Świat zaleje, Polska wyschnie

Świat zaleje, Polska wyschnie

Powodzie w tym stuleciu będą częstsze niż sto lat temu. W tym czasie Polska będzie się zmieniała w step. Letnie powodzie i podtopienia na to nie wpłyną.

W wyniku powodzi ludzkość ponosi miliardowe straty, giną tysiące ludzi rocznie – mówi dr Yukiko Hirabayashi, hydrolog z Uniwersytetu w Tokio. Jej zespół niedawno opublikował w „Nature” badania na temat globalnego zagrożenia powodziami. – Ocieplenie klimatu zwiększa ryzyko powodzi – piszą naukowcy. – Ale dotychczasowe prognozy nie brały tego pod uwagę. Według badaczy to, co dziś nazywamy powodziami stulecia, pod koniec wieku będzie zaledwie powodzią 50-lecia lub dekady. Do 2100 r. ryzyko powodzi zwiększy się na 42 proc. powierzchni Ziemi. Jeśli w tym czasie temperatura na świecie wzrośnie o 3,5 stopnia, to liczba osób zagrożonych powodzią zwiększy się z 5,6 mln do 80 mln. Ale na prawie 18 proc. powierzchni świata ryzyko powodziowe spadnie pięciokrotnie. W praktyce może oznaczać to suszę.

Kogo zaleje, kto ocaleje?

Ryzyko powodzi wzrośnie w całej wschodniej i południowej Azji, z wyjątkiem wschodnich rubieży Rosji. Zagrożenie powodzią będzie też dużo wyższe w Afryce, na większości obszarów Ameryki Południowej, w Ameryce Środkowej i w północnej Australii. W Ameryce Północnej wzrośnie m.in. na zachodnim wybrzeżu, na terenie Florydy oraz północnej Kanady. W Europie na częstszą powódź będą narażone Wielka Brytania, Irlandia, Belgia, Holandia, północna część Francji i zachodnia część Niemiec.

Z kolei mniejsze ryzyko powodzi będzie w centralnej części Ameryki Północnej oraz na południu Ameryki Południowej. Powodzie będą też rzadsze w Azji Środkowej (Kazachstan), Azji Mniejszej (Turcja) oraz w krajach europejskich, takich jak Hiszpania, Włochy, Czechy, Polska czy kraje Skandynawii. Skąd te zmiany? Ocieplenie zmienia obieg wody w przyrodzie, czyli cykl hydrologiczny. – Ilość wody na świecie jest stała, jej zasoby mogą się jednak przemieszczać, na przykład z hydrosfery do atmosfery i odwrotnie – mówi prof. Zbigniew Popek, hydrolog ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. – Zmiany prognozowane przez Japończyków wynikają głównie z przyjętych przez badaczy założeń o wzroście temperatury i opadów. Wzrost temperatury powoduje większe parowanie wody. Z kolei im większa ilość pary wodnej w atmosferze, w postaci chmur, tym częstsze deszcze. Prądy powietrzne mogą przemieszczać te chmury w inne rejony, dlatego zmiany wysokości opadów i częstości powodzi spowodowane ociepleniem będą miały miejsce na całym świecie. Także w Polsce.

Burza na polskim stepie

Dla Polski ta prognoza wcale nie oznacza, że w najbliższych latach będziemy wolni od podtopień czy powodzi. Nie sugeruje, że w ramach walki z powodzią powinniśmy zadowolić się workami z piaskiem, zamiast inwestować w plastikowe zapory powodziowe, które chronią Budapeszt czy Pragę. W końcu meteorolodzy zapowiadają, że tegoroczne lato będzie burzliwe. Prognoza mówi raczej, że pod koniec tego stulecia będzie w Polsce mniej powodzi niż sto lat temu. A więc wydarzenia takie, jak czerwcowe podtopienie Warszawy czy powodzie będą w życiu naszych wnuków rzadsze. Długoterminowo bardziej niż powodzi powinniśmy się obawiać suszy. Woda z Polski będzie raczej odpływać, niż do niej wpływać. – Niektóre dane dołączone do badań Japończyków sugerują, że w Polsce opad roczny może wzrosnąć o kilkanaście procent – mówi prof. Popek. – Załóżmy, że tak się stanie. Ale sam opad jeszcze nie jest przyczyną powodzi, czego dobrym przykładem w japońskich badaniach jest Skandynawia. Mimo prognozowanego wzrostu opadów powodziowość się tam zmniejszy, bo roczny odpływ wody będzie równomierny – więcej deszczu będzie padać w zimie, a mniej w lecie. Podobnie może być w Polsce. Obecnie powodzie opadowe są u nas najczęstsze w półroczu letnim. Ocieplenie klimatu spowoduje jednak, że w lecie będzie padać mniej deszczu, ale za to więcej go będzie w półroczu zimowym. Mniej deszczu w lecie to mniejsze ryzyko wielkich powodzi opadowych. Więcej deszczu w zimie to mniejsze ryzyko powodzi roztopowych.

W sumie prognoza na XXI w. jest dla Polski niekorzystna, bo wzrost temperatury zmniejszy – i tak już niewielkie – naturalne zasoby wody. – Polska ma mniejsze zasoby wodne niż Egipt – mówi prof. Popek. – Na mieszkańca przypada 1600 m 3 wody, a europejską średnią jest 4500 m 3 . Nadmiaru deszczu nie jesteśmy w stanie gromadzić, bo mamy za mało zbiorników retencyjnych. Za kilkadziesiąt lat niektóre obszary środkowej Polski mogą zostać osuszone do tego stopnia, że zamienią się w step. Niestety, na wielkie zbiorniki gromadzące wodę nie ma w Polsce miejsca. Musimy tworzyć mniejsze.

M odel działa, lecz upraszcza

Czy model japoński jest wiarygodny? Testy wykazały, że ma dużą sprawdzalność. Z dokładnością ok. 90 proc. szacował ryzyko powodzi, które wystąpiły w historii. Trochę gorzej radził sobie z analizą sytuacji w Azji Środkowej czy Ameryce Południowej. – Jednak najsłabszym punktem modelu jest selektywność – mówi prof. Popek. – Do oszacowania sprawdzalności wykorzystano dane powodziowe z 32 największych zlewni rzek: połowa z nich jest w Ameryce Północnej, z Europy uwzględniono tylko dwie rzeki. W skali globalnej to za mało. Niezależnie od tego groźba schnącej Polski w zalanym świecie jest realna. – Za sto lat w Polsce mogą się zmienić warunki dla rolnictwa. Częściej będziemy uprawiać kukurydzę – mówi prof. Popek. Dziś, gdy nasze dzieci powtarzają w szkole: „w czasie suszy szosa sucha”, na szczęście nie znają suszy z doświadczenia. Ale nasze wnuki mogą ją poznać. ONZ przewiduje, że w najbliższych dekadach coraz częściej będą wybuchały międzynarodowe konflikty o wodę. ■

POWODZIE W XXI WIEKU

Japońscy naukowcy porównali zagrożenie powodzią w XX w. z modelem zagrożenia powodzią w wieku obecnym. Wniosek: powodzie na świecie będą się zdarzały częściej. W niektórych rejonach Azji Południowej, Afryki czy Ameryki Południowej mogą być nawet dziesięć razy częstsze, natomiast w Europie Środkowej, Wschodniej i Północnej od dwóch do dziesięciu razy rzadsze. Niektóre części Polski pod koniec obecnego wieku mogą się zmienić w step.

42 % - tyle procent powierzchni Ziemi będzie zagrożone powodzią bardziej niż w ubiegłym wieku

80 mln - tylu mieszkańców naszej planety pod koniec XXI w. będzie zagrożonych powodzią

Okładka tygodnika WPROST: 25/2013
Więcej możesz przeczytać w 25/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 25/2013 (1582)

  • Pedofile z wyższych sfer 16 cze 2013, 20:00 Wszystkie zwierzęta są sobie równe, ale niektóre zwierzęta są równiejsze od innych – słynna maksyma z „Folwarku zwierzęcego” Orwella obowiązuje do dziś. Zasady, na których opierało się państwo totalitarne, mają... 4
  • Ministrowi Sienkiewiczowi przypominam 16 cze 2013, 20:00 Amerykańskim służbom specjalnym najwyraźniej spodobała się północno- -wschodnia Polska. Od lat głośno jest o „czarnej dziurze CIA” w ośrodku polskiego wywiadu w Kiejkutach na Mazurach. Okazuje się, że Amerykanie mają w... 4
  • Gronkiewicz-Waltz pozwala grabić szkoły 16 cze 2013, 20:00 Władze stolicy pod okiem Hanny Gronkiewicz-Waltz dopuszczają się aktu barbarzyństwa na warszawskiej oświacie. Zamiast wspierać i chronić szkoły, lekką ręką oddaje w ramach roszczeń reprywatyzacyjnych działki należące do placówek... 6
  • Cam Media zastraszała „Wprost” 16 cze 2013, 20:00 Rada Etyki Mediów uznała, że zarzuty firmy Cam Media stawiane dziennikarzom i wydawcy „Wprost” są „gołosłowne, absurdalne i podważają sens dziennikarstwa interwencyjnego w istotnych dla społeczeństwa sprawach”.... 6
  • Najczęściej cytowane tygodniki w Polsce 16 cze 2013, 20:00 Top 7 : 1. „Wprost” 149 Na nasz tygodnik inne media powoływały się w maju 149 razy. Głównie za sprawą ujawnionej przez „Wprost” afery zegarkowej („Nowak - złote dziecko Tuska”, nr 17-18). Sprawa ministra... 6
  • Skaner 16 cze 2013, 20:00 Jej wysokość feministka Saudyjska księżna Ameera bint Aidan bin Nayef Al- -Taweel odwiedziła Polskę. Była gościem honorowym 5. Światowego Kongresu Kobiet. W Warszawie mówiła o perspektywach równouprawnienia kobiet w Arabii Saudyjskiej.... 8
  • Jaki tam pedofil 16 cze 2013, 20:00 Skazany za pedofilię Wojciech Krolopp ma do odsiedzenia jeszcze dwa lata, ale jest na to zbyt chory. Cieszy się więc wolnością. 12
  • Chór, AIDS i pedofilskie wideo 16 cze 2013, 20:00 Parę dni przed aresztowaniem przekonywał rodziców, że jest „do absurdu uczulony na sprawy pedofilskie”. 16
  • Sjesta Jana Rokity 16 cze 2013, 20:00 Jan Rokita opowiada o tym, ile naprawdę zajmuje mu komornik. Chętnie skorzysta z pomocy prawnej od prezesa PiS. Sprawiedliwości chce się domagać w Strasburgu. 18
  • Wielki Brat słucha z Warmii 16 cze 2013, 20:00 Za zgodą polskiego wywiadu Amerykanie wybudowali na Warmii instalacje nasłuchowe. 26
  • Bitwa warszawska 16 cze 2013, 20:00 Prof. Piotr Gliński, Małgorzata Kidawa-Błońska, Mirosława Kątna. Ruszyła giełda potencjalnych następców Hanny Gronkiewicz-Waltz. 28
  • Sprzątanie po brukselsku 16 cze 2013, 20:00 Od 1 lipca Polska ma sprzątać śmieci według nowych zasad. Przy utylizacji gór odpadów lokalne samorządy mogą liczyć na unijne wsparcie. 30
  • Kwaśniewskiemu życzę jak najlepiej 16 cze 2013, 20:00 Nie zamienimy się w partię - zapewnia premier w gabinecie cieni Kongresu Kobiet Danuta Hübner. 32
  • Dr Jekyll i Mr Hyde 16 cze 2013, 20:00 – Liberalne media traktują rozmowy z nami jak wyprawę do innego świata – mówi Małgorzata Terlikowska, żona najbardziej konserwatywnego publicysty. 36
  • Ballada o lekkim zabarwieniu tragicznym 16 cze 2013, 20:00 To właśnie Cezary Mończyk uświadomił Polakom, że seksbiznes ma się dobrze również w Polsce B i Polsce C. 40
  • Chory jak Polak 16 cze 2013, 20:00 Umiera szybciej niż Europejczyk, dziur w zębach ma więcej niż Wietnamczyk i nie przejmuje się rakiem. Przedstawiamy raport zdrowia przeciętnego Polaka. 44
  • Grzech główny: obżarstwo 16 cze 2013, 20:00 Z nadwagą boryka się 47 proc. Polaków. Tylko połowa z nich decyduje się na zmianę stylu życia. Zwykle dopiero gdy usłyszą diagnozę: cukrzyca, miażdżyca, wieńcówka. 47
  • Co się zdarzyło w Nangar Khel 16 cze 2013, 20:00 Prokuratura chce z nas zrobić morderców – mówią żołnierze, którzy w 2007 r. walczyli w Afganistanie. 50
  • A potem żyli długo i szczęśliwie 16 cze 2013, 20:00 Co najmniej 100 tys. zł wydają na ślub Polacy z klasy średniej. Suknia od znanego projektanta, setki motyli wypuszczanych pod kościołem i wesele w plenerze. 52
  • Awantura o klapsy 16 cze 2013, 20:00 Na taczkach wywieziemy tę babę! Na gnój! – ostrzegają rodziny dzieci, które w małej małopolskiej szkole były karane cieleśnie za brak cyrkla, a nawet za uśmiech. 56
  • Śmierć maturzystki 16 cze 2013, 20:00 Troje lekarzy nie zauważyło, że życie 18-letniej dziewczyny jest zagrożone. Żaden jej nie skierował do neurologa. Zostali ukarani upomnieniem. 58
  • Pan od starych filmów 16 cze 2013, 20:00 – Krwawy Maciuś nie znosił Toli Mankiewiczówny – wspomina Stanisław Janicki, który przez 32 lata prowadził telewizyjny program „W starym kinie”. 62
  • Państwo ściśle tajne 16 cze 2013, 20:00 Edward Snowden dołącza do ściganych przez rząd USA donosicieli. Ameryka nigdy tak zapalczywie nie walczyła z tymi, którzy wyciągają na światło dzienne jej tajemnice. 64
  • Zabici dla organów 16 cze 2013, 20:00 Ciał nie ma. Grobów też nie. Świadkowie zamilkli – niektórzy na zawsze. Jeden z najbardziej makabrycznych epizodów wojny w Kosowie pozostaje niewyjaśniony. 68
  • Złote metry kwadratowe 16 cze 2013, 20:00 Leśna samotnia za 100 mln, odtworzony jak w czasach świetności pałac albo apartament w chmurach. Jak mieszkają najbogatsi ludzie w Polsce. 70
  • M szyte na miarę 16 cze 2013, 20:00 Gosia Baczyńska o tym, jak homo sapiens z miasta może sobie uwić gniazdko na 40. piętrze szklanej wieży. 80
  • Wiatraki bez kasy 16 cze 2013, 20:00 Miały być rządowe wsparcie, milionowe dotacje i nowa ustawa. Wiatraki w całej Polsce się kręcą, ale rząd do tego interesu dopłacać już nie chce. 82
  • Świat zaleje, Polska wyschnie 16 cze 2013, 20:00 Powodzie w tym stuleciu będą częstsze niż sto lat temu. W tym czasie Polska będzie się zmieniała w step. Letnie powodzie i podtopienia na to nie wpłyną. 84
  • Człowiek demolka 16 cze 2013, 20:00 Tadeusz Słobodzianek dostał od losu i ludzi talent oraz trzy teatry. Robi w nich rewolucję i wywraca do góry nogami dawny porządek. Z jakim efektem? 86
  • Wielki Paul w Warszawie 16 cze 2013, 20:00 Pół wieku zabrało Paulowi McCartneyowi dotarcie do Polski. Eksbitels opowiada nam, jak to jest być facetem, który napisał te wszystkie fantastyczne piosenki. 89
  • Najdroższe plamy świata 16 cze 2013, 20:00 Czy za kilka kolorowych pasów można zapłacić grube miliony dolarów? Tylko w przypadku Marka Rothki – najdroższego współczesnego malarza. 90
  • Szukając właściwych drzwi 16 cze 2013, 20:00 Nie lubią schematów ani etykietek. Czują się źle w show-biznesie i gardzą polityką. Mimo to sprzedają miliony płyt. Portishead wraca do Polski. 92
  • Przed zmrokiem 16 cze 2013, 20:00 W „Przed wschodem słońca” z 1995 r. spotkali się w pociągu, później – w „Przed zachodem słońca” w Paryżu. Teraz Ethan Hawke i Julie Delpy wracają w „Przed północą”. 94
  • Film 16 cze 2013, 20:00 Nie ptak, nie samolot Remanent superbohaterów trwa. Po Zielonej Latarni, Spidermanie czy Iron Manie na wielki ekran jako „Człowiek ze stali” wraca Superman. I znów odżywa odwieczny pojedynek między odkurzonym przez Christophera... 96
  • Muzyka 16 cze 2013, 20:00 Szczęśliwa trzynastka Tego typu powroty po latach nie mają prawa się udać. A jednak ten album to triumf starych mistrzów. Świadomość ostatniej szansy i zapewne pożegnania z metalowym światem, który współtworzyli przed laty, okazała... 97
  • Książka 16 cze 2013, 20:00 Wojny dziecięce Ponieważ wychowałem się w PRL, miałem, jak każde dziecko wówczas, dodatkową parę rodziców: mamusię Partię i tatusia I Sekretarza. Po latach dochodzę do wniosku, że dorastałem w szczęśliwej, choć ubogiej epoce.... 97
  • Bomba tygodnia 16 cze 2013, 20:00 Chamstwo w pierwszym rzędzie Celebrytom pali się grunt pod nogami. Idą na pokaz mody, szarogęszą się jak Elżbieta II albo mazowiecka Anna Wintour, a potem blogerzy to opisują jako chamstwo. Ale od początku. Na blogu Pusto24.pl Natalia... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany