Związki bez związku

Związki bez związku

Kryzys i związane z nim bezrobocie oraz wzrost cen ożywiają lewicowe tęsknoty. I wzmacniają siłę związków zawodowych. Czas ich politycznej mocy sprawczej już jednak minął. Polsce nie grozi reaktywacja ani wielkiej „Solidarności”, ani nawet AWS. A i lewica nie ma co liczyć na to, że specjalnie pożywi się na frustracjach bezrobotnych.
Płonące opony, zaciśnięte pięści i okrzyki wznoszone w obronie miejsc pracy, przywilejów socjalnych i płac – to widok już niemal powszedni w  Europie. Związkowe wiece przyciągają tłumy w Berlinie i Paryżu, a w  Polsce – choć związkowcom trudno marzyć o takiej liczbie wspierających –  trafiają na pierwsze miejsca w wiadomościach telewizyjnych i portalach internetowych. I trudno się temu dziwić. Czas kryzysu, rosnącego bezrobocia, a także spadku dochodów budżetów państw (co oznacza konieczność ograniczenia socjalu) jest złotym okresem dla związkowców wszystkich możliwych opcji. To oni będą stali na czele wieców, ich pokazywać będą telewizje i oni mogą wyrosnąć na przywódców sfrustrowanych mas. Ale wbrew pozorom wcale nie oznacza to powrotu do  przeszłości i politycznego odrodzenia związków. Szczególnie dobrze widać to w Polsce.

 „Solidarność", „Sierpień 80” czy OPZZ są silne środowiskami, które reprezentują, i zakładami, w których działają. A te stopniowo tracą znaczenie, bo zdecydowana większość Polaków pracuje już albo na własny rachunek, albo w prywatnych przedsiębiorstwach. A im –  mimo że to właśnie oni najczęściej będą tracić stałe źródło dochodów i  pracę – związkowcy mają do zaproponowania niewiele. Trudno się spodziewać, by prywatni średni przedsiębiorcy i ich pracownicy wyszli na  ulicę i tam palili opony czy protestowali. Nie jest też jasne, przeciwko komu lub czemu mieliby protestować. Ale to wcale nie oznacza, że rząd PO i PSL może spać spokojnie.

Pacyfikowanie protestów, wystawianie związkowców do wiatru czy  ośmieszanie ich nie jest sposobem na walkę z frustracją. A ta, choć związki zawodowe nie mogą jej zaradzić, jest jak najbardziej realna. Obawy stoczniowców czy górników przed utratą pracy, które jeszcze niedawno były całkowicie niezrozumiałe dla przeciętnego obywatela, teraz stają się codziennością wielu Polaków. A to oznacza, że ludzie, którzy je wyrażają, mogą liczyć na posłuch. I dlatego panowie Guzikiewicz, Guz czy Ziętek mają spore szanse, by stać się może nie liderami, ale  twarzami protestu. Wystarczy przypomnieć sondażeświadczące o rosnącej frustracji, z których już latem wynikało, że prawie dwie trzecie Polaków za winnego zerwania debaty w Stoczni Gdańskiej uznało nie związkowców, ale premiera Donalda Tuska.

Wizerunkowa siła związkowców jako symbolu frustracji już jest zresztą wykorzystywana politycznie. PiS jednoznacznie wspiera związkowców w debatach z rządem. Ale raczej nie  przełoży się to na jakiekolwiek konkretne projekty polityczne, w których związkowcy mogliby uczestniczyć jako równoprawni partnerzy. Jarosław Kaczyński, jeśli zajdzie taka potrzeba, udzieli im wsparcia, a być może Związkowcy nie mają ideowego pomysłu, który mogliby narzucać partiom. Nie może być więc mowy o powrocie wielkiej roli związkowców w życiu politycznym zaprosi na listy wyborcze, ale na pewno nie pozwoli, by to oni wyznaczali politykę jego partii. W efekcie może dojść do powstania kolejnego skrzydła w PiS, ale i ono będzie ściśle ograniczone zaleceniami szefa i wewnątrzpartyjnymi rozgrywkami, co sprawi, że szybko utraci jakiekolwiek realne znaczenie.

Takie wsparcie dla związkowców jest zresztą czysto pragmatyczne. Jarosław Kaczyński, o czym wielokrotnie wspominali jego partyjni koledzy, próbuje zrobić wszystko, by w sferach istotnych z partyjnego punktu widzenia nie pojawiła się konkurencja w postaci innej partii czy środowiska. Po wyeliminowaniu LPR po prawej stronie i Samoobrony PiS pozostało jedyną realną siłą socjalną (SLD od dawna już taką formacją nie jest). A żeby się to nie zmieniło, konieczne jest wspieranie związkowców. Nie będzie się ono jednak raczej przekładać na konkretne decyzje czy działania, te bowiem mogłyby pozbawić partię Jarosława Kaczyńskiegogłosów konserwatystów niesocjalnych. AWS bis zatem nam nie grozi – tak długo jak partyjny układ będzie ograniczony do wyboru między PO a PiS. Choćby dlatego, że  związkowcy nie mają realnej propozycji ideowej czy partyjnej, którą mogliby przedstawić w wyborach.

W Europie Zachodniej związki są o wiele większą siłą, która może wyprowadzić na ulice setki tysięcy osób i sparaliżować życie codzienne. Ale i tam nie ma powrotu do sytuacji, w której liderzy związkowi dyktowali decyzje liderom brytyjskiej Partii Pracy czy niemieckiej SPD. A powód jest podobny. Związkowcy nie mają ideowego pomysłu, który mogliby narzucać partiom. Socjalizm i chadeckość, które leżą u źródeł ideowych zdecydowanej większości europejskich ruchów związkowych, wyczerpały już swoje znaczenie i nie inspirują do realnych działań. Hiszpańscy, niemieccy czy francuscy związkowcy zajmują się już tylko utrwalaniem socjalnego status quo, zachowywaniem wywalczonych przez poprzedników udogodnień i przywilejów, nie licząc się zupełnie z faktem, że świat się zmienia.

I choć kryzys gospodarczy może sprawić, że  niektóre z gospodarczych idei lewicy staną się ponownie atrakcyjne, a  związkowcy zaczną wymuszać pewne decyzje, to nie zmieni raczej tego, że  wielkie centrale związkowe żyją już w świecie postpolitycznym, pozbawionym silnego kręgosłupa. Dopóki to się nie zmieni, nie może być mowy o powrocie wielkiej roli związkowców w życiu politycznym.

Sytuacja gospodarcza i polityczna jest na tyle płynna, że nie da się wykluczyć, iż za kilkanaście lat nie powstaną nowe związki zawodowe, które w nowym kontekście politycznym i gospodarczym będą jednym z  głównych rozgrywających. Na razie jednak jest to czysta futurologia. W  dodatku mało wiarygodna, bo aby stało się to możliwe, same związki musiałyby przeżyć radykalną transformację. Dziś nie ma na nią zgody wśród wygodnie urządzonych liderów, którzy od walki wolą comiesięczną pensję i uczestnictwo w wielkich, związkowych zjazdach. Tam można dobrze zjeść i ciekawie porozmawiać, bez potrzeby realnego zaangażowania, które mogłoby być zwyczajnie niebezpieczne.

Okładka tygodnika WPROST: 49/2009
Więcej możesz przeczytać w 49/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • naiwinski IP
    Panie Tomaszu jak widze liczy Pan jak i wielu innych na kompletne rozleniwienie lewicy ale to moze okazac sie zludne.Nie wiemy kiedy i skad wyskoczy jakis lewy Walesa i awantura gotowa.Historia lubi niespodzianki.Jestem przekonany ze obecna wladza nie bedzie sie tak potyczkowac jak poprzednia.Kalaszniki nie beda rdzewiec w magazynach. Postaraja sie o ci ,ktorzy beda strzelac jak ici do ktorych bedzie sie strzlac ,bo nic tak nie kompromituje wladze jak strzelanie do bezbronnych.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2009 (1402)

    • Poczta 29 lis 2009, 19:00 Ból raka Po przeczytaniu artykułu „Ból raka" (nr 47) próbowałam znaleźć kontakt z wymienionymi lekarzami, niestety bezskutecznie. Bardzo mi na tym zależy ze względu na chorobę mojej mamy, która powoduje potworny nieustający... 6
    • Na stronie - Jak zostać premierem 29 lis 2009, 19:00 Cały naród szuka roboty dla Jana Krzysztofa Bieleckiego. I najczęściej znajduje dla niego fotel premiera. Bielecki już szefem rządu był, a miliony Polaków jeszcze nie. Żeby wyrównać te dysproporcje, zapisałem 10 zasad, które pozwolą zostać premierem. Powodzenia! 7
    • Z życia koalicji 29 lis 2009, 19:00 Jan Krzycho spadł. Spadł z fotela szefa banku, co bardzo zasmuciło połowę Platformy Obywatelskiej. Konkretnie tę połowę, która myślała, że po Tusku to ona będzie premierem. Najmodniejszą w tym sezonie żałobę noszą Grześ Schetyna... 8
    • Z życia opozycji 29 lis 2009, 19:00 Czy Grzesiek Napieralski dogadał się z Jerzym Szmajdzińskim? A to ci dopiero zagwozdka. Podobno obaj panowie zawarli układ. Szmajdziński nie będzie obalał Napieralskiego, Napieralski poprze prezydenckie ambicje Szmajdzińskiego. Ale tak... 9
    • 10 sposobów na jesienną depresję 29 lis 2009, 19:00 Co dziesiąta osoba w północnej Europie zmaga się jesienią i zimą z sezonową depresją. Nie zawsze konieczne jest od razu uciekanie się do leków przeciwdepresyjnych. Na liście środków, po które warto sięgnąć, zanim jeszcze dotknie nas jesienna chandra, są lodowaty prysznic, ruch... 11
    • Skaner 29 lis 2009, 19:00 16
    • Gdzie umoczył poseł Sycz 29 lis 2009, 19:00 Czy poseł PO Miron Sycz skłamał w oświadczeniu majątkowym i wykorzystał państwową funkcję do umorzenia długu spółki, z którą był związany? Tak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego. 16
    • Mądre i urodziwe 29 lis 2009, 19:00 Już po raz dziewiąty wręczono stypendia naukowe młodym zdolnym kobietom nauki – 27 listopada w gmachu warszawskiego Collegium Nobilium. 16
    • Współpracownik Rycha rekomendowany przez Tuska 29 lis 2009, 19:00 Lech Adamczyk, zasiadający z rekomendacji PO w Trybunale Stanu, na początku lat 90. był członkiem rady nadzorczej spółki Golden Play związanej z Ryszardem Sobiesiakiem – dowiedział się „Wprost”. 18
    • Nitras wybrał Barcelonę 29 lis 2009, 19:00 W minioną środę w Strasburgu trwała sesja plenarna (omawiano m.in. problem zmian klimatycznych i strategię rozszerzania UE), a w Barcelonie… mecz Barcy z Interem Mediolan. Europosłowie byli rozdarci niczym sosna u Żeromskiego.... 18
    • Puls gospodarki 29 lis 2009, 19:00 Dotacje dla osłówLuksusowe pole golfowe, chatka myśliwska, linia mebli „równość płci", a także tolerancyjny osioł – to tylko niektóre pomysły dotowane przez Unię Europejską.Osiołek o imieniu Asino jeździł ze swoim... 24
    • Pan Wrzutka 29 lis 2009, 19:00 „Ja rzucam pomysły, a wy je łapcie” – to powiedzonko Lecha Wałęsy nadaje się na motto dwuletnich rządów Donalda Tuska. Tyle że były liberał z KLD przerósł politycznego patrona. Wałęsa, strzelając pomysłami, często zamiast poprawiać swą sytuację, jeszcze... 28
    • Donald składak 29 lis 2009, 19:00 „Kradnę z każdego filmu, jaki powstał. Kradnę ze wszystkiego” – przyznał kiedyś Quentin Tarantino. Donald Tusk robi dokładnie to samo – kompiluje sprawdzone chwyty. Podobnie jak reżyser „Pulp Fiction” zrzyna od każdego po trochu. Jest... 30
    • Długie ręce artystów 29 lis 2009, 19:00 Prawdziwie wiarygodny jest artysta głodny – śpiewał Kazik. Polscy twórcy mają jednak inne zdanie na ten temat. Haracz na ich rzecz wliczony jest w cenę biletu do kina, telewizora, komputera, a nawet czystych płyt CD i papieru do drukarki. To jednak wciąż mało. Artyści... 32
    • Krzyk Lactacydu 29 lis 2009, 19:00 Polacy lubują się we wszystkim, co kręci się wokół czterech liter – tak można sądzić na podstawie analizy emitowanych obecnie reklam. Z telewizji, radia i prasy od kilkunastu miesięcy krzyczy do nas środek do higieny intymnej Lactacyd. Żanet Kalyta lub Żanetka Lyta, bo... 34
    • Rysowałem dla dziardziachy 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa ze Stefanem Niesiołowskim, wicemarszałkiem Sejmu z PO 34
    • Związki bez związku 29 lis 2009, 19:00 Kryzys i związane z nim bezrobocie oraz wzrost cen ożywiają lewicowe tęsknoty. I wzmacniają siłę związków zawodowych. Czas ich politycznej mocy sprawczej już jednak minął. Polsce nie grozi reaktywacja ani wielkiej „Solidarności”, ani nawet AWS. A i lewica nie ma co... 35
    • Lekarze powinni mieć kasy fiskalne 29 lis 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Joanna Mucha, posłanka PO, członkini sejmowej Komisji Zdrowia. 38
    • Plus ujemny - Pisk opon 29 lis 2009, 19:00 Uwolnić bezwolność to kredo epoki, w której żyjemy. Bezwolni awangardą postępu cywilizacji. Rewolucja przemysłowa uwolniła ludzkość od uciążliwej pracy fizycznej. Oczywiście, nie całą ludzkość, tylko tę jej część, którą stać na sprzęty gospodarstwa domowego oraz pomoc domową.... 40
    • CO2 z tym ociepleniem? 29 lis 2009, 19:00 Dwutlenek węgla doprowadzi do tak drastycznego globalnego ocieplenia, że ugotujemy się we własnym sosie – rok temu obwieścili światu ekolodzy ustami Nicolasa Sterna. Jednocześnie jednak stwierdzili, że nie jesteśmy w tej sytuacji bezsilni i możemy wytoczyć wojnę... 42
    • Królik w sutannie 29 lis 2009, 19:00 Na karykaturze rozpowszechnianej w czasie kampanii wyborczej do Parlamentu Europejskiego przedstawiony jest jako krwawy klaun z horrorów. Pikantne jest to, że autorką rysunku pokazującego w krzywym zwierciadle pierwszego prezydenta Unii Europejskiej Hermana Van Rompuya jest... 50
    • Włoska robota 29 lis 2009, 19:00 Jan Krzysztof Bielecki nie zrezygnował ze stanowiska prezesa Pekao SA dobrowolnie – ustalił „Wprost”. Dymisję złożył pod naciskiem Włochów z UniCredit. Powodem miały być pogarszające się wyniki polskiego banku i coraz większe zaangażowanie prezesa w sprawy... 54
    • A(u)kcja mieszkaniowa 29 lis 2009, 19:00 Nowy dom pod Warszawą za 400 tys. zł, 125-metrowy apartament na Żoliborzu za 617 tys. zł albo 70-merowe M4 za niecałe 350 tys. zł. To nie ceny sprzed czterech lat, lecz okazje z pierwszej w Polsce aukcji nieruchomości. Na razie projekt jest eksperymentalny, ale specjaliści nie... 56
    • Rząd Singapuru jest jak zarząd Toyoty 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Lee Yi Shyanem, sekretarzem stanu, ministrem handlu i przemysłu oraz ministrem pracy Singapuru, który w raporcie Banku Światowego „Doing Business 2010” został uznany za kraj najbardziej przyjazny dla przedsiębiorców. 58
    • Niechciana pomoc 29 lis 2009, 19:00 Pół roku temu w pakiecie antykryzysowym rząd obiecał szczególną pomoc przedsiębiorcom. Ale dotychczas rękę po pieniądze w ramach programu wyciągnęły zaledwie 63 firmy, a otrzymały je… trzy. Dlaczego tylko tyle? Albo rządowy pakiet nie działa, albo po prostu nie był... 60
    • Głos z Ameryki - Niedosłuch Obamy 29 lis 2009, 19:00 Na forum Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC) Barack Obama zaprezentował fatalistyczną ocenę sytuacji, w jakiej znajduje się gospodarka amerykańska. Przekaz sprowadzał się do tego, że nie należy liczyć na to, iż amerykańscy konsumenci wyciągną świat z recesji. Drugi... 65
    • Niebezpieczne zapobieganie 29 lis 2009, 19:00 Prewencja to najskuteczniejszy i najtańszy sposób ograniczenia do minimum zgonów na raka – przekonywał niedawno Andrulla Wasiliu, europejski komisarz ds. zdrowia. Czy na pewno? Najnowsze badania kruszą w podstawach to, co w medycynie wydawało się dotychczas... 66
    • Język z uda 29 lis 2009, 19:00 Specjaliści z gliwickiego Centrum Onkologii zrekonstruowali zaatakowany przez nowotwór język, który w całości musiano poddać resekcji. Lekarze z Gliwic potrafią już odtworzyć nie tylko język, ale i całe fragmenty twarzoczaszki: tchawicę, nos, gardło, podniebienie i policzki. 70
    • Nerwy z plastiku 29 lis 2009, 19:00 Jerry założył czapkę na głowę manekina. David płynnie mówił nie tylko po angielsku, ale i po francusku oraz włosku. A John cierpiał, bo podczas przygotowań do zawodów zbyt mocno ściskał prawą dłonią kierownicę roweru. Jerry jest niewidomy, David urodził się głuchy, a John... 74
    • Seks bez czucia 29 lis 2009, 19:00 „Nic nie czuję”, „wiem, że jest stosunek, ale nic więcej”, „to przypomina całkowite znieczulenie”. Tak swoje kontakty seksualne opisują kobiety, które nie mają czucia podczas stosunków pochwowych. Na 1000 aktywnych seksualnie kobiet cierpi z... 75
    • Machu Picchu Północy 29 lis 2009, 19:00 Ta zagubiona w amazońskiej dżungli osada może pomóc rozwikłać zagadkę jednej z najmniej znanych kultur prekolumbijskiej Ameryki. W okręgu Utcubamba w północnym Peru, ponad 800 km od Limy, odkryto liczące ponad 1000 lat budowle ludu Chachapoya. Twierdzę Kuelap nazywano Machu... 76
    • Telewizja Świętego Mikołaja 29 lis 2009, 19:00 Przegapiłeś ostatni odcinek ulubionego serialu albo transmisję z meczu? Nic straconego, program będzie czekał na ciebie w telewizji internetowej. Dostępnej na żądanie, w każdej chwili. 78
    • Bezbronna Europa 29 lis 2009, 19:00 „Jeśli pragniesz pokoju, szykuj się do wojny” – głosi rzymska maksyma. Przywódcy krajów Unii Europejskiej widzą rzeczywistość inaczej. Powołując się na kryzys, niemal wszystkie państwa drastycznie tną wydatki zbrojeniowe. W Wielkiej Brytanii gabinet Gordona... 80
    • Góra wybuchowa 29 lis 2009, 19:00 Samotny wilk, cichy sąsiad z naprzeciwka, nienależący do żadnej organizacji, opanowany przez „syndrom Jerozolimy” i przekonany o swojej religijnej i historycznej misji. Takich ludzi jest w Izraelu więcej niż kilku. Ale tylko jeden wejdzie na Wzgórze Świątynne, żeby... 82
    • Stalowy hełm Steinbach 29 lis 2009, 19:00 Erica Steinbach, szefowa Związku Wypędzonych, osiągnęła to, co jeszcze dziesięć lat temu wydawało się niemożliwe: jej związek stał się nieformalną partią, z którą muszą się liczyć polityczni decydenci w RFN. 84
    • Co tam, panie, w Ameryce - Gdzie utknęły wizy 29 lis 2009, 19:00 Przyzwyczajeni do innego modelu parlamentu Europejczycy nie przyjmują do wiadomości, że amerykański Senat nie jest „nadrzędny” w stosunku do Izby Reprezentantów. Oba te ciała mają identyczną pozycję w procesie legislacyjnym, a do uchwalenia ustawy konieczna jest... 85
    • Ballada o gdańskiej bibule 29 lis 2009, 19:00 Z dojrzewaniem historii jest trochę jak z dojrzewaniem człowieka. Musi upłynąć trochę czasu, zanim zacznie on przemawiać z sensem, rozwagą i odpowiedzialnością za swoje myśli i słowa. Przyjmuje się, że historia dojrzała, prawdziwa, wiarygodna pojawia się dopiero po upływie... 86
    • Van Rompuy nie będzie zuchwałym solistą 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Janem Fischerem, premierem Czech. 87
    • Płeć sztuki, sztuka płci 29 lis 2009, 19:00 Do tej ekspozycji nie pasuje hasło „wystawa genderowa”. „Gender Check. Kobiecość i męskość w sztuce wschodniej Europy” w wiedeńskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej pokazuje przemiany ról płci. Zaprezentowano 400 prac 200 artystów z 24 krajów byłego bloku... 88
    • Kto to Alicja Bachleda-Curuś? 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Lawrence’em Grobelem, dziennikarzem, specjalistą od szczerych rozmów z celebrytami. Równie szczera. 90
    • Zawodowa skandalistka 29 lis 2009, 19:00 Jej płyty sprzedają się w milionach egzemplarzy, największe magazyny na świecie proponują sesje okładkowe, a projektanci mody kopiują jej styl ubierania. Lady GaGa zawładnęła umysłami zbiorowej wyobraźni. Ale kim tak naprawdę jest: wytworem PR-owców czy muzycznym fenomenem? 94
    • Recenzje 29 lis 2009, 19:00 Peace, love & rock and rollAng Lee, twórca „Tajemnicy Brokeback Mountain" i „Przyczajonego tygrysa, ukrytego smoka" w 40. rocznicę legendarnego festiwalu Woodstock serwuje nam niezły fi lm wspomnieniowy. Sam reżyser... 100
    • Ofensywa mozaiki 29 lis 2009, 19:00 Mozaiki modne były zawsze wtedy, gdy sięgano po inspiracje rodem ze starożytności. Teraz to raczej jeszcze jeden element eklektycznego pejzażu najnowszego wzornictwa. Ale są prawie wszędzie. W letnim domu duetu topowych projektantów mody Dolce i Gabbany i we wnętrzach domów... 102
    • Sanok: Galicja w pigułce 29 lis 2009, 19:00 „Sanok na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym szczególnym, wystarczy jednak pobyć tu jakiś czas, wsłuchać się w rytm uliczek wokół rynku, spojrzeć z zamkowego wzgórza na panoramę Sanu, aby poczuć, że to miejsce ma swojego ducha” – napisał Bartłomiej... 102
    • Znak czasu 29 lis 2009, 19:00 Insignia została uznana za Europejski Samochód Roku 2009. Ale jeżeli ją mierzyć miarą innych opli, to jest przynajmniej autem dekady. 104
    • Skibą w mur - Gruby portfel, chude kreski 29 lis 2009, 19:00 Trafienie do filmu rysunkowego jest oznaką popularności. Ostatnio w amerykańskiej kreskówce o rodzinie Simpsonów znalazła się Carla Bruni wraz z mężem. Była modelka z nogami długimi jak niemieckie autostrady (z tego powodu Sarkozy musi chodzić w butach na wysokim obcasie)... 106

    ZKDP - Nakład kontrolowany