Kiedy brakuje tchu

Kiedy brakuje tchu

POChP to nie tylko choroba palaczy. Przewlekła obturacyjna choroba płuc może dotyczyć każdego, kto jest narażony na zanieczyszczenie powietrza.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) od lat bije na alarm. Powietrze potrzebne nam do oddychania jest fatalnej jakości. W tych miastach, gdzie monitorowana jest jego czystość, ponad 80 proc. mieszkańców oddycha powietrzem, w którym poziom zanieczyszczeń przekracza limity dopuszczalne przez WHO. Kiedy wskaźniki szkodliwych substancji zawieszonych w powietrzu się pogarszają, rośnie ryzyko udarów mózgu, chorób serca, nowotworów płuc i chorób układu oddechowego, w tym astmy czy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Eksperci z całego świata w najnowszym raporcie o POChP nie mają wątpliwości, że to wielkie wyzwanie dla zdrowia publicznego – już teraz ta choroba jest czwartą najczęstszą przyczyną zgonów na świecie, a według szacunków za niespełna dwa lata będzie trzecią.

Tylko w 2012 r. na POChP zmarło 3 mln osób. To aż 6 proc. wszystkich zgonów. POChP nie oszczędza również Polaków. Profesor dr hab. n. med. Robert Mróz, pulmonolog i internista, wylicza: „Szacuje się, że w Polsce POChP dotyczy już nawet 12 proc. populacji”. Chorobę diagnozuje się, wykonując m.in. badania spirometyczne. – Zwykle poddają się im osoby, które mają już zaawansowaną postać choroby, znacznie utrudniającą codzienne funkcjonowanie – mówi prof. Mróz. Według szacunków podawanych przez Polską Federację Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP nawet 80 proc. chorych nie wie, że cierpi na POChP. Przekładając na konkretne liczby w Polsce – to może być ok. 2 mln osób.

Choroba, która dusi

POChP zabija stopniowo. Człowiek po prostu się dusi. – Pękają pęcherzyki płucne, to powoduje, że mamy coraz mniej płuc. Owszem, płuca mają duży zapas i do spokojnego oddychania potrzebujemy zaledwie 20 proc. Jednak ten zapas jest wykorzystywany podczas wysiłku i stąd jednym z pierwszych objawów POChP jest duszność wysiłkowa. A chory często zrzuca ją na karb niewytrenowania czy wieku. Dlatego chorobę zazwyczaj rozpoznajemy w późnym stadium – wyjaśnia prof. Mróz.

Poza dusznością chory ma świszczący oddech, kaszle (najczęściej rano), odkrztusza gęstą plwocinę. Z czasem choroba zaczyna utrudniać codzienne życie – problemem staje się każdy większy wysiłek, wejście po schodach, wyprawa do sklepu po zakupy. W ciężkich przypadkach chorzy nie mogą wychodzić z domu. Główną przyczyną choroby nadal jest palenie papierosów, jednak zanieczyszczenie powietrza w ostatnich latach staje się ważnym czynnikiem ryzyka. Najbardziej szkodliwe są cząstki stałe: PM2,5 oraz PM10 (to pyły, które mają do 2,5 i 10 mikrometrów średnicy). Ich podstępność polega na tym, że dostają się przez pęcherzyki płucne do krwiobiegu, czyniąc konkretne szkody. Odpowiadają m.in. za stany zapalne. Równie groźny jest zawarty w smogu benzo(a) piren (silnie rakotwórcza substancja, która znajduje się również w papierosach). To dlatego szacuje się, że wdychanie powietrza przekraczającego dopuszczalne normy daje taki sam efekt jak wypalenie nawet kilkunastu papierosów dziennie!

Dodatkowo zanieczyszczone powietrze sprzyja zapaleniom i infekcjom, które u chorych z POChP mogą pogarszać stan układu oddechowego. Choroba może dotyczyć także osób, które ze względu na pracę wdychają szkodliwe pyły, gazy czy dymy – to górnicy, rolnicy, ale również np. fryzjerki, które zwykle nie zabezpieczają się maseczkami i wdychają ogromne ilości szkodliwych dla płuc lakierów do włosów. Przewiduje się, że obciążenie POChP wzrośnie w nadchodzących dziesięcioleciach ze względu na ciągłą ekspozycję na czynniki ryzyka POChP i starzenie się populacji, bo wiek jest również jednym z czynników obciążających. Jak podkreśla prof. Mróz, okres jesienno-zimowy to najtrudniejszy czas dla chorych. – W POChP najbardziej niebezpieczne są zaostrzenia choroby.

A dochodzi do nich najczęściej właśnie teraz, m.in. z uwagi na infekcje układu oddechowego, które nasilają stan zapalny w płucach – tłumaczy. Dlatego ważne jest dodatkowe zabezpieczenie się przed infekcjami. – Chorym na POChP rekomendujemy szczepienia przeciwko grypie oraz pneumokokom, bo oni tego typu infekcje przechodzą częściej ciężej, i przede wszystkim zaostrzenia powodują pogłębienie się choroby.

ZATRZYMAĆ POSTĘP POCHP

POChP jest chorobą nieuleczalną. – Nie da się cofnąć zmian. Jedyne, co możemy zrobić, to zatrzymać postęp choroby. Dlatego wczesna diagnoza jest kluczowa. Zasadniczą rzeczą jest przerwanie narażenia na szkodliwe czynniki, a więc rzucenie palenia, ale też unikanie miejsc, w których powietrze jest zanieczyszczone – mówi Robert Mróz. Druga rzecz to przyjmowanie odpowiednich leków – rozszerzających oskrzela, łagodzących objawy i ograniczających zaostrzenia choroby. I chociaż nie ma w tej chwili terapii, które byłyby w stanie wyleczyć POChP, to odpowiednie leczenie pozwala pacjentom – w zależności od zaawansowania choroby – na w miarę normalne i komfortowe życie. Istnieją dokładne zalecenia, jak postępować w przypadku POChP. Światowa Inicjatywa Zwalczania Przewlekłej Obturacyjnej Choroby Płuc (GOLD) zaktualizowała te wytyczne w bieżącym roku, kładąc nacisk na kojarzenie terapii. – Kluczowa jest współpraca z pacjentem i jego chęć stosowania się do zaleceń. Chodzi nie tylko o przyjmowanie leków, unikanie szkodliwych czynników, ale również aktywność fizyczną – mówi dr Mróz. – Zachęcenie do tego pacjentów jest wyzwaniem. Ćwiczenia fizyczne i oddechowe mogą bardzo pomóc, chociażby przez wzmocnienie mięśni wspomagających oddychanie. Ale pacjent dostaje zadyszki i szybko się zniechęca. Rezygnuje z ruchu i tworzy się błędne koło – mówi prof. Mróz. Istotne też jest prawidłowe stosowanie leków, w większości wziewnych. Jeśli pacjent nie zostanie odpowiednio poinstruowany, jak je dobrze aplikować, istnieje duże prawdopodobieństwo, że zrobi to źle, osłabiając tym samym ich działanie. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 50/2018
Więcej możesz przeczytać w 50/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2018 (1865)

  • Czy zaharujemy się na śmierć 9 gru 2018, 20:00 Ten temat pozostaje aktualny. Czasami poruszamy go ze znajomymi albo z rodziną, gdy podliczamy – lub robi to współmałżonek – ile czasu zostaje na prywatne sprawy. Czy pracujemy za dużo? Czy nasze życie wygląda tak, jak powinno?... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 gru 2018, 20:00 PREZYDENT ANDRZEJ DUDA ZAMKNĄŁ DRZWI PAŁACU PREZYDENCKIEGO PRZED PROF. WALDEMAREM PARUCHEM, pełnomocnikiem rządu do utworzenia Centrum Analiz Strategicznych. – Prezydent uznał, że pomysły i analizy profesora nie są najwyższych lotów... 12
  • Obraz tygodnia 9 gru 2018, 20:00 3,5 tys. zł Kosztuje egzemplarz najbardziej pożądanego kalendarza na świecie – Pirelli – na 2019 r. (w komplecie jest torba na ramię). W tej edycji, po akcji #MeToo, modelki raczej nie epatują nagością. 15 tys. zł alimentów na... 15
  • Info radar 9 gru 2018, 20:00 skaner 16
  • Jest s(poko), czyli dzień po imprezie 9 gru 2018, 20:00 WICEMARSZAŁEK SEJMU STANISŁAW TYSZKA Z KUKIZ’15 W UBIEGŁYM TYGODNIU UPORCZYWIE TYTUŁOWAŁ WSZYSTKICH POSŁÓW PO posłami z klubu „poko”. Chodzi oczywiście o najnowszą nazwę klubu Platformy Obywatelskiej, który nie wiadomo dlaczego... 17
  • Nikomu nie życzę, by mój scenariusz się sprawdził 9 gru 2018, 20:00 Rozmowa z Gabrielą Muskałą, autorką scenariusza i odtwórczynią głównej roli w filmie „Fuga” w reżyserii Agnieszki Smoczyńskiej. 18
  • Brexit czy nie brexit, oto jest pytanie 9 gru 2018, 20:00 KONIA Z RZĘDEM TEMU, KTO JEST W STANIE POŁAPAĆ SIĘ W ZAWIŁOŚCIACH NEGOCJACYJNYCH USTALEŃ MIĘDZY WIELKĄ BRYTANIĄ A UE. Jedyne, co wiemy już na pewno my i politycy na Wyspach, to fakt, że nie będzie brexitu w formie, jaką wyobrażali... 20
  • Nazwa a biografia. Co zrobić z pomnikiem prałata Jankowskiego? 9 gru 2018, 20:35 Jeszcze dziś, gdy biorę taksówkę, mówię czasem: „na Nowotki” lub „proszę skręcić w Świerczewskiego”. Nie dlatego, żebym miała szczególne zamiłowanie do biografii tych panów, lecz z powodu nawyków. Nazwa ulicy jest „nazwą”, elementem historycznego krajobrazu, a nie tylko jej... 22
  • Czy Kościół ma sygnalistów? Hierarchowie a sprawa ks. Henryka Jankowskiego 9 gru 2018, 20:36 Ten czy inny hierarcha mógłby zablokować uczczenie duchownego, którego życie stanie się, wcześniej czy później, źródłem zgorszenia, ale nie zablokował. Słyszę właśnie w radio, że CBŚ rozbił „groźną szajkę o międzynarodowych powiązaniach” i zastanawiam się, kiedy tego rodzaju... 22
  • Operacja Baklava, czyli niebezpieczne związki posła od Kukiza 9 gru 2018, 20:00 Poseł Kukiz’15, były oficer służb i wpływowy biznesmen z Bejrutu przez godzinę pije kawę z krwawym dyktatorem Syrii. W tle – sieć dziwnych spółek i kremlowska propaganda. „Wprost” ujawnia kulisy działalności posła Pawła Skuteckiego. 25
  • Pochwała ostrej gry 9 gru 2018, 20:00 Trudno nie żywić swoistego podziwu dla Donalda Trumpa. To znaczy może nie tyle dla samej figury prezydenta, który ze swoim zamiłowaniem do Twittera, ustawicznej przesady, złotych klamek i drobnych kłamstewek – zbyt często wygląda na figurę zgrywusa i fanfarona. Chodzi raczej o... 29
  • Rozrywany Trzaskowski 9 gru 2018, 20:00 Rafał Trzaskowski zderza się z armią urzędników Hanny Gronkiewicz-Waltz oraz z partią, która chce mieć wpływ na kluczowe decyzje w urzędzie miasta. 30
  • Katowice mogą uratować świat 9 gru 2018, 20:00 Szczyt klimatyczny w Katowicach jest ważny dla całej ludzkości – mówi prof. Maciej Nowicki, ekolog, minister ochrony środowiska w rządach Jana Krzysztofa Bieleckiego i Donalda Tuska. 35
  • Uwierzyć w strach 9 gru 2018, 20:00 W budowaniu zwycięskiej marki kluczowa jest kwestia tego, co marketingowcy określają mianem reason to believe, czyli powodem do wiary. Kupujemy i przepłacamy krocie za produkty Apple, bo wierzymy, że kupujemy najbardziej innowacyjny i... 38
  • Kto wiedział o księdzu Jankowskim 9 gru 2018, 20:00 Żył jak gwiazda, jak bogacz. To wystarczyło, żeby reagować. Nie trzeba było czekać na twarde dowody pedofilii. Jednak Henryk Jankowski przez całe życie pozostawał jawnie bezkarny. 39
  • Modliłam się, płakałam, przeklinałam 9 gru 2018, 20:00 Nic innego się nie liczy, bo walczysz na śmierć i życie o człowieka, którego kochasz. Zrobisz wszystko, żeby nie odszedł – Barbara Stuhr opowiada o chorobie i powrocie do zdrowia swojego męża Jerzego Stuhra. 40
  • Rak i… co dalej? 9 gru 2018, 20:00 W Polsce co roku diagnozę „rak” słyszy ponad 140 tys. osób. Jeśli prognozy się sprawdzą, co czwarty z nas w swoim życiu zachoruje na nowotwór. Jak uporać się z diagnozą? 47
  • Nie mów: „Będzie dobrze” 9 gru 2018, 20:00 Dla chorego na raka najważniejsi są rodzina i przyjaciele – mówi Małgorzata Ciszewska Korona, psychoonkolog. 49
  • Co cię czeka za zakrętem 9 gru 2018, 20:00 Gdyby trzy lata temu ktoś mi powiedział, że będę grać w produkcji HBO, a moja twarz będzie na billboardach w całym kraju, spytałbym, co sobie dosypał do herbaty – mówi Kamil Nożyński, odtwórca głównej roli w serialu „Ślepnąc od świateł”. 50
  • Giganci polskiego rolnictwa 9 gru 2018, 20:00 Już po raz drugi „Wprost” publikuje Złotą 100 Polskiego Rolnictwa, która pokazuje, jak olbrzymi jest potencjał tej dziedziny naszej gospodarki. 54
  • Narodowa Wystawa Rolnicza 9 gru 2018, 20:00 Jesteśmy liczącym się graczem na światowym rynku żywności – powiedział minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski, otwierając Narodową Wystawę Rolniczą w Poznaniu. 62
  • „GoOut” – lepsze wyjście na miasto 9 gru 2018, 20:00 Ten upominek kryje w sobie aż 300 niespodzianek. Można z niego korzystać przez cały rok, a służy przede wszystkim temu, by spędzać miło czas w towarzystwie bliskich i znajomych. 64
  • Nie płać za swoje rachunki 9 gru 2018, 20:00 Platforma MAM daje możliwość niepłacenia za swoje podstawowe rachunki, ponieważ to ona za nie zapłaci – mówi Marcin Walaszczyk, współzałożyciel i dyrektor zarządzający platformy do obniżania rachunków MAM. 66
  • Bezsilność Macrona 9 gru 2018, 20:00 Protesty „żółtych kamizelek” poważnie osłabiły prezydenta Francji, tymczasem populiści, przed którymi miał bronić Europy, odnoszą kolejne sukcesy. Ostatnio do gry wszedł triumfalnie hiszpański Vox. 68
  • Jak USA dociskają Chiny 9 gru 2018, 20:00 Mimo ogłoszenia rozejmu w wojnie handlowej Ameryki z Chinami, wymiana ciosów trwa. By skłonić Pekin do ustępstw, Waszyngton doprowadził do aresztowania wiceprezeski koncernu Huawei. 72
  • Myślące maszyny są wśród nas 9 gru 2018, 20:00 W rozwój sztucznej inteligencji wkładane są dziś miliardy dolarów. I staje się ona coraz silniejsza, coraz bardziej wyręczając ludzi. Czy nami zawładnie? 74
  • Know How 9 gru 2018, 20:00 Podgrzewacze tytoniu i e-papierosy Naukowcy z British American Tobacco przebadali oddziaływanie na zęby pary pochodzącej z e-papierosów i technologii podgrzewającej tytoń do 240 st. C (o nazwie glo) oraz porównali je ze skutkami palenia... 77
  • Utrzymać chorobę w ryzach 9 gru 2018, 20:00 O leczeniu zaawansowanego raka piersi mówi dr n. med. Barbara Radecka z Opolskiego Centrum Onkologii. 78
  • Kiedy brakuje tchu 9 gru 2018, 20:00 POChP to nie tylko choroba palaczy. Przewlekła obturacyjna choroba płuc może dotyczyć każdego, kto jest narażony na zanieczyszczenie powietrza. 80
  • Jelitom na zdrowie 9 gru 2018, 20:00 Rak jelita grubego zbiera śmiertelne żniwo na całym świecie. A przecież można mu zapobiec. I nie jest to takie trudne. 82
  • Zero chemii, 100 proc. natury 9 gru 2018, 20:00 Marka Clochee to nie tylko kosmetyki naturalne, ale i cała filozofia ekologii – mówi Daria Prochenka, prezes i współzałożycielka firmy kosmetycznej Clochee. 84
  • Zwykła niezwykłość 9 gru 2018, 20:00 Kiedy w 1987 r. Haruki Murakami wydał powieść „Norwegian Wood”, młodzi Japończycy kupili 3,5 mln jej egzemplarzy, a starzy zgodnie uznali go za zdrajcę narodowej kultury i lidera popkulturowej „piątej kolumny”. 87
  • Liryczne, ale chropowate 9 gru 2018, 20:00 Wspólne kolędowanie wyzwala wspólną energię – mówi Jacek Cygan. Właśnie ukazała się jego nowa płyta – z kolędami. 90
  • Sierotki walczą ze smokami 9 gru 2018, 20:00 Agnieszka Smoczyńska łączy horror z musicalem, slapstick z komiksem, realizm z baśnią. Efekty tej mieszanki można oglądać w filmie, musicalu i serialu. 94
  • Wydarzenie 9 gru 2018, 20:00 Poniżenie i wściekłość Vedrana Rudan, „Miłość od ostatniego wejrzenia”, reż. Iwona Kempa, Teatr Dramatyczny w Warszawie Karolina Charkiewicz, Magdalena Czerwińska, Anna Gajewska, Małgorzata Niemirska, Agata Wątróbska. Rzadko... 97
  • Film 9 gru 2018, 20:00 Smuga cienia Michaela Douglasa Nasza łódź powoli tonie” – wzdycha grany przez Michaela Douglasa facet, a jego starszy kolega sprzeciwia się: „Twoja tonie powoli? Moja – jak »Titanic« sterczący dziobem w górę”. Twórcy serialu... 98
  • Muzyka 9 gru 2018, 20:00 Trójkąt polsko-niemiecki TWÓRCY TEATRALNI CORAZ CZĘŚCIEJ WRACAJĄ DO DZIEŁ OSADZONYCH w latach 30. Jedni traktują je jak przestrogę przed faszyzmem, ci bardziej radykalni – jak zwierciadło. U Kościelniaka zbierają się czarne chmury,... 99
  • Książka 9 gru 2018, 20:00 Święta na wesoło Terry Pratchett, „Sztuczna broda Świętego Mikołaja”, Rebis Zmarły w 2015 r. Terry Pratchett to przede wszystkim kreator i kronikarz Świata Dysku, opisywanego przez lata w żartobliwym cyklu fantasy, którym zdobył... 100
  • Kalejdoskop 9 gru 2018, 20:00 Kto ty jesteś? Większości Piotr Uklański kojarzy się pewnie z wystawą „Naziści” z 2000 r., która zakończyła się szarżą Daniela Olbrychskiego z szablą na eksponaty. Trochę to niesprawiedliwe dla tego wszechstronnego artysty,... 101
  • Kulturalna trzynastka 9 gru 2018, 20:00 Monika Mrozowska AKTORKA, AUTORKA KSIĄŻEK KULINARNYCH 102
  • Krajobraz po uczcie 9 gru 2018, 20:00 Los zmusił mnie do nabycia glukometru. Nie powiem, żeby to był mój zakup życia, ale mus jest mus, podwyższony cukier po 43. roku życia powinien być kontrolowany. Moje życie było tak słodkie, że zdecydowanie ponad poziomy wylatywało. Żegnajcie na dobre lody z bitą śmietaną,... 104
  • Zrób sobie… Giertycha 9 gru 2018, 20:00 Ja jestem Roman i PiS pokonam! – pan mecenas wraca do polityki. 106

ZKDP - Nakład kontrolowany