Koniec mitu Biskupina

Koniec mitu Biskupina

We wczesnej epoce żelaza centralnych grodem na ziemiach polskich były Sobiejuchy
Biskupin nie jest unikatową osadą, jak się dotychczas wydawało. To zaledwie jedna z wielu zbudowanych podobnie osad obronnych z wczesnej epoki żelaza. W tym okresie istniały też inne grody, znacznie większe i o bardziej zróżnicowanej zabudowie – wykazały badania archeologów z Instytutu Prahistorii UAM w Poznaniu współpracujących z Anthonym Hardingiem z uniwersytetu w Exeter w Wielkiej Brytanii. Nie mniej sensacyjne jest to, że przebadanie zabudowy siedmiu osad obronnych z okresu halsztackiego zajęło kilkanaście dni. Podczas gdy osiągnięcie podobnych wyników tradycyjnymi metodami jest zazwyczaj rezultatem kilku, a nawet kilkunastu lat żmudnej pracy wykopaliskowej, poznańscy archeolodzy osiągnęli spektakularne rezultaty bez wbicia łopaty w ziemię. Szczegółowe poznanie wyglądu osad tkwiących w ziemi umożliwiło zastosowanie nowatorskiej w Polsce metody prospekcji geomagnetycznej oraz zestawienie jej wyników ze zdjęciami lotniczymi stanowisk.
Każdy przedmiot ma „zapisaną" w swojej strukturze określoną wartość pola magnetycznego. Znajdujące się pod ziemią obiekty wywołują zakłócenia w ziemskim polu magnetycznym, a badacze są w stanie zmierzyć te anomalie, posługując się urządzeniami zwanymi magnetometrami. W ten sposób przedmioty i całe struktury, choć niewidoczne gołym okiem, stają się widoczne na uzyskanych mapach anomalii geomagnetycznych. Doświadczeni geofizycy potrafią w ciągu jednego dnia zebrać pomiary z obszaru mniej więcej 2 ha, zaś pełna dokumentacja stanowiska z lotu ptaka trwa zaledwie kilka minut.
Wykopaliska bez łopaty cieszą się coraz większą popularnością na świecie. Taką metodą odkryto słynne dolne miasto w Troi. Tam właśnie dużą precyzję nieinwazyjnej metody potwierdziły badania wykopaliskowe – na przebadanym magnetometrem terenie archeolodzy otworzyli kilka wykopów, w których odkryli struktury dokładnie odpowiadające obrazowi magnetycznemu. W Polsce prospekcję geomagnetyczną wciąż stosuje się rzadko. Badania prowadzone pod kierunkiem Włodzimierza Rączkowskiego z Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Tomasza Herbicha z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN pozwoliły odtworzyć szczegółowy plan ukrytych pod ziemią średniowiecznych Szamotuł.

Wojna o Biskupin
Najnowsze odkrycie archeologów ma szansę całkowicie zmienić naszą wiedzę na temat osadnictwa wczesnej epoki żelaza na ziemiach polskich. Problem ten stanowił przez wiele dziesięcioleci główny nurt w polskiej archeologii, jednak w latach 70. XX wieku archeolodzy zarzucili badanie niezwykłej organizacji społeczeństw zamieszkujących w VIII wieku p.n.e. teren Wielkopolski i Pałuk. Do niedawna jedyną dobrze przebadaną osadą z tego okresu był słynny Biskupin, do dziś symbol osiągnięć rodzimej prahistorii.
Biskupin uważany jest dzisiaj za główne stanowisko kultury łużyckiej na ziemiach polskich, ale to wynik zbiegu okoliczności. Szczęśliwy traf sprawił, że wystające z wody pale zostały w 1933 r. zauważone przez uczniów miejscowego nauczyciela Walentego Szwajcera. Jeszcze szczęśliwszy okazał się fakt, że odkryciem zainteresował się profesor archeologii z Poznania Józef Kostrzewski, który już po roku zainicjował badania wykopaliskowe. Osiedle, które odkopano na podmokłym półwyspie na Jeziorze Biskupińskim, zaskoczyło badaczy regularną strukturą. Ponad 100 domostw ulokowano wzdłuż 11 ulic wyłożonych drewnianymi palami dla ochrony przed wilgocią. Badania dendrochronologiczne wykazały, że drzewa pod budowę ścięto w 738 r. p.n.e. Osada, która mogła pomieścić około 1000 mieszkańców, została opuszczona po 100-150 latach, a przyczyny jej opuszczenia są równie tajemnicze jak przyczyny jej powstania. Biskupin stał się słynny także z powodów ideologicznych. Przez wiele lat istnienie tej osady było koronnym argumentem zwolenników tezy o słowiańskim pochodzeniu Łużyczan. W czasie wojny niemiecki oddział SS-Ausgrabung Urstätt dowodzony przez Hansa Schleifa próbował zaś usilnie wykazać, że osadę zamieszkiwali Pragermanie.

Nadbiskupin
Międzynarodowy projekt badawczy z udziałem archeologów z Poznania objął siedem osad obronnych kultury łużyckiej na terenie Pałuk (woj. kujawsko-pomorskie) i Wielkopolski. Ich istnienie zarejestrowano jeszcze podczas tzw. archeologicznego zdjęcia Polski (AZP) – badań powierzchniowych, które objęły całe terytorium kraju. W wielu wypadkach nawet kilkuletnie badania nie pozwoliły jednak określić charakteru zabudowy osad ani ich chronologii. Podczas zainicjowanego w 2005 r. nowego cyklu badań osady sfotografowano z powietrza. Następnie w każdej z nich prowadzono pomiary magnetometrem. Zarejestrowane przez urządzenie dane są przetwarzane komputerowo. Następnie uzyskane mapy anomalii geomagnetycznych łączy się ze zdjęciami lotniczymi i na tej podstawie interpretuje wyniki.
Po zebraniu danych badacze doszli do wniosku, że wszystkie stanowiska powstały w ciągu około 50 lat, w połowie VIII wieku p.n.e. Największym zaskoczeniem dla badaczy był istnienie na stanowiskach w Izdebnie i Smuszewie dokładnie takiej samej regularnej zabudowy jak w Biskupinie. Odkryto tam ślady równoległych rzędów domostw, a we wnętrzu każdego z nich – charakterystyczne kamienne palenisko. Na otrzymanych mapach widać również układ ulic między domami oraz znaną doskonale z Biskupina ulicę okrężną.
Zaskakujące wyniki przyniosły badania na stanowisku Sobiejuchy, trzykrotnie większym od pozostałych, rozpościerającym się na obszarze ponad 6 ha. Zabudowa tej osady była o wiele bardziej zróżnicowana, a główny trakt łączył dwie bramy (pozostałe osady, w tym Biskupin, mają tylko jedną bramę). W Sobiejuchach między gęsto zbudowanymi domami było też kilka placów, na których toczyło się zapewne życie publiczne. Badania potwierdziły także, że wszystkie osady były otoczone pierścieniem potężnych jak na owe czasy fortyfikacji skonstruowanych z drewnianych skrzyń wypełnionych żwirem i kamieniami. Wały te pierwotnie miały wysokość około 8 metrów i zapewne chroniły ludność przed wrogimi plemionami.

Sobiejuchy ważniejsze od Biskupina
Uczeni już wcześniej przypuszczali, że na terenach Polski istnieje więcej podobnych do Biskupina osad, jednak dopiero najnowsze badania pozwoliły bezspornie to stwierdzić. Teraz sądzą, że budowa każdego z tych osiedli trwała kilka lat, pochłaniając około 10 tys. m3 drewna dębowego oraz tysiące ton kamieni i żwiru.
Mieszkańcy obszaru dzisiejszej centralnej Polski budowali w VIII wieku p.n.e. potężne grody, których biskupińska rekonstrukcja jest jedynie skromną namiastką. Ta najsłynniejsza dzisiaj osada łużycka była przed wiekami zaledwie jedną z wielu i przypuszczalnie nie miała szczególnego znaczenia dla wczesnożelaznej społeczności. Rozmiar i organizacja wewnętrzna przebadanych przez poznańskich archeologów osad sugerują natomiast, że ośrodkiem centralnym na terenie dzisiejszych Pałuk i Wielkopolski w okresie halsztackim były prawdopodobnie Sobiejuchy.
Nadal nie mamy pełnej wiedzy, kim byli i skąd pochodzili mieszkańcy tych niezwykłych grodów. Tajemnicą jest okryty również nagły upadek ich zaawansowanej kultury. Mamy jednak pewność, że społeczność żyjąca 28 stuleci temu na terenie dzisiejszych Pałuk i Wielkopolski posiadała niezwykłe umiejętności ujarzmiania otaczającej przyrody, które pozwalały prowadzić wygodne życie w dobrze bronionych osadach.
Kultura łużycka
Tą nazwą określa się zespół zabytków archeologicznych znajdowanych na terenach dzisiejszych Łużyc, Moraw, Polski, Słowacji i Ukrainy, datowanych na okres między 1300 r. p.n.e. a 400 r. p.n.e. Ludzie, którzy wytworzyli te przedmioty, palili ciała zmarłych i grzebali je w charakterystycznych popielnicach – stąd zalicza się kulturę łużycką do kręgu kultur pól popielnicowych. Potrafili też wytwarzać zaawansowane technologicznie naczynia ceramiczne i przedmioty z brązu. Łużyczanie prowadzili osiadły tryb życia, często w osadach o charakterze obronnym. W wysokim stopniu rozwinęli też sztukę uprawy roli.

Gród prowincjonalny
Biskupin, najsłynniejsza dziś osada łużycka, była przed wiekami zaledwie jednym z wielu takich siedlisk. Mimo że mógł mieć nawet tysiąc mieszkańców, przypuszczalnie nie miał szczególnego znaczenia dla społeczności epoki wczesnego żelaza. Podczas najnowszych badań dokładnie taką samą regularną zabudowę odkryto w Izdebnie i Smuszewie. Biskupin z niewiadomych powodów został opuszczony przez ludzi po mniej więcej 100-150 latach.

 

Okładka tygodnika WPROST: 8/2008
Więcej możesz przeczytać w 8/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 3
  • eugkazmierczak@wp.pl IP
    podziwiam angielskich archeologow za ich pieczolowitosc z dazeniu do prawdy ...jakakolwiegby nie byla ,nie wnosza falszu.
    polscy aercholodzy sa przeciwnoscia tworzac mity z swej wyobrazni.sa zajadliwi i zazdrosni.
    niszcza juz u poczatku innych prace w swych pychy komentarzach.
    nie ma w tym gronie wspolpracy...
    jezeli natomiast da sie upublicznic jakiekolwieg osiagniecie to jest to forma ,jedynie blachego komentarzu...
    co mnie zadziwia w polskich realiach to fakt ,
    jak z Chojnic ,gdzie odkryty fragment murow ,a i bedacych tam walow nasypowych ,jest z rady konserwatora zabetonowany w tz .obiekcie sportowym...
    • paniemichalski... IP
      artykuł tak samo mierny jak sam autor
      • mar_slovian IP
        mam możliwość przebywania w Izdebnie, rzeczywiście \" wymarzone\" miejsce na gród, jestem zafascynowany terenami Pałuk i częścią Wielkopolski graniczącą z Pałukami, jest tu dużo jezior i aż porywają wyobraźnię te wszystkie malownicze tereny jak się okazuje nasi praprzodkowie potrafili je docenić i przystosować, piękna sprawa...

        Spis treści tygodnika Wprost nr 8/2008 (1313)

        • Na stronie - Instrukcja obsługi tajnych służb 17 lut 2008, 22:00 Czy warto dużo płacić bufonom z tajemniczymi minami i czytaczom gazet? 3
        • Satelita spadnie na Polskę? 17 lut 2008, 22:00 Amerykański satelita szpiegowski wymknął się spod kontroli i na początku marca może uderzyć w Ziemię. Polska znalazła się na trasie zbuntowanego sputnika, którego upadek może wywołać silną eksplozję połączoną ze skażeniem... 6
        • Skaner 17 lut 2008, 22:00 6
        • Donald mądry i pracowity 17 lut 2008, 22:00 Sondaż 8
        • Szef straży granicznej z teczką Wałęsy 17 lut 2008, 22:00 Służby 8
        • Parytet na ambasadorów 17 lut 2008, 22:00 Dyplomacja 8
        • Premier na rekolekcjach w Tyńcu 17 lut 2008, 22:00 Wielki post 9
        • Zalatany jak Kaczmarek 17 lut 2008, 22:00 Wydatki 9
        • Dossier 17 lut 2008, 22:00 „Byłemu premierowi potrzebna jest ochrona BOR, bo zagrażają mu Niemcy" Bronisław Komorowski w TVN 24 o Jarosławie Kaczyńskim, który krytykował ograniczenie mu ochrony BOR, a RMF FM nazwał niemieckim radiem „Nie zdziwię... 10
        • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Zielona Góra się nam należy 17 lut 2008, 22:00 Rozmowa z Izabellą Sierakowską, posłanką LiD, rusycystką 10
        • Ludzie 17 lut 2008, 22:00 Giertych walczy z Krzyżakami Maciej Giertych protestuje przeciwko postawieniu w Toruniu pomników założycieli miasta – wielkiego mistrza krzyżackiego Hermana von Salzy i namiestnika zakonu w Prusach Hermana Balki. Według niego, to... 11
        • Stłuczka z gwiazdą 17 lut 2008, 22:00 Kierowcy 11
        • Gwiazdy PSL do Brukseli 17 lut 2008, 22:00 Europarlament 12
        • Sygnowano: Adam Małysz 17 lut 2008, 22:00 Marki 12
        • Chwila prawdy CBŚ 17 lut 2008, 22:00 Podsłuchy 12
        • Sawka czatuje 17 lut 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
        • Zapytaj Wprost - Tomasz Lis 17 lut 2008, 22:00 Publicysta Tomasz Lis odpowiada na pytania Internautów czy jego nowy program będzie kalką „Co z tą Polską?”, skąd u niego miłość do III RP i osób wykreowanych przez Michnika na autorytety oraz czy jechał kiedyś PKS-em. 14
        • Poczta 17 lut 2008, 22:00 Polacy dokończyli czystkę Hitlera Wywiad z Janem Grossem jest szokujący („Polacy dokończyli czystkę Hitlera", nr 2)! Podziwiać tylko, jak lekko pan Gross ocenia, że „strach przed Niemcami pełnił jedynie funkcję... 15
        • Playback 17 lut 2008, 22:00 Premier Donald Tusk 15
        • Wprost przeciwnie - Tanie dziadostwo 17 lut 2008, 22:00 Premier stoi przed dylematem: nowy samolot dla VIP-ów czy wysokie notowania w demoskopach 16
        • Fotoplastykon 17 lut 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 17
        • Z życia koalicji 17 lut 2008, 22:00 Wycieńczyli nam premiera. Trzy miesiące pracy i chłopina na urlop musiał jechać, bo normalnie wysiadał i łysiał. Fakt, jak się trzy razy w tygodniu gra w piłkę z chłopakami, a potem trzeba do Gdańska pędzić, to można się... 18
        • Z życia opozycji 17 lut 2008, 22:00 Coraz bardziej doceniany jest nasz pan prezydent. Ma ponoć ogromne szanse na tytuł Kociarz Roku. Sprawa nie jest jednak przesądzona, bo jeśli głosują właściciele, to wygra Tusk, choćby się kocią skórką na noc owijał i kotów... 19
        • Bilans tygodnia 17 lut 2008, 22:00 20
        • Tusk odstawia tutkę 17 lut 2008, 22:00 Wizyta 20
        • Bitwa o Jasia 17 lut 2008, 22:00 Zdrowie 20
        • Standardowe umorzenie? 17 lut 2008, 22:00 Długi 20
        • Marcinkiewicz jak Blair 17 lut 2008, 22:00 Praca 20
        • Żyjemy w świecie Kafki i Mrożka 17 lut 2008, 22:00 Rozmowa z Lechem Kaczyńskim, prezydentem RP 22
        • Kidulci z platformy 17 lut 2008, 22:00 Misie lubią dzieci, dzieci lubią misie. I Donaldy też 26
        • Nie poluję na poprzedników 17 lut 2008, 22:00 Rozmowa ze Zbigniewem Ćwiąkalskim, ministrem sprawiedliwości 28
        • Polscy euromisjonarze 17 lut 2008, 22:00 Ranking europosłów: Jerzy Buzek i Marcin Libicki – najlepsi, Paweł Piskorski i Jan Masiel – najgorsi 30
        • Dyskoteka posła Sycza 17 lut 2008, 22:00 Pierwsza afera w koalicji PO-PSL 34
        • Gruppenführer Szkatuła 17 lut 2008, 22:00 Najbardziej poszukiwany polski gangster prawdopodobnie od dawna nie żyje 36
        • Postać tygodnia - Marcin Herra 17 lut 2008, 22:00 Palec wskazujący 38
        • Beton na uniwersytecie 17 lut 2008, 22:00 Polska nauka to fikcja fikcji 40
        • Dziura w pracy 17 lut 2008, 22:00 Coraz więcej Polaków rzuca na wiele miesięcy swoje obowiązki 46
        • Trójka bez sternika 17 lut 2008, 22:00 50
        • Mysz Szejnfelda 17 lut 2008, 22:00 Góra znowu urodziła mysz. 50
        • Nerwy Moskwy 17 lut 2008, 22:00 Reakcję prezydenta Władimira Putina na ewentualne rozmieszczenie w Polsce i w Czechach tarczy antyrakietowej to dalszy ciąg wywierania presji na Polskę. 50
        • Ospały rząd 17 lut 2008, 22:00 Dyskusja, czy Sejm przyjął za mało, czy wystarczająco dużo ustaw, jest śmieszna. 50
        • Ryba po polsku - Rok to za mało 17 lut 2008, 22:00 Trzeba zmusić polityków do odpoczynku, bo inaczej my nigdy nie odpoczniemy 51
        • Real Kraków 17 lut 2008, 22:00 Wisła to jedyny polski klub, który może awansować do Ligi Mistrzów 52
        • Giełda 17 lut 2008, 22:00 54
        • Zakupy antydepresyjne 17 lut 2008, 22:00 Stereotyp o kobietach poprawiających sobie nastrój zakupami naukowo potwierdzili amerykańscy badacze. Naukowcy podzielili uczestników badania na dwie grupy: jedna oglądała smutne filmy, a druga – nagranie niebudzące emocji. Następnie... 54
        • Podręcznik dla polityków 17 lut 2008, 22:00 Od hitu do kituBurmistrzowie największych amerykańskich miast (m.in. Rudolph Giuliani) radzą, jak zarządzać lokalną społecznością – tak najkrócej można streścić książkę „Przedsiębiorczy samorząd". Giuliani radzi,... 54
        • Komórkowa terminatorka 17 lut 2008, 22:00 Viviane Reding, unijna komisarz ds. telekomunikacji, po raz kolejny wystąpiła w obronie portfeli użytkowników komórek. Tym razem zażądała obniżenia stawek za roamingowe połączenia z Internetem oraz SMS-y. Zdaniem Reding, w wypadku... 54
        • Wielkie straty wielkiej trójki 17 lut 2008, 22:00 38,7 mld USD straty poniósł w 2007 r. koncern General Motors, bijąc własny niechlubny rekord sprzed piętnastu lat (23,4 mld USD straty). To efekt odpisów księgowych na zapłacenie spodziewanych podatków. Koncern chce zwolnić 74 tys.... 54
        • Wyspiarz zamiast euro 17 lut 2008, 22:00 Własna waluta to coraz częstszy sposób promocji miasta. Po Jastarni, Słupsku czy Rybniku własny pieniądz zaczną bić te, które mają latarnię morską – na polskim wybrzeżu jest ich piętnaście. Świnoujście ma mieć wyspiarza.... 54
        • Pożerane podwyżki 17 lut 2008, 22:00 Średnio o 5 proc. wzrosną w tym roku płace w Polsce – wynika z raportu firmy doradczej Mercer. Niestety, z powodu inflacji realny wzrost wynagrodzeń wyniesie jedynie 2,2 proc. Najwięcej stracą przez inflację Ukraińcy, którzy... 54
        • Juniorzy biznesu 17 lut 2008, 22:00 Młodzi Polacy są najbardziej przedsiębiorczy w Europie 56
        • Grupa trzymająca mięso 17 lut 2008, 22:00 Agencja Rezerw Materiałowych jest najdroższym w Europie magazynem mięsa i kości 62
        • Dola posła 17 lut 2008, 22:00 Politycy robią wszystko, aby ich majątki pozostały tajne 64
        • 2x2=4 - Kłamstwo generalizacji 17 lut 2008, 22:00 Dla Polski groźni są sąsiedzi tęskniący do utraconej potęgi 67
        • Know-how 17 lut 2008, 22:00   68
        • Fazowe miesiączkowanie 17 lut 2008, 22:00 Kobiety, które razem mieszkają, nie miesiączkują w tym samym czasie, jak dotychczas podejrzewano – wykazały badania opublikowane w „Human Nature". Przez cały rok obserwowano 186 kobiet dzielących pokoje z koleżankami w... 68
        • Elektrony myją zęby 17 lut 2008, 22:00 Jonizowana szczoteczka do zębów czyści dokładniej niż tradycyjna. Jej rączka jest wykonana z dwutlenku tytanu. W wyniku ekspozycji na światło i wodę uwalnia elektrony, które niszczą nazębną płytkę bakteryjną. 68
        • Jak przeżyć rozwód? 17 lut 2008, 22:00 Rozwieść się? Nic prostszego, trzeba tylko mieć pieniądze – sądzi wiele osób. Niestety, w praktyce rozstanie nie jest łatwe. Pod względem związanego z tym wydarzeniem stresu rozwód jest porównywany do utraty pracy i śmierci... 68
        • Pies z kotem 17 lut 2008, 22:00 Do lamusa można odłożyć powiedzenie „żyją jak pies z kotem". Te zwierzaki, choć są skrajnie różnie usposobione, mają podobne możliwości stworzenia przyjaznych relacji z drugim gatunkiem. Płeć nie ma wielkiego wpływu na... 68
        • Bujda cholesterolowa 17 lut 2008, 22:00 Nie ma dowodów na to, że leki obniżające cholesterol przedłużają życie 70
        • Kosmiczne duchy 17 lut 2008, 22:00 Znamy zaledwie 5% wszechświata 74
        • Koniec mitu Biskupina 17 lut 2008, 22:00 We wczesnej epoce żelaza centralnych grodem na ziemiach polskich były Sobiejuchy 76
        • Bez granic 17 lut 2008, 22:00 80
        • Cytat tygodnia 17 lut 2008, 22:00 „Istnieje bezpośredni związek między rakietami a nietradycyjną orientacją seksualną. I jedno, i drugie to broń masowego rażenia, instrument walki przeciwko naszej suwerenności".Jurij Łużkow, mer Moskwy, o paradach... 80
        • Antykoncepcja ubogich 17 lut 2008, 22:00 Niemiecka postkomunistyczna Partia Lewicy proponuje, by bezrobotni pobierający od państwa zasiłek mieli bezpłatny dostęp do środków antykoncepcyjnych. W ramach programu świadczeń socjalnych, który wprowadzono w 2005 r., przysługuje... 80
        • Kwiz 17 lut 2008, 22:00 Sprawdź swoją wiedzę o świecie 1. Który z wymienionych krajów ma dwie stolice?a) Egipt b) Boliwiac) Nigeria2. W którym z wymienionych państw żyje najwięcej muzułmanów na świecie?a) Kolumbiab) Nepalc) Indonezja 3. W ilu krajach Unii... 80
        • Śmierć kata 17 lut 2008, 22:00 KOMENTARZ 80
        • Laptopy nie do zdarcia 17 lut 2008, 22:00 Zbigniew Ziobro, były minister sprawiedliwości, ma wyjątkowy dar do rozsławiania elektronicznych gadżetów. Pół roku temu za jego sprawą zrobiło się głośno o dyktafonach, teraz przyszła kolej na laptopy. Wszystko przez służbowy... 80
        • Macocha i ojczym Europy 17 lut 2008, 22:00 Berlin przestał liczyć na Paryż i rozgląda się za nowymi sprzymierzeńcami 82
        • Holenderska pułapka 17 lut 2008, 22:00 Najbardziej wyzwolony kraj Europy próbuje się uwolnić od "zdobyczy postępu" 86
        • Uzdrawiacz z East River 17 lut 2008, 22:00 Tuż po wyborze na szefa ONZ Ban Ki-moon wezwał do rezygnacji wszystkich wysokich rangą doradców swego poprzednika 88
        • Pasaż 17 lut 2008, 22:00 90
        • Jabłko jak puch 17 lut 2008, 22:00 Firmie Apple znowu udało się być „naj". Tym razem dzięki najcieńszemu na świecie notebookowi. MacBook Air w najcieńszym miejscu ma zaledwie 4,1 mm, a jego całkowita grubość wynosi 1,93 cm. Mimo takich rozmiarów jest to... 90
        • Przenośne terminatory 17 lut 2008, 22:00  Panasonic unowocześnił notebooki Toughbook CF-19 i Toughbook CF-30. Nowe modele mają dwurdzeniowe procesory, co oznacza, że pracują szybciej. Toughbooki są jak terminator – niezniszczalne. Nie straszne im duże wahania... 90
        • Komputer na pilota 17 lut 2008, 22:00 NTT Corrino 790SR to notebook dla graczy, czyli użytkowników z największymi wymaganiami. Fani gier komputerowych oczekują od laptopów dużej mocy i szybkości – te zapewnia im Intel Core 2 Extreme X9000, procesor nowej generacji. Nie... 90
        • Zbędne nanometry 17 lut 2008, 22:00 65 to za dużo, ale 45 – w sam raz. Mowa o nanometrach. Procesory produkowane w technologii 45 nm sprawiają, że notebook jest bardziej energooszczędny, więc wydłuża się czas pracy na zasilaniu akumulatorowym. Takie laptopy wprowadza w... 90
        • Zieńbook 17 lut 2008, 22:00 Lekki, cichy i wytrzymały – tak można najkrócej opisać Portege R-500, nowy laptop Toshiby. Producent zapewnia, że to najlżejszy notebook na świecie – waży 779 g. Dysk Portege R-500 nie wydaje żadnych dźwięków podczas pracy... 90
        • Laser 17 lut 2008, 22:00 94
        • Sylwetka tygodnia - Christopher Lambert 17 lut 2008, 22:00 Gwiazda „Nieśmiertelnego" i odtwórca postaci Popiełuszki w „Zabić księdza" Agnieszki Holland, pierwszy raz gości w Polsce. W stolicy właśnie zaczęły się zdjęcia do międzynarodowej produkcji „Limo... 94
        • Trzy po trzy - książka na ekranie 17 lut 2008, 22:00 „To nie jest kraj dla starych ludzi" Cormac McCarthy Prószyński i S-ka. McCarthy jest jak Szeherezada i Hitchcock razem wzięci. Z każdą przeczytaną stroną rośnie napięcie, a czytelnik nie może oderwać się od książki, bo i... 94
        • Od kłębka do nitki 17 lut 2008, 22:00 Książka 94
        • Wirus Kravitza 17 lut 2008, 22:00 Płyta 94
        • Herzog po Herzogu 17 lut 2008, 22:00 Film 94
        • Dynastie Hollywood 17 lut 2008, 22:00 Biznes filmowy to ostoja nepotyzmu 96
        • Abrams wszechmogący 17 lut 2008, 22:00 „Cloverfield” to pierwszy w historii film do oglądania w telefonie komórkowym 98
        • Autosalon z antykami 17 lut 2008, 22:00 Zabytkowe pojazdy Polacy sprowadzają nawet z Australii i Nowej Zelandii 100
        • Górna półka - Pogromcy giełdy 17 lut 2008, 22:00 Bill Lipschutz był uczniem szkoły średniej, kiedy zapisał się na kurs inwestowania. Częścią szkolenia była gra, w której uczestnicy obracali wirtualnymi pieniędzmi w rzeczywistym świecie notowań rynkowych. Lipschutz zamienił... 103
        • Wencel gordyjski - Niedowcieleni 17 lut 2008, 22:00 Józef Piłsudski ze Stasiem Tarkowskim wysadzają w powietrze rosyjską stocznię pancernych balonów 104
        • Ueorgan Ludu 17 lut 2008, 22:00 Duże pożytki z Kalisza * Kurski kocha Kaczyńskiego *Walentynki - święto państwowe? * Słowackie czołgi pod Warszawą? 105
        • Krótko po Wolsku - Guma do życia 17 lut 2008, 22:00 Wprawdzie ze znanych polityków tylko prezydent Wenezueli Chávez publicznie żuje kokę (nasz lider zadowala się autorską gumą Donald, którą zresztą taktownie wypluwa, zanim ucałuje panią Merkel lub Putina), ale i bez koki politycy... 105
        • Skibą w mur - Dużo o małym czasie 17 lut 2008, 22:00 Pojawiła się plotka, że premier Tusk ma niezły czas w biegu na sto metrów z przeszkodami do Rosji 106

        ZKDP - Nakład kontrolowany