Myślące maszyny są wśród nas

Myślące maszyny są wśród nas

Kadr z filmu „Ex Machina” (2015)
Kadr z filmu „Ex Machina” (2015) / Źródło: UIP
W rozwój sztucznej inteligencji wkładane są dziś miliardy dolarów. I staje się ona coraz silniejsza, coraz bardziej wyręczając ludzi. Czy nami zawładnie?

Jeden z pierwszych systemów sztucznej inteligencji nazywał się Eliza. W latach 60. ubiegłego wieku testowano go w zimnych salach bostońskiego MIT. Eliza, jak na swoje czasy, potrafiła sporo. Można powiedzieć, że spełniała test Alana Turinga, bo przypominała testującym ją ludziom prawdziwego człowieka. Niektórzy prosili, by nie nagrywać rozmów i mieli wrażenie, że rozmawiają z prawdziwym psychiatrą. Eliza była prostym urządzeniem, bo zamieniała stwierdzenia na pytania oraz czasem – w pytaniach – dodawała kontekst.

Na stwierdzenie „Boli mnie głowa” odpowiadała „Opowiedz mi, czemu boli cię głowa”, a na stwierdzenie „Denerwuje mnie ojciec” prosiła, by opowiedzieć więcej o swojej rodzinie. Musiało jednak minąć pół wieku, byśmy na dobre wkroczyli w erę sztucznej inteligencji. W tym czasie komputery pobiły nas w szachy, w chińską grę Go czy w teleturnieju „Jeopardy” (w Polsce nadawany jako „Jeden z dziesięciu”). Dziś może i nie widzimy sztucznej inteligencji, ale samouczące się algorytmy cały czas analizują nasze zachowania, przewidują, co zechcemy zaraz kupić i analizują to, co już zrobiliśmy. Pokazują, gdzie skręcić, by ominąć korki, dobierają to, co według nich chcemy przeczytać. Robią to non stop i się przy tym uczą.

Asystent domowy Amazon Echo, czyli słynna, stworzona w Gdańsku Alexa, potrafi dziś rozpoznać nasz głos, nawet kiedy do niej szepczemy i sama odpowiadać szeptem. Można ją zapytać niemal o wszystko: powie nam, czym jest miłość, potem zamówi nam jedzenie i taksówkę oraz zapisze spotkanie w kalendarzu. Firm, które korzystają ze sztucznej inteligencji, jest dziś tysiące: od niewielkich start-upów po gigantów branży, wartych dziesiątki miliardów dolarów. Ten rynek rośnie w zawrotnym tempie kilkudziesięciu procent rocznie. Przykłady? Cloudinary dzięki funkcjom sztucznej inteligencji świadczy usługi m.in. dla portali internetowych. Ich system potrafi przypisywać słowa kluczowe, rozpoznawać twarze, np. celebrytów, czy usuwać drugi plan z fotografii. Firma Cylance z kolei za pomocą algorytmów uczenia maszynowego przewiduje, gdzie wystąpi atak cybernetyczny i automatycznie rozpoznaje rodzaj wirusa.

System nie jest na niego zaprogramowany, potrafi się sam nauczyć, jak z nim walczyć. Firma Tougtspot rozwiązuje problem analizy danych, a właściwie braku analityków. Jej algorytmy odpowiadają na pytania tak, jak byśmy rozmawiali z człowiekiem. Wystarczy zapytać np., na którym towarze w moim sklepie internetowym mam największą marżę lub co najlepiej sprzedawało się w ostatnie święta po godzinie 17? I na ekranie widzimy wykresy. Z kolei firma Magdex potrafi dopasowywać oferty pracy do naszego profilu zawodowego. Robi to z 98-procentową skutecznością. – Notowania firm, które zajmują się sztuczną inteligencją, wystrzeliły w górę, nasze przychody wzrosły o 67 proc. tylko w jednym roku – mówi Terry Wise, wiceprezydent Amazon Web Services, największej na świecie firmy dostarczającej usługi w chmurze. Według niego dane są dziś tym, czym była ropa w czasie rewolucji przemysłowej. – Żyjemy w świecie ekonomii analitycznej, by przetrwać, musisz analizować i przewidywać. W 2020 r. będziemy analizowali 20 zettabajtów danych. To dużo, tyle, co cała biblioteka Netflixa pomnożona 15 mln razy – dodaje Wise.

Fbi na tropie

Jak działa sztuczna inteligencja (AI)? Dziś wykorzystywane jest głównie uczenie maszynowe polegające na analizie mnóstwa danych. Algorytmy mogą się uczyć z przykładów, ze zbioru reguł, drzew decyzyjnych, wnioskowania statystycznego lub kombinacji tych metod. Jedną z nich jest „reinforcement learning”, czyli uczenie przez wzmacnianie. Polega ono na tym, że algorytm sam musi przez reakcję ze środowiskiem nauczyć się reguł, by osiągnąć swój cel. W ten sposób należąca obecnie do Google’a firma DeepMind stworzyła algorytm, który w tydzień nauczył się grać w gry na Atari. I to na poziomie, którego nigdy nie osiągnął człowiek. Ale sztuczna inteligencja wykorzystywana jest też w bardziej szczytnych celach, przez FBI. Stephen Paddock 1 października 2017 r. otworzył ogień do 22-tysięcznego tłumu bawiącego się na festiwalu muzyki country w Las Vegas. 58 osób zginęło. Ponad 500 zostało rannych. Po zamachu agenci FBI analizowali każdy krok zamachowca, z kim się spotykał, co robił, jak przyjechał.

– Taśm, które mieli prześledzić, były setki – mówi Christine Halvorsen, zastępca dyrektora FBI ds. przeciwdziałania terroryzmowi i osoba, która odpowiada za wdrożenie AI w FBI. – Siedem osób przez prawie miesiąc analizowało te dane – mówi. Od tamtej pory FBI przeszkoliło 64 funkcjonariuszy, którzy nauczyli się analizy danych. Dziś potrafią oni wykorzystywać algorytmy rozpoznające twarz. – To samo zadanie zajmie nam teraz jeden dzień. W ciągu 24 godzin dysponujemy taką wiedzą, jak wtedy po miesiącu pracy. Sądzę, że wkrótce nauczymy się zapobiegać zamachom – mówi Halvorsen. Według niej skupienie się policji na analizie danych było nieuniknione, bo samych danych przybywa. – W czasie zamachu w Bostonie zebraliśmy 50 terabajtów danych, w Las Vegas cztery lata później było ich ponad jeden petabajt, czyli 20 razy więcej. Sztuczna inteligencja stara się też rozwiązać problem korków. Pierwsze próby analizy mechanizmu powstawania korków podejmowano w latach 30. Dopiero jednak w XXI w. udało się stworzyć matematyczne modele opisujące, jak na drogach powstają niestabilności, które w efekcie wywołują korki. – Przeprowadzono eksperyment, w czasie którego 21 kierowców miało prowadzić auto dookoła wielkiego ronda. Już po kilku okrążeniach w niektórych częściach ronda pojawiały się korki. Auta musiały przystawać.

Na MIT powstał algorytm, który w czasie eksperymentu sterował jednym z aut. I spełniał on funkcję stabilizującą. System się uczył i sprawiał, że wszyscy znowu jechali równo – opowiada Alexander Bayern, który na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley zajmuje się wykorzystaniem AI w transporcie. Dziś wiele firm logistycznych korzysta ze sztucznej inteligencji, planując trasy ciężarówek, ale – jak mówi Bayern – w przyszłości problem korków zostanie po części rozwiązany, nastąpi to wtedy, gdy na drogach pojawi się więcej samochodów autonomicznych. Co ciekawe, dziś te wszystkie algorytmy może wykorzystywać nawet najmniejszy przedsiębiorca, np. mający sklep w internecie. Za kilka dolarów możemy mieć dostęp do algorytmu rekomendującego, takiego samego, jakiego używa sklep Amazon.com. Wraz z rozwojem AI ceny idą w dół.

I zbudzi się osobliwość

Według analiz przeprowadzonych przez naukowców z uniwersytetów w Oksfordzie i Yale w nadchodzących latach mechanizmy sztucznej inteligencji przerosną ludzi w większości wykonywanych przez nich obecnie zadań. Mówi się nawet o tym, że samonapędzająca się sztuczna inteligencja stworzy tzw. osobliwość, czyli system, który całkowicie zawładnie człowiekiem. Ten scenariusz niektórzy (jak Elon Musk) nazywają gorszym od bomby atomowej. Ryan Gavin, który w AWS (Amazon Web Services) odpowiada za sztuczną inteligencję, uspokaja, że szybko do tego nie dojdzie. – Możliwości AI rosną, jednak nie przyjmie ona formy wrogiej dla człowieka. Zawsze będzie mu służyła, wszystkie firmy, które działają na serwerach AWS, muszą korzystać z niej w sposób etyczny. Nie pozwolimy, by ktoś używał systemów rozpoznawania twarzy, by ograniczać prawa innych – mówi. Ale AI staje się coraz potężniejsza. I to z miesiąca na miesiąc. Amazon ogłosił właśnie, że Alexa umie już rozpoznawać sytuacje, w których czegoś zapomnieliśmy, np. wyłączyć telewizor czy lampkę. I będzie nam o tym przypominać. Wkrótce też powiadomi nas, gdy usłyszy nietypowy głos, jak wybicie szyby. A co potem? Tego do końca nie wiadomo. Będziemy musieli się sami przekonać. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 50/2018
Więcej możesz przeczytać w 50/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2018 (1865)

  • Czy zaharujemy się na śmierć 9 gru 2018, 20:00 Ten temat pozostaje aktualny. Czasami poruszamy go ze znajomymi albo z rodziną, gdy podliczamy – lub robi to współmałżonek – ile czasu zostaje na prywatne sprawy. Czy pracujemy za dużo? Czy nasze życie wygląda tak, jak powinno?... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 gru 2018, 20:00 PREZYDENT ANDRZEJ DUDA ZAMKNĄŁ DRZWI PAŁACU PREZYDENCKIEGO PRZED PROF. WALDEMAREM PARUCHEM, pełnomocnikiem rządu do utworzenia Centrum Analiz Strategicznych. – Prezydent uznał, że pomysły i analizy profesora nie są najwyższych lotów... 12
  • Obraz tygodnia 9 gru 2018, 20:00 3,5 tys. zł Kosztuje egzemplarz najbardziej pożądanego kalendarza na świecie – Pirelli – na 2019 r. (w komplecie jest torba na ramię). W tej edycji, po akcji #MeToo, modelki raczej nie epatują nagością. 15 tys. zł alimentów na... 15
  • Info radar 9 gru 2018, 20:00 skaner 16
  • Jest s(poko), czyli dzień po imprezie 9 gru 2018, 20:00 WICEMARSZAŁEK SEJMU STANISŁAW TYSZKA Z KUKIZ’15 W UBIEGŁYM TYGODNIU UPORCZYWIE TYTUŁOWAŁ WSZYSTKICH POSŁÓW PO posłami z klubu „poko”. Chodzi oczywiście o najnowszą nazwę klubu Platformy Obywatelskiej, który nie wiadomo dlaczego... 17
  • Nikomu nie życzę, by mój scenariusz się sprawdził 9 gru 2018, 20:00 Rozmowa z Gabrielą Muskałą, autorką scenariusza i odtwórczynią głównej roli w filmie „Fuga” w reżyserii Agnieszki Smoczyńskiej. 18
  • Brexit czy nie brexit, oto jest pytanie 9 gru 2018, 20:00 KONIA Z RZĘDEM TEMU, KTO JEST W STANIE POŁAPAĆ SIĘ W ZAWIŁOŚCIACH NEGOCJACYJNYCH USTALEŃ MIĘDZY WIELKĄ BRYTANIĄ A UE. Jedyne, co wiemy już na pewno my i politycy na Wyspach, to fakt, że nie będzie brexitu w formie, jaką wyobrażali... 20
  • Nazwa a biografia. Co zrobić z pomnikiem prałata Jankowskiego? 9 gru 2018, 20:35 Jeszcze dziś, gdy biorę taksówkę, mówię czasem: „na Nowotki” lub „proszę skręcić w Świerczewskiego”. Nie dlatego, żebym miała szczególne zamiłowanie do biografii tych panów, lecz z powodu nawyków. Nazwa ulicy jest „nazwą”, elementem historycznego krajobrazu, a nie tylko jej... 22
  • Czy Kościół ma sygnalistów? Hierarchowie a sprawa ks. Henryka Jankowskiego 9 gru 2018, 20:36 Ten czy inny hierarcha mógłby zablokować uczczenie duchownego, którego życie stanie się, wcześniej czy później, źródłem zgorszenia, ale nie zablokował. Słyszę właśnie w radio, że CBŚ rozbił „groźną szajkę o międzynarodowych powiązaniach” i zastanawiam się, kiedy tego rodzaju... 22
  • Operacja Baklava, czyli niebezpieczne związki posła od Kukiza 9 gru 2018, 20:00 Poseł Kukiz’15, były oficer służb i wpływowy biznesmen z Bejrutu przez godzinę pije kawę z krwawym dyktatorem Syrii. W tle – sieć dziwnych spółek i kremlowska propaganda. „Wprost” ujawnia kulisy działalności posła Pawła Skuteckiego. 25
  • Pochwała ostrej gry 9 gru 2018, 20:00 Trudno nie żywić swoistego podziwu dla Donalda Trumpa. To znaczy może nie tyle dla samej figury prezydenta, który ze swoim zamiłowaniem do Twittera, ustawicznej przesady, złotych klamek i drobnych kłamstewek – zbyt często wygląda na figurę zgrywusa i fanfarona. Chodzi raczej o... 29
  • Rozrywany Trzaskowski 9 gru 2018, 20:00 Rafał Trzaskowski zderza się z armią urzędników Hanny Gronkiewicz-Waltz oraz z partią, która chce mieć wpływ na kluczowe decyzje w urzędzie miasta. 30
  • Katowice mogą uratować świat 9 gru 2018, 20:00 Szczyt klimatyczny w Katowicach jest ważny dla całej ludzkości – mówi prof. Maciej Nowicki, ekolog, minister ochrony środowiska w rządach Jana Krzysztofa Bieleckiego i Donalda Tuska. 35
  • Uwierzyć w strach 9 gru 2018, 20:00 W budowaniu zwycięskiej marki kluczowa jest kwestia tego, co marketingowcy określają mianem reason to believe, czyli powodem do wiary. Kupujemy i przepłacamy krocie za produkty Apple, bo wierzymy, że kupujemy najbardziej innowacyjny i... 38
  • Kto wiedział o księdzu Jankowskim 9 gru 2018, 20:00 Żył jak gwiazda, jak bogacz. To wystarczyło, żeby reagować. Nie trzeba było czekać na twarde dowody pedofilii. Jednak Henryk Jankowski przez całe życie pozostawał jawnie bezkarny. 39
  • Modliłam się, płakałam, przeklinałam 9 gru 2018, 20:00 Nic innego się nie liczy, bo walczysz na śmierć i życie o człowieka, którego kochasz. Zrobisz wszystko, żeby nie odszedł – Barbara Stuhr opowiada o chorobie i powrocie do zdrowia swojego męża Jerzego Stuhra. 40
  • Rak i… co dalej? 9 gru 2018, 20:00 W Polsce co roku diagnozę „rak” słyszy ponad 140 tys. osób. Jeśli prognozy się sprawdzą, co czwarty z nas w swoim życiu zachoruje na nowotwór. Jak uporać się z diagnozą? 47
  • Nie mów: „Będzie dobrze” 9 gru 2018, 20:00 Dla chorego na raka najważniejsi są rodzina i przyjaciele – mówi Małgorzata Ciszewska Korona, psychoonkolog. 49
  • Co cię czeka za zakrętem 9 gru 2018, 20:00 Gdyby trzy lata temu ktoś mi powiedział, że będę grać w produkcji HBO, a moja twarz będzie na billboardach w całym kraju, spytałbym, co sobie dosypał do herbaty – mówi Kamil Nożyński, odtwórca głównej roli w serialu „Ślepnąc od świateł”. 50
  • Giganci polskiego rolnictwa 9 gru 2018, 20:00 Już po raz drugi „Wprost” publikuje Złotą 100 Polskiego Rolnictwa, która pokazuje, jak olbrzymi jest potencjał tej dziedziny naszej gospodarki. 54
  • Narodowa Wystawa Rolnicza 9 gru 2018, 20:00 Jesteśmy liczącym się graczem na światowym rynku żywności – powiedział minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski, otwierając Narodową Wystawę Rolniczą w Poznaniu. 62
  • „GoOut” – lepsze wyjście na miasto 9 gru 2018, 20:00 Ten upominek kryje w sobie aż 300 niespodzianek. Można z niego korzystać przez cały rok, a służy przede wszystkim temu, by spędzać miło czas w towarzystwie bliskich i znajomych. 64
  • Nie płać za swoje rachunki 9 gru 2018, 20:00 Platforma MAM daje możliwość niepłacenia za swoje podstawowe rachunki, ponieważ to ona za nie zapłaci – mówi Marcin Walaszczyk, współzałożyciel i dyrektor zarządzający platformy do obniżania rachunków MAM. 66
  • Bezsilność Macrona 9 gru 2018, 20:00 Protesty „żółtych kamizelek” poważnie osłabiły prezydenta Francji, tymczasem populiści, przed którymi miał bronić Europy, odnoszą kolejne sukcesy. Ostatnio do gry wszedł triumfalnie hiszpański Vox. 68
  • Jak USA dociskają Chiny 9 gru 2018, 20:00 Mimo ogłoszenia rozejmu w wojnie handlowej Ameryki z Chinami, wymiana ciosów trwa. By skłonić Pekin do ustępstw, Waszyngton doprowadził do aresztowania wiceprezeski koncernu Huawei. 72
  • Myślące maszyny są wśród nas 9 gru 2018, 20:00 W rozwój sztucznej inteligencji wkładane są dziś miliardy dolarów. I staje się ona coraz silniejsza, coraz bardziej wyręczając ludzi. Czy nami zawładnie? 74
  • Know How 9 gru 2018, 20:00 Podgrzewacze tytoniu i e-papierosy Naukowcy z British American Tobacco przebadali oddziaływanie na zęby pary pochodzącej z e-papierosów i technologii podgrzewającej tytoń do 240 st. C (o nazwie glo) oraz porównali je ze skutkami palenia... 77
  • Utrzymać chorobę w ryzach 9 gru 2018, 20:00 O leczeniu zaawansowanego raka piersi mówi dr n. med. Barbara Radecka z Opolskiego Centrum Onkologii. 78
  • Kiedy brakuje tchu 9 gru 2018, 20:00 POChP to nie tylko choroba palaczy. Przewlekła obturacyjna choroba płuc może dotyczyć każdego, kto jest narażony na zanieczyszczenie powietrza. 80
  • Jelitom na zdrowie 9 gru 2018, 20:00 Rak jelita grubego zbiera śmiertelne żniwo na całym świecie. A przecież można mu zapobiec. I nie jest to takie trudne. 82
  • Zero chemii, 100 proc. natury 9 gru 2018, 20:00 Marka Clochee to nie tylko kosmetyki naturalne, ale i cała filozofia ekologii – mówi Daria Prochenka, prezes i współzałożycielka firmy kosmetycznej Clochee. 84
  • Zwykła niezwykłość 9 gru 2018, 20:00 Kiedy w 1987 r. Haruki Murakami wydał powieść „Norwegian Wood”, młodzi Japończycy kupili 3,5 mln jej egzemplarzy, a starzy zgodnie uznali go za zdrajcę narodowej kultury i lidera popkulturowej „piątej kolumny”. 87
  • Liryczne, ale chropowate 9 gru 2018, 20:00 Wspólne kolędowanie wyzwala wspólną energię – mówi Jacek Cygan. Właśnie ukazała się jego nowa płyta – z kolędami. 90
  • Sierotki walczą ze smokami 9 gru 2018, 20:00 Agnieszka Smoczyńska łączy horror z musicalem, slapstick z komiksem, realizm z baśnią. Efekty tej mieszanki można oglądać w filmie, musicalu i serialu. 94
  • Wydarzenie 9 gru 2018, 20:00 Poniżenie i wściekłość Vedrana Rudan, „Miłość od ostatniego wejrzenia”, reż. Iwona Kempa, Teatr Dramatyczny w Warszawie Karolina Charkiewicz, Magdalena Czerwińska, Anna Gajewska, Małgorzata Niemirska, Agata Wątróbska. Rzadko... 97
  • Film 9 gru 2018, 20:00 Smuga cienia Michaela Douglasa Nasza łódź powoli tonie” – wzdycha grany przez Michaela Douglasa facet, a jego starszy kolega sprzeciwia się: „Twoja tonie powoli? Moja – jak »Titanic« sterczący dziobem w górę”. Twórcy serialu... 98
  • Muzyka 9 gru 2018, 20:00 Trójkąt polsko-niemiecki TWÓRCY TEATRALNI CORAZ CZĘŚCIEJ WRACAJĄ DO DZIEŁ OSADZONYCH w latach 30. Jedni traktują je jak przestrogę przed faszyzmem, ci bardziej radykalni – jak zwierciadło. U Kościelniaka zbierają się czarne chmury,... 99
  • Książka 9 gru 2018, 20:00 Święta na wesoło Terry Pratchett, „Sztuczna broda Świętego Mikołaja”, Rebis Zmarły w 2015 r. Terry Pratchett to przede wszystkim kreator i kronikarz Świata Dysku, opisywanego przez lata w żartobliwym cyklu fantasy, którym zdobył... 100
  • Kalejdoskop 9 gru 2018, 20:00 Kto ty jesteś? Większości Piotr Uklański kojarzy się pewnie z wystawą „Naziści” z 2000 r., która zakończyła się szarżą Daniela Olbrychskiego z szablą na eksponaty. Trochę to niesprawiedliwe dla tego wszechstronnego artysty,... 101
  • Kulturalna trzynastka 9 gru 2018, 20:00 Monika Mrozowska AKTORKA, AUTORKA KSIĄŻEK KULINARNYCH 102
  • Krajobraz po uczcie 9 gru 2018, 20:00 Los zmusił mnie do nabycia glukometru. Nie powiem, żeby to był mój zakup życia, ale mus jest mus, podwyższony cukier po 43. roku życia powinien być kontrolowany. Moje życie było tak słodkie, że zdecydowanie ponad poziomy wylatywało. Żegnajcie na dobre lody z bitą śmietaną,... 104
  • Zrób sobie… Giertycha 9 gru 2018, 20:00 Ja jestem Roman i PiS pokonam! – pan mecenas wraca do polityki. 106

ZKDP - Nakład kontrolowany