Ja, Polański

Ja, Polański

Hollywood jest tam, gdzie Roman Polański


Siedem nominacji do amerykańskiego Oscara, dziesięć do francuskiego Cezara, siedem do brytyjskiej Bafty - w historii kina nie było filmu, który nie będąc produkcją hollywoodzką, otrzymałby tak wiele nominacji jak "Pianista", i to w najważniejszych kategoriach. Roman Polański to obecnie bodaj jedyny reżyser na świecie, którego Hollywood potrzebuje bardziej niż on fabryki snów. Z apelem do prokuratora generalnego o zaprzestanie ścigania Polańskiego zwrócili się najwięksi amerykańscy filmowcy i krytycy. Ponad ćwierć wieku temu reżyser wyjechał z Ameryki z piętnem skandalisty, dzisiaj Ameryka przyjęłaby go z otwartymi ramionami.

Kino dla widza
Stowarzyszenie Amerykańskich Producentów Filmowych wymienia twórcę "Wstrętu" w pierwszej dziesiątce reżyserów wszech czasów. Poczynając od debiutanckiego "Noża w wodzie", Polański zawsze robił kino uniwersalne, czytelne dla wszystkich. W Polsce natomiast od artystów oczekiwano kultywowania narodowych obsesji i kompleksów. Tymczasem kino Polańskiego świetnie obywało się bez ideologicznej podbudowy, wzbudzając podziw oryginalnością stylu, nowatorstwem języka, wielością interpretacji. Reżyser lubi podkreślać, że robi filmy wyłącznie po to, "by sprawić przyjemność widzom".
Po obejrzeniu "Wstrętu" Woody Allen stwierdził: "Potrzebowałem kilkunastu wizyt u psychoanalityka, by móc sam siebie przestać podejrzewać o schizofrenię. Nigdy do tego stopnia nie utożsamiałem się z bohaterem". Po nagrodzonej Złotym Niedźwiedziem "Matni" Polański przeprowadził się do Hollywood. Tam powstały najwybitniejsze jego filmy, inspirujące nowe mody i wywołujące fale naśladownictw. Nie byłoby "Omenu" czy "Egzorcysty", gdyby szlaków dla pogardzanego dotychczas horroru nie przetarło "Dziecko Rosemary". Od "Chinatown" zaczął się renesans czarnego kryminału w stylu retro, który po latach zaowocował powstaniem takich dzieł, jak "Tajemnice Los Angeles" czy "Bugsy Malone". Błahy z pozoru komediowy horror "Nieustraszeni pogromcy wampirów" jest dzisiaj obrazem kultowym i doczekał się nawet wersji musicalowej. Twórczość Polańskiego zasługuje na miano fenomenu tym bardziej, że dopuścił się on rzeczy wydawałoby się niedopuszczalnej
- w jego filmach w ogóle nie ma pozytywnego bohatera! Fabuła skonstruowana jest jednak w taki sposób, że nikomu nie przyszłoby do głowy czynić mu z tego zarzutu.

Koty muszą się wymiauczeć
- Od początku Polański zamierzał opowiedzieć historię Szpilmana w sposób tradycyjny. Postawił na ascetyzm formy - założył, że pokazujemy tylko to, czego doświadcza sam bohater. I nic ponadto
- opowiada "Wprost" Gene Gutowski, współproducent filmu i przyjaciel reżysera (nakręcił z nim "Wstręt" i "Matnię"). Polański swój zamiar zrealizował w stu procentach, "a nawet w 150 procentach"
- jak napisał "Chicago Sun Times". "Nie zdarzyło mi się jeszcze oglądać filmu wybitnego nakręconego z pomocą tak prostych środków" - mówił David Lynch, wręczając w Cannes Złotą Palmę twórcy "Pianisty". "To dzieło wybitne, o niebo lepsze niż osławiona 'Lista Schindlera'" - entuzjastycznie ocenił hollywoodzki "Boxoffice Magazine". Warren Beatty, jak opowiada Gutowski, "oszalał po obejrzeniu 'Pianisty'": - Wydzwaniał do wszystkich w branży, zamęczając ich opowieściami o arcydziele, które muszą zobaczyć.
O ironio, z najgorszym przyjęciem "Pianista" spotkał się w rodzinnym kraju reżysera. W tym jesteśmy konsekwentni. Nagonkę na Polańskiego rozpętano już po premierze debiutanckiego "Noża w wodzie". Potępiony przez Gomułkę na plenum KC PZPR "za oderwanie od konkretów i rzeczywistości Polski budującej socjalizm", zganiony przez krytyków za "film nikomu niepotrzebny" Polański zdobył pierwszą w historii polską nominację do Oscara. Przegrał ostatecznie w rywalizacji z "Osiem i pół" Felliniego. "A nie dałoby się podzielić Oscara?"- dopytywał włoski reżyser urzeczony filmem Polańskiego.
"Tę historię należało opowiedzieć bardziej nowoczes-nymi środkami" - pisał lepiej zorientowany od samego reżysera krytyk "Polityki". Jego kolega z "Gazety Wyborczej" ocenił "Pianistę" jako film zaledwie poprawny, zarzucając Polańskiemu, że "zgubił po drodze temat". Gutowski pytany o to, czy reżyser przejął się chłodnym przyjęciem filmu w Polsce, powiedział: "On jest ponad to". I zacytował znane powiedzenie autora "Chinatown", określające jego stosunek do krytyki: "Koty muszą się wymiauczeć".

Podczepieni pod Polańskiego
Wiadomość o siedmiu nominacjach dla "Pianisty" zastała Polańskiego na urlopie w górach. Poproszony przez Gutowskiego o komentarz dla "Wprost" powiedział: "Traktuję te nominacje jako wyraz uznania dla pracy całej mojej ekipy, nie tylko dla nominowanych". - Jednego nie rozumiem: powstaje film, który robi na świecie furorę, a gdy twórca wszędzie podkreśla polski rodowód dzieła, w jego ojczystym kraju ukazują się teksty sugerujące, iż to film niepolski. Sądziłem, że zdrowy rozsądek nakazywałby raczej podczepić się pod sukces, a nie od niego odcinać, ale widać się myliłem - dziwi się Gutowski. Pod sukces Polańskiego chce się za to podczepić Lew Rywin, który domaga się paszportu, by móc pojechać na oscarową galę, a wcześniej na rozdanie Cezarów. Jego obecność tam nie jest konieczna. Odbieranie Oscara leży w gestii głównych producentów. Rywin zaś jest tylko jednym z producentów wykonawczych.
Amerykańscy krytycy wróżą "Pianiście" minimum trzy Oscary. Odpowiedzialny za organizację gali Tom O'Neil zastanawia się, czy reżyser przyjedzie na ceremonię wręczania nagród 23 marca. Gutowski zapewnia, że myśl o powrocie do Ameryki nie spędza Polańskiemu snu z powiek.
- Scorsese czy Coppola wciąż kręcą za amerykańskie pieniądze w Europie. Powiedzmy wprost: Hollywood jest tam, gdzie robi się filmy, a o to, że wielkie wytwórnie zasypią teraz Polańskiego propozycjami, jestem spokojny - mówi. Hollywood jest więc tam, gdzie Roman Polański.

Okładka tygodnika WPROST: 8/2003
Więcej możesz przeczytać w 8/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 8/2003 (1056)

  • Na stronie - Osinowy kołek 23 lut 2003 Nie pytaj, co Rywin może zrobić dla Ciebie, spytaj, co Ty możesz zrobić dla Rywina. Niewiele brakowało, a taka wersja cytatu zaczęłaby obowiązywać w Polsce. 3
  • Peryskop 23 lut 2003 Wiceministrowie do wymiany Na polecenie Leszka Millera wszyscy ministrowie dostarczyli szefowi rządu ocenę pracy swoich zastępców wraz z ewentualnymi wnioskami personalnymi. Karuzela zmian na stanowiskach wiceministrów nie ruszy... 8
  • Będę zamykał szpitale 23 lut 2003 Spotkanie z MARKIEM BALICKIM, ministrem zdrowia 9
  • Dossier 23 lut 2003 GRZEGORZ KOŁODKO, wicepremier, minister finansów "Ministerstwo Finansów nie jest od tego, żeby mieć zdanie. Minister finansów ma mieć zdanie i rząd" Program I Polskiego Radia KRZYSZTOF JANIK, minister spraw... 9
  • Z życia koalicji 23 lut 2003 No i jakoś nikt się nie zajął billingami Lwa Rywina. Choć trzeba przyznać, że próbowano. Otóż dzwoniono do nas z dwóch największych dzienników w Polsce i pytano, do kogo tuż po spotkaniu w "Gazecie... 10
  • Z życia opozycji 23 lut 2003 Nie jest dobrze. Człowiek, który kieruje najpotężniejszą gazetą w Polsce, ma ogromne dziury w mózgu. Na przykład nie pamięta, czy o ofercie Rywina mówił Aleksandrowi Kwaśniewskiemu. Michnik tak wiele czasu spędza z... 11
  • M&M 23 lut 2003 GŁOS KIEROWCY DO POSŁÓW OPOZYCJI - komentarz Marka Majewskiego 12
  • Kurnikowa rzuca Iglesiasa 23 lut 2003 Piosenkarz Enrique Iglesias i tenisistka Anna Kurnikowa rozstali się. Kurnikowa od dłuższego czasu narzekała, że Enrique ją zdradza. Rosyjska tenisistka zrobiła mu wielką awanturę po listopadowym rozdaniu europejskich nagród MTV.... 12
  • Playback 23 lut 2003 12
  • Fotoplastykon 23 lut 2003 14
  • Poczta 23 lut 2003 Listy od czytelniików 16
  • Kadry 23 lut 2003 17
  • Rywinoterapia 23 lut 2003 Afera Rywina nie jest sprawą elit, mediów czy warszawki - jest ona ważna dla dwóch trzecich Polaków (66,4 proc.) - dowodzą przeprowadzone pod koniec ubiegłego tygodnia na zlecenie "Wprost" badania Pentora. Według danych AGB Polska, w sobotnie przedpołudnie 8 lutego... 18
  • Oskarżony oskarżyciel 23 lut 2003 "Dajcie mi człowieka, a znajdę na niego paragraf" - ta zasada jeszcze w latach 80. była metodą pracy wielu prokuratorów w krajach realnego socjalizmu. 24
  • Śpiochy Husajna 23 lut 2003 120 Irakijczykow szkolono w PRL 30
  • Testament Kwaśniewskiego 23 lut 2003 Zamiast partii prezydenckiej stwórzmy ustrój prezydencki 32
  • Przeciw kolesiom 23 lut 2003 Oficer narażony na środowiskową infamię wolał strzelić sobie w łeb, niż żyć we wzgardzie 35
  • Giełda i wektory 23 lut 2003 Hossa Świat Rewolucja w Aerofłocie Rosyjskie linie lotnicze Aerofłot zmieniają logo. Do końca roku znikną z samolotów już nieco przeterminowane sierp i młot. Na razie nie wiadomo, co je zastąpi. Proponujemy wizerunek dziewcząt z... 36
  • Giełda na kOFEinie 23 lut 2003 Zagrać na warszawskim parkiecie? Tak, marsza żałobnego! 38
  • Wyżymanie podatnika 23 lut 2003 Jak Grzegorz W. Kołodko chce nas puścić z torbami 42
  • Świnia na łańcuchu 23 lut 2003 Do hodowców trzody chlewnej dopłacimy po 10 złotych 46
  • Bushonomika 23 lut 2003 Prezydent USA zaryzykował inwestycję w ryzyko 48
  • Duch Mority 23 lut 2003 Japonia więdnie, Sony kwitnie 50
  • Co rządy mogą? 23 lut 2003 Chiny przez tysiąclecia były scentralizowanym państwem, w którym kupcy i rzemieślnicy nie mogli zdobyć nawet ograniczonej samodzielności 52
  • Supersam 23 lut 2003 Damska terenówka Mitsubishi coraz odważniej wchodzi na rynek opanowany wcześniej przez toyotę RAV4 i hondę CR-V. Najpierw pojawił się mitsubishi pajero pinin, który miał łączyć kompaktowe rozmiary z technologią znaną z... 54
  • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 23 lut 2003 W poszukiwaniu śniegu 55
  • To idzie starość 23 lut 2003 W XXI wieku emeryci będą najważniejszą grupą wyborców i konsumentów 56
  • Autokracja 23 lut 2003 Cztery miliardy złotych kosztowały podatników służbowe auta urzędników państwowych 60
  • Denazyfikacja stadionów 23 lut 2003 Kiedy tylko Brendan Batson, czarnoskóry piłkarz West Bromwich Albion, otrzymywał piłkę, kibice zaczynali wyć albo rzucali banany na murawę. Pod koniec lat 70. podobnie było w wypadku jego dwóch czarnych kolegów z drużyny. I dziś niemal w każdym europejskim kraju są stadiony,... 62
  • Policja antyplagiatowa 23 lut 2003 Komputerowe programy zweryfikują polskich absolwentów i uczonych 63
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Dmuchanie w kaszę 23 lut 2003 Dzieciństwo miałem nad wyraz przyjemne i pogodne. W zasadzie żadnych koszmarów, z wyjątkiem jednego, poważnego, choć na szczęście krótkotrwałego zgrzytu. Otóż mama postanowiła zapisać mnie do szkolnej stołówki. Było to w szkole podstawowej za wczesnego Gierka, grubo przed... 64
  • Oscary dla banitów? 23 lut 2003 Po nominacjach do Oscarów wszyscy pytają, czy Polański wróci do USA, Rywin wyjedzie z Polski, a Almodóvar powróci w glorii do Hiszpanii 66
  • Niebotyczne kłamstwa 23 lut 2003 Liczba zwycięstw hitlerowskich asów lotnictwa została zawyżona o 25 procent, sowieckich o 600 procent 68
  • Know-how 23 lut 2003 Wszechświat w pieluchach Świat ma 13,7 mld lat (z dotychczasowych szacunków wynikało, że 14-15 mld lat). Pierwsze gwiazdy powstały 200 mln lat po Wielkim Wybuchu, czyli setki milionów lat wcześniej niż do tej pory sądzili... 71
  • Wehikuł czasu 23 lut 2003 Rozmowa z PAULEM DAVIESEM, profesorem fizyki matematycznej Uniwersytetu Macquarie w Sydney 72
  • Mięśnie mózgu 23 lut 2003 Uczeni są o krok od zbudowania wózka inwalidzkiego, który byłby sterowany myślą 76
  • Naćpani hamburgerem 23 lut 2003 Caesar Barber, cukrzyk po dwóch zawałach, podał do sądu firmę McDonalds. Twierdził, że sprzedawane przez nią jedzenie było jedną z ważniejszych przyczyn wystąpienia jego dolegliwości. 78
  • Szalejąca bakteria 23 lut 2003 MRSA groźniejsze od AIDS? 79
  • Bez granic 23 lut 2003 Zrzuć futro i kochaj się! Przez Europę przewaliły się tłumy rozjuszonych ludzi. W Monachium kilkadziesiąt tysięcy osób protestowało przeciwko wojnie w Iraku. "Wojna oznacza śmierć i nędzę" - krzyczał burmistrz... 80
  • Oś zdrady 23 lut 2003 Grzebanie NATO jest przedwczesne, to niczym nie uzasadniona histeria - kiedy w ten sposób kryzys w Pakcie Północnoatlantyckim komentuje moskiewska "Niezawisimaja Gazieta", zaczynam mieć poważne wątpliwości dotyczące przyszłości sojuszu. 82
  • Francuska choroba 23 lut 2003 Spróbujmy przez chwilę spojrzeć na świat oczami Francuzów. Niemal przez pół wieku Francja starała się odzyskać dawną świetność, zabiegając o zjednoczenie Europy pod swoimi rządami. Europejską Wspólnotą Gospodarczą od początku władały instytucje usadowione w Brukseli,... 84
  • Pokój ci, Saddamie 23 lut 2003 Porażka mediacji watykańskiej w Iraku 88
  • Modlitwa o krótką wojnę 23 lut 2003 Oczekiwanie na wojnę jest gorsze niż sama wojna 90
  • Raed, nowy król Iraku? 23 lut 2003 W końcu stycznia książę Abdullah, saudyjski następca tronu, zwołał tajną naradę rodzinną. 91
  • Kiosk - komentarze prasy zagranicznej 23 lut 2003 The Daily Telegraph 11.02.2003 r. "Francja zawsze była egoistyczna. Czemu jednak do konfliktu wmieszały się Niemcy? Jeśli dojdzie do irackiego ataku na Stambuł z użyciem broni biologicznej i chemicznej, historia długo nie zapomni... 92
  • Kwestia smaku? 23 lut 2003 Transmisja z obrad sejmowej komisji śledczej napełniła mnie goryczą 92
  • Menu 23 lut 2003 Polska Z Dwójką do Europy Telewizyjna kampania promująca członkostwo Polski w Unii Europejskiej dotychczas tylko od tego odstręczała. Programy były albo zbyt łopatologiczne, albo pokazywały unię jako krainę wszelkiej... 94
  • Ja, Polański 23 lut 2003 Hollywood jest tam, gdzie Roman Polański 98
  • Sen o katedrze 23 lut 2003 W 1982 r. Zbigniew Rybczyński stworzył "Tango", wycinając nożyczkami fragmenty klatek. W ten chałupniczy sposób powstał świetny film będący metaforą przemijania. 101
  • Tatumania 23 lut 2003 Tatu jest produktem rosyjskiej ulicy - seks jest dla niej ważniejszy niż rodzice, rodzina czy szkoła 102
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 23 lut 2003 Recenzje płyt 103
  • Drzwi szeroko zamknięte 23 lut 2003 The Doors, największa amerykańska grupa rockowa, narodziła się po raz drugi 104
  • Kino Tomasza Raczka 23 lut 2003 Recenzje filmów : Frida, Huber Zawodowiec 105
  • Męczennice sztuki 23 lut 2003 Wielkich artystów inspirowało dręczenie swoich partnerek 106
  • Zdrowa łapówka 23 lut 2003 Legalizacja łapówek proponowana przez szefa izby lekarskiej w Łodzi wzbudziła pewne emocje, a wystarczy przecież nieprzyjemne słówko "łapówka" zastąpić sympatycznym "honorarium" i sprawa robi się czysta. 108
  • Nagroda za terror 23 lut 2003 Żadne złamanie prawa nie pozostanie bez nagrody" - taki napis winien dziś widnieć na budynku sądów zamiast anachronicznego: "Sprawiedliwość jest ostoją mocy i trwałości Rzeczypospolitej". Dowody na to są wciąż nowe. 108
  • Organ Ludu 23 lut 2003 Rozwija się współpraca międzynarodowa Jeszcze nie odbyło się u nas referendum akcesyjne, a już nawet duże kraje traktują nas jak Europejczyków. 109
  • Zabawy z kijem 23 lut 2003 Skoro pokuszono się o program "Z Wałęsą na rybach", może warto zrealizować "Jak gasiłem stodołę" z ekspremierem Pawlakiem Zabawy z kijem 110

ZKDP - Nakład kontrolowany