Sprzątanie po brukselsku

Sprzątanie po brukselsku

Od 1 lipca Polska ma sprzątać śmieci według nowych zasad. Przy utylizacji gór odpadów lokalne samorządy mogą liczyć na unijne wsparcie.
Najpierw przyjechała delegacja Francuzów z Veolii – globalnego koncernu zajmującego się utylizacją śmieci. Było jak zwykle. Zrobili kilka zdjęć, poklepali Polaków po plecach i zostawili swoje wizytówki. Później pojawiły się wycieczki z Litwy, Włoch, Japonii i ze Stanów Zjednoczonych. – Niedawno gościłem studentów Politechniki Łódzkiej. Wpadli do nas na kilka godzin – mówi Wiesław Pasierbek, prezes Zakładu Gospodarki Odpadami w Bielsku-Białej. Oprócz tego, że prowadzi bielskie wysypisko śmieci, już od roku pełni funkcję przewodnika oprowadzającego zagraniczne delegacje po swoim śmieciowym imperium. Wszyscy chcą zobaczyć jeden z najnowocześniejszych zakładów utylizacyjnych w Polsce, który został wybudowany dzięki dotacji unijnej (51,6 mln zł z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko). Sortownia śmieci z inteligentnym skanerem rozpoznawania koloru butelek i puszek, nowoczesna kompostownia na 30 tys. ton śmieci rocznie albo kruszarka do odpadów remontowo-budowlanych.
Zakład w Bielsku-Białej jest odpowiedzią miasta na nową dyrektywę unijną, która nakazuje Polsce wprowadzenie do 2015 r. systemu selektywnej zbiórki oraz odzyskiwania od 2020 r. co najmniej połowy surowców znajdujących się w śmieciach komunalnych. Rząd scedował ten obowiązek na samorządy. Te dzięki unijnemu wsparciu budują nowoczesne spalarnie i sortownie, po to by sprostać normom Unii Europejskiej. A problem utylizacji śmieci narasta w Polsce z każdym rokiem. Według najnowszych dostępnych danych Eurostatu, urzędu statystycznego Unii Europejskiej, w polskich domach powstaje rocznie 12 mln ton odpadów, których większość ląduje na wysypiskach. Niestety aż 2 mln ton trafia do lasów lub jest spalane w domowych paleniskach. Tylko kilkanaście procent śmieci jest poddawanych recyklingowi.

Nowe unijne prawo ma to zmienić. Bruksela nakazuje, że do połowy 2013 r. Polska musi o połowę ograniczyć ilość bioodpadów komunalnych trafiających na wysypiska. Trzeba również zamknąć 300 z 500 czynnych składowisk. Ważnym punktem jest także sam recykling. Już za rok ponad połowa opakowań trafiających na wysypiska powinna być odzyskiwana. Unia przedstawiła hierarchię postępowania z odpadami. Najmniej pożądane jest tradycyjne składowanie śmieci na wysypiskach. Najbardziej – odzyskiwanie energii ze śmieci, ich recykling i przygotowanie do ponownego wykorzystania. Z każdym rokiem unijne wymagania będą się zaostrzać, co wymusi utworzenie nowoczesnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w całym kraju. Mają nam w tym pomóc fundusze europejskie z programu Infrastruktura i Środowisko.

Palić jak Szwed

Kilkaset metrów taśm technologicznych, detektory na podczerwień, separatory optyczne i kilkadziesiąt par ludzkich rąk – przez takie sito codziennie przechodzi kilka ton śmieci lądujących w bielskim zakładzie. Jak mówi Wiesław Pasierbek, jego technologia jest w stanie prześwietlić każdy odpad pod względem składu chemicznego, koloru, a nawet kształtu. W ten sposób z kontenera zmieszanych nieczystości wyłapuje się butelki, puszki, papier i kartonowe opakowania. Do oddzielnego pojemnika trafiają nawet zakrętki do butelek, a do kompostownika skórki bananów i wysuszone liście. W wilgotnych warunkach te organiczne śmieci potrafią całkowicie wyparować. – Zostaje po nich tylko woda i powietrze – mówi z uśmiechem jeden z pracowników bielskiego zakładu. Obiekt stał się prawdziwą atrakcją turystyczną, ale dla naszych północnych sąsiadów taka technologia to już codzienność. Szwedzkie rozwiązania w zakresie gospodarowania odpadami należą do najbardziej zaawansowanych na świecie. Tylko do 2020 r. w tym kraju aż 50 proc. energii ma być pozyskiwane właśnie z odnawialnych źródeł energii, w tym śmieci. W ciągu ostatnich lat 48 proc. szwedzkich odpadów komunalnych było poddawanych recyklingowi. Drugie tyle przeznaczano na produkcję energii, a zaledwie 4 proc. składowano na wysypiskach. Szwedzi mają nad nami znaczną przewagę. Mają 30 spalarni śmieci. Energia uwalniana ze spalania odpadów jest przeznaczana na produkcję ciepła, prądu i biopaliw.

W naszych domach powstaje rocznie 12 mln ton odpadów. Z tego aż 2 mln ton trafia do lasów lub jest spalane w domowych paleniskach sąsiadów taka technologia to już codzienność. Szwedzkie rozwiązania w zakresie gospodarowania odpadami należą do najbardziej zaawansowanych na świecie. Tylko do 2020 r. w tym kraju aż 50 proc. energii ma być pozyskiwane właśnie z odnawialnych źródeł energii, w tym śmieci. W ciągu ostatnich lat 48 proc. szwedzkich odpadów komunalnych było poddawanych recyklingowi. Drugie tyle przeznaczano na produkcję energii, a zaledwie 4 proc. składowano na wysypiskach. Szwedzi mają nad nami znaczną przewagę. Mają 30 spalarni śmieci. Energia uwalniana ze spalania odpadów jest przeznaczana na produkcję ciepła, prądu i biopaliw.

W Polsce sytuacja ma się zupełnie inaczej. Składujemy aż 78 proc. naszych śmieci, a tylko z 1 proc. odzyskujemy energię. W kraju działa tylko jeden mały zakład spalania śmieci na warszawskim Targówku. Budowa kolejnych spalarni spotyka się z reguły ze sprzeciwem małej grupki okolicznych mieszkańców. Powstawaniu tej na Targówku również towarzyszyły protesty warszawiaków mieszkających w pobliżu inwestycji, chociaż spalarnie mogą zredukować masę śmieci nawet o 80 proc.

Mimo że budowa z reguły początkowo wywołuje protesty (później po konsultacjach pozostaje tylko garstka sceptyków), z unijnych dotacji powstają kolejne spalarnie – w Poznaniu, Białymstoku, Bydgoszczy, Koninie, Krakowie i Szczecinie. Otrzymały z UE 1,5 mld zł wsparcia. Chcą je też budować te miasta, którym nie udało się skorzystać z unijnych dotacji dostępnych w latach 2007-2013, finansując je pospołu z prywatnymi partnerami. W Bydgoszczy za 620 mln zł władze miasta chcą wybudować nowoczesny zakład termicznego przekształcania odpadów komunalnych. Na pięciu hektarach w Bydgoskim Parku Przemysłowo-Technologicznym staną dwa budynki i górujący nad nimi 40-metrowy komin. Będą dwie bramy wjazdowe – jedna dla śmieciarek z Bydgoszczy, druga dla tych z Torunia i okolic. Budowa miała ruszyć pod koniec tego roku, ale może się przesunąć w czasie przez konieczność utworzenia kolejnego raportu w sprawie oddziaływania inwestycji na środowisko.

Szwedzi co roku zwiększają produkcję energii z odpadów i nic nie wskazuje na to, że tendencja miałaby się odwrócić. Spalarnia w Bydgoszczy ze względu na moce przerobowe będzie mogła zagospodarowywać także odpady spoza regionu. Szwedzkie firmy również spotkały się z tym problemem. Zdecydowały więc, że zaczną importować śmieci z zagranicy, głównie z Norwegii, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Włoch. – Jesteśmy gotowi rozwiązać kryzys śmieciowy nie tylko w Neapolu, ale też w innych europejskich metropoliach. W Europie mimo zakazu Unii Europejskiej składuje się ciągle 150 mln ton śmieci na wysypiskach. Weźmiemy je – mówił w 2011 r. Per Ålund ze spółki energetycznej Halmstads Energi och Miljö AB. Polaków do spalarni starają się także przekonać Niemcy. Niedawno do Wrocławia przyjechali przedstawiciele firmy E.ON Energy from Waste. To potentaci na europejskim rynku gospodarowania odpadami. Zbudowali w Niemczech już 20 spalarni, które w sumie utylizują 5 mld ton odpadów rocznie.

Śmieciowa przecena

Spalarnie są jednak tylko jedną z metod zagospodarowania odpadów, które pozwolą na spełnienie nowych unijnych wymagań. Jedną z najbardziej innowacyjnych technik jest gazowanie odpadów za pomocą plazmy. Technologia jest najlepszą alternatywą w miejscach, gdzie budowa tradycyjnej spalarni wzbudza zbyt wiele kontrowersji. Zgazowywanie śmieci z użyciem plazmy odbywa się w temperaturze ok. 5 tys. st. C. Nieczystości zmieniają się w syntetyczny gaz i ciepło. Można w ten sposób produkować energię elektryczną bez szkodliwych dla zdrowia gazów. Kilka lat temu wprowadzeniem tej technologii w Polsce byli zainteresowani Amerykanie. Rozważane były dwie lokalizacje – w Radomiu i okolicach Pucka. Skończyło się jednak na rozmowach.

Lepiej nam idzie z zastosowaniem innych metod rekomendowanych przez Unię, m.in. biologicznego przetwarzania odpadów z produkcją biomasy i kompostu oraz mechanicznego przetwarzania odpadów z wykorzystaniem RDF. Ten skrót oznacza alternatywne paliwo wyglądem przypominające zrolowane wałki kolorowych odpadów, które często stosuje się w cementowniach jako zamiennik węgla kamiennego. Zakład, który będzie wykorzystywał takie paliwo, powstaje właśnie na Ostrowie Grabowskim w Szczecinie. Inwestycja, do której Unia dołoży 255 mln zł, ma kosztować ok. 711 mln zł. Powstaną dwie linie technologiczne do termicznego przetwarzania odpadów. Każda będzie miała wydajność 10 ton śmieci na godzinę. Spalarnia będzie mogła pracować cały tydzień. Zakład zapewni ciepło odpowiadające 17 proc. rocznego zapotrzebowania Szczecina. Władze nie wykluczają, że dzięki inwestycji miasto nie tylko sprawniej pozbędzie się nieczystości, ale też obniży stawki za energię cieplną i wywóz śmieci. Zakład ma powstać do końca 2015 r.

Uporządkować kubeł Kowalskiego

W 2011 r. tylko 11 proc. odpadów w Polsce poddano recyklingowi. Dla porównania co czwarty odpadek, który ląduje w unijnych koszach, jest ponownie wykorzystywany. Martwi też świadomość Polaków dotycząca proekologicznego postępowania z odpadami. Według raportu TNS przygotowanego dla Ministerstwa Środowiska w 2013 r. mniej niż połowa z nas segreguje śmieci. Liczba ta nie zmienia się już od kilku lat. Dlaczego jest tak źle? Polacy przede wszystkim narzekają na brak w okolicy odpowiednich pojemników do segregacji. Nie wierzą też w to, że śmieci z ich koszy trafią do recyklingu. Badani obserwują w swojej okolicy również niepokojące zjawiska związane z gospodarowaniem odpadami. Wywożenie śmieci do lasu, palenie nieczystości w domu, palenie liści na podwórku albo podrzucanie odpadów sąsiadom – według raportu TNS z takimi praktykami zetknął się aż co trzeci Polak.

Żeby temu zapobiec, Unia Europejska proponuje dotacje na zmianę zarządzania odpadami w poszczególnych gminach. Na przykład mniej więcej za 68 mln zł w Toruniu powstał kompleksowy program mający na celu stworzenie nowoczesnego, proekologicznego systemu zagospodarowywania odpadów. Na potrzeby projektu jedno z toruńskich osiedli zmieniło się w poligon doświadczalny, gdzie pracownicy zakładu oczyszczania miasta zostali przeszkoleni, w jaki sposób postępować ze śmieciami. Dostali nowe śmieciarki, a na osiedlu pojawiły się pojemniki niezbędne do dalszego procesu recyklingu. Według projektu odpady organiczne będą trafiać do specjalnej kompostowni komorowej, gdzie w odpowiednich warunkach ulegną rozkładowi. Odpady niebezpieczne trafią do zakładów unieszkodliwiania, a śmieci wielkogabarytowe na linie demontażu w celu odzyskania potencjalnych surowców wtórnych. Takie działania mają współgrać z planowaną spalarnią dla Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Metropolitalnego. Na gospodarkę odpadami w ramach programu Infrastruktura i Środowisko w latach 2007- 2013 przeznaczono w sumie 3,42 mld zł.

Sukces wdrożenia efektywnego systemu gospodarowania odpadami w Polsce zależy od współpracy samorządu, przedsiębiorstw i przede wszystkim mieszkańców. Żadna spalarnia ani kompostownia odpadów nie będzie działać efektywnie, jeżeli segregacja nie rozpocznie się u źródła, czyli w domu każdego z nas. Jeżeli Polacy nie zmienią nawyków, znaczna część śmieci nadal będzie trafiać na bardziej lub mniej legalne wysypiska. A wtedy nowe unijne prawo i przyświecające mu idee zmniejszenia ilości odpadów na składowiskach będzie można wyrzucić do śmieci. ■

Okładka tygodnika WPROST: 25/2013
Więcej możesz przeczytać w 25/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 25/2013 (1582)

  • Pedofile z wyższych sfer 16 cze 2013, 20:00 Wszystkie zwierzęta są sobie równe, ale niektóre zwierzęta są równiejsze od innych – słynna maksyma z „Folwarku zwierzęcego” Orwella obowiązuje do dziś. Zasady, na których opierało się państwo totalitarne, mają... 4
  • Ministrowi Sienkiewiczowi przypominam 16 cze 2013, 20:00 Amerykańskim służbom specjalnym najwyraźniej spodobała się północno- -wschodnia Polska. Od lat głośno jest o „czarnej dziurze CIA” w ośrodku polskiego wywiadu w Kiejkutach na Mazurach. Okazuje się, że Amerykanie mają w... 4
  • Gronkiewicz-Waltz pozwala grabić szkoły 16 cze 2013, 20:00 Władze stolicy pod okiem Hanny Gronkiewicz-Waltz dopuszczają się aktu barbarzyństwa na warszawskiej oświacie. Zamiast wspierać i chronić szkoły, lekką ręką oddaje w ramach roszczeń reprywatyzacyjnych działki należące do placówek... 6
  • Cam Media zastraszała „Wprost” 16 cze 2013, 20:00 Rada Etyki Mediów uznała, że zarzuty firmy Cam Media stawiane dziennikarzom i wydawcy „Wprost” są „gołosłowne, absurdalne i podważają sens dziennikarstwa interwencyjnego w istotnych dla społeczeństwa sprawach”.... 6
  • Najczęściej cytowane tygodniki w Polsce 16 cze 2013, 20:00 Top 7 : 1. „Wprost” 149 Na nasz tygodnik inne media powoływały się w maju 149 razy. Głównie za sprawą ujawnionej przez „Wprost” afery zegarkowej („Nowak - złote dziecko Tuska”, nr 17-18). Sprawa ministra... 6
  • Skaner 16 cze 2013, 20:00 Jej wysokość feministka Saudyjska księżna Ameera bint Aidan bin Nayef Al- -Taweel odwiedziła Polskę. Była gościem honorowym 5. Światowego Kongresu Kobiet. W Warszawie mówiła o perspektywach równouprawnienia kobiet w Arabii Saudyjskiej.... 8
  • Jaki tam pedofil 16 cze 2013, 20:00 Skazany za pedofilię Wojciech Krolopp ma do odsiedzenia jeszcze dwa lata, ale jest na to zbyt chory. Cieszy się więc wolnością. 12
  • Chór, AIDS i pedofilskie wideo 16 cze 2013, 20:00 Parę dni przed aresztowaniem przekonywał rodziców, że jest „do absurdu uczulony na sprawy pedofilskie”. 16
  • Sjesta Jana Rokity 16 cze 2013, 20:00 Jan Rokita opowiada o tym, ile naprawdę zajmuje mu komornik. Chętnie skorzysta z pomocy prawnej od prezesa PiS. Sprawiedliwości chce się domagać w Strasburgu. 18
  • Wielki Brat słucha z Warmii 16 cze 2013, 20:00 Za zgodą polskiego wywiadu Amerykanie wybudowali na Warmii instalacje nasłuchowe. 26
  • Bitwa warszawska 16 cze 2013, 20:00 Prof. Piotr Gliński, Małgorzata Kidawa-Błońska, Mirosława Kątna. Ruszyła giełda potencjalnych następców Hanny Gronkiewicz-Waltz. 28
  • Sprzątanie po brukselsku 16 cze 2013, 20:00 Od 1 lipca Polska ma sprzątać śmieci według nowych zasad. Przy utylizacji gór odpadów lokalne samorządy mogą liczyć na unijne wsparcie. 30
  • Kwaśniewskiemu życzę jak najlepiej 16 cze 2013, 20:00 Nie zamienimy się w partię - zapewnia premier w gabinecie cieni Kongresu Kobiet Danuta Hübner. 32
  • Dr Jekyll i Mr Hyde 16 cze 2013, 20:00 – Liberalne media traktują rozmowy z nami jak wyprawę do innego świata – mówi Małgorzata Terlikowska, żona najbardziej konserwatywnego publicysty. 36
  • Ballada o lekkim zabarwieniu tragicznym 16 cze 2013, 20:00 To właśnie Cezary Mończyk uświadomił Polakom, że seksbiznes ma się dobrze również w Polsce B i Polsce C. 40
  • Chory jak Polak 16 cze 2013, 20:00 Umiera szybciej niż Europejczyk, dziur w zębach ma więcej niż Wietnamczyk i nie przejmuje się rakiem. Przedstawiamy raport zdrowia przeciętnego Polaka. 44
  • Grzech główny: obżarstwo 16 cze 2013, 20:00 Z nadwagą boryka się 47 proc. Polaków. Tylko połowa z nich decyduje się na zmianę stylu życia. Zwykle dopiero gdy usłyszą diagnozę: cukrzyca, miażdżyca, wieńcówka. 47
  • Co się zdarzyło w Nangar Khel 16 cze 2013, 20:00 Prokuratura chce z nas zrobić morderców – mówią żołnierze, którzy w 2007 r. walczyli w Afganistanie. 50
  • A potem żyli długo i szczęśliwie 16 cze 2013, 20:00 Co najmniej 100 tys. zł wydają na ślub Polacy z klasy średniej. Suknia od znanego projektanta, setki motyli wypuszczanych pod kościołem i wesele w plenerze. 52
  • Awantura o klapsy 16 cze 2013, 20:00 Na taczkach wywieziemy tę babę! Na gnój! – ostrzegają rodziny dzieci, które w małej małopolskiej szkole były karane cieleśnie za brak cyrkla, a nawet za uśmiech. 56
  • Śmierć maturzystki 16 cze 2013, 20:00 Troje lekarzy nie zauważyło, że życie 18-letniej dziewczyny jest zagrożone. Żaden jej nie skierował do neurologa. Zostali ukarani upomnieniem. 58
  • Pan od starych filmów 16 cze 2013, 20:00 – Krwawy Maciuś nie znosił Toli Mankiewiczówny – wspomina Stanisław Janicki, który przez 32 lata prowadził telewizyjny program „W starym kinie”. 62
  • Państwo ściśle tajne 16 cze 2013, 20:00 Edward Snowden dołącza do ściganych przez rząd USA donosicieli. Ameryka nigdy tak zapalczywie nie walczyła z tymi, którzy wyciągają na światło dzienne jej tajemnice. 64
  • Zabici dla organów 16 cze 2013, 20:00 Ciał nie ma. Grobów też nie. Świadkowie zamilkli – niektórzy na zawsze. Jeden z najbardziej makabrycznych epizodów wojny w Kosowie pozostaje niewyjaśniony. 68
  • Złote metry kwadratowe 16 cze 2013, 20:00 Leśna samotnia za 100 mln, odtworzony jak w czasach świetności pałac albo apartament w chmurach. Jak mieszkają najbogatsi ludzie w Polsce. 70
  • M szyte na miarę 16 cze 2013, 20:00 Gosia Baczyńska o tym, jak homo sapiens z miasta może sobie uwić gniazdko na 40. piętrze szklanej wieży. 80
  • Wiatraki bez kasy 16 cze 2013, 20:00 Miały być rządowe wsparcie, milionowe dotacje i nowa ustawa. Wiatraki w całej Polsce się kręcą, ale rząd do tego interesu dopłacać już nie chce. 82
  • Świat zaleje, Polska wyschnie 16 cze 2013, 20:00 Powodzie w tym stuleciu będą częstsze niż sto lat temu. W tym czasie Polska będzie się zmieniała w step. Letnie powodzie i podtopienia na to nie wpłyną. 84
  • Człowiek demolka 16 cze 2013, 20:00 Tadeusz Słobodzianek dostał od losu i ludzi talent oraz trzy teatry. Robi w nich rewolucję i wywraca do góry nogami dawny porządek. Z jakim efektem? 86
  • Wielki Paul w Warszawie 16 cze 2013, 20:00 Pół wieku zabrało Paulowi McCartneyowi dotarcie do Polski. Eksbitels opowiada nam, jak to jest być facetem, który napisał te wszystkie fantastyczne piosenki. 89
  • Najdroższe plamy świata 16 cze 2013, 20:00 Czy za kilka kolorowych pasów można zapłacić grube miliony dolarów? Tylko w przypadku Marka Rothki – najdroższego współczesnego malarza. 90
  • Szukając właściwych drzwi 16 cze 2013, 20:00 Nie lubią schematów ani etykietek. Czują się źle w show-biznesie i gardzą polityką. Mimo to sprzedają miliony płyt. Portishead wraca do Polski. 92
  • Przed zmrokiem 16 cze 2013, 20:00 W „Przed wschodem słońca” z 1995 r. spotkali się w pociągu, później – w „Przed zachodem słońca” w Paryżu. Teraz Ethan Hawke i Julie Delpy wracają w „Przed północą”. 94
  • Film 16 cze 2013, 20:00 Nie ptak, nie samolot Remanent superbohaterów trwa. Po Zielonej Latarni, Spidermanie czy Iron Manie na wielki ekran jako „Człowiek ze stali” wraca Superman. I znów odżywa odwieczny pojedynek między odkurzonym przez Christophera... 96
  • Muzyka 16 cze 2013, 20:00 Szczęśliwa trzynastka Tego typu powroty po latach nie mają prawa się udać. A jednak ten album to triumf starych mistrzów. Świadomość ostatniej szansy i zapewne pożegnania z metalowym światem, który współtworzyli przed laty, okazała... 97
  • Książka 16 cze 2013, 20:00 Wojny dziecięce Ponieważ wychowałem się w PRL, miałem, jak każde dziecko wówczas, dodatkową parę rodziców: mamusię Partię i tatusia I Sekretarza. Po latach dochodzę do wniosku, że dorastałem w szczęśliwej, choć ubogiej epoce.... 97
  • Bomba tygodnia 16 cze 2013, 20:00 Chamstwo w pierwszym rzędzie Celebrytom pali się grunt pod nogami. Idą na pokaz mody, szarogęszą się jak Elżbieta II albo mazowiecka Anna Wintour, a potem blogerzy to opisują jako chamstwo. Ale od początku. Na blogu Pusto24.pl Natalia... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany