Małpy chcą wolnej Papui

Małpy chcą wolnej Papui

Polak Jakub Skrzypski to pierwszy w dziejach Indonezji cudzoziemiec skazany za próbę obalenia rządu.

Jak zdradzać, to tylko w Indonezji. W tym kraju jest to ostatnio wyjątkowo popularny prokuratorski zarzut. Wie coś o tym Jakub Skrzypski z Olsztyna, który wiosną dostał pięć lat więzienia za zdradę stanu i próbę obalenia rządu.

Polak próbował co prawda apelacji, ale nie okazało się to dobrym pomysłem, bo sąd apelacyjny podwyższył mu karę do siedmiu lat, nie zważając na interwencje polskiej i unijnej dyplomacji ani na uchwałę Parlamentu Europejskiego, który ogłosił Skrzypskiego więźniem politycznym. Być może to nawet przesądziło o zaostrzeniu wyroku.

Cóż takiego zrobił Skrzypski, żeby stać się pierwszym w dziejach Republiki Indonezji cudzoziemcem skazanym za próbę obalenia władz? Policja indonezyjska twierdzi, że dostarczał broń papuaskim separatystom walczącym o niepodległość kontrolowanej przez Indonezję zachodniej części Nowej Gwinei. Sam Skrzypski przyznał się jedynie do kontaktów z Papuasami, którzy okazali się członkami zakazanej przez władze niepodległościowej organizacji.

Wśród dowodów przeciw Polakowi były zdjęcia z jego Facebooka, zrobione na rekreacyjnej strzelnicy w Szwajcarii. Każdy, kto był w Szwajcarii, wie, że takie strzelnice są w prawie każdym miasteczku, bo strzelanie to popularny wśród Hel-wetów sport.

Wedle indonezyjskiej prasy, Skrzypski miał też odpowiedzieć na esemesa z prośbą o pomoc w zakupie broni, wysłanego przez jednego z papuaskich aktywistów. Tego typu prośby nie są niczym niezwykłym w kraju, gdzie działa wiele różnych grup spiskowych. Sam otrzymywałem takie prośby od partyzantów z Ruchu Wyzwolenia Aceh, powiązanej luźno z Al-Kaidą organizacji zbrojnej, z którą miałem kontakty na Sumatrze. Wiadomości słali mi jeszcze wiele tygodni po moim powrocie do kraju. Choć było to 15 lat temu, a wojna o wprowadzenie szariatu w prowincji Aceh dawno się zakończyła, kto wie, jak zareagowałaby indonezyjska policja, gdyby wtedy spojrzała w mój telefon. Te same przepisy, które w czasach globalnej wojny z terroryzmem służyły do zwalczania islamskich fanatyków, dziś wykorzystywane są do egzekwowania posłuszeństwa wśród ludów zamieszkujących Indonezję.

Gigantycznym archipelagiem, zamieszkałym przez ćwierć miliarda ludzi różnych ras, religii i narodowości, raz po raz wstrząsają separatystyczne konflikty. Podsycają je migracje muzułmańskich Jawajczyków, zajmujących uprzywilejowaną pozycję gospodarczą i społeczną, przeciwko którym buntowali się od dziesięcioleci nie tylko współwyznawcy z Aceh, lecz także chrześcijanie z Moluków czy Dajakowie z Borneo, którzy dla potrzeb walki z przybyszami z Jawy reaktywowali nawet na początku XX w. mrożące krew w żyłach praktyki z czasów, gdy słynęli jako łowcy głów. Swoją walkę z jawajską kolonizacją prowadzą także Papuasi, z którymi styczność miał Jakub Skrzypski.

Szwindel wolnego wyboru

Tuż przed Bożym Narodzeniem, gdy o więzionym Polaku zaczęto powoli zapominać, w Dżakarcie rozpoczął się proces pięciu aktywistów oskarżonych z tego samego co on paragrafu. Ich winą było zorganizowanie przed pałacem prezydenckim 100-osobowej, czyli niewielkiej, demonstracji, której uczestnicy domagali się referendum w sprawie niepodległości Irianu Zachodniego, jak oficjalnie nazywana jest indonezyjska część wyspy Nowa Gwinea. Już sam fakt, że uczestnicy protestu mieli ze sobą papuaską flagę narodową, kwalifikował ich do odsiadki. W 2004 r. za powiewanie sztandarem nazywanym Gwiazdą Poranną papuaski aktywista Filep Karma został skazany na 15 lat więzienia, z których odsiedział 11.

Sprawa niepodległości papuaskiej części Indonezji to jeszcze bardziej drażliwa kwestia. W 1949 r. Holandia wycofała się ze swojej azjatyckiej kolonii, nazywanej oficjalnie Indiami Wschodnimi. Dało to początek niepodległej Indonezji. Pod kontrolą holenderską pozostała jedynie zachodnia część wyspy Nowa Gwinea, gdzie kolonizatorzy wspierali niepodległościowe aspiracje papuaskiej ludności. W 1961 r. wprowadzono do użycia zakazaną dziś flagę, zapowiadając rozpisanie referendum w sprawie stworzenia jedne-go papuaskiego państwa, obejmującego zarówno holenderską, jak i australijską część Nowej Gwinei. Jednak w tym samym roku indonezyjscy spadochroniarze, ze wsparciem sowieckim, zajęli holenderskie tereny, proklamując nową prowincję Republiki Indonezji, nazwaną Irian Zachodni. W 1969 r. przeprowadzono głosowanie nad przyłączeniem do Indonezji 800 tys. Papuasów zamieszkujących zasobne w bogactwa mineralne tereny o powierzchni Hiszpanii. Do referendum dopuszczono tylko 1022 starannie wyselekcjonowanych przez armię przedstawicieli grup plemiennych. Szwindel nazwany nie bez ironii Aktem Wolnego Wyboru zyskał milczącą aprobatę ONZ.

Papuasi nigdy tego wyboru nie zaakceptowali. Pierwszą grupę partyzancką stworzył w latach 70. Seth Rumkorem, były oficer indonezyjskiej armii. Jego następ-cy do dziś prowadzą wyzwoleńczą walkę na niewielką skalę, prosząc o pieniądze na zakup broni każdego, kto jak Jakub Skrzypski okazuje sympatię dla ich cięż-kiego losu.

Siła uprzedzeń

Mniej więcej rok po aresztowaniu Polaka, w 30-tysięcznym mieście Wamena, gdzie był sądzony i do dziś jest więziony, wybuchły zamieszki. Uzbrojeni w łuki i włócznie Papuasi zaatakowali sklepy i urzędy, obsadzone przez migrantów z Jawy, przywożonych do Irianu Zachodniego w ramach sponsorowanej przez władze akcji kolonizacyjnej. Policja twierdzi, że papuascy nacjonaliści zamordowali ponad 30 osób. Miejscowi aktywiści utrzymują jednak, że zabitych było dwa razy więcej, ale nie od noży czy strzał z łuku, tylko od kul policyjnych.

Władze ściągnęły na miejsce ok. 1000 policjantów i żołnierzy jednostek specjalnych Kopassus, słynących z brutalności. Formacja ma na koncie mordy na zagranicznych dziennikarzach, zbrodnie w Timorze Wschodnim, na Molukach i Borneo, a także organizację masowych gwałtów podczas pogromów chińskiej mniejszości w Dżakarcie.

Jednocześnie z mobilizacją sił w rejonie, zamieszkanym przez 300 tys. sympatyzujących z separatystami Papuasów, władze ewakuowały część przywiezionych z Jawy kolonistów. Drogą lotniczą wywieziono z Wameny kilka tysięcy ludzi, a ci, którzy zostali, nie ruszają się ponoć z domu bez maczet przy boku. Ponoć, bo weryfikacja informacji dochodzących z leżącego w porośniętych dżunglą górach miasta, do którego docierają tylko samoloty, nie jest możliwa. O to też chodziło m.in. w sprawie wyroku na Skrzypskiego. Jego zasadność jest mocno wątpliwa, choć władze indonezyjskie zapewniają, że traktowany jest dobrze i zgodnie z obowiązującym prawem. Surowa kara orzeczona na podstawie naciąganych dowodów ma odstraszać zagranicznych aktywistów i dziennikarzy od zapuszczania się w głąb indonezyjskiej Nowej Gwinei. Nic więc dziwnego, że relacje nadawane są albo w dobrze kontrolowanej przez władze stolicy prowincji Jayapura, albo z baz rebelianckich na terenie Papui-Nowej Gwinei, dokąd przed Kopassus uciekło już ok. 10 tys. ludzi.

Mimo blokady informacyjnej wiadomo, że zamieszki z Wa-menie zaczęły się, gdy nauczyciel w miejscowej szkole zaczął wyzywać papuaskich uczniów od małp. Tego typu rasistowskie obelgi są na porządku dziennym, bo dla większości Indonezyjczyków czarnoskórzy Papuasi są prymitywnymi kryminalistami, porośniętymi kędzierzawymi włosami na twarzy i całym ciele. Dla pozbawionych owłosienia azjatyckich Jawajczyków to jedno z rasowych tabu, oddzielających cywilizowanych ludzi od dzikusów.

Uprzedzenia pogłębia dodatkowo to, że papuaska społeczność Indonezji to chrześcijanie, co w większości muzułmańskim i pogrążającym się w coraz większym konserwatyzmie religijnym kraju jest niemal obelgą. Poważne problemy mają nie tylko Papuasi z Irian Jaya, wypierani przez jawajskich migrantów i rugowani z ziemi, przeznaczonej pod kopalnie czy wyrąb dżungli, lecz także ci, którzy wyjeżdżają na inne wyspy w poszukiwaniu pracy czy lepszej edukacji. Wyzywanie od małp stało się tak powszechne, że gdy sierpniowe zamieszki w Wamena rozlały się na inne miasta Indonezji, ich uczestnicy protestowali pod hasłem „Małpy chcą niepodległości Papui”. Postawieni przed sądem w Dżakarcie organizatorzy tych wystąpień pojawili się na rozprawie z napisami „małpa”, wplecionymi w plemienne malunki, którymi pokryli nagie torsy.

Okładka tygodnika WPROST: 2/2020
Cały artykuł dostępny jest w 2/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2020 (1918)

  • Rewolucja kulturalna 6 sty 2020, 20:00 Benefis Zenka Martyniuka w TVP, a później firmowany przez tę telewizję „Sylwester Marzeń”, gdzie królowało disco polo, wywołały w Polsce burzę. Zdecydowanie niewspółmierną do rozmiarów „kulturalnej rewolucji”, której podobno dokonali demiurdzy z Woronicza. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 6 sty 2020, 20:00 Politycy Platformy Obywatelskiej szykują się do wyborów przewodniczącego partii. – Jeszcze przed świętami Grzegorz dzwonił po byłych parlamentarzystach i namawiał ich do głosowania. A Budka, najpoważniejszy rywal Grzegorza, zupełnie... 6
  • 7 dni dookoła dni świata 6 sty 2020, 20:00 Izrael Bibi chce Nietykalności Premier Izraela Binjamin Netanjahu próbuje za wszelką cenę przeciągnąć rozpoczęcie procesu o korupcję z zarzutów postawionych mu przez prokuraturę w listopadzie. Netanjahu zażądał immunitetu, licząc,... 8
  • Obraz tygodnia 6 sty 2020, 20:00 1. miejsce w rankingu najchętniej oglądanych w Wielkiej Brytanii i Australii seriali na Netflixie zajął „Wiedźmin”. Cztery pierwsze miejsca na liście bestsellerów Empiku wciąż należą do książek Olgi Tokarczuk. Na piątym... 11
  • Inteligent a oczy zielone 6 sty 2020, 20:00 Czy telewizja publiczna powinna promować disco polo? O tym prof. Magdalena Środa i Jan Wróbel w „łączy nas »Wprost«”. 12
  • Bodnar listy pisze 6 sty 2020, 20:00 Adam Bodnar: Od kilku lat rzecznik praw obywatelskich zajmuje się sprawą rodziców, którzy nie mogą otrzymać ani zasiłku pogrzebowego, ani macierzyńskiego, ani też skorzystać z urlopu macierzyńskiego w razie urodzenia martwego dziecka, którego płci nie da się ustalić.... 13
  • Biznespolowcy 6 sty 2020, 20:00 Dyskoteki, restauracje, apartamenty na wynajem, własne salony urody. Tak gwiazdy disco polo inwestują wyśpiewane miliony. Królem pozostaje Zenek Martyniuk, który w rok potrafi zarobić milion dolarów. 14
  • Orędzia dwa 6 sty 2020, 20:00 Politycy rzadko mówią cokolwiek od siebie. Najczęściej mówią to, co chcemy od nich usłyszeć. O stanie zbiorowego umysłu społeczeństw wiele mogą powiedzieć orędzia noworoczne. Jest w nich to, co za ważne uznali doradcy analizujący sondaże i nastroje społeczne. To, czego chcemy... 19
  • Uszy prezesa 6 sty 2020, 20:00 Prezes PiS opiera się na kilku kręgach zaufanych osób. Ostatnio w najbardziej zaufanym kręgu zaszły pewne przetasowania. 20
  • Morawiecki jest dziś twarzą PiS 6 sty 2020, 20:00 – Morawiecki jest dziś twarzą PiS Tusk jest tchórzem podszyty, dlatego nie podjął się rywalizacji prezydenckiej. Małgorzata Kidawa-Błońska ma znacznie groźniejsze cechy – mówi Joachim Brudziński, wiceprezes PiS. 24
  • Bunt milenialsów 6 sty 2020, 20:00 Zarabiają grosze, mieszkają u rodziców, stoją przed realną groźbą życia na głodowej emeryturze. Pokolenie trzydziestolatków ma powody do buntu. Niewykluczone, że czeka nas powtórka z rewolucji 1968 r. 28
  • Czy grozi nam faszyzm 6 sty 2020, 20:00 – Dzisiejsza polityka przestała ucieleśniać jakieś wizje czy wartości – ostrzega prof. Enzo Traverso,wybitny włoski historyk, badacz totalitaryzmów. 33
  • Jak przygoda, to tylko w Kambodży 6 sty 2020, 20:00 Wywrócić swoje życie do góry nogami i wyjechać to jedna z tych fantazji, które uderzają do głowy i wylatują z niej równie szybko jak bąbelki z noworocznego szampana. Coraz częściej w odległych rejonach świata można spotkać Polaków, którzy ten plan urzeczywistnili. 36
  • Instrukcja obsługi zmiany 6 sty 2020, 20:00 Być surowym dla siebie czy pobłażliwym? Dokręcić śrubę czy odpuścić? A może nic nie zmieniać w swoim życiu? Jak trzeźwo podejść do postanowień noworocznych, radzi psycholożka Joanna Chmura. 40
  • Na scenie jestem gejzerem 6 sty 2020, 20:00 – Siedemnaście lat temu bałam się, że po kabarecie Potem nic ważnego w mojej karierze nie może się już wydarzyć. Na szczęście szybko odkryłam dzikie energie, które we mnie drzemią – mówi Joanna Kołaczkowska, aktorka kabaretu Hrabi. 43
  • Niech śmiech będzie z wami 6 sty 2020, 20:00 Jedyne danie w internecie, które jeszcze się nie przejadło, to świeże, apetyczne memy. Bez nich rzeczywistość byłaby niestrawna. 46
  • Dziewczyna z pustostanu 6 sty 2020, 20:00 W pozbawionym drzwi lokalu spały cztery kompletnie pijane osoby. Łatwo było skuć je kajdankami. 50
  • Nowe życie Palikota 6 sty 2020, 20:00 Idąc do polityki, zarzekał się, że na dobre kończy z biznesem. Kiedy z polityką skończył, to do biznesu wrócił. Na najnowszy pomysł zebrał w internecie ponad 4 mln zł. Wystarczyło mu na to 36 dni. 54
  • Hossa bessa 6 sty 2020, 20:00 Polska Fundacja Najbogatszych W noc sylwestrową Polska Fundacja Narodowa odpaliła prawdziwą petardę. Opu-blikowała najnowsze sprawozdanie z działalności za 2018 r. Na jej budżet zrzuca się 17 spółek Skarbu Państwa. To, jak PFN wydaje... 58
  • Wojna na gesty, wojna na słowa 6 sty 2020, 20:00 Historyczna awantura z Rosją pokazuje, kto i do czego potrzebny jest Kremlowi. Putin nie tylko rozgrywa cele w światowej dyplomacji, lecz także próbuje wpływać na przebieg kampanii wyborczej w Polsce. 60
  • Małpy chcą wolnej Papui 6 sty 2020, 20:00 Polak Jakub Skrzypski to pierwszy w dziejach Indonezji cudzoziemiec skazany za próbę obalenia rządu. 65
  • Lek jak cud 6 sty 2020, 20:00 Ta historia to gotowy scenariusz na film: 10-dniowe bliźniaki Helenka i Antek lecą do Rzymu na leczenie, które zatrzyma degradację ich mięśni. Na pokładzie samolotu są też rodzice i czteroletnia siostra Basia, która porozumiewa się tylko oczami, a oddycha dzięki respiratorowi. 68
  • Odporność od kuchni 6 sty 2020, 20:00 Katar, kaszel, drapanie w gardle i gorączka.Zima. Jak naturalnie wzmocnić odporność i uchronić się przed infekcją? 70
  • Młode serce 6 sty 2020, 20:00 Na studiach wziąłem udział w niskobudżetowym filmie „Kto puka do moich drzwi?”, na który zrzucili się studenci. Wyreżyserował go mało znany wtedy chłopak Martin Scorsese. A potem już poszło – mówi Harvey Keitel, którego można oglądać w kinach i serwisie Netflix w „Irlandczyku”. 72
  • Nietykalni 6 sty 2020, 20:00 Film „Gorący temat” i serial „Na cały głos” poświęcone Rogerowi Ailesowi to pierwsze po wybuchu ruchu #MeToo zrealizowane na tak dużą skalę opowieści o molestowaniu seksualnym. Hollywood chce zrozumieć kulturę, która pozwoliła przez dekady tuszować przemoc. 77
  • Sztuka kochania 6 sty 2020, 20:00 – Skończmy z tematami tabu – w każdej rodzinie znajdzie się lesbijka czy gej. Co trzecia kobieta miała aborcję. Słuchajmy się –  mówi piosenkarka Natalia Przybysz. 80
  • Potwory i spółka 6 sty 2020, 20:00 Geralt Henry’ego Cavilla przyciąga wzrok od pierwszej minuty idealnie wyrzeźbionym ciałem i białą grzywą. Introwertyczny charakter wiedźmina nie wymaga od aktora nadmiernej ekspresji, ale gwiazdor wydaje się stworzony do pojedynków z potworami. 84
  • Film 6 sty 2020, 20:00 Nowy świat Bohaterka wspaniałego dokumentu „Kraina miodu” mieszka ze starą mat-ką w ruinach opuszczonej wioski w macedońskich górach. Jej życie wyznacza naturalny rytm pór roku, nocy i dnia, zmieniającej się pogody. Co jakiś czas... 85
  • Muzyka 6 sty 2020, 20:00 Wyspiarski rap Wyspy Brytyjskie od lat reagują na hip-hop z zadziwiającym oporem. Mimo intelektualnych kawałków Mike’aSkinnera z The Streets tamtejszy rap wciąż pozostaje na marginesie gatunku. Na tym tle Stormzy jest fenomenem. Imponują... 86
  • Książka 6 sty 2020, 20:00 Szkoła czytania Po książkę amerykańskiego profesora literatury warto sięgnąć nie tylko dlatego, że jest bardzo popularna za oceanem, lecz także dlatego, że uczy czytania jako sztuki. Pokazuje, jak szukać w literaturze podtekstów,... 87
  • Kalejdoskop 6 sty 2020, 20:00 Serial Strażnicy polskiego Teksasu Artur Zaborski W trzecim sezonie „Watahy” jest wszystko, czego można oczekiwać od współczesnego serialu: angażujący scenariusz scalający równe i ciekawe wątki, brawurowo napisane i zagrane postaci,... 88
  • Z „Dziennika”. 27 grudnia 2019 – 2 stycznia 2020. Gajków pod Wrocławiem 6 sty 2020, 20:00 Piętnasta. Ciemna noc. Z latarką, skrajem drogi, poszedłem do Żabki. Wymiotło im całą białą wódkę. Nawet szklaną beczułkę z kranikiem, co zawsze myślałem, że nikt jej nie kupi. Została jedna smętna butelka. Pusta ściana, która zawsze zasłonięta butelkami! 90
  • Astrofaza 6 sty 2020, 20:00 Astrologia przestała być domeną wróżek i trafiła w ręce speców od marketingu, którzy próbują oczarować nią klientów. 92
  • Jeszcze wszystkiego nie wiem 6 sty 2020, 20:00 Z twórczością jest trochę jak z ćwiczeniami fizycznymi – najlepszą kondycję i rzeźbę ciała dają regularne treningi – pisze Monika Brodka w rubryce "co mnie inspiruje" w tygodniku „Wprost”. 95
  • Kurpiowskie szczęście 6 sty 2020, 20:00 Jedną z typowych kurpiowskich potraw są fafernuchy. Te ciastka, pieczone na początku nowego roku, mają zapewnić szczęście i dobrobyt na kolejne miesiące. 96
  • Dobry biznesplan 6 sty 2020, 20:00 Marzycielskie wizje i barwne scenariusze odłóżmy na bok. Dobry biznesplan opiera się na konkretnych danych oraz dokładnej analizie rynku. 97

ZKDP - Nakład kontrolowany