Pudelekiem. Wygrany... 10
  • Info radar 9 wrz 2018, 20:00 Ekstradycja Napoleona Skazany za aferę FOZZ i poszukiwany od kilkunastu lat listem gończym Dariusz Tytus Przywieczerski został zatrzymany w USA. Gdy zamykaliśmy to wydanie tygodnika, mówiło się, że w minioną sobotę trafi do Polski.... 11
  • Policzku, nadstaw się 9 wrz 2018, 20:00 Lewo KOBIETA, KTÓRA W FERWORZE „PATRIOTYCZNEGO” ZAPAŁU SPOLICZKOWAŁA INNĄ KOBIETĘ, KRZYCZĄCĄ „KONSTYTUCJA”, przy zupełnej obojętności policji, jest idealną alegorią Polski Anno Domini 2018. To PiS, który policzkuje... 12
  • Terror nasz powszedni 9 wrz 2018, 20:00 W ostatni dzień sierpnia holenderscy policjanci postrzelili Afgańczyka, który z okrzykiem „Allahu Akbar” rzucił się z nożem na dwóch amerykańskich turystów przechodzących przejściem podziemnym amsterdamskiego dworca centralnego.... 14
  • Walka informacyjna 9 wrz 2018, 20:00 Aby doprowadzić do wojny domowej, wystarczyłoby odciąć społeczeństwo od prądu czy telefonu komórkowego – mówi gen. Roman Polko, były doradca ministra spraw wewnętrznych ds. zwalczania terroryzmu. 19
  • Wojna w internecie 9 wrz 2018, 20:00 W tych internetowych kampaniach zawsze pojawiają się elementy działania na poczucie zagrożenia – bomba atomowa, kataklizm, asteroida. A celem jest wprowadzenie chaosu i dezorientacji – mówi Kamil Basaj, ekspert cyberbezpieczeństwa. 22
  • Łapiński i przyjaciele, czyli burzliwy początek kampanii 9 wrz 2018, 20:00 Na starcie kampanii wyborczej PiS stawia na pozytywny przekaz i wyciszanie konfliktów, a PO wręcz przeciwnie. 26
  • Młoda lewica w rozkroku 9 wrz 2018, 20:00 Robert Biedroń zakłada nową partię, a Barbara Nowacka stawia na starą sprawdzoną Platformę Obywatelską. 30
  • Jesteśmy dowodem, że polityka dzieli małżeństwa 9 wrz 2018, 20:00 O reformę sądów, rządy PiS, słabość opozycji oraz podziały wśród Polaków nawet przy imieninowym stole spierają się małżonkowie: Ilona Łepkowska, scenarzystka, oraz Czesław Bielecki, polityk i architekt. 34
  • Porażka rządów prawa 9 wrz 2018, 20:00 Sens idei „rządów prawa” budzi kontrowersje nie tylko w Polsce. Niedawna deportacja mieszkającego w Bochum arabskiego islamisty wywołała gwałtowną polemikę na ten temat także w Niemczech. Wedle niemieckich mediów deportowany w lipcu... 39
  • Ptasie gówienko 9 wrz 2018, 20:00 Obcokrajowcy precz! Niemcy dla Niemców! – krzyczał tłum demonstrantów w Chemnitz. Skrajna prawica zdominowała protesty, które początkowo miały być obywatelską demonstracją przeciw przemocy, upamiętniającą śmiertelną ofiarę... 40
  • Epidemia szkolnego nękania 9 wrz 2018, 20:00 Walka z przemocą rówieśniczą, zwłaszcza z przemocą psychiczną, zawsze była słabą stroną polskich szkół. Teraz, kiedy przetacza się przez nie chaos związany z reformą edukacji, może być tylko gorzej. 42
  • Tu będzie druga Toskania 9 wrz 2018, 20:00 Porzuciła życie w stolicy i wróciła na Podlasie, żeby pomóc mamie i babci w rodzinnym sadzie. Szybko stała się wiejską aktywistką i liderką regionu. 48
  • Innowacyjny przekręt 9 wrz 2018, 20:00 Sztuczne byty rzekomo łączące biznes z nauką i wyłudzone dziesiątki milionów na projekty. Agenci CBA mają co robić w ośrodkach innowacji. 52
  • Hossa Bessa 9 wrz 2018, 20:00 Solaris odjechał Już postanowione. Hiszpański CAF i Polski Fundusz Rozwoju kupują Solarisa. Hiszpanie nabędą 65 proc. udziałów w spółce, PFR pozostałe 35 proc. Po 22 latach z rodzinnego biznesu rezygnują Krzysztof i Solange Olszewscy.... 56
  • Siła dobrego designu 9 wrz 2018, 20:00 Polskie meble podbijają Europę – mówi Kasia Ptak, szefowa targów Warsaw Home, które odbędą się 4-7 października w Ptak Warsaw Expo. 57
  • Europa wartości czy interesów? 9 wrz 2018, 20:00 Tegoroczne forum w Krynicy zdominował premier Morawiecki i ministrowie jego rządu. Jednak nagrodę Człowieka Roku dostał premier Litwy. 58
  • Na niebie i na ziemi 9 wrz 2018, 20:00 Centralny Port Komunikacyjny z pewnością zmieni transport lotniczy w naszym regionie. A także kolejowy, wpłynie na drogowy oraz przyczyni się do powstania nowych centrów biznesowych. 60
  • Zielone światło dla kolei 9 wrz 2018, 20:00 Polska kolej realizuje inwestycje warte miliardy… i tak może pozostać przez wiele lat. 62
  • Drogi do nowoczesnej Polski 9 wrz 2018, 20:00 Jakie są największe bolączki polskiej branży budowlanej oraz czy możemy uniknąć błędów, które popełniliśmy, budując drogi przed Euro 2012 – zastanawiali się uczestnicy debaty tygodnika „Wprost”. 64
  • Porty na fali 9 wrz 2018, 20:00 Do końca tego roku polskie porty mogą przeładować 100 mln ton towarów. To absolutny rekord. Jak go pobić za rok? O tym rozmawiano na kolejnej debacie tygodnika „Wprost”. 66
  • Sztuka rozwiązywania języka 9 wrz 2018, 20:00 Jak firma powinna rozmawiać z klientem? A jak urzędnik z petentem? O tym dyskutowaliśmy podczas inauguracyjnej debaty tygodnika „Wprost” na Forum Ekonomicznym w Krynicy. 68
  • Ambasador Orlen 9 wrz 2018, 20:00 Największe rodzime spółki, strategiczne dla polskiej gospodarki, mają do odegrania istotną rolę za granicą. 70
  • Zatrzymaj młodość 9 wrz 2018, 20:00 Stworzone przez Matkę Naturę mechanizmy działają tylko do pewnego czasu. Później organizm potrzebuje wsparcia. A ono jest na wyciągnięcie ręki. 72
  • Płynne pokolenie 9 wrz 2018, 20:00 Moda to zjawisko pełne paradoksów. Główne to splatanie się w niej przynależności z indywidualizmem oraz stałości ze zmiennością – zauważył światowej sławy socjolog Zygmunt Bauman w jednym z wywiadów wchodzących w skład jego ostatniej książki. 74
  • Wrogów trzeba mieć! 9 wrz 2018, 20:00 Ludzie przełamują się, kiedy rozmawiamy. „Boże – ty jesteś normalny”. A jaki mam być? Nienormalny? – mówi Michał Szpak przy okazji wydania swojej drugiej płyty. 78
  • Od śpiewania do pisania 9 wrz 2018, 20:00 Nosowska podbiła księgarnie, Pablopavo zdobywa literackie nagrody. Polscy twórcy muzyki pop, rocka i rapu ruszają śladem Boba Dylana i Nicka Cave’a. 82
  • Skąd przyszliśmy, dokąd pójdziemy 9 wrz 2018, 20:00 Skończyła się najlepsza edycja festiwalu w Wenecji od lat. Reżyserzy zostawili widzów z gorzką refleksją nad przeszłością. 84
  • Wydarzenie 9 wrz 2018, 20:00 Piękne i smutne nihil novi Zostało ich połowa, czyli raptem dwa zespoły. Honor grungeu dźwigają na swych barkach Pearl Jam oraz Alice in Chains. Ten ostatni obciążony jest brzemieniem – „nowy” (śpiewa w zespole od 2006 r.) wokalista... 88
  • Film 9 wrz 2018, 20:00 Nowa klasa PISARKA PROWADZI WAKACYJNY KURS KREATYWNEGO PISANIA dla młodzieży z wykluczonych domów. Zajęcia stają się dla młodych nauką wyrażania swoich emocji i przeżywania sztuki. Ale przede wszystkim, konstruując fabułę potencjalnej... 89
  • Muzyka 9 wrz 2018, 20:00 Warto było To coraz częstszy przypadek – zespół złożony ze znanych muzyków omija tradycyjne kanały dystrybucji i korzystając ze specjalnych portali, zbiera fundusze wśród tych, którzy chcą mieć album w domu. Kupowanie w ciemno to... 90
  • Kalejdoskop 9 wrz 2018, 20:00 Azja wciąż nieodkryta GDY WCHODZIMY DO OGROMNEJ PRZESTRZENI MSN, Z POCZĄTKU CZUJEMY SIĘ JAK NIEGDYŚ W SKLEPACH INDYJSKICH – tyle tu kolorowych tkanin. Dopiero gdy podchodzimy do nich bliżej, zamiast tradycyjnych motywów roślinnych... 91
  • Książka 9 wrz 2018, 20:00 Powrót legendy NIE DOŻYŁ WYDANIA SWOJEJ PIERWSZEJ KSIĄŻKI – zmarł w 1957 r. w wieku 25 lat. Ale dzisiaj Andrzej Bursa jest jedną z legend polskiej literatury. Miał wielki talent, próbował sił w różnych literackich gatunkach, bo... 92
  • Kulturalna trzynastka 9 wrz 2018, 20:00 Aleksandra Kurzak SOLISTKA OPEROWA O MIĘDZYNARODOWE SŁAWIE, SOPRAN 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Nie nadrabiam zaległości. Na urlopie mam potrzebę wyciszenia się, odizolowania... 2. Którym bohaterem z... 94
  • Za co kochamy Marka Krajewskiego, czyli historia spokojnego mieszczanina... 9 wrz 2018, 20:00 Wiele lat temu, w roku 1999, mieszkał sobie we Wrocławiu pewien spokojny i cichy mieszczanin, doktor filologii klasycznej na uniwersytecie. Wiódł życie porządne i nudne, palił papierosy, dyskutował o poezji Wergilego w pokoju asystentów i... 95
  • Lubię, jak ktoś ma własne zdanie 9 wrz 2018, 20:00 Nie lubię programów, w których z góry wiadomo, według jakiego klucza został dobrany gość. 96
  • …to, by nie zbankrutować za granicą 9 wrz 2018, 20:00 Tanie wyjazdy za granicę są możliwe. Aby jednak taka podróż dobrze się skończyła, warto się do niej przygotować. Oto, na co zwracać uwagę, aby nie narazić się na nieprzewidziane zagraniczne wydatki. 97
  • Zrób sobie... Trzaskowskiego 9 wrz 2018, 20:00 Kandydat PO na prezydenta Warszawy świetnie sobie radzi z taśmą klejącą. Mamy coś dla amatorów modeli do sklejania. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany