Polowanie na ekspertów

Polowanie na ekspertów

Dodano:   /  Zmieniono: 
W ostatnich kilkunastu tygodniach w Polsce oglądaliśmy żenujące widowisko - paradę pseudoekspertów opowiadających rozmaite historie o tzw. biopaliwach i konsekwencjach ich stosowania.
W ostatnich kilkunastu tygodniach w Polsce oglądaliśmy żenujące widowisko - paradę pseudoekspertów opowiadających rozmaite historie o tzw. biopaliwach i konsekwencjach ich stosowania. Wyróżniał się ekspert PZMot, który nie był w stanie poprawnie sformułować ani jednego zdania na temat opisywanego przez siebie zjawiska - nic, co powiedział, nie miało sensu. Nieco wcześniej finansowi eksperci rządu przekonywali nas o zgodności ustawy abolicyjno-rewizyjnej ministra Kołodki ze wszystkim: od Koranu po Talmud. Zapomnieli jakoś biedacy o naszej konstytucji. Teraz mamy urodzaj uczonych opowieści o zaletach i wadach wymyślonego przez profesora (a jakże) medycyny (i już eksministra) programu modyfikacji systemu opieki zdrowotnej w Polsce. Jedni mówią, że wszystko się rozleci, inni - że będzie dobrze. Komu ma wierzyć przeciętny obywatel? Ba, skąd rząd ma brać niezależne ekspertyzy?

Uniwersytety ekspertów
W bajce Or-Ota o bazyliszku strwożony lud Warszawy nie szukał ratunku na zamku czy w katedrze, lecz u mieszkającego w wieży miejskiej mędrca. Lud potrzebował naukowej ekspertyzy. Nauka jest bowiem jedynym dostarczycielem bezpiecznej prawdy dla społeczeństwa. Dlatego badania naukowe, a tylko nie pozorowane badania umożliwiają wykształcenie kompetentnych ekspertów, muszą być w swej zasadniczej części prowadzone w niezależnych instytucjach. Takimi instytucjami są uniwersytety.
Amerykańskie uniwersytety są niezależne i dlatego, gdy jakakolwiek instytucja społeczna czy rządowa chce zasięgnąć opinii, nie ma problemu z uzyskaniem wyczerpującej odpowiedzi. Inna sprawa, czy ta instytucja z niej skorzysta. Amerykańskie społeczeństwo ma pełną możliwość zapoznania się z opiniami ekspertów. W epoce Internetu każdy, kto chce, może przeczytać raporty komisji powołanych przez amerykańskie Narodowe Akademie (trzy rodzaje: nauk, nauk inżynieryjnych i medycznych), by odpowiedzieć na zadane im istotne pytania. Jeżeli komuś to nie wystarcza, może zajrzeć na strony innych eksperckich instytucji. Sam korzystam ze stron Instytutu George'a Marshalla w Waszyngtonie, gdzie można znaleźć na przykład niezależne opinie na temat globalnego ocieplenia. Intelektualna Ameryka stworzyła odpowiednie instytucje i metody pozwalające korzystać z niezależnych opinii potrzebnych jak powietrze i woda - nie tyle rządowi, ile społeczeństwu.

Politycy kontra eksperci
Spadające na prerię Teksasu szczątki promu kosmicznego Columbia raz jeszcze uświadomiły nam, że program załogowych lotów kosmicznych, a także wiele dziedzin naszego życia, jest podatny na jedną z najgorszych chorób cywilizacyjnych - krótkowzroczność i małostkowość polityków. Od lat niezależne ośrodki naukowe zwracały uwagę, że kontynuowanie programu badań kosmicznych, koniecznego dla rozwoju naszej cywilizacji, nie może się odbywać na poziomie technologicznym sprzed niemal ćwierćwiecza. Niecałe dwa lata temu NASA miała poważny problem ze znalezieniem odpowiedniego zapasu procesorów komputerowych z czasów pierwszych pecetów. Takie procesory są bowiem instalowane w wielu urządzeniach promów. W licznych raportach wskazywano na konieczność zrewidowania programów kosmicznych, bo najważniejsze osiągnięcia naukowe i technologiczne są wynikiem lotów bezzałogowych. Postulowano podporządkowanie programów nowym, bardziej ambitnym wyzwaniom - zgodnie z ideą Johna F. Kennedy'ego, który stwierdził: "Nie dlatego chcemy dotrzeć na Księżyc, że jest to łatwe, ale dlatego, że jest to trudne".
Racjonalny stałby się powrót do lotów na Księżyc, bo baza na naszym naturalnym satelicie byłaby pod względem naukowym o wiele cenniejsza i bezpieczniejsza niż stacja orbitalna. Wyznaczenie nowych celów w programach kosmicznych zmusiłoby NASA do porzucenia starej technologii lotów i zapoczątkowania epoki wykorzystującej te osiągnięcia techniki, które wbudowane są choćby w ostatnie modele Playstation 2. Pomimo powstania wielu takich ekspertyz, a także studiów dotyczących zawodności promów typu Columbia, politycy odpowiedzialni za programy kosmiczne uważali za stosowne przeprowadzenie cięć budżetowych uniemożliwiających ich unowocześnienie. To tak jakbyśmy chcieli badania oceanograficzne prowadzić dziś z pokładów hiszpańskich galeonów.
Przez lata politycy ignorowali opinie ekspertów, a teraz nagle zaczęli ich słuchać. Trzy niezależne grupy eksperckie badają przyczyny katastrofy Columbii. Po katastrofie promu Challenger administracja prezydenta Ronalda Reagana nie miała trudności ze znalezieniem odpowiedniego zespołu ludzi do przeprowadzenia analizy przyczyn wypadku. W tamtej komisji główną rolę odegrał genialny fizyk Richard Feynman. Rząd USA przełknął gorzką pigułkę raportu (warto go przeczytać, aby wiedzieć, jak bolesny był to cios). Ta nauczka wystarczyła na kilkanaście lat. Dzisiaj rząd USA znowu jest gotów powołać niezależne zespoły. Gotów jest też zasięgnąć opinii w innych ważnych cywilizacyjnie sprawach.

Krótkowzroczność władzy
W Polsce zadbano o to, aby nie było żadnej budzącej publiczne zaufanie instytucji, do której można by się zwrócić o taką opinię. Nie potrafi tego zrobić Polska Akademia Nauk - a właśnie to powinno być jej zadaniem - bo nie jest w stanie za pierwszym razem i po miesiącach przygotowań wybrać własnego prezesa. Poza tym wszelkie ekspertyzy akademii przywodzą na myśl sławne raporty komitetów PAN z czasów stanu wojennego, gdy przewidywano znaczne zwiększenie popytu na węgiel oraz niedobór rąk do pracy (pamiętają państwo ustawę o pasożytach?).
Oczywiście, w Polsce są wybitni eksperci naukowcy niemal w każdej dziedzinie. Niestety, dzisiaj w żadnej ważnej sprawie nie wystarczy opinia jednego człowieka. Zorganizowanie grupy ekspertów, skoordynowanie ich pracy wymaga wiedzy, środków i struktury organizacyjnej, która takie zespoły może powołać, a potem ich wyniki spożytkować. Instytucją taką mogłaby być samorządowa część dzisiejszego Komitetu Badań Naukowych. Niestety, nie pełni ona tej funkcji. Projekt nowej ustawy o Ministerstwie Nauki likwidujący samorządność środowiska naukowego nie poprawi sytuacji. Bez samorządnej organizacji środowiska naukowego, takiej jak wspomniane Narodowe Akademie USA czy Niemieckie Stowarzyszenie Badawcze (DFG), niezależne ekspertyzy nigdy w Polsce nie będą powstawały na czas i zawsze będą kwestionowane przez społeczeństwo. Tragikomiczne sytuacje towarzyszące kilka lat temu aferze żelatynowej czy biopaliwowy taniec absurdu staną się normą.
Polityka wobec nauki i błędy samego środowiska naukowego doprowadziły do zmniejszania się grupy osób mogących być dla całego społeczeństwa, a nie tylko dla lobbystów takiego czy innego przemysłu, dostarczycielami bezpiecznej prawdy. Za kilka lat nie będzie już po prostu kogo zapytać. Naturalna selekcja wieku wyłączy starzejącą się dziś kadrę, a nowych ekspertów nie wykształcimy lub stracimy, ponieważ znajdą lepszą pracę poza krajem.
Zagrożenia cywilizacyjne związane z wprowadzaniem biopaliw lub zaniechaniem tego pomysłu to drobna sprawa wobec skali problemów, które mogą się pojawić za kilka miesięcy lub lat. Kolejne rządy w Polsce, m.in. ograniczając nakłady na badania, powoli i systematycznie pozbawiają społeczeństwo dostępu do obiektywnej prawdy o cywilizacyjnych zagrożeniach i możliwościach ich usunięcia. Jeżeli jest to tylko konsekwencja krótkowzroczności kolejnych ekip, to może taniej będzie kupić im okulary?

Mózgi do wynajęcia
  • George Marshall Institute w Waszyngtonie
  • Union of Concerned Scientists przy Massachusetts Institute of Technology w Bostonie w American Council on Science and Health w Nowym Jorku
  • American Enterprise Institute w Waszyngtonie
  • Cato Institute w Waszyngtonie
  • Claremont Institute w Claremont
  • Galen Institute w Alexandrii
  • Harvard Center for Risk Analysis w Bostonie
  • Heartland Institute w Chicago w Heritage Foundation w Waszyngtonie
  • Hoover Institution w Stanford
  • Independent Institute w Oakland
  • James Madison Institute for Public Policy w Tallahassee
  • Pacific Research Institute w San Francisco
  • Reason Public Policy Institute w Los Angeles
Okładka tygodnika WPROST: 11/2003
Artykuł został opublikowany w 11/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 11/2003 (1059)

  • Organ Ludu 16 mar 2003 Kaszanka dla wszystkich! TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 11 (24) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 10 marca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Urban oszalał I sekretarz Partii i rządu Leszek Miller skomentował rzekome... 1
  • Wprost od czytelników 16 mar 2003 Listy od czytelników 3
  • Polska Rzeczpospolita Bananowa 16 mar 2003 Polską rządzi alternatywny układ nakładający własne podatki (haracze) i mający własny wymiar (nie)sprawiedliwości 3
  • Peryskop 16 mar 2003 Śpiew trabanta NRD żyje! Niemieckie eliminacje do piosenkarskiego konkursu Eurowizji przypominały najlepsze czasy enerdowskiej rozrywki. Zapewne przez przeoczenie podczas imprezy zabrakło tylko Franka Schöbla, czołowego śpiewaka epoki... 8
  • Dossier 16 mar 2003 LESZEK MILLER, premier RP "Zawsze można powiedzieć "dziękuję", jeżeli już nie ma możliwości wypełnienia misji" Program I Polskiego Radia KRZYSZTOF JANIK, minister spraw wewnętrznych i administracji "PSL musi... 8
  • Z życia koalicji 16 mar 2003 Pożegnania nadszedł czas, a tak dobrze nam było z nimi... Niestety, Leszek Miller postanowił, że PSL przejdzie do rubryki obok. Chłopy na koniec zrobiły wreszcie w Sejmie coś sensownego i uwaliły winiety, za co naród i "Z... 10
  • Z życia opozycji 16 mar 2003 Jak to dobrze, że Robert Strąk (LPR) nie zastąpił posła Kopczyńskiego (eks-LPR) w sejmowej komisji śledczej. Kopczyński jest znacznie fajniejszy. Co prawda Strąk mówi "proszę panią" i wrzuca ludzi do stawu, ale gdzie mu... 10
  • M&M 16 mar 2003 FRASZKA O TYTULE... - felieton Marka Majewskiego 12
  • Playback 16 mar 2003 12
  • Rektor 16 mar 2003 Znani i lubiani chcą się dzielić wiedzą. Krzysztof Krawczyk zamierza otworzyć w Łodzi studium piosenkarsko-aktorskie. "Traktuję to przedsięwzięcie bardzo osobiście, chciałbym, żeby było uwieńczeniem czterdziestolecia pracy scenicznej, które niebawem będę obchodził" - powiedział. 12
  • Fotoplastykon 16 mar 2003 14
  • Poczta 16 mar 2003 Listy od czytelników 16
  • Kadry 16 mar 2003 17
  • Urbanem w Millera 16 mar 2003 Skończyło się strzelanie tylko w naszą stronę. Wreszcie Miller i jego przyboczni przestaną odgrywać rolę sprawiedliwych - tak jeden z bliskich współpracowników prezydenta miał skomentować zeznania Jerzego Urbana przed sejmową komisją śledczą zajmującą się sprawą Rywina. 18
  • Egzekucja w Magdalence 16 mar 2003 Komandosi biorący udział w akcji w Magdalence nie zabrali z sobą broni snajperskiej, szybko skończyła im się amunicja, a zapasy trzeba było dowozić z komendy stołecznej. 23
  • Szkoła Kiepskich 16 mar 2003 Bill Clinton, pochodzący z biednej rodziny z miasteczka Hope w Arkansas, w Polsce nie tylko nie zostałby prezydentem, ale mógłby wręcz nie ukończyć studiów. Zaledwie 3-4 proc. utalentowanych uczniów i studentów wyławia polski system edukacyjny. System amerykański wyławia 50... 26
  • Polowanie na ekspertów 16 mar 2003 W ostatnich kilkunastu tygodniach w Polsce oglądaliśmy żenujące widowisko - paradę pseudoekspertów opowiadających rozmaite historie o tzw. biopaliwach i konsekwencjach ich stosowania. 34
  • Nałęcz - Pakt europejski 16 mar 2003 Ludowcy szykują się do otwartego zanegowania naszego członkostwa w Unii Europejskiej 36
  • Giełda i wektory 16 mar 2003 Hossa Świat "Terroryści" społeczeństwuWładze Kalifornii wystawiły na aukcji internetowej eBay niebezpieczne przedmioty odebrane "terrorystom" na lotniskach. Na sprzedaży scyzoryków, nożyczek, pilniczków do... 38
  • Inkubator w garażu 16 mar 2003 Małe polskie firmy konkurują z najlepszymi na świecie 40
  • Licznik "Forbesa" 16 mar 2003 476 najbogatszych Ziemian 47
  • Japonia nad Renem 16 mar 2003 Kierowca jadący berlińską aleją Unter den Linden ma wrażenie, że znalazł się w stolicy nowej, tętniącej życiem Europy. Odrestaurowana aleja konkuruje z paryskimi Polami Elizejskimi o miano najszykowniejszego traktu Europy, a kanclerz Schröder zarządza Niemcami z położonego w... 52
  • Ideologia średniactwa 16 mar 2003 Mamy 4,5 miliona bezrobotnych, ale znalezienie sprzątaczki graniczy z cudem 52
  • (Nie)realny kapitalizm władzy 16 mar 2003 Ustrój ekonomiczny III RP jest najgorszym z możliwych połączeń władzy feudalnej i socjalistycznej 56
  • Wątpliwa moralność 16 mar 2003 Łatwy dostęp do zasiłków sprzyja bezradności albo premiuje cwaniaków utrzymujących się z podatków innych ludzi 58
  • Egzekucja i bezkarność 16 mar 2003 Złagodzenie polityki penitencjarnej po roku 1989 do dziś odbija się nam potężną czkawką 59
  • Supersam 16 mar 2003 Klawiatura bez sznura Logitech Cordless Desktop Deluxe Optical umożliwia pozbycie się znienawidzonej przez każdego użytkownika komputera plątaniny kabli. Bezprzewodowa klawiatura oraz ergonomiczna bezprzewodowa myszka przekazują do komputera... 60
  • Dyktatura digitariatu 16 mar 2003 Technologie informatyczne tworzą nowe warstwy społeczne, a ludzie nie potrafiący się nimi posługiwać stanowić będą najniższą kastę. 63
  • Limuzyna przeciwgazowa 16 mar 2003 Auta luksusowe i kabriolety dominują na salonie w Genewie 66
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Między nogami a piersiami 16 mar 2003 Drogi Robercie! Słynny dylemat "skrzydełko czy nóżka", tak spopularyzowany przez francuską komedię filmową, wydaje się źle sformułowany. Bo przecież chodzi o wybór między nogą a piersią, nie zaś skrzydłem. 68
  • Szynel na wybiegu 16 mar 2003 Projektanci mody ruszają na wojnę z Husajnem 70
  • Lwica obronna 16 mar 2003 Dziesięć tysięcy tygrysów, czyli więcej niż żyje na wolności, trzymają w domach Amerykanie 73
  • Co siedemnaście lat 16 mar 2003 Kobiety coraz częściej nie czekają już na mężowski skok w bok, ale same zaczynają zdradzać 74
  • Rok 1968 Orwella 16 mar 2003 Marzec, 35 lat temu: SB inwigiluje wszystkich 77
  • Know-How 16 mar 2003 Gen spóźnionego porodu Geny ojca mogą spowodować, że ciąża będzie trwać dłużej - odkryli duńscy naukowcy. Badacze zaobserwowali, że u kobiet, które rodziły pierwsze dziecko po spodziewanym terminie, następny... 79
  • Kichaj na aptekę! 16 mar 2003 Kupowanie dostępnych bez recepty preparatów na kaszel to strata pieniędzy - twierdzą farmakolodzy Knut Schröder i Tom Fahey z University of Bristol. Powszechne przekonanie, że w leczeniu grypy i przeziębienia pomagają zioła i witaminy, nie ma uzasadnienia. 80
  • Zabójcza iluminacja 16 mar 2003 Sztuczne światło grozi nowotworami! 84
  • Bez granic 16 mar 2003 Co słychać, towariszcz? Mimo że od upadku komunizmu w Rosji minęło ponad dziesięć lat, jedna trzecia Rosjan nadal zwraca się do siebie per "towariszcz" - wynika z sondażu przeprowadzonego przez Instytut Romir. 29 proc. Rosjan... 86
  • Dzielenie skóry na Saddamie 16 mar 2003 W powojennym Iraku Amerykanie najpierw będą musieli poszukać studni z wodą 88
  • Bliski Wschód Iraku 16 mar 2003 Rozmowa z CONDOLEEZZĄ RICE, doradcą prezydenta USA do spraw bezpieczeństwa narodowego 90
  • Ententa Putina 16 mar 2003 Rosja gra pierwsze skrzypce w rozgrywce dyplomatycznej między krajami Zachodu 92
  • Osioł trojański Ameryki 16 mar 2003 Polskę trzeba "zdyscyplinować" i "zeuropeizować" - orzeczono w Paryżu i Berlinie. Jak powinniśmy odpowiedzieć? 94
  • Trybunał absurdu 16 mar 2003 W Hadze przygotowywany jest pogrzeb idei sprawiedliwości międzynarodowej 96
  • Wieprzowina a sprawa polska 16 mar 2003 Nie dajmy sobie wmówić, że koalicyjny rozwód jest powodem do głosowania przeciw wejściu do UE 99
  • Menu 16 mar 2003 Polska Pietrzak po przejęciach Legenda poskiego kabaretu (i felietonista "Wprost") Jan Pietrzak reaktywował wraz z przyjaciółmi (Ewa Dałkowska, Paweł Dłużewski, Krzysztof Paszek, Marcin Wolski) stary dobry Kabaret pod... 100
  • Alchemik duszy - Paulo Coelho 16 mar 2003 Za 10 złotych za godzinę Paulo Coelho zmywał naczynia w barze na warszawskiej Starówce 102
  • Ostatnie Kuszenie Scorsese 16 mar 2003 Moje życie upływa na chodzeniu na przemian do kina i do kościoła - mówi Martin Scorsese 106
  • Kino Tomasza Raczka 16 mar 2003 Recenzje filmów: Polowanie na króliki, Star Trek X 107
  • Vincent wspołczesny 16 mar 2003 Van Gogh zdrowy na ciele i umyśle straciłby połowę wielbicieli 108
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 16 mar 2003 Recenzje płyt 110
  • Piękne i bezwzględne 16 mar 2003 "Chicago" to musical stuprocentowo amerykański - napisany przez Amerykanów, opowiadający o Amerykanach w stylu amerykańskim Rozmawiają ZYGMUNT KAŁUŻYŃSKI i TOMASZ RACZEK 110
  • System Idiotele - Damy i Saddamy 16 mar 2003 Melchior Wańkowicz był za młodu na jednym z pierwszych nad Wisłą wieców w sprawie równouprawnienia kobiet. 112
  • Kto sprawuje władzę 16 mar 2003 Rozmawiałem kilka dni temu z zaprzyjaźnionym prawnikiem o zawiłościach naszego prawa i o tym, że jedni siedzą w więzieniach za byle co, a inni przewalają miliony i właściwie nic im nie grozi. Przyjaciel wówczas powiedział takie... 112
  • Niech żyją trupy! 16 mar 2003 Sporty ekstremalne pachną trupem i głupotą. Nic tak nie ożywia nażartego, bogatego i znudzonego idioty jak ocieranie się o śmierć 114

ZKDP - Nakład kontrolowany