10 sposobów na jesienną depresję

10 sposobów na jesienną depresję

Co dziesiąta osoba w północnej Europie zmaga się jesienią i zimą z sezonową depresją. Nie zawsze konieczne jest od razu uciekanie się do leków przeciwdepresyjnych. Na liście środków, po które warto sięgnąć, zanim jeszcze dotknie nas jesienna chandra, są lodowaty prysznic, ruch na świeżym powietrzu, witaminy czy niektóre zioła. – Znakomitym „środkiem” jest też praca fizyczna, u niektórych osób skuteczniejsza nawet niż najnowsze leki – twierdzi w książce „Lifting Depression” amerykańska psychiatra prof. Kelly Lambert.
Leki są niezbędne w ciężkiej depresji. Wtedy nie ma co zwlekać z kuracją farmakologiczną, bo choroba może się jeszcze bardziej pogłębić. Ale  zanim popadniemy w depresję, możemy sobie pomóc innymi metodami, szczególnie wtedy, gdy cierpimy na tzw. sezonowe obniżenie nastroju (SAD z ang. seasonal affective disorder). Psychiatrzy ostrzegają, że fala chorobliwego smutku stale narasta i staje się drugim pod względem częstości występowania problemem zdrowotnym, tuż po chorobach sercowo-naczyniowych. I wszystko wskazuje na to, że może je wyprzedzić. Warto temu zapobiec. A gdy już rozwinie się depresja, farmakoterapię można wspomóc innymi metodami. Tym bardziej że w depresji jest spore pole do działania dla chorego, który może sam poprawić swoje zdrowie i  samopoczucie.

 1. Pracuj, zamiast się dołować

Depresja jest czymś więcej niż tylko zaburzeniem równowagi poziomu serotoniny, jak sugerują reklamy firm farmaceutycznych – napisała w swej najnowszej książce prof. Lambert. Jeszcze sto lat temu depresja nie była tak częstą przypadłością. Psychiatrzy o wiele lepiej diagnozują teraz tę  chorobę, ale to tylko w części może być przyczyną zwiększającej się liczby chorych na depresję. Czym więc różnimy się od naszych pradziadków? Mało prawdopodobne, by w ciągu ostatniego stulecia w  naszych mózgach zaszły jakieś istotne zmiany, za to nasze życie przeszło prawdziwą rewolucję. Nikt już nie pierze na tarze, nie ubija masła, nie  farbuje tkanin, nie robi przetworów na zimę. Obowiązki, które były chlebem powszednim w czasach naszych dziadków, silnie wpływają na  emocje. Prof. Lambert tę zależność nazwała Effort-Driven Reward –  uzależnioną od wysiłku nagrodą. Twierdzi ona, że każdy wysiłek prowadzi do uczucia przyjemności i zadowolenia, a także trzyma w ryzach neurobiochemiczną równowagę w naszym mózgu.

Praca fizyczna aktywizuje i  angażuje mózg w o wiele bardziej dynamiczny i lepszy sposób niż leki antydepresyjne zaprojektowane tak, by zmieniać pojedynczą reakcję neurochemiczną. Spędzając coraz więcej czasu za biurkiem i zarabiając pieniądze na to, by tych prac nie wykonywać, stajemy się wrażliwsi na  zaburzenia depresyjne. Bo mózg człowieka tak ewoluował, by poruszać ciałem na wiele różnych sposobów i  oddziaływać z otoczeniem. A coraz bardziej „bezwysiłkowa" codzienność sprawia, że mózg staje się bezczynny, otrzymuje mniej bodźców. Efekt? Większy poziom stresu i niepokoju, który często kumuluje się i przeradza w symptomy depresji. W dobie fascynacji psychoterapią i łykaniem tabletek zapominamy o ciele – zauważa prof. Lambert. Jak bardzo praca popłaca, udowadniają amisze, wśród których depresja niemal nie wstępuje. Członkowie tej niewielkiej społeczności mieszkają w Pensylwanii, nie  uznają nowoczesności, żyją jak za dziada pradziada, zajmując się głównie rolnictwem i wytwarzaniem narzędzi na własne potrzeby.

– Praca fizyczna może pomóc osobom, które są na granicy depresji albo właśniez niej wychodzą – mówi prof. Joanna Rymaszewska z Kliniki Psychiatrii Akademii Medycznej we Wrocławiu. To w tej klinice, na oddziale dziennym leczenia depresji, prowadzona jest ogrodoterapia. Korzyść z tego podwójna, bo w  szpitalu powstał piękny nowy ogród, o który dbają pacjenci. – Chorzy mają swoje dyżury i określone obowiązki. Pracują nie tylko w ogrodzie, ale także w klinice – mówi prof. Rymaszewska. Podobnie jak w wypadku cukrzycy nasilenie symptomów choroby nie zależy wyłącznie od leków lub  dawki insuliny. Z cukrzycą wygrywa ten, kto nie tylko właściwie się leczy, ale także dostosowuje do swojej choroby dietę, regularnie uprawiany sport i odpoczynek. W depresji, szczególnie w jej zapobieganiu, także liczy się dieta, wysiłek fizyczny i sen.

2. Karaiby zamiast pigułek 

Tam, gdzie jest ostre światło, a dzień i noc niezmiennie przez cały rok dzielą dobę po równo, ludzie rzadko zapadają na sezonowe obniżenie nastroju. Im dalej od równika, tym więcej przypadków zimowej depresji. W  opinii niektórych naukowców depresja jest ludzkim odpowiednikiem hibernacji, szczątkową formą zwierzęcego zachowania. Nic dziwnego, że  stajemy się powolni i smutni. W naturalny sposób wytracamy energię, gdy nasz organizm najchętniej zwinąłby się w kłębek i zapadł w  trzymiesięczną drzemkę. Najlepiej byłoby w styczniu-lutym wyjechać na  Karaiby. Tropikalne słońce w środku zimy pozwoli uzupełnić braki światła.

– Niestety, nie na długo. Dobroczynny efekt takiego wyjazdu potrwać może tylko kilka tygodni –  mówi doc. Łukasz Święcicki, ordynator Oddziału Chorób Afektywnych w  Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Mało kogo stać na to, by zamieszkać pod palmą na czas zimowej pluchy. Warto więc rozważyć tańsze sposoby. Jak chociażby właśnie pracę fizyczną. Według prof. Kelly Lambert robienie na drutach czy mozolne czyszczenie okna ze starej farby to nic innego jak mentalna witamina, która buduje emocjonalną odporność.

3. Zimne jest zdrowe

 Krioterapia nie jest niczym nowym, jednak od niedawna stosuje się ją, by  przywrócić dobre samopoczucie. Pacjent wchodzi na 2-3 minuty do komory, w której panuje temperatura od -110?C do -160?C. Po takim zabiegu czuje się odprężony i zrelaksowany. Dobre samopoczucie utrzymuje się na długo po ukończeniu cyklu terapii. Amerykanie i Japończycy zaczęli już na  większą skalę stosować krioterapię ogólnoustrojową do leczenia depresji. – Trzeba tylko pamiętać, że nie może to być główna metoda leczenia tego zaburzenia, a jedynie wspomagająca – mówi prof. Rymaszewska, która planuje szczegółowe badania zmian biochemicznych, które ekstremalne zimno wywołuje w organizmie. Z komór do krioterapii ogólnoustrojowej można już skorzystać w niektórych sanatoriach i gabinetach odnowy biologicznej. A w domowych warunkach można ją zastąpić zimnym prysznicem.

4. Kąpiel w temperaturze 20?C

Dr Nikolai Shevchuk z Virginia Commonwealth University School of  Medicine w Stanach Zjednoczonych zwraca uwagę, że w naszej skórze jest mnóstwo receptorów zimna, są one 3-10 razy gęściej rozmieszczone niż  receptory ciepła. Równoczesne pobudzenie ich wszystkich może być bardzo silnym stymulantem dla naszego mózgu. Tak jak zimna kąpiel jest stymulantem dla mózgu szczura (będącego uproszczoną i pomniejszoną kopią ludzkiego), u którego zimno czterokrotnie zwiększa we krwi poziom endorfin oraz noradrenaliny, a także przyspiesza uwalnianie noradrenaliny w mózgu. Dr Shevchuk zaleca kąpiel o temperaturze 20?C. Trzeba w niej wytrzymać 2-3 minuty, najlepiej dwa razy dziennie – rano i  po powrocie z pracy. Ważne, by się nie kąpać zbyt późno wieczorem, po  godzinie 19.00, bo można mieć kłopoty z zasypianiem. Terapia prysznicem powinna trwać przezkilka tygodni, a nawet kilka miesięcy.

Dr Shevchuk badał swoją metodę na niewielkiej grupie osób, które czuły się źle, ale  nie miały wystarczająco silnych objawów, by je zakwalifikować jako chore na depresję. Wszyscy uczestnicy eksperymentu mieli lepsze samopoczucie przez co najmniej kilka godzin po kąpieli. Skutki cieplejszego prysznica (o temperaturze 30?C) były słabsze, ale także pomagał się zrelaksować i  poprawiał nastrój.

5. Mniej hormonów

Rzadko mówi się o tym, że antykoncepcja hormonalna zwiększa ryzyko wystąpienia złego nastroju czy wręcz zaburzeń depresyjnych. W badaniach przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych udowodniono, że działa tak zarówno syntetyczny estrogen, jak i progestyny. Należy wziąć to pod uwagę, decydując się na rodzaj antykoncepcji, zwłaszcza jeśli ktoś z  rodziny choruje już na depresję.

6. Spacer na świeżym powietrzu

Jesienią i zimą chce nam się więcej spać, niewiele rzeczy nas cieszy, nie mamy apetytu lub wprost przeciwnie jemy w nadmiarze. Skoro winę za  to ponosi mniejsza ilość światła, to należałoby jak najczęściej przebywać na dworze, by łapać choćby niewielkie przebłyski słońca. Według zaleceń brytyjskiej National Health Service nawet krótki spacer w  porze lunchu może poprawiać samopoczucie. Ale chociaż pobyt na otwartej przestrzeni może nieco zmniejszyć dolegliwości, nie jest to antidotum na  sezonową depresję.

7. Regularne ćwiczenia

Regularne uprawianie sportu na świeżym powietrzu zwiększa ilość endorfin, które wywołują uczucie szczęścia. Jednak rady, by wybrać się na jogging, gdy już ktoś czuje się stale zmęczony, znudzony, ospały, niemrawy i bez życia, mogą wyłącznie irytować. Dlatego warto zacząć ćwiczenia, zanim rozpocznie się jesienna szaruga. Wytworzenie nawyku regularnego ćwiczenia zwykle skutecznie pomaga. – Ważne, żeby sport nie  był przykrym obowiązkiem, podyktowanym zdrowym rozsądkiem. Trzeba się ruszać, żeby wyjść ze skorupy, która nie tylko usztywnia nam kręgosłup i  powoduje napięcie w karku, ale także nie pomaga w normalizacji mechanizmów biologicznych i w mózgu, i w całym organizmie – mówi prof. Ryszkowska.

8. Dieta antydepresyjna

Ludzie, którzy cierpią na sezonową depresję, często pod koniec zimy ważą o 5-10 kg więcej niż latem. To skutki zwiększonego apetytu na  węglowodany. Dietetyk Patrick Holford zaleca przestrzeganie diety, która utrzyma niski poziom cukru i będzie bogata w kwasy omega-3. Przepis na  antydepresyjną dietę brzmi: ogranicz ilość kawy i herbaty, wystrzegaj się czekolady, alkoholu i ogranicz palenie. Jedz jak najwięcej owoców, warzyw, kiełków pszenicy i co najmniej trzy razy w tygodniu tłuste ryby. Unikaj smażonych i mocno przetworzonych pokarmów. Holford radzi także, by jeść dużo orzechów, siemienia lnianego, nasion dyni, słonecznika, sezamu, warto też pić codziennie tran. Teraz wiadomo, że dzięki kwasom omega-3 i witaminie D tran nie tylko mobilizuje układ odpornościowy do  walki z przeziębieniami i grypą, ale także poprawia samopoczucie i  sprawność umysłową. Tam, gdzie spożycie ryb jest bardzo duże, na  przykład w Japonii, depresja występuje rzadziej.

9. Więcej witaminy D

Deficyt witaminy D powoduje przygnębienie i chroniczne zmęczenie, zmienność nastrojów i kłopoty ze snem. Wiele wskazuje na to, że niedobór tej substancji może mieć dużo wspólnego z depresją. Może więc nie  przypadkiem w tym samym czasie, gdy stopniowo rosła liczba przypadków depresji, coraz bardziej powszechny stawał się także deficyt witaminy D. Na liście „podejrzanych" o wywoływanie depresji sezonowej jest także niedobór w organizmie kwasu foliowego i magnezu. Warto więc zadbać, by  dieta obfitowała w te substancje.

10. Żyj w rytmie natury!

Tak samo ważne jak dieta jest przestrzeganie naturalnych rytmów aktywności, co zupełnie zarzuciliśmy – mówi prof. Rymaszewska. Psychiatrzy mają coraz więcej dowodów na to, że rozregulowanie zegara biologicznego przyczynia się do pogorszenia nastroju i depresji sezonowej. Ludzie zdrowi, nawet jeśli z trudem wstają z łóżka, rano są na ogół wypoczęci, a ich nastrój szybko się poprawia, szczególnie po  śniadaniu, gdy rośnie poziom glukozy we krwi. U chorych na depresję jest odwrotnie. Ich nastrój rano się pogarsza, a poprawia dopiero wieczorem. Zaburzone są także cykle snu i czuwania. Snu jest zbyt dużo lub zbyt mało. Jeśli ma się skłonności do jesiennej chandry, trzeba kłaść się do  łóżka regularnie o tej samej porze. I stosowaćsię do zasady, że  warunkiem zdrowego snu jest zmęczone ciało i spokojny umysł. Ważne, by  zasypiać w dobrze zaciemnionym pokoju, do którego nie przenika światło ulicznych latarni. Kilka tygodni temu naukowcy z Ohio State University w  doświadczeniu przeprowadzonym na myszach dowiedli, że zbyt dużo światła, szczególnie nocą, może prowadzić do objawów depresji. – Pewien niemiecki psychiatra wymyślił, że pacjenci chorzy na depresję powinni żyć w  systemie unplug. Wyłączył im wszystkie źródła światła, by mogli zasypiać, gdy robi się ciemno, i wstawać o świcie. Po paru miesiącach takiej terapii leczona przez niego grupa osób czuła się bardzo dobrze. Choroba ustąpiła – mówi doc. Święcicki.

Można sobie zafundować jesienią lampę, która będzie się zapalała w porze wiosennegoświtu. Intensywność światła liczy się mniej niż sposób jego włączania. Żarówka powinna się bardzo powoli, płynnie rozżarzać. Gdy jednak żaden ze sposobów nie  działa i zły nastrój się nasila, pozostają sprawdzone od dawna psychoterapia i leki antydepresyjne.

Okładka tygodnika WPROST: 49/2009
Więcej możesz przeczytać w 49/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 12
  • bez-nazwy IP
    Depresja jesienna dopada wielu z nas, jeśli jednak jej objawy przedłużają się i nie trwają tylko przez sezon, warto skonsultować się ze specjalistą. Jeśli zdecydujecie się na skorzystanie z pomocy, osobiście polecam sprawdzone miejsce, PSYCHOMEDIC w Warszawie.
    • bez-nazwy IP
      Depresja jesienna dopada wielu z nas, jeśli jednak jej objawy przedłużają się i nie trwają tylko przez sezon, warto skonsultować się ze specjalistą. Jeśli zdecydujecie się na skorzystanie z pomocy, osobiście polecam sprawdzone miejsce, PSYCHOMEDIC w Warszawie.
      • bez-nazwy IP
        Depresja jesienna dopada wielu z nas, jeśli jednak jej objawy przedłużają się i nie trwają tylko przez sezon, warto skonsultować się ze specjalistą. Jeśli zdecydujecie się na skorzystanie z pomocy, osobiście polecam sprawdzone miejsce, PSYCHOMEDIC w Warszawie.
        • bez-nazwy IP
          Depresja jesienna dopada wielu z nas, jeśli jednak jej objawy przedłużają się i nie trwają tylko przez sezon, warto skonsultować się ze specjalistą. Jeśli zdecydujecie się na skorzystanie z pomocy, osobiście polecam sprawdzone miejsce, PSYCHOMEDIC w Warszawie.
          • aneczka123@opoczta.pl IP
            Każdy ma swój indywidualny sposób, na radzenie sobie z chandrą :) w dużej mierze zależy to od naszych upodobań i możliwości :) jedni tańczą, drudzy czytają komiksy, inni chodzą na zakupy... :) ja się relaksuje i \"pocieszam\" przy aromaterapii :) a szczególnie przy olejku geraniowym :) (można go kupić u dr Beta)

            Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2009 (1402)

            • Poczta 29 lis 2009, 19:00 Ból raka Po przeczytaniu artykułu „Ból raka" (nr 47) próbowałam znaleźć kontakt z wymienionymi lekarzami, niestety bezskutecznie. Bardzo mi na tym zależy ze względu na chorobę mojej mamy, która powoduje potworny nieustający... 6
            • Na stronie - Jak zostać premierem 29 lis 2009, 19:00 Cały naród szuka roboty dla Jana Krzysztofa Bieleckiego. I najczęściej znajduje dla niego fotel premiera. Bielecki już szefem rządu był, a miliony Polaków jeszcze nie. Żeby wyrównać te dysproporcje, zapisałem 10 zasad, które pozwolą zostać premierem. Powodzenia! 7
            • Z życia koalicji 29 lis 2009, 19:00 Jan Krzycho spadł. Spadł z fotela szefa banku, co bardzo zasmuciło połowę Platformy Obywatelskiej. Konkretnie tę połowę, która myślała, że po Tusku to ona będzie premierem. Najmodniejszą w tym sezonie żałobę noszą Grześ Schetyna... 8
            • Z życia opozycji 29 lis 2009, 19:00 Czy Grzesiek Napieralski dogadał się z Jerzym Szmajdzińskim? A to ci dopiero zagwozdka. Podobno obaj panowie zawarli układ. Szmajdziński nie będzie obalał Napieralskiego, Napieralski poprze prezydenckie ambicje Szmajdzińskiego. Ale tak... 9
            • 10 sposobów na jesienną depresję 29 lis 2009, 19:00 Co dziesiąta osoba w północnej Europie zmaga się jesienią i zimą z sezonową depresją. Nie zawsze konieczne jest od razu uciekanie się do leków przeciwdepresyjnych. Na liście środków, po które warto sięgnąć, zanim jeszcze dotknie nas jesienna chandra, są lodowaty prysznic, ruch... 11
            • Skaner 29 lis 2009, 19:00 16
            • Gdzie umoczył poseł Sycz 29 lis 2009, 19:00 Czy poseł PO Miron Sycz skłamał w oświadczeniu majątkowym i wykorzystał państwową funkcję do umorzenia długu spółki, z którą był związany? Tak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego. 16
            • Mądre i urodziwe 29 lis 2009, 19:00 Już po raz dziewiąty wręczono stypendia naukowe młodym zdolnym kobietom nauki – 27 listopada w gmachu warszawskiego Collegium Nobilium. 16
            • Współpracownik Rycha rekomendowany przez Tuska 29 lis 2009, 19:00 Lech Adamczyk, zasiadający z rekomendacji PO w Trybunale Stanu, na początku lat 90. był członkiem rady nadzorczej spółki Golden Play związanej z Ryszardem Sobiesiakiem – dowiedział się „Wprost”. 18
            • Nitras wybrał Barcelonę 29 lis 2009, 19:00 W minioną środę w Strasburgu trwała sesja plenarna (omawiano m.in. problem zmian klimatycznych i strategię rozszerzania UE), a w Barcelonie… mecz Barcy z Interem Mediolan. Europosłowie byli rozdarci niczym sosna u Żeromskiego.... 18
            • Puls gospodarki 29 lis 2009, 19:00 Dotacje dla osłówLuksusowe pole golfowe, chatka myśliwska, linia mebli „równość płci", a także tolerancyjny osioł – to tylko niektóre pomysły dotowane przez Unię Europejską.Osiołek o imieniu Asino jeździł ze swoim... 24
            • Pan Wrzutka 29 lis 2009, 19:00 „Ja rzucam pomysły, a wy je łapcie” – to powiedzonko Lecha Wałęsy nadaje się na motto dwuletnich rządów Donalda Tuska. Tyle że były liberał z KLD przerósł politycznego patrona. Wałęsa, strzelając pomysłami, często zamiast poprawiać swą sytuację, jeszcze... 28
            • Donald składak 29 lis 2009, 19:00 „Kradnę z każdego filmu, jaki powstał. Kradnę ze wszystkiego” – przyznał kiedyś Quentin Tarantino. Donald Tusk robi dokładnie to samo – kompiluje sprawdzone chwyty. Podobnie jak reżyser „Pulp Fiction” zrzyna od każdego po trochu. Jest... 30
            • Długie ręce artystów 29 lis 2009, 19:00 Prawdziwie wiarygodny jest artysta głodny – śpiewał Kazik. Polscy twórcy mają jednak inne zdanie na ten temat. Haracz na ich rzecz wliczony jest w cenę biletu do kina, telewizora, komputera, a nawet czystych płyt CD i papieru do drukarki. To jednak wciąż mało. Artyści... 32
            • Krzyk Lactacydu 29 lis 2009, 19:00 Polacy lubują się we wszystkim, co kręci się wokół czterech liter – tak można sądzić na podstawie analizy emitowanych obecnie reklam. Z telewizji, radia i prasy od kilkunastu miesięcy krzyczy do nas środek do higieny intymnej Lactacyd. Żanet Kalyta lub Żanetka Lyta, bo... 34
            • Rysowałem dla dziardziachy 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa ze Stefanem Niesiołowskim, wicemarszałkiem Sejmu z PO 34
            • Związki bez związku 29 lis 2009, 19:00 Kryzys i związane z nim bezrobocie oraz wzrost cen ożywiają lewicowe tęsknoty. I wzmacniają siłę związków zawodowych. Czas ich politycznej mocy sprawczej już jednak minął. Polsce nie grozi reaktywacja ani wielkiej „Solidarności”, ani nawet AWS. A i lewica nie ma co... 35
            • Lekarze powinni mieć kasy fiskalne 29 lis 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Joanna Mucha, posłanka PO, członkini sejmowej Komisji Zdrowia. 38
            • Plus ujemny - Pisk opon 29 lis 2009, 19:00 Uwolnić bezwolność to kredo epoki, w której żyjemy. Bezwolni awangardą postępu cywilizacji. Rewolucja przemysłowa uwolniła ludzkość od uciążliwej pracy fizycznej. Oczywiście, nie całą ludzkość, tylko tę jej część, którą stać na sprzęty gospodarstwa domowego oraz pomoc domową.... 40
            • CO2 z tym ociepleniem? 29 lis 2009, 19:00 Dwutlenek węgla doprowadzi do tak drastycznego globalnego ocieplenia, że ugotujemy się we własnym sosie – rok temu obwieścili światu ekolodzy ustami Nicolasa Sterna. Jednocześnie jednak stwierdzili, że nie jesteśmy w tej sytuacji bezsilni i możemy wytoczyć wojnę... 42
            • Królik w sutannie 29 lis 2009, 19:00 Na karykaturze rozpowszechnianej w czasie kampanii wyborczej do Parlamentu Europejskiego przedstawiony jest jako krwawy klaun z horrorów. Pikantne jest to, że autorką rysunku pokazującego w krzywym zwierciadle pierwszego prezydenta Unii Europejskiej Hermana Van Rompuya jest... 50
            • Włoska robota 29 lis 2009, 19:00 Jan Krzysztof Bielecki nie zrezygnował ze stanowiska prezesa Pekao SA dobrowolnie – ustalił „Wprost”. Dymisję złożył pod naciskiem Włochów z UniCredit. Powodem miały być pogarszające się wyniki polskiego banku i coraz większe zaangażowanie prezesa w sprawy... 54
            • A(u)kcja mieszkaniowa 29 lis 2009, 19:00 Nowy dom pod Warszawą za 400 tys. zł, 125-metrowy apartament na Żoliborzu za 617 tys. zł albo 70-merowe M4 za niecałe 350 tys. zł. To nie ceny sprzed czterech lat, lecz okazje z pierwszej w Polsce aukcji nieruchomości. Na razie projekt jest eksperymentalny, ale specjaliści nie... 56
            • Rząd Singapuru jest jak zarząd Toyoty 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Lee Yi Shyanem, sekretarzem stanu, ministrem handlu i przemysłu oraz ministrem pracy Singapuru, który w raporcie Banku Światowego „Doing Business 2010” został uznany za kraj najbardziej przyjazny dla przedsiębiorców. 58
            • Niechciana pomoc 29 lis 2009, 19:00 Pół roku temu w pakiecie antykryzysowym rząd obiecał szczególną pomoc przedsiębiorcom. Ale dotychczas rękę po pieniądze w ramach programu wyciągnęły zaledwie 63 firmy, a otrzymały je… trzy. Dlaczego tylko tyle? Albo rządowy pakiet nie działa, albo po prostu nie był... 60
            • Głos z Ameryki - Niedosłuch Obamy 29 lis 2009, 19:00 Na forum Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC) Barack Obama zaprezentował fatalistyczną ocenę sytuacji, w jakiej znajduje się gospodarka amerykańska. Przekaz sprowadzał się do tego, że nie należy liczyć na to, iż amerykańscy konsumenci wyciągną świat z recesji. Drugi... 65
            • Niebezpieczne zapobieganie 29 lis 2009, 19:00 Prewencja to najskuteczniejszy i najtańszy sposób ograniczenia do minimum zgonów na raka – przekonywał niedawno Andrulla Wasiliu, europejski komisarz ds. zdrowia. Czy na pewno? Najnowsze badania kruszą w podstawach to, co w medycynie wydawało się dotychczas... 66
            • Język z uda 29 lis 2009, 19:00 Specjaliści z gliwickiego Centrum Onkologii zrekonstruowali zaatakowany przez nowotwór język, który w całości musiano poddać resekcji. Lekarze z Gliwic potrafią już odtworzyć nie tylko język, ale i całe fragmenty twarzoczaszki: tchawicę, nos, gardło, podniebienie i policzki. 70
            • Nerwy z plastiku 29 lis 2009, 19:00 Jerry założył czapkę na głowę manekina. David płynnie mówił nie tylko po angielsku, ale i po francusku oraz włosku. A John cierpiał, bo podczas przygotowań do zawodów zbyt mocno ściskał prawą dłonią kierownicę roweru. Jerry jest niewidomy, David urodził się głuchy, a John... 74
            • Seks bez czucia 29 lis 2009, 19:00 „Nic nie czuję”, „wiem, że jest stosunek, ale nic więcej”, „to przypomina całkowite znieczulenie”. Tak swoje kontakty seksualne opisują kobiety, które nie mają czucia podczas stosunków pochwowych. Na 1000 aktywnych seksualnie kobiet cierpi z... 75
            • Machu Picchu Północy 29 lis 2009, 19:00 Ta zagubiona w amazońskiej dżungli osada może pomóc rozwikłać zagadkę jednej z najmniej znanych kultur prekolumbijskiej Ameryki. W okręgu Utcubamba w północnym Peru, ponad 800 km od Limy, odkryto liczące ponad 1000 lat budowle ludu Chachapoya. Twierdzę Kuelap nazywano Machu... 76
            • Telewizja Świętego Mikołaja 29 lis 2009, 19:00 Przegapiłeś ostatni odcinek ulubionego serialu albo transmisję z meczu? Nic straconego, program będzie czekał na ciebie w telewizji internetowej. Dostępnej na żądanie, w każdej chwili. 78
            • Bezbronna Europa 29 lis 2009, 19:00 „Jeśli pragniesz pokoju, szykuj się do wojny” – głosi rzymska maksyma. Przywódcy krajów Unii Europejskiej widzą rzeczywistość inaczej. Powołując się na kryzys, niemal wszystkie państwa drastycznie tną wydatki zbrojeniowe. W Wielkiej Brytanii gabinet Gordona... 80
            • Góra wybuchowa 29 lis 2009, 19:00 Samotny wilk, cichy sąsiad z naprzeciwka, nienależący do żadnej organizacji, opanowany przez „syndrom Jerozolimy” i przekonany o swojej religijnej i historycznej misji. Takich ludzi jest w Izraelu więcej niż kilku. Ale tylko jeden wejdzie na Wzgórze Świątynne, żeby... 82
            • Stalowy hełm Steinbach 29 lis 2009, 19:00 Erica Steinbach, szefowa Związku Wypędzonych, osiągnęła to, co jeszcze dziesięć lat temu wydawało się niemożliwe: jej związek stał się nieformalną partią, z którą muszą się liczyć polityczni decydenci w RFN. 84
            • Co tam, panie, w Ameryce - Gdzie utknęły wizy 29 lis 2009, 19:00 Przyzwyczajeni do innego modelu parlamentu Europejczycy nie przyjmują do wiadomości, że amerykański Senat nie jest „nadrzędny” w stosunku do Izby Reprezentantów. Oba te ciała mają identyczną pozycję w procesie legislacyjnym, a do uchwalenia ustawy konieczna jest... 85
            • Ballada o gdańskiej bibule 29 lis 2009, 19:00 Z dojrzewaniem historii jest trochę jak z dojrzewaniem człowieka. Musi upłynąć trochę czasu, zanim zacznie on przemawiać z sensem, rozwagą i odpowiedzialnością za swoje myśli i słowa. Przyjmuje się, że historia dojrzała, prawdziwa, wiarygodna pojawia się dopiero po upływie... 86
            • Van Rompuy nie będzie zuchwałym solistą 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Janem Fischerem, premierem Czech. 87
            • Płeć sztuki, sztuka płci 29 lis 2009, 19:00 Do tej ekspozycji nie pasuje hasło „wystawa genderowa”. „Gender Check. Kobiecość i męskość w sztuce wschodniej Europy” w wiedeńskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej pokazuje przemiany ról płci. Zaprezentowano 400 prac 200 artystów z 24 krajów byłego bloku... 88
            • Kto to Alicja Bachleda-Curuś? 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Lawrence’em Grobelem, dziennikarzem, specjalistą od szczerych rozmów z celebrytami. Równie szczera. 90
            • Zawodowa skandalistka 29 lis 2009, 19:00 Jej płyty sprzedają się w milionach egzemplarzy, największe magazyny na świecie proponują sesje okładkowe, a projektanci mody kopiują jej styl ubierania. Lady GaGa zawładnęła umysłami zbiorowej wyobraźni. Ale kim tak naprawdę jest: wytworem PR-owców czy muzycznym fenomenem? 94
            • Recenzje 29 lis 2009, 19:00 Peace, love & rock and rollAng Lee, twórca „Tajemnicy Brokeback Mountain" i „Przyczajonego tygrysa, ukrytego smoka" w 40. rocznicę legendarnego festiwalu Woodstock serwuje nam niezły fi lm wspomnieniowy. Sam reżyser... 100
            • Ofensywa mozaiki 29 lis 2009, 19:00 Mozaiki modne były zawsze wtedy, gdy sięgano po inspiracje rodem ze starożytności. Teraz to raczej jeszcze jeden element eklektycznego pejzażu najnowszego wzornictwa. Ale są prawie wszędzie. W letnim domu duetu topowych projektantów mody Dolce i Gabbany i we wnętrzach domów... 102
            • Sanok: Galicja w pigułce 29 lis 2009, 19:00 „Sanok na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym szczególnym, wystarczy jednak pobyć tu jakiś czas, wsłuchać się w rytm uliczek wokół rynku, spojrzeć z zamkowego wzgórza na panoramę Sanu, aby poczuć, że to miejsce ma swojego ducha” – napisał Bartłomiej... 102
            • Znak czasu 29 lis 2009, 19:00 Insignia została uznana za Europejski Samochód Roku 2009. Ale jeżeli ją mierzyć miarą innych opli, to jest przynajmniej autem dekady. 104
            • Skibą w mur - Gruby portfel, chude kreski 29 lis 2009, 19:00 Trafienie do filmu rysunkowego jest oznaką popularności. Ostatnio w amerykańskiej kreskówce o rodzinie Simpsonów znalazła się Carla Bruni wraz z mężem. Była modelka z nogami długimi jak niemieckie autostrady (z tego powodu Sarkozy musi chodzić w butach na wysokim obcasie)... 106

            ZKDP - Nakład kontrolowany