To idzie starość

To idzie starość

W XXI wieku emeryci będą najważniejszą grupą wyborców i konsumentów

Tyle razy pisano już o rychłym odejściu Alana Greenspana, szefa Federalnego Banku Rezerw USA, że mógłby on spokojnie powiedzieć: "Pogłoski o moim przejściu na emeryturę są przesadzone". 76-letni Greenspan, człowiek rządzący amerykańskimi finansami, to jeden z milionów emerytów, o których amerykański geriatra Ken Dychtwald mówi, że znaleźli się w "najbardziej twórczym okresie życia".

Ekonomiści, na czele z prof. Lesterem Thurowem ze słynnej Sloan School of Management, uważają, że w obecnym stuleciu emeryci staną się najbardziej wpływową grupą społeczną. Kraje OECD już wydają pięć razy więcej pieniędzy na osobę powyżej
65. roku życia niż na kogoś młodszego. W najbogatszych krajach przejście na emeryturę oznacza często wzrost poziomu życia. Ludzie w wieku 35-45 lat mają do dyspozycji średnio 46 tys. USD rocznie, zaś 65-75-latkowie - 60 tys. USD. Emeryci stają się zatem jedną z najważniejszych grup konsumentów. Już obecnie są najważniejszą grupą wyborców - w USA w wyborach bierze udział aż 88 proc. emerytów. Jak zauważa Lester Thurow, ludzie starsi będą politycznie nie do powstrzyma-nia, gdyż dwudziestolatkowie i trzydziestolatkowie głosują dwa razy rzadziej.
W ostatnich dziesięciu latach w USA osoby po 65. roku życia stanowiły 30 proc. nabywców kosmetyków oraz 30 proc. klientów biur podróży. Wkrótce z tej grupy będzie się wywodzić poło-
wa inwestorów giełdowych i 65 proc. uczestników funduszy inwestycyjnych. Za 20 lat ponad połowa zatrudnionych w sektorze usług społecznych (opiekunowie, terapeuci, psychologowie itp.) będzie pracowała na potrzeby emerytów.

Emeryci państwowi
Kiedy w 1889 r. Otto von Bismarck ustalał wiek emerytalny w niemieckim systemie ubezpieczeń społecznych na 65 lat, przeciętny Niemiec dożywał niespełna 45 lat. Dzisiaj odpowiadałoby to sytuacji, w której emerytura przysługiwałaby tym, którzy ukończyli 95 lat. "Osoby urodzone w latach 1946-1964 będą pierwszym pokoleniem zdominowanym przez seniorów. Będą się oni cieszyli większymi wpływami politycznymi, lepszym zdrowiem i większą witalnością niż jakakolwiek starsza generacja przed nimi" - twierdzi Thedore Roszak, amerykański socjolog. "Po raz pierwszy w dziejach ludzkości w naszych społeczeństwach tak liczna będzie grupa ekonomicznie nieaktywnych starszych ludzi, zamożnych wyborców, wymagających kosztownych usług społecznych, takich jak opieka zdrowotna, których dochody w znacznym stopniu uzależnione są od rządu" - podkreśla Lester Thurow. Nawet w USA prywatne emerytury pobiera jedynie 35 proc. emerytów, reszta korzysta z pomocy państwa. W 2030 r. w Europie Zachodniej na programy emerytalne - jeśli przetrwają w obecnym kształcie - trzeba będzie przeznaczyć 50 proc. PKB. W krajach OECD emerytury już dziś pochłaniają 60 proc. wpływów podatkowych.
W USA jeszcze dziesięć lat temu osoby, które skończyły 65 lat, stanowiły 4 proc. mieszkańców. Pod koniec lat 90.
ich liczba wzrosła przeszło trzykrotnie. W Szwecji, Wielkiej Brytanii, Niemczech i Francji co szósty mieszkaniec ma 65 lat i więcej. W Polsce osoby, które przekroczyły ten wiek, stanowią niemal
12 proc. społeczeństwa. Emerytów przybędzie, bo żyjemy coraz dłużej. W latach 90. średnia długość życia mężczyzn wzrosła w naszym kraju o ponad dwa lata, kobiet - o półtora roku. Do połowy XXI wieku średni czas życia kobiet w Polsce wydłuży się do 85 lat, a mężczyzn - do 79 lat.

Rządy starców
W Stanach Zjednoczonych nadal pracuje 15 proc. emerytów, w Europie - 5 proc. Ponad 75 proc. ankietowanych przez tygodnik "Business Week" 45-latków deklaruje, że po przekroczeniu 65. roku życia nie przestaną pracować. Osoby po siedemdziesiątce wciąż zajmują ważne stanowiska polityczne. Dopiero miesiąc temu na emeryturę przeszedł Strom Thurmond, najstarszy amerykański senator (101 lat). 79-letni Jimmy Carter przeżywa właśnie swoją drugą polityczną młodość. Ronald Reagan wyprowadził się z Białego Domu, gdy miał 78 lat. Bob Dole stawał w wyborcze szranki z Billem Clintonem, gdy skończył 73 lata. Sekretarz obrony USA Donald Rumsfeld ma 70 lat. Główny inspektor rozbrojeniowy ONZ w Iraku Hans Blix wkrótce będzie obchodził siedemdziesiąte piąte urodziny. Ariel Szaron, premier Izraela, ma 74 lata, a jego największy wróg Jaser Arafat - 73 lata.
W Polsce po przekroczeniu wieku emerytalnego pracują nadal przede wszystkim przedstawiciele wolnych zawodów: m.in. ponadosiemdziesięcioletnie Irena Kwiatkowska, Hanka Bielicka, Stefania Grodzieńska, Danuta Szaflarska. 91 lat skończył wciąż bardzo aktywny Czesław Miłosz. W dziewiątą dekadę życia wkroczyli znani reżyserzy teatralni Adam Hanuszkiewicz i Szymon Szurmiej (ma dwuletnie dziecko) oraz dziennikarz, pisarz i podróżnik Olgierd Budrewicz. Nominowany do Oscara Roman Polański w tym roku kończy 70 lat. Siedemdziesięciolatkami są najwybitniejsi polscy kompozytorzy
- Krzysztof Penderecki, Henryk Mikołaj Górecki i Wojciech Kilar. Z badań Daniela Levinsona, autora książki "Pory życia mężczyzny", wynika, że ludzie pracujący po 65. roku życia chorują czterokrotnie rzadziej niż ci, którzy zrezygnowali z zawodu.

Stary młody umysł
Dzięki postępom medycyny oraz lepszym warunkom życia starzenie się społeczeństw nie oznacza zmniejszenia ich witalności. Zdaniem Johna Rowe'a i Roberta Kahna, autorów książki "Successful Aging", jedynie co dwudziesta osoba w podeszłym wieku cierpi na poważne schorzenia, reszta z powodzeniem może nadal pracować. Richard Restak, amerykański neurolog, w książce "Starsi, czyli mądrzejsi" dowodzi, że seniorzy lepiej rozwiązują zadania wymagające głębszego namysłu. Z badań psychologów z Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Jagiellońskiego wynika, że problemy ze sprawnością pracowników z reguły zaczynają się dopiero po przekroczeniu przez nich 75. roku życia. - Oceniam, że jestem obecnie bardziej sprawna niż w wieku 30 lat. Wiem więcej, a jednocześnie więcej od siebie wymagam. Dlatego z zażenowaniem czytam bzdury, które kiedyś publikowałam - mówi 88-letnia pisarka Stefania Grodzieńska.
Według badań George'a
Dillmore'a z uniwersytetu w Montrealu, osoby starsze nie są wcale dogmatykami, łatwiej potrafią się przyznać do błędu, a także dostosować do otoczenia. Dillmore dowodzi, że aż 63 proc. osób po 65. roku życia ma doskonałe kontakty z młodym pokoleniem (16-24 lata), 54 proc. orientuje się w najnowszych tendencjach mody, 47 proc. potrafi się posługiwać nowoczesnymi technologiami. Coraz więcej seniorów pogłębia swoją wiedzę - w USA z różnych form kształcenia korzysta 4 mln emerytów. Prawie połowa z nich podejmuje potem pracę w wyuczonych specjalnościach. W Polsce ten proces dopiero się zaczął: liczba słuchaczy uniwersytetów trzeciego wieku wzrosła w ostatniej dekadzie z 15 tys. do ponad 50 tys. osób.
"Skoro wiek XXI będzie stuleciem emerytów, być może najlepszą formą rządów będzie wówczas gerontokracja, a właściwie władza starych mędrców" - uważa Gary Weaver, politolog z waszyngtońskiego American University. Nie byłaby to żadna nowość, lecz powrót do zasad opisanych w Biblii czy przez Platona.




Piętno starości

"Od najdawniejszych czasów podeszły wiek był z jednej strony źródłem mądrości, a z drugiej - niedołęstwa. Ogromnego doświadczenia, ale i degradacji umysłowej, autorytetu i cierpienia" - napisał Georges Minois w "Historii starości". W społecznościach plemiennych często zabijano starców, bo stanowili obciążenie (na Fidżi zakopywano ich żywcem, na Syberii dobrowolnie zamarzali na śmierć). Jednocześnie w grupach, które nie znały pisma, starcy odgrywali ważną rolę jako depozytariusze mówionej historii. Platon widział sędziwych mędrców jako grupę rządzących. Arystoteles sprzeciwiał się kultowi starców. Bóg chrześcijan od początku przedstawiany był w postaci starego człowieka z długą, siwą brodą. W Europie dopiero w połowie XVIII wieku ludzkie życie zaczęło się wydłużać, więc problem starości stał się realny. Pod koniec XIX i na początku XX wieku wzrost liczby ludzi starych spowodował, że rządy zainicjowały wprowadzanie systemów emerytalnych
- najpierw w służbie publicznej, później także w prywatnych firmach. Pierwsze emerytury wprowadziły Niemcy (w 1889 r.), potem Wielka Brytania (w 1908 r.) i Francja (w 1910 r.).
Okładka tygodnika WPROST: 8/2003
Więcej możesz przeczytać w 8/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
Współpraca:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 8/2003 (1056)

  • Na stronie - Osinowy kołek 23 lut 2003 Nie pytaj, co Rywin może zrobić dla Ciebie, spytaj, co Ty możesz zrobić dla Rywina. Niewiele brakowało, a taka wersja cytatu zaczęłaby obowiązywać w Polsce. 3
  • Peryskop 23 lut 2003 Wiceministrowie do wymiany Na polecenie Leszka Millera wszyscy ministrowie dostarczyli szefowi rządu ocenę pracy swoich zastępców wraz z ewentualnymi wnioskami personalnymi. Karuzela zmian na stanowiskach wiceministrów nie ruszy... 8
  • Będę zamykał szpitale 23 lut 2003 Spotkanie z MARKIEM BALICKIM, ministrem zdrowia 9
  • Dossier 23 lut 2003 GRZEGORZ KOŁODKO, wicepremier, minister finansów "Ministerstwo Finansów nie jest od tego, żeby mieć zdanie. Minister finansów ma mieć zdanie i rząd" Program I Polskiego Radia KRZYSZTOF JANIK, minister spraw... 9
  • Z życia koalicji 23 lut 2003 No i jakoś nikt się nie zajął billingami Lwa Rywina. Choć trzeba przyznać, że próbowano. Otóż dzwoniono do nas z dwóch największych dzienników w Polsce i pytano, do kogo tuż po spotkaniu w "Gazecie... 10
  • Z życia opozycji 23 lut 2003 Nie jest dobrze. Człowiek, który kieruje najpotężniejszą gazetą w Polsce, ma ogromne dziury w mózgu. Na przykład nie pamięta, czy o ofercie Rywina mówił Aleksandrowi Kwaśniewskiemu. Michnik tak wiele czasu spędza z... 11
  • M&M 23 lut 2003 GŁOS KIEROWCY DO POSŁÓW OPOZYCJI - komentarz Marka Majewskiego 12
  • Kurnikowa rzuca Iglesiasa 23 lut 2003 Piosenkarz Enrique Iglesias i tenisistka Anna Kurnikowa rozstali się. Kurnikowa od dłuższego czasu narzekała, że Enrique ją zdradza. Rosyjska tenisistka zrobiła mu wielką awanturę po listopadowym rozdaniu europejskich nagród MTV.... 12
  • Playback 23 lut 2003 12
  • Fotoplastykon 23 lut 2003 14
  • Poczta 23 lut 2003 Listy od czytelniików 16
  • Kadry 23 lut 2003 17
  • Rywinoterapia 23 lut 2003 Afera Rywina nie jest sprawą elit, mediów czy warszawki - jest ona ważna dla dwóch trzecich Polaków (66,4 proc.) - dowodzą przeprowadzone pod koniec ubiegłego tygodnia na zlecenie "Wprost" badania Pentora. Według danych AGB Polska, w sobotnie przedpołudnie 8 lutego... 18
  • Oskarżony oskarżyciel 23 lut 2003 "Dajcie mi człowieka, a znajdę na niego paragraf" - ta zasada jeszcze w latach 80. była metodą pracy wielu prokuratorów w krajach realnego socjalizmu. 24
  • Śpiochy Husajna 23 lut 2003 120 Irakijczykow szkolono w PRL 30
  • Testament Kwaśniewskiego 23 lut 2003 Zamiast partii prezydenckiej stwórzmy ustrój prezydencki 32
  • Przeciw kolesiom 23 lut 2003 Oficer narażony na środowiskową infamię wolał strzelić sobie w łeb, niż żyć we wzgardzie 35
  • Giełda i wektory 23 lut 2003 Hossa Świat Rewolucja w Aerofłocie Rosyjskie linie lotnicze Aerofłot zmieniają logo. Do końca roku znikną z samolotów już nieco przeterminowane sierp i młot. Na razie nie wiadomo, co je zastąpi. Proponujemy wizerunek dziewcząt z... 36
  • Giełda na kOFEinie 23 lut 2003 Zagrać na warszawskim parkiecie? Tak, marsza żałobnego! 38
  • Wyżymanie podatnika 23 lut 2003 Jak Grzegorz W. Kołodko chce nas puścić z torbami 42
  • Świnia na łańcuchu 23 lut 2003 Do hodowców trzody chlewnej dopłacimy po 10 złotych 46
  • Bushonomika 23 lut 2003 Prezydent USA zaryzykował inwestycję w ryzyko 48
  • Duch Mority 23 lut 2003 Japonia więdnie, Sony kwitnie 50
  • Co rządy mogą? 23 lut 2003 Chiny przez tysiąclecia były scentralizowanym państwem, w którym kupcy i rzemieślnicy nie mogli zdobyć nawet ograniczonej samodzielności 52
  • Supersam 23 lut 2003 Damska terenówka Mitsubishi coraz odważniej wchodzi na rynek opanowany wcześniej przez toyotę RAV4 i hondę CR-V. Najpierw pojawił się mitsubishi pajero pinin, który miał łączyć kompaktowe rozmiary z technologią znaną z... 54
  • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 23 lut 2003 W poszukiwaniu śniegu 55
  • To idzie starość 23 lut 2003 W XXI wieku emeryci będą najważniejszą grupą wyborców i konsumentów 56
  • Autokracja 23 lut 2003 Cztery miliardy złotych kosztowały podatników służbowe auta urzędników państwowych 60
  • Denazyfikacja stadionów 23 lut 2003 Kiedy tylko Brendan Batson, czarnoskóry piłkarz West Bromwich Albion, otrzymywał piłkę, kibice zaczynali wyć albo rzucali banany na murawę. Pod koniec lat 70. podobnie było w wypadku jego dwóch czarnych kolegów z drużyny. I dziś niemal w każdym europejskim kraju są stadiony,... 62
  • Policja antyplagiatowa 23 lut 2003 Komputerowe programy zweryfikują polskich absolwentów i uczonych 63
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Dmuchanie w kaszę 23 lut 2003 Dzieciństwo miałem nad wyraz przyjemne i pogodne. W zasadzie żadnych koszmarów, z wyjątkiem jednego, poważnego, choć na szczęście krótkotrwałego zgrzytu. Otóż mama postanowiła zapisać mnie do szkolnej stołówki. Było to w szkole podstawowej za wczesnego Gierka, grubo przed... 64
  • Oscary dla banitów? 23 lut 2003 Po nominacjach do Oscarów wszyscy pytają, czy Polański wróci do USA, Rywin wyjedzie z Polski, a Almodóvar powróci w glorii do Hiszpanii 66
  • Niebotyczne kłamstwa 23 lut 2003 Liczba zwycięstw hitlerowskich asów lotnictwa została zawyżona o 25 procent, sowieckich o 600 procent 68
  • Know-how 23 lut 2003 Wszechświat w pieluchach Świat ma 13,7 mld lat (z dotychczasowych szacunków wynikało, że 14-15 mld lat). Pierwsze gwiazdy powstały 200 mln lat po Wielkim Wybuchu, czyli setki milionów lat wcześniej niż do tej pory sądzili... 71
  • Wehikuł czasu 23 lut 2003 Rozmowa z PAULEM DAVIESEM, profesorem fizyki matematycznej Uniwersytetu Macquarie w Sydney 72
  • Mięśnie mózgu 23 lut 2003 Uczeni są o krok od zbudowania wózka inwalidzkiego, który byłby sterowany myślą 76
  • Naćpani hamburgerem 23 lut 2003 Caesar Barber, cukrzyk po dwóch zawałach, podał do sądu firmę McDonalds. Twierdził, że sprzedawane przez nią jedzenie było jedną z ważniejszych przyczyn wystąpienia jego dolegliwości. 78
  • Szalejąca bakteria 23 lut 2003 MRSA groźniejsze od AIDS? 79
  • Bez granic 23 lut 2003 Zrzuć futro i kochaj się! Przez Europę przewaliły się tłumy rozjuszonych ludzi. W Monachium kilkadziesiąt tysięcy osób protestowało przeciwko wojnie w Iraku. "Wojna oznacza śmierć i nędzę" - krzyczał burmistrz... 80
  • Oś zdrady 23 lut 2003 Grzebanie NATO jest przedwczesne, to niczym nie uzasadniona histeria - kiedy w ten sposób kryzys w Pakcie Północnoatlantyckim komentuje moskiewska "Niezawisimaja Gazieta", zaczynam mieć poważne wątpliwości dotyczące przyszłości sojuszu. 82
  • Francuska choroba 23 lut 2003 Spróbujmy przez chwilę spojrzeć na świat oczami Francuzów. Niemal przez pół wieku Francja starała się odzyskać dawną świetność, zabiegając o zjednoczenie Europy pod swoimi rządami. Europejską Wspólnotą Gospodarczą od początku władały instytucje usadowione w Brukseli,... 84
  • Pokój ci, Saddamie 23 lut 2003 Porażka mediacji watykańskiej w Iraku 88
  • Modlitwa o krótką wojnę 23 lut 2003 Oczekiwanie na wojnę jest gorsze niż sama wojna 90
  • Raed, nowy król Iraku? 23 lut 2003 W końcu stycznia książę Abdullah, saudyjski następca tronu, zwołał tajną naradę rodzinną. 91
  • Kiosk - komentarze prasy zagranicznej 23 lut 2003 The Daily Telegraph 11.02.2003 r. "Francja zawsze była egoistyczna. Czemu jednak do konfliktu wmieszały się Niemcy? Jeśli dojdzie do irackiego ataku na Stambuł z użyciem broni biologicznej i chemicznej, historia długo nie zapomni... 92
  • Kwestia smaku? 23 lut 2003 Transmisja z obrad sejmowej komisji śledczej napełniła mnie goryczą 92
  • Menu 23 lut 2003 Polska Z Dwójką do Europy Telewizyjna kampania promująca członkostwo Polski w Unii Europejskiej dotychczas tylko od tego odstręczała. Programy były albo zbyt łopatologiczne, albo pokazywały unię jako krainę wszelkiej... 94
  • Ja, Polański 23 lut 2003 Hollywood jest tam, gdzie Roman Polański 98
  • Sen o katedrze 23 lut 2003 W 1982 r. Zbigniew Rybczyński stworzył "Tango", wycinając nożyczkami fragmenty klatek. W ten chałupniczy sposób powstał świetny film będący metaforą przemijania. 101
  • Tatumania 23 lut 2003 Tatu jest produktem rosyjskiej ulicy - seks jest dla niej ważniejszy niż rodzice, rodzina czy szkoła 102
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 23 lut 2003 Recenzje płyt 103
  • Drzwi szeroko zamknięte 23 lut 2003 The Doors, największa amerykańska grupa rockowa, narodziła się po raz drugi 104
  • Kino Tomasza Raczka 23 lut 2003 Recenzje filmów : Frida, Huber Zawodowiec 105
  • Męczennice sztuki 23 lut 2003 Wielkich artystów inspirowało dręczenie swoich partnerek 106
  • Zdrowa łapówka 23 lut 2003 Legalizacja łapówek proponowana przez szefa izby lekarskiej w Łodzi wzbudziła pewne emocje, a wystarczy przecież nieprzyjemne słówko "łapówka" zastąpić sympatycznym "honorarium" i sprawa robi się czysta. 108
  • Nagroda za terror 23 lut 2003 Żadne złamanie prawa nie pozostanie bez nagrody" - taki napis winien dziś widnieć na budynku sądów zamiast anachronicznego: "Sprawiedliwość jest ostoją mocy i trwałości Rzeczypospolitej". Dowody na to są wciąż nowe. 108
  • Organ Ludu 23 lut 2003 Rozwija się współpraca międzynarodowa Jeszcze nie odbyło się u nas referendum akcesyjne, a już nawet duże kraje traktują nas jak Europejczyków. 109
  • Zabawy z kijem 23 lut 2003 Skoro pokuszono się o program "Z Wałęsą na rybach", może warto zrealizować "Jak gasiłem stodołę" z ekspremierem Pawlakiem Zabawy z kijem 110

ZKDP - Nakład kontrolowany