Drogi do nowoczesnej Polski

Drogi do nowoczesnej Polski

Budowy dróg cierpią przez ceny materiałów
Budowy dróg cierpią przez ceny materiałów / Źródło: Unsplash / Edouard TAMBA
Jakie są największe bolączki polskiej branży budowlanej oraz czy możemy uniknąć błędów, które popełniliśmy, budując drogi przed Euro 2012 – zastanawiali się uczestnicy debaty tygodnika „Wprost”.

Dwadzieścia pięć lat temu całkowita długość nowo wybudowanych dróg o standardzie autostrady wynosiła niecałe 100 km. Dzisiaj jest ich 1641 km, a dróg ekspresowych – 1611 km (w tym dwujezdniowych 1362 km). Do zrealizowania założeń Programu Budowy Dróg Krajowych pozostało ok. 18 proc. przewidzianych autostrad i prawie 70 proc. docelowej długości dróg ekspresowych. Ale polska droga do autostrad była raczej wyboista i na pewno bardzo kręta. Tak bardzo, że na niektórych swoich zakrętach zostawiła za sobą setki upadłych firm budowlanych. Podczas debaty zorganizowanej przez tygodnik „Wprost” jej uczestnicy – najważniejsi przedstawiciele branży budowlanej i infrastrukturalnej – zastanawiali się, co zrobić, by ta sytuacja się nie powtórzyła. Przy jednym stole pojawiła się strona rządowa na czele z ministrem środowiska Henrykiem Kowalczykiem, Łukaszem Smółką, szefem gabinetu politycznego Ministerstwa Infrastruktury, Jackiem Grygą, kierującym Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad. Stronę naukowo-ekspercką reprezentował dr Leszek Buller, dyrektor Centrum Projektów Europejskich, a przedsiębiorców – Barbara Dzieciuchowicz, prezes Zarządu Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa, oraz Michał Mental, wiceprezes WASKO SA.

Branża źle zniosła euro

– Pierwsza perspektywa finansowa UE była olbrzymim sukcesem naszego kraju, jeśli chodzi o zbudowanie nowych dróg i obiektów. Ale była też katastrofą dla rynku wykonawców i podwykonawców – mówiła Dzieciuchowicz. – Nie dość, że nie udało się zbudować potęgi branży, to wręcz nastąpił potężny spadek jej wartości, a cały rynek się skurczył.

Z prezes Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa zgodzili się zarówno minister Kowalczyk, jak i Łukasz Smółka. Obaj przyznali, że we wcześniejszych latach nie dbano o interes przedsiębiorców. A to bardzo mocno zaburzyło całe otoczenie branży. – Zdarzało się, że wybierano wykonawców poniżej 50 proc. wartości zamówienia – zauważył minister Kowalczyk. Taka polityka doprowadziła do bankructw zwłaszcza podwykonawców i małych, często rodzinnych firm. Co ciekawe, głowę popiołem posypał nawet główny inwestor, czyli GDDKiA. Według słów Jacka Grygi Polska nie miała odpowiedniej „kultury do obsługi tak wielkich inwestycji”. – Zapłaciliśmy bardzo dużo za tę lekcję. Ale uważam, że nadal musimy dużo się uczyć. Zdaniem Grygi kumulacja prac przed Euro 2012 spowodowała drastyczny wzrost cen surowców, m.in. asfaltu. A to odbiło się na rentowności wykonawców, którzy swoje problemy przerzucali bardzo często na podwykonawców i dostawców towaru. Ówczesne prawodawstwo i przepisy nie chroniły tych najmniejszych i to oni bardzo mocno odczuli skutki nadmiaru bogactwa. Obecnie mamy do czynienia z podobną sytuacją.

Tylko oprócz problemów sprzed kilku lat doszły jeszcze nowe. Wzrost kosztów pracy, brak wykwalifikowanych pracowników i wprowadzenie odwróconego VAT. – Brakuje nam fachowców do budowy dróg przez to, że w przeszłości zaniedbano edukację zawodową – zauważył Smółka. Dzieciuchowicz stwierdziła z kolei, że firmom, zwłaszcza mniejszym, po prostu zaczyna brakować środków finansowych.

Według niej przedsiębiorcy bardzo często nie stają nawet do przetargów, bo nie mają gotówki na wpłacenie wadium. Zauważyła też, że to jej sektor de facto kredytuje Skarb Państwa. Firmy bowiem najpierw same muszą wyłożyć swoje środki na budowę, by zapłatę otrzymać po wykonaniu zlecenia. Z kolei wprowadzenie odwróconego VAT spowodowało, że podwykonawcom zaczęło brakować pieniędzy do utrzymania płynności. Do tej pory kredytowali się z pieniędzmi z VAT. Teraz są one zamrożone. Więc zaczęli podnosić ceny.

– Obecnie sytuacja branży jest bardzo trudna – alarmuje Dzieciuchowicz. – Nastąpiły zwyżki cen, które trudno było przewidzieć w przeszłości. Bo rozstrzygnięcie przetargu trwa w Polsce od 8 do 12 miesięcy. Zatem cena z oferty i ta obecna rynkowa to jest 20 proc. różnicy.

Zmiana waloryzacji

Z kolei Michał Mental przypomniał, że mimo olbrzymich obrotów rentowność branży to zaledwie 2-3 proc. – Taki kontrakt, gdzie różnica w wyliczeniach wynosi 20 proc., jest więc skazany na stratę. A kłopoty generalnego wykonawcy przekładają się właśnie na podwykonawców i dostawców. Dlatego przedsiębiorcy wolą nie brać udziału w przetargach lub się z nich wycofać niż dokładać do interesu – uważa wiceprezes WASKO. I rzeczywiście dziś samorządy mają ten problem, że różnica między ich wyliczeniami budowy inwestycji a proponowanymi cenami w otwieranych przetargach bywa nawet dwukrotnie niższa. Zdarza się, że lokalne firmy w ogóle nie chcą podejmować się prac. To z kolei przekłada się na opóźnienia w realizacji inwestycji i może grozić utratą środków unijnych. Ale problemy napotykają także giganci. Potężny projekt przebudowy dworców kolejowych realizowany przez PKP trafia na ten sam mur, co inwestycje samorządów. Brak chętnych lub zbyt wysokie ceny.

– Wykonawcy powinni być zadowoleni, że ceny rosną – oznajmił minister Kowalczyk, dodając jednak, że staliśmy się obecnie zakładnikami własnego sukcesu gospodarczego. – To włodarze miast powinni narzekać i zastanawiać się, skąd mają wziąć dodatkowe środki. Polska faktycznie jest dzisiaj jednym wielkim placem budowy, ale jak zauważył dr Buller, powinniśmy budować mądrze i rozsądnie. A przede wszystkim myśląc o przyszłości. Krok dalej poszedł Kowalczyk, który chce, by przy najważniejszych inwestycjach drogowych stawiać od razu ładowarki do samochodów elektrycznych. Aspekt środowiskowy powinien być równie istotny jak sama budowa. Z kolei o innowacyjności i nowych modelach w budownictwie mówił Smółka. Pochwalił się, że są już w Polsce próbne inwestycje przy użyciu technologii BIM (ang. Building Information Modeling). System umożliwia natychmiastowy dostęp do informacji o projekcie i jego kosztach. Daje też model testowania w świecie wirtualnym różnych schematów, by wybrać optymalny. W USA jest on już nie tylko standardem, ale jest wręcz obligatoryjnie stosowane przy zamówieniach publicznych. Podsumowując ponadgodzinną rozmowę, uczestnicy wspólnie stwierdzili, że najistotniejszym elementem pomocy zarówno dla branży, jak i inwestora jest zmiana mechanizmów waloryzacyjnych. Dzisiaj jest to w praktyce niemożliwe albo bardzo utrudnione. A zmiana ceny z uwzględnieniem GUS-owskiego modelu wyliczenia inflacji mogłaby uratować wiele firm i inwestycji. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 37/2018
Więcej możesz przeczytać w 37/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 37/2018 (1852)

  • Oddzieleni od uczuć 9 wrz 2018, 20:00 Dziewięć sekund potrzebowali policjanci w Amsterdamie, aby postrzelić 19-letniego Afgańczyka, który zaatakował nożem amerykańskich turystów na dworcu kolejowym. W tym wydaniu „Wprost”, przy okazji rocznicy ataku na World Trade Center... 3
  • Porzućmy złe nawyki 9 wrz 2018, 20:00 Eksperci ostrzegają, że wkrótce czeka nas prawdziwe nowotworowe tsunami. Te czarne prognozy nie muszą się jednak sprawdzić, jeśli tylko zmienimy styl życia na zdrowszy. 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 wrz 2018, 20:00 PREZES PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI JAROSŁAW KACZYŃSKI PODOBNO ZIRYTOWAŁ SIĘ, BO NIEKTÓRZY LIDERZY okręgowi w jego partii nie bardzo przykładali się do kampanii kandydatów na prezydentów miast. Podczas posiedzenia klubu PiS, który odbył... 6
  • Obraz tygodnia 9 wrz 2018, 20:00 500 zł taki mandat wypisała policja kierowcy autobusu, który po autostradzie A4 jechał na wstecznym Przegrany Ojciec Rydzyk, bo jak twierdzi, nikt nie wspiera Radia Maryja, a rząd wręcz go nie kocha. Podajemy za Pudelekiem. Wygrany... 10
  • Info radar 9 wrz 2018, 20:00 Ekstradycja Napoleona Skazany za aferę FOZZ i poszukiwany od kilkunastu lat listem gończym Dariusz Tytus Przywieczerski został zatrzymany w USA. Gdy zamykaliśmy to wydanie tygodnika, mówiło się, że w minioną sobotę trafi do Polski.... 11
  • Policzku, nadstaw się 9 wrz 2018, 20:00 Lewo KOBIETA, KTÓRA W FERWORZE „PATRIOTYCZNEGO” ZAPAŁU SPOLICZKOWAŁA INNĄ KOBIETĘ, KRZYCZĄCĄ „KONSTYTUCJA”, przy zupełnej obojętności policji, jest idealną alegorią Polski Anno Domini 2018. To PiS, który policzkuje... 12
  • Terror nasz powszedni 9 wrz 2018, 20:00 W ostatni dzień sierpnia holenderscy policjanci postrzelili Afgańczyka, który z okrzykiem „Allahu Akbar” rzucił się z nożem na dwóch amerykańskich turystów przechodzących przejściem podziemnym amsterdamskiego dworca centralnego.... 14
  • Walka informacyjna 9 wrz 2018, 20:00 Aby doprowadzić do wojny domowej, wystarczyłoby odciąć społeczeństwo od prądu czy telefonu komórkowego – mówi gen. Roman Polko, były doradca ministra spraw wewnętrznych ds. zwalczania terroryzmu. 19
  • Wojna w internecie 9 wrz 2018, 20:00 W tych internetowych kampaniach zawsze pojawiają się elementy działania na poczucie zagrożenia – bomba atomowa, kataklizm, asteroida. A celem jest wprowadzenie chaosu i dezorientacji – mówi Kamil Basaj, ekspert cyberbezpieczeństwa. 22
  • Łapiński i przyjaciele, czyli burzliwy początek kampanii 9 wrz 2018, 20:00 Na starcie kampanii wyborczej PiS stawia na pozytywny przekaz i wyciszanie konfliktów, a PO wręcz przeciwnie. 26
  • Młoda lewica w rozkroku 9 wrz 2018, 20:00 Robert Biedroń zakłada nową partię, a Barbara Nowacka stawia na starą sprawdzoną Platformę Obywatelską. 30
  • Jesteśmy dowodem, że polityka dzieli małżeństwa 9 wrz 2018, 20:00 O reformę sądów, rządy PiS, słabość opozycji oraz podziały wśród Polaków nawet przy imieninowym stole spierają się małżonkowie: Ilona Łepkowska, scenarzystka, oraz Czesław Bielecki, polityk i architekt. 34
  • Porażka rządów prawa 9 wrz 2018, 20:00 Sens idei „rządów prawa” budzi kontrowersje nie tylko w Polsce. Niedawna deportacja mieszkającego w Bochum arabskiego islamisty wywołała gwałtowną polemikę na ten temat także w Niemczech. Wedle niemieckich mediów deportowany w lipcu... 39
  • Ptasie gówienko 9 wrz 2018, 20:00 Obcokrajowcy precz! Niemcy dla Niemców! – krzyczał tłum demonstrantów w Chemnitz. Skrajna prawica zdominowała protesty, które początkowo miały być obywatelską demonstracją przeciw przemocy, upamiętniającą śmiertelną ofiarę... 40
  • Epidemia szkolnego nękania 9 wrz 2018, 20:00 Walka z przemocą rówieśniczą, zwłaszcza z przemocą psychiczną, zawsze była słabą stroną polskich szkół. Teraz, kiedy przetacza się przez nie chaos związany z reformą edukacji, może być tylko gorzej. 42
  • Tu będzie druga Toskania 9 wrz 2018, 20:00 Porzuciła życie w stolicy i wróciła na Podlasie, żeby pomóc mamie i babci w rodzinnym sadzie. Szybko stała się wiejską aktywistką i liderką regionu. 48
  • Innowacyjny przekręt 9 wrz 2018, 20:00 Sztuczne byty rzekomo łączące biznes z nauką i wyłudzone dziesiątki milionów na projekty. Agenci CBA mają co robić w ośrodkach innowacji. 52
  • Hossa Bessa 9 wrz 2018, 20:00 Solaris odjechał Już postanowione. Hiszpański CAF i Polski Fundusz Rozwoju kupują Solarisa. Hiszpanie nabędą 65 proc. udziałów w spółce, PFR pozostałe 35 proc. Po 22 latach z rodzinnego biznesu rezygnują Krzysztof i Solange Olszewscy.... 56
  • Siła dobrego designu 9 wrz 2018, 20:00 Polskie meble podbijają Europę – mówi Kasia Ptak, szefowa targów Warsaw Home, które odbędą się 4-7 października w Ptak Warsaw Expo. 57
  • Europa wartości czy interesów? 9 wrz 2018, 20:00 Tegoroczne forum w Krynicy zdominował premier Morawiecki i ministrowie jego rządu. Jednak nagrodę Człowieka Roku dostał premier Litwy. 58
  • Na niebie i na ziemi 9 wrz 2018, 20:00 Centralny Port Komunikacyjny z pewnością zmieni transport lotniczy w naszym regionie. A także kolejowy, wpłynie na drogowy oraz przyczyni się do powstania nowych centrów biznesowych. 60
  • Zielone światło dla kolei 9 wrz 2018, 20:00 Polska kolej realizuje inwestycje warte miliardy… i tak może pozostać przez wiele lat. 62
  • Drogi do nowoczesnej Polski 9 wrz 2018, 20:00 Jakie są największe bolączki polskiej branży budowlanej oraz czy możemy uniknąć błędów, które popełniliśmy, budując drogi przed Euro 2012 – zastanawiali się uczestnicy debaty tygodnika „Wprost”. 64
  • Porty na fali 9 wrz 2018, 20:00 Do końca tego roku polskie porty mogą przeładować 100 mln ton towarów. To absolutny rekord. Jak go pobić za rok? O tym rozmawiano na kolejnej debacie tygodnika „Wprost”. 66
  • Sztuka rozwiązywania języka 9 wrz 2018, 20:00 Jak firma powinna rozmawiać z klientem? A jak urzędnik z petentem? O tym dyskutowaliśmy podczas inauguracyjnej debaty tygodnika „Wprost” na Forum Ekonomicznym w Krynicy. 68
  • Ambasador Orlen 9 wrz 2018, 20:00 Największe rodzime spółki, strategiczne dla polskiej gospodarki, mają do odegrania istotną rolę za granicą. 70
  • Zatrzymaj młodość 9 wrz 2018, 20:00 Stworzone przez Matkę Naturę mechanizmy działają tylko do pewnego czasu. Później organizm potrzebuje wsparcia. A ono jest na wyciągnięcie ręki. 72
  • Płynne pokolenie 9 wrz 2018, 20:00 Moda to zjawisko pełne paradoksów. Główne to splatanie się w niej przynależności z indywidualizmem oraz stałości ze zmiennością – zauważył światowej sławy socjolog Zygmunt Bauman w jednym z wywiadów wchodzących w skład jego ostatniej książki. 74
  • Wrogów trzeba mieć! 9 wrz 2018, 20:00 Ludzie przełamują się, kiedy rozmawiamy. „Boże – ty jesteś normalny”. A jaki mam być? Nienormalny? – mówi Michał Szpak przy okazji wydania swojej drugiej płyty. 78
  • Od śpiewania do pisania 9 wrz 2018, 20:00 Nosowska podbiła księgarnie, Pablopavo zdobywa literackie nagrody. Polscy twórcy muzyki pop, rocka i rapu ruszają śladem Boba Dylana i Nicka Cave’a. 82
  • Skąd przyszliśmy, dokąd pójdziemy 9 wrz 2018, 20:00 Skończyła się najlepsza edycja festiwalu w Wenecji od lat. Reżyserzy zostawili widzów z gorzką refleksją nad przeszłością. 84
  • Wydarzenie 9 wrz 2018, 20:00 Piękne i smutne nihil novi Zostało ich połowa, czyli raptem dwa zespoły. Honor grungeu dźwigają na swych barkach Pearl Jam oraz Alice in Chains. Ten ostatni obciążony jest brzemieniem – „nowy” (śpiewa w zespole od 2006 r.) wokalista... 88
  • Film 9 wrz 2018, 20:00 Nowa klasa PISARKA PROWADZI WAKACYJNY KURS KREATYWNEGO PISANIA dla młodzieży z wykluczonych domów. Zajęcia stają się dla młodych nauką wyrażania swoich emocji i przeżywania sztuki. Ale przede wszystkim, konstruując fabułę potencjalnej... 89
  • Muzyka 9 wrz 2018, 20:00 Warto było To coraz częstszy przypadek – zespół złożony ze znanych muzyków omija tradycyjne kanały dystrybucji i korzystając ze specjalnych portali, zbiera fundusze wśród tych, którzy chcą mieć album w domu. Kupowanie w ciemno to... 90
  • Kalejdoskop 9 wrz 2018, 20:00 Azja wciąż nieodkryta GDY WCHODZIMY DO OGROMNEJ PRZESTRZENI MSN, Z POCZĄTKU CZUJEMY SIĘ JAK NIEGDYŚ W SKLEPACH INDYJSKICH – tyle tu kolorowych tkanin. Dopiero gdy podchodzimy do nich bliżej, zamiast tradycyjnych motywów roślinnych... 91
  • Książka 9 wrz 2018, 20:00 Powrót legendy NIE DOŻYŁ WYDANIA SWOJEJ PIERWSZEJ KSIĄŻKI – zmarł w 1957 r. w wieku 25 lat. Ale dzisiaj Andrzej Bursa jest jedną z legend polskiej literatury. Miał wielki talent, próbował sił w różnych literackich gatunkach, bo... 92
  • Kulturalna trzynastka 9 wrz 2018, 20:00 Aleksandra Kurzak SOLISTKA OPEROWA O MIĘDZYNARODOWE SŁAWIE, SOPRAN 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Nie nadrabiam zaległości. Na urlopie mam potrzebę wyciszenia się, odizolowania... 2. Którym bohaterem z... 94
  • Za co kochamy Marka Krajewskiego, czyli historia spokojnego mieszczanina... 9 wrz 2018, 20:00 Wiele lat temu, w roku 1999, mieszkał sobie we Wrocławiu pewien spokojny i cichy mieszczanin, doktor filologii klasycznej na uniwersytecie. Wiódł życie porządne i nudne, palił papierosy, dyskutował o poezji Wergilego w pokoju asystentów i... 95
  • Lubię, jak ktoś ma własne zdanie 9 wrz 2018, 20:00 Nie lubię programów, w których z góry wiadomo, według jakiego klucza został dobrany gość. 96
  • …to, by nie zbankrutować za granicą 9 wrz 2018, 20:00 Tanie wyjazdy za granicę są możliwe. Aby jednak taka podróż dobrze się skończyła, warto się do niej przygotować. Oto, na co zwracać uwagę, aby nie narazić się na nieprzewidziane zagraniczne wydatki. 97
  • Zrób sobie... Trzaskowskiego 9 wrz 2018, 20:00 Kandydat PO na prezydenta Warszawy świetnie sobie radzi z taśmą klejącą. Mamy coś dla amatorów modeli do sklejania. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany