Przesuwanie Wielkiego Muru

Przesuwanie Wielkiego Muru

Pekin
Pekin / Źródło: Materiały prasowe
Cały świat wiedział, że Chińczycy go zwodzą, ale nikt nic z tym nie robił. Donald Trump udowodnił wojną celną z Pekinem, że chiński mur można ruszyć, i dziś wszyscy korzystają z tej okazji – mówi Ichiro Fujisaki, były ambasador Japonii w USA, ONZ i WTO.

Czy w dzisiejszych czasach sporów i wojen wszystkich ze wszystkimi Japonia czuje się bezpieczna?

Ja bym bardzo uważał na mówienie, że wszystko się rozpada i że robi się bardzo niebezpiecznie, bo to może być taka samospełniająca się przepowiednia. Jak będziemy ciągle wieszczyć koniec świata, jaki znamy, to on się może rzeczywiście skończyć. Tymczasem mamy ciągle ONZ, Światową Organizację Handlu i inne międzynarodowe instytucje, normy i prawo międzynarodowe. Oczywiście są one nieco zardzewiałe i wymagają czyszczenia albo modernizacji, ale ciągle istnieją i spełniają swoje zadanie. Poza tym ja nie widzę tych konfrontacji wojskowych, o których pan mówi, nie mamy przecież wojen pomiędzy Rosją i USA, Rosją i Chinami czy Chinami i USA.

Ale przecież te państwa toczą ze sobą wojny zastępcze, w Syrii, na Ukrainie, w Jemenie.

To prawda, ale proszę pomyśleć, co się działo 50 czy 60 lat temu. Wtedy były realne zagrożenia globalnym konfliktem, jak choćby kryzys kubański, który omal nie skończył się nuklearną wojną Rosji z USA. Dlatego nie przesadzajmy z tymi współczesnymi problemami.

Jak pan ocenia wojnę handlową USA z Chinami? Czy właśnie tak powinno się grać z Pekinem?

Chiny nie zmieniły swojej polityki z dnia na dzień, niezależnie od tego, co mówią dziś w USA i Europie, narzekając, że Pekin ich zwodził. Prawda jest taka, że wszyscy wiedzieli, że są przez Chińczyków zwodzeni, ale nikt z tym nic nie robił, bo wszyscy byli przekonani, że Wielkiego Muru Chińskiego nie da się ruszyć. Trump pokazał światu, że to jednak jest możliwe, więc teraz wszyscy rzucili się do krytykowania Chin, żeby wykorzystać możliwości stworzone przez Trumpa. Twarda postawa wobec Chin popłaca.

Chiny przegrywają wojnę handlową z USA?

Na pewno są pod presją, która wymusza na nich zmianę nastawienia. Widzimy to dobrze w Japonii, nie tylko dlatego, że Chiny zaczęły nagle doceniać konieczność ochrony praw autorskich. Mamy z nimi konflikt o wyspy Senkaku. Z jego

Jak zaczęła się wojna celna z USA, Chińczycy zaczęli się robić bardzo mili, licząc, że uda im się pozyskać japońskie technologie

powodu stosunki między Tokio i Pekinem były od lat bardzo chłodne. Jednak jak zaczęła się wojna celna z USA, oni zaczęli się nagle robić bardzo mili, wychodząc z założenia, że jak stracą dostęp do amerykańskich technologii, to może uda im się pozyskać japońskie. Rząd zaczął też przychylnym okiem patrzeć na chiński projekt Jedwabnego Szlaku, który wcześniej był u nas negatywnie oceniany. Na razie jednak japoński biznes jest w tej sprawie bardzo ostrożny. Nie tylko z powodu Chin, ale także dlatego, że Amerykanie to bacznie obserwują.

Chińska gospodarka zwalnia i nie jest już tak atrakcyjna dla zagranicznych inwestorów jak dotąd. Czy to stały trend?

Sądzę, że tak. Japońskie firmy chętniej patrzą teraz na kraje Azji Południowo-Wschodniej, takie jak Myanmar czy Wietnam, niż na Chiny. Tam są tańsza siła robocza niż w Chinach i korzystniejsze przepisy. Nie ma groźby przejęcia technologii ani kłopotów z transferowaniem zysków do kraju.

Chiny zawsze jednak oferowały wielką skalę, zarówno jeśli chodzi o możliwości produkcji i eksportu, jak i rozmiary rynku wewnętrznego. Czy to się da zastąpić?

Chiński rynek jest rzeczywiście olbrzymi, więc nie będzie to łatwe. Ale jeśli inwestorzy traktują ten kraj tylko jako miejsce produkcji towarów, które potem mają być eksportowane na cały świat, to lepiej szukać alternatyw zamiast zaopatrywać Chiny w swoje technologie i tracić konkurencyjną przewagę.

Czy wojskowa ekspansja chińska na morzach otaczających ten kraj jest możliwa do zatrzymania?

Te lotniska, które pobudowali na wysepkach na Morzu Południowochińskim, do których pretensje mają także Wietnam czy np. Filipiny, będzie bardzo trudno zlikwidować. Pekin co prawda twierdzi, że one nie są do użytku wojskowego, ale zdjęcia satelitarne pokazują, że ciągle lądują tam wojskowe samoloty.

A Senkaku, o które Japonia spiera się z Chinami?

Gdy Barack Obama przyjechał do Japonii w 2014 r., po raz pierwszy powiedział, że tamte wody są chronione przez japońsko-amerykański traktat bezpieczeństwa. Trump to powtórzył w 2017 r., gdy premier Abe był w Waszyngtonie.

A wy będziecie bronić spornych wysp? Jakie są szanse, że Japonia zmieni pacyfistyczną konstytucję, zakazującą wam posiadania armii?

Moim zdaniem szanse rozkładają się pół na pół. Wielu ludzi uważa, że narzucona nam tuż po wojnie przez Amerykanów konstytucja nie ma zastosowania do rzeczywistości 70 lat później. Do tego są argumenty natury prawnej. Zapisy odmawiające nam prawa do kolektywnej obrony stoją w sprzeczności z Kartą Narodów Zjednoczonych, stanowiącą, że państwa mają do niej prawo. Z drugiej strony nowelizacja konstytucji może nie być do niczego potrzebna. W 2014 r. premier Shinzō Abe zmienił interpretację pacyfistycznych zapisów. Mówią one o minimalnych środkach na obronę, co wcześniej uznawano za przeszkodę w tworzeniu armii czy marynarki. Teraz prawo interpretujemy tak, że Japonia może mieć system kolektywnej obrony, pod warunkiem że będzie on minimalny. Ta zmiana powoduje, że presja na zmianę całej konstytucji jest mniejsza. Być może w parlamencie udałoby się zdobyć wymagane dwie trzecie do przeprowadzenia zmian, ale już uzyskanie w referendum zgody przynajmniej połowy obywateli nie jest przesądzone.

W Europie bardzo krytykuje się biznesowe podejście Trumpa do dyplomacji i te wszystkie żądania zwiększenia udziału w kosztach utrzymania NATO. Czy uważa pan, że Amerykanie mogą rzeczywiście wycofać się ze swoich sojuszniczych zobowiązań?

Premier Abe dobrze dogaduje się z Trumpem, bo w przeciwieństwie do przywódców europejskich nie krytykuje go publicznie. Poza tym Japonia pokrywa 75 proc. kosztów stacjonowania US Army na swoim terytorium, Korea Południowa 45 proc., a Niemcy tylko 25.

Nie boi się pan, że Trump może zechcieć ograniczyć obecność wojskową w Azji, żeby ugrać coś od Chin i Korei Północnej?

Gdyby US Army u nas nie było, te kraje stałyby się jeszcze bardziej wojownicze i Waszyngton miałby jeszcze więcej problemów. Amerykanie bardzo skutecznie ich odstraszają. Ważna jest też nieprzewidywalność Trumpa, tak krytykowana w świecie. W Azji to działa tak: nikt nie zadziera z tygrysem, bo nadepnięcie mu na ogon może mieć nieprzewidywalne skutki. Dlatego przeciwnicy USA w Azji są bardzo ostrożni. Proszę choćby spojrzeć na oświadczenia Korei Północnej po fiasku szczytu w Hanoi. Oni winili tylko sekretarza stanu Mike’a Pompeo i doradcę prezydenta Johna Boltona, a nie Trumpa. Oni się po prostu boją Trumpa.

Jaką grę prowadzi Kim z Trumpem?

To nie jest tak, że dwaj giganci spotkali się w Hanoi i wszystko od nich wyłącznie zależy. To nie jest gra między USA a Koreą Północną. Cała międzynarodowa społeczność jest zaangażowana, a Stany Zjednoczone tylko ją reprezentują. Po drugiej stronie mamy kraj, który 11 razy z rzędu naruszył rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ. To jest sprawa społeczności międzynarodowej kontra kraj, który akceptowane powszechnie normy narusza.

Na co pana zdaniem liczył Trump, jadąc do Hanoi na spotkanie z Kim Dzong Unem?

Kim Dzong Un jest dyktatorem, który ma do załatwienia tylko jeden problem: przetrwanie reżimu. Za to Trump ma na głowie oskarżenia o podejrzane kontakty z Rosją, konfrontację z Chinami, problemy z murem na granicy z Meksykiem, Syrię, Iran i wiele innych problemów, którymi musi żonglować. Dobrze pamiętam, jak w 2005 r. ówczesny premier Japonii Koizumi zdecydował się na spotkanie z ojcem obecnego północnokoreańskiego przywódcy. Poprzedziło je ponad 200 tajnych spotkań na szczeblu dyplomatycznym. Nie wiem, jak wyglądały przygotowania do tego spotkania, ale dobrze, że nic z niego nie wyszło. Japonia bardzo bała się zbyt szybkich ustępstw wobec Korei Północnej. Byłyby one też krytykowane w USA.

Czy przetrwanie reżimu północnokoreańskiego jest rzeczywiście jedynym celem polityki Kima? Przecież dynastia rządzi twardą ręką już trzecie pokolenie i nie jest zagrożona ani od wewnątrz, ani z zewnątrz.

Nie jestem pewien. Czy Kim miałby tak stabilną władzę i czuł się nietykalny, gdyby nie miał broni jądrowej i pocisków do jej przenoszenia? Wątpię. Na pewno byłaby presja ze strony Korei Południowej czy Chin do zmiany reżimu. Pewnie pojawiliby się też rywale wewnątrz elity władzy. Ta broń jądrowa to jest dla Kima ostatni bastion i ważna wartość.

Pytanie tylko, czy Kim jest naprawdę niezależnym graczem, czy może raczej narzędziem wykorzystywanym zręcznie przez Pekin w rozgrywce z USA.

Z mojego 40-letniego doświadczenia w dyplomacji wynika, że kluczową rolę w polityce odgrywają psychologia i historia. Psychologia pozwala nam wejść w buty Kim Dzong Una. Jeśli byłby pan nim i miał obok siebie Chiny, czy nie użyłby ich pan, żeby pokazać Ameryce, że ma pan potężnego przyjaciela? A czy Chińczykom nie jest na rękę, gdy północnokoreański przywódca biega do nich po każdym spotkaniu z Trumpem? Oni w ten sposób pokazują, jak wiele od nich zależy. Obie strony próbują wykorzystać siebie nawzajem.

Mam jednak wrażenie, że Pekin bardziej na tym korzysta.

Zawsze tak było. Od początku rozmów w sprawie rozbrojenia nuklearnego na Półwyspie Koreańskim Chińczycy narzekali, jak trudno jest wyperswadować Północy różne rozwiązania i jak mały wpływ mają na reżim Kimów. Większość osób znających realia uważa, że możliwości nacisku chińskiego na Północ nie są tak duże, jak się powszechnie myśli, ale wcale nie takie małe, jak przedstawiają to w Pekinie.

Okładka tygodnika WPROST: 14/2019
Więcej możesz przeczytać w 14/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2019 (1880)

  • Zdarzyło się 1 kwietnia 31 mar 2019, 20:00 Zapowiadał się słoneczny dzień. Anna spakowała synowi drugie śniadanie i pomachała na pożegnanie. Jeden komplet książek był w domu, drugi w szkole, 14-letniemu Maćkowi, uczniowi ósmej klasy, wystarczał zatem mały plecak. Poza tym... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 31 mar 2019, 20:00 JEDEN Z SOCJOLOGÓW ZWIERZYŁ SIĘ NAM, ŻE DORADZAŁ PARTII RZĄDZĄCEJ, BY ZAATAKOWAŁA ROBERTA BIEDRONIA. – Radziłem, żeby politycy PiS postarali się, aby w telewizji publicznej puszczono materiały uderzające w lidera Wiosny, bo przy... 6
  • Obraz tygodnia 31 mar 2019, 20:00 90,5 % nauczycieli LO w Świebodzicach zagłosowało za przystąpieniem do strajku – to koledzy z pracy urlopowanej na czas ministerialnej misji Anny Zalewskiej Wygrani Hodowcy cebuli Kilogram tego warzywa w Polsce osiągnął już cenę 4 zł.... 9
  • Info radar 31 mar 2019, 20:00 W obronie opozycjonisty Amnesty International broni mieszkającego w Polsce czeczeńskiego opozycjonisty Tumso Abdurachmanowa, którego nasz kraj chce odesłać do ojczyzny. Zdaniem obrońców praw człowieka to może oznaczać śmierć. Dwa... 10
  • Tandeta i byle jakość 31 mar 2019, 20:00 MOTYWOWANA RZĄDZĄ SZYBKIEGO ZYSKU BYLEJAKOŚĆ, A NIE POWIĄZANIA Z CHIŃSKIM WYWIADEM, MA BYĆ GŁÓWNYM POWODEM, dla którego produkty koncernu Huawei nie są bezpieczne dla użytkowników. Od rozpoczęcia w krajach anglosaskich wielkiej... 11
  • Mroczna energia weszła mi pod skórę 31 mar 2019, 20:00 Rozmowa z Magdaleną Cielecką, aktorką 12
  • Przedsiębiorcy bronią prezesa PMPG 31 mar 2019, 20:00 Cezary Kaźmierczak, prezes Związku Przedsiębiorców i Pracodawców, udzielił poręczenia Michałowi Lisieckiemu, wydawcy „Wprost”. Prezes PMPG przebywa od kilkunastu dni w areszcie – zdaniem ekspertów – bezprawnie. 14
  • Prawa autorskie nie są sexy 31 mar 2019, 20:00 Lewo TAK SIĘ JAKOŚ PRZYJĘŁO W NASZEJ KULTURZE, ŻE JAK KTOŚ WYPRODUKUJE GWOŹDZIE LUB WSTAWI USZCZELKĘ W KRANIE, TO MU się za to płaci. Bez dyskusji i dyrektywy. Gwóźdź i sprawny sanitariat to materialne efekty czyjeś pracy. Innym, np.... 15
  • Jak zabija hejt 31 mar 2019, 20:00 Byłam ofiarą seksizmu i przemocy słownej. Dlatego mówię „stop” mowie nienawiści – mówi Doda, piosenkarka. 16
  • Polacy są bardziej antyklerykalni, niż się wydaje 31 mar 2019, 20:00 Kościół zbyt długo spowiadał Polki i Polaków. Najwyższy czas, żebyśmy my zaczęli spowiadać zdeprawowany Kościół – mówi Robert Biedroń, lider partii Wiosna. 22
  • Kościół nie jest uprzywilejowany 31 mar 2019, 20:00 Religia nie jest przedmiotem dodatkowym – mówi ks. Paweł Rytel-Andrianik, rzecznik prasowy Episkopatu. 27
  • Foch minister finansów 31 mar 2019, 20:00 Teresa Czerwińska to najgorętsze nazwisko w rządzie od kilku tygodni. W mediach mnożą się spekulacje, czy w związku z piątką Kaczyńskiego podała się do dymisji, czy też tylko, jak mawia młodzież, strzeliła focha. 28
  • Bezlitosny prokurator 31 mar 2019, 20:00 Nie ma zmowy. Nie ma obstrukcji”. Tak Donald Trump obwieścił na Twitterze wnioski specjalnego prokuratora prowadzącego przez dwa lata śledztwo przeciw niemu. Po zakrojonym z iście amerykańskim rozmachem śledztwie prokurator Robert Mueller... 31
  • Dlaczego Polacy umierają 31 mar 2019, 20:00 Główny Urząd Statystyczny właśnie podał alarmującą statystykę: drugi rok z rzędu oczekiwana długość życia w Polsce spadła. Jest to jeden z podstawowych wskaźników społecznego dobrostanu. Urodzony dzisiaj Polak będzie średnio... 32
  • Duże dzieci 31 mar 2019, 20:00 Polska będzie wolna od LGBT – twierdzi Elżunia Kruk. Za rządów PiS w Polsce jest tak dobrze, jak jeszcze nigdy – chwali się Jędruś Przyłębski. Kościół nie zabrania homoseksualistom kochać, natomiast nie mogą oni oczywiście... 34
  • Autyzm, czyli jedna z różnorodności 31 mar 2019, 20:00 Spektrum autyzmu to część ludzkiej tożsamości. Nie da się tego wyłączyć, zmienić ani wyleczyć, bo to nie choroba, tylko zbiór cech. Można natomiast akceptować i pomóc. 36
  • Mój syn aspergerowiec 31 mar 2019, 20:00 Z byłym mężem mam umowę, że prowadzimy Tomka do matury w klasie integracyjnej, a potem nie trąbimy, że powinien mieć specjalne prawa. Niech znajdzie takie miejsce, w którym będzie mógł się realizować bez żadnego „ale” – mówi Monika Zamachowska. 40
  • Nie wstydzę się swojej seksualności 31 mar 2019, 20:00 Nie pytałam lekarzy, czy będę mogła uprawiać seks, bo wiem, że mogę – mówi Izabela Sopalska-Rybak, prezeska Fundacji Kulawa Warszawa, działaczka społeczna. 44
  • Ja pani na fotel nie wsadzę 31 mar 2019, 20:00 Droga niepełnosprawnych na fotel ginekologiczny to ciągłe pokonywanie barier. Fizycznych i mentalnych. 47
  • Plastikowy nóż na gardle 31 mar 2019, 20:00 Wprowadzony w Unii zakaz używania jednorazowego plastiku to dobra wiadomość dla środowiska naturalnego i start-upów, które już pracują nad nowymi tworzywami. Za to producenci plastikowych naczyń, sztućców i słomek nie znają swojej przyszłości. 48
  • Upadłe miasta 31 mar 2019, 20:00 Jeszcze pod koniec PRL-u tętniło w nich życie, zarówno gospodarcze, jak i społeczne. Dzisiaj wyludniają się w zastraszającym tempie, a opuszczone budynki po fabrykach straszą przyjezdnych. 52
  • Przyszłość bez dymu 31 mar 2019, 20:00 W Polsce rośnie zainteresowanie produktami alternatywnymi wobec tradycyjnych papierosów. 56
  • Hossa Bessa 31 mar 2019, 20:00 Węgiel bez kredytu MBank nie będzie już dawał kredytów na energetykę węglową i kopalnie. Ta branża trafiła na czarną listę czwartego największego banku działającego w Polsce. mBank, który należy do niemieckiego Commerzbanku,... 57
  • Orły zmieniają oblicze Dolnego Śląska 31 mar 2019, 20:00 Niektóre miejscowości w regionie długo borykały się z problemami okresu transformacji. 58
  • Nagrody dla samorządowców 31 mar 2019, 20:00 W przyszłym tygodniu w Krakowie zostaną ogłoszone wyniki II edycji Rankingu Finansowego Samorządu Terytorialnego w Polsce. To szczegółowy raport przedstawiający kondycję finansową jednostek samorządowych. 61
  • Sługa ludu 31 mar 2019, 20:00 W kampanii prezydenckiej na Ukrainie znani od lat politycy postawili na wartości, które powinny być ważne dla Ukraińców. Tymczasem największe szanse na wygraną ma Wołodymyr Zełenski, człowiek bez doświadczenia w polityce, który mówi wyborcom: rządźcie wy. 62
  • Przesuwanie Wielkiego Muru 31 mar 2019, 20:00 Cały świat wiedział, że Chińczycy go zwodzą, ale nikt nic z tym nie robił. Donald Trump udowodnił wojną celną z Pekinem, że chiński mur można ruszyć, i dziś wszyscy korzystają z tej okazji – mówi Ichiro Fujisaki, były ambasador Japonii w USA, ONZ i WTO. 67
  • Leczenie tylko dla kobiet? 31 mar 2019, 20:00 Z powodu powikłań w ciągu pierwszego roku od złamania szyjki kości udowej umierają co piąta kobieta i co trzeci mężczyzna – alarmuje prof. Ewa Marcinowska-Suchowierska, geriatra. 70
  • Mózg lubi się najeść 31 mar 2019, 20:00 Restrykcyjne diety, fast foody, nadużywanie alkoholu, zamiłowanie do słodkości – wszystko to niekorzystnie wpływa na pracę mózgu. Co jeść, by jak najdłużej był sprawny? 72
  • Szekspir przeciwko brexitowi 31 mar 2019, 20:00 Frustruje mnie, gdy słyszę, jak Theresa May mówi: „Ludzie zadecydowali”. 52 proc. głosowało „tak”, więc ta wypowiedź wyklucza 48 proc. mieszkańców kraju – o polityce i wyreżyserowanym przez siebie filmie „Biały kruk” opowiada Ralph Fiennes. 74
  • Stary na nowo 31 mar 2019, 20:00 Premiery „Królestwa” Remigiusza Brzyka i „Roku z życia codziennego w Europie Środkowo-Wschodniej” Pawła Demirskiego w reżyserii Moniki Strzępki potwierdzają, że w Krakowie zdarzył się cud. Narodowy Stary Teatr odżył. 78
  • Ostatnie lato dzieciństwa 31 mar 2019, 20:00 Nie zdajemy sobie sprawy, jak mało przestrzeni dajemy dziecku na własne emocje, ocenę sytuacji, wyrobienie sobie zdania. Ja namawiam, by traktować je jak partnera w rozmowie – mówi szwedzka pisarka Åsa Lind. 82
  • Wydarzenie 31 mar 2019, 20:00 W poszukiwaniu korzeni „Yomeddine. Podróż życia”, reż. A.B. Shawky, PMPG Polskie Media Kiedy umrę, nikt mnie nawet nie wspomni – mówi Beshar. Jest cholernie dobrym człowiekiem. Ale los nie obchodzi się z nim łagodnie. Na co dzień... 84
  • Film 31 mar 2019, 20:00 Szczęśliwa rodzina Pixar to nie wszystko. Twórcy dziecięcego kina proponują alternatywę dla wystudiowanych trójwymiarowych światów i wracają do klasycznych animacji z charakterystyczną, autorską kreską. Marcin Wasilewski i Łukasz... 85
  • Muzyka 31 mar 2019, 20:00 Australijski wizjoner Na eksperymenty kompozytorskie i formalne pochodzącego z Australii Flume’a czeka się z nadzieją, że przyniosą muzyce przełom. Album „Hi This Is Flume” nim nie jest, ale to zbiór zaskakująco melodyjnych nagrań i... 86
  • Książka 31 mar 2019, 20:00 Jamajska gorączka Po „Krótkiej historii siedmiu zabójstw” Marlon James stał się gwiazdą literatury, nic więc dziwnego, że wydawcy przypomnieli sobie o jego debiutanckiej powieści. Bardzo dobrze, bo to utwór jeśli nie wybitny, to... 87
  • Kalejdoskop 31 mar 2019, 20:00 Miłość w czasach przemocy Giacomo Puccini, „Tosca”, reż. Barbara Wysocka, Teatr Wielki – Opera Narodowa, 2019 Tosca”, jedna z najpopularniejszych oper, to wciąż aktualna opowieść o miłości, nierównościach, nadużyciach... 88
  • Prima aprilis 31 mar 2019, 20:00 W miarę jak żyjemy, jest nam coraz mniej do śmiechu i może dlatego prima aprilis nie cieszy już tak jak dawniej, pozostając atrakcją dzieciństwa. 90
  • Analogowa rozrywka 31 mar 2019, 20:00 Rocznie na świecie powstaje kilka tysięcy gier planszowych. W Polsce boom na planszówki trwa w najlepsze, a ich pozycja na rynku rozrywkowym wciąż rośnie. Tak samo jak liczba twórców, którym marzy się wydanie bestsellerowej gry. 92
  • Co mnie inspiruje 31 mar 2019, 20:00 Taksówkarz to taki współczesny filozof mówi Rafał Olbiński 96
  • Zupa z czarnym charakterem 31 mar 2019, 20:00 Co by było, gdyby Jacek Soplica nie otrzymał od Horeszków czarnej polewki? 97
  • Zrób sobie... Saryusza-Wolskiego 31 mar 2019, 20:00 Kandydat PiS na europosła właśnie ogłosił, że będzie bronić Europy. Cała Europa świętuje z tej okazji i z wdzięczności stawia mu pomniki. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany