Dobra śmierć w Zurychu

Dobra śmierć w Zurychu

"Wszyscy nasi pacjenci umierają w spokoju i bez bólu" - reklamuje swe usługi Dignitas

Pokój duszy lub apartament odejścia - tak o tym miejscu, z którego się nie wraca, mówią niektórzy nieuleczalnie chorzy. W połowie stycznia siedemdziesięcioczteroletni Reginald Crew, były pracownik warsztatu samochodowego z Liverpoolu, cierpiący na postępującą degenerację nerwów ruchowych, wybrał się w podróż do Szwajcarii. Kilka godzin po przylocie do Zurychu we wspomnianym wyżej apartamencie przy Gertrudstrasse wypił rozcieńczony w wodzie barbituran, a pięć minut potem już nie żył. Tydzień wcześniej w tym samym apartamencie w asyście lekarza odebrał sobie życie Ernst-Karl Aschmoneit, osiemdziesięciojednoletni Niemiec cierpiący na chorobę Parkinsona. Wcześniej krótko gościła tu chora na raka Francuzka Marie Hascoet. Szwajcarska organizacja Dignitas, do której należy apartament, umożliwiła dokonanie tzw. wspomaganego samobójstwa prawie 150 osobom. Coraz częściej jej klientami są terminalnie chorzy cudzoziemcy, którzy we własnym kraju nie mogą liczyć na "dobrą śmierć".

Cztery siostry Charona
Eutanazja (z greckiego "dobra śmierć") nie jest w Szwajcarii legalna. Prawo tego kraju pozwala jednak na dokonanie wspomaganego samobójstwa osobom, które wyrażą taką wolę oraz cierpią na nieuleczalną, prowadzącą do śmierci chorobę. Podobne prawo obowiązuje w Holandii i Belgii, ale tam kładzie się duży nacisk na długotrwały związek między pacjentem a lekarzem asystującym przy samobójstwie. W Szwajcarii lekarz ocenia stan pacjenta w ciągu godziny. Dlatego właśnie ten kraj staje się celem podróży coraz większej liczby turystów samobójców. W roku 2000 w Szwajcarii wspomagane samobójstwo popełniło trzech cudzoziemców, w 2001 r. 38, rok temu ta liczba przekroczyła sto. Większość tych osób to Niemcy, ale przyjeżdżają też chorzy z Austrii, Francji, Izraela, Egiptu, Wielkiej Brytanii, Libanu, a nawet z USA.
W Szwajcarii istnieją cztery organizacje umożliwiające dokonanie wspomaganego samobójstwa. Działają one na mocy prawa ustanowionego już w 1942 r. Prasa nazywa je "czterema siostrami Charona". Trzy z nich "świadczą usługi" wyłącznie obywatelom Szwajcarii, tymczasem Dignitas powstała w 1998 r., by - jak wyraził się jej założyciel Ludwig Minelli, 70-letni prawnik i były dziennikarz - pomóc między innymi cudzoziemcom umrzeć z godnością, której nie mogą im zagwarantować ich własne kraje.
Dignitas nie zamieszcza nigdzie swoich reklam, wyjątkiem są strony internetowe organizacji. Jej działalność ma jednak charakter komercyjny. Aby móc się ubiegać o prawo do wspomaganego samobójstwa, trzeba się stać członkiem Dignitas. Wpisowe kosztuje 70 USD, roczna składka wynosi 30 USD. Dodatkowo trzeba się liczyć z kosztami pogrzebu i transportu zwłok. Coraz więcej ludzi pragnących przerwać cierpienie związane z nieuleczalną chorobą przyjeżdża do Szwajcarii po śmierć i nie płaci. Ich wyjazd opłacają stacje telewizyjne.

Death show
Wydatki związane z podróżą Reginalda Crew do Zurychu poniosła prywatna stacja telewizyjna Independent Television, która w programie "Tonight With Trevor McDonald" przedstawiła reportaż z ostatniej podróży przykutego do wózka Brytyjczyka. Dla bohatera reportażu była to okazja do wyrażenia sprzeciwu wobec prawa obowiązującego w Wielkiej Brytanii. Rok wcześniej w tym kraju nie zezwolono na legalne podanie trucizny całkowicie sparaliżowanej i pragnącej śmierci Diane Pretty. Wszystkie instancje brytyjskiego wymiaru sprawiedliwości, a także Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu odrzuciły jej prośbę o wydanie odpowiedniego pozwolenia dla jej męża, Briana Pretty'ego, z którego ręki chciała zginąć.
W listopadzie zeszłego roku Marie Hascoet przybyła do Zurychu z ekipą telewizji francuskiej, która filmowała jej ostatnią drogę, a także z dziennikarzem prasowym. Ernst-Karl Aschmoneit na Gertrudstrasse pojawił się w asyście siedmiu ekip telewizyjnych i pięciu dziennikarzy prasowych. "To bardzo dziwne uczucie wiedzieć, że za chwilę się umrze, ale nie zamierzam zmieniać zdania" - wyznał przed kamerą CBS. "Boję się, że niedługo symptomy choroby uwięziłyby mnie w Niemczech, gdzie niemożliwa jest ani eutanazja, ani wspomagane samobójstwo" - dodał.

Klient nasz pan
W samobójstwie wspomaganym uczestniczy trzech świadków, z których przynajmniej jeden musi być osobą nie odnoszącą korzyści spadkowych. Często jest to pielęgniarka Gabriele Frick bądź Erika Luley. Wcześniej lekarz musi zdiagnozować terminalną chorobę, a chory, który chce popełnić samobójstwo, musi podpisać oświadczenie, że dzieje się to za jego zgodą. Formalności trwają krótko. Później podróż do apartamentu na czwartym piętrze: łóżko, stół, ekspres do kawy, w lodówce szampan, a na stole roztwór pentobarbitalu sodu. Pacjenci zbyt chorzy, by samodzielnie wypić truciznę, mogą skorzystać z urządzenia wykonującego zastrzyk po naciśnięciu guzika. "Wszyscy nasi pacjenci umierają w spokoju i bez bólu" - przekonuje Minelli.
Niekiedy pojawiają się jednak obawy, że wszystko idzie zbyt gładko. Schizofrenik Walter Wittwer przez dziesięć lat był członkiem innej grupy promującej wspomagane samobójstwo, ale nie pozwolono mu na odebranie sobie życia ze względu na jego chorobę. Wittwer wstąpił do Dignitas, a po trzech miesiącach już nie żył. Dzięki Dignitas samobójstwo popełniło też kilku innych chorych psychicznie. To najbardziej kontrowersyjny element działalności szwajcarskiej organizacji. Osoba w silnej depresji najczęściej deklaruje chęć popełnienia samobójstwa, ale niekiedy kilkutygodniowa terapia wystarcza, by znów chciała żyć. Minelli uważa jednak, że chorzy psychicznie również mają prawo do samobójstwa.
Ponieważ prawo szwajcarskie jest po stronie założyciela Dignitas, należy się spodziewać, że w mieszkaniu przy Gertrudstrasse wciąż będą się pojawiać dziennikarze z całego świata, a po schodach częściej niż gdzie indziej będą wchodzić i schodzić mężczyźni niosący trumnę.


Prawo do Śmierci
Szwajcaria Od 1942 r. dopuszczalne jest wspomagane samobójstwo w asyście lekarza bądź bez niej.
USA, stan Oregon Od 1997 r. dopuszczalne jest wspomagane samobójstwo wyłącznie w asyście lekarza. W roku 2001 odnotowano 17 takich samobójstw, w zeszłym roku 30.
Belgia Od 2002 r. dozwolona jest eutanazja i wspomagane samobójstwo.
Holandia Od kwietnia 2002 r. legalna jest eutanazja i wspomagane samobójstwo w asyście lekarza.
Japonia Eutanazja jest dozwolona, choć praktykowana niezwykle rzadko.
Kolumbia Sąd konstytucyjny w 1997 r. przyjął ustawę zezwalającą na eutanazję, ale parlament jej nie ratyfikował.
Australia, Terytorium PóŁnocne Eutanazja i wspomagane samobójstwo były legalne przez dziewięć miesięcy. W 1997 r. to prawo zostało zniesione. Skorzystały z niego cztery osoby.
Okładka tygodnika WPROST: 14/2003
Więcej możesz przeczytać w 14/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2003 (1062)

  • Wprost od czytelników 6 kwi 2003, 1:00 Listy od czytelników 3
  • W pustyni i w Bushu 6 kwi 2003, 1:00 Zdjęcie wietnamskiej dziewczynki dotkliwie poparzonej w wyniku napalmowego nalotu, biegnącej nago i krzyczącej w kierunku kamery, wstrząsa do dziś 3
  • Peryskop 6 kwi 2003, 1:00 Bolesław Wierzbiański (1913-2003) Nasza przyjaźń trwała dokładnie pół wieku. Był jedną z najbardziej dynamicznych postaci, jakie w życiu poznałem. Miał w sobie ducha inicjatywy, odznaczał się niezwykłą pomysłowością i... 6
  • Dossier 6 kwi 2003, 1:00 JÓZEF OLEKSY, poseł SLD "Jeśli bez przerwy słyszę członków komisji śledczej, którzy mają wizję i telewizję nieustannie, a jeszcze starają się być politykami uczestniczącymi w dyskusji publicznej, to mnie to... 7
  • Z życia koalicji 6 kwi 2003, 1:00 W ramach obalania Leszka Millera z wywiadem w "Rzeczpospolitej" wystąpił Aleksander Kwaśniewski. Jak wszystko inne udało się to prezydentowi rewelacyjnie. Został wyśmiany. W ramach riposty premier najpierw próbował zrobić... 8
  • Z życia opozycji 6 kwi 2003, 1:00 Juliusz Braun (niegdyś, bardzo dawno temu i bardzo słabiutko związany z Unią Wolności) podał się do dymisji. Znaczy się, nie jest już przewodniczącym Krajowej Rady Tego i Owego. Decyzję tę ocenić trzeba jako słuszną. Z mediami w... 9
  • M&M 6 kwi 2003, 1:00 MAM DWIE RĄCZKI MAŁE - felieton Marka Majewskiego 10
  • Playback 6 kwi 2003, 1:00 10
  • Gołąbek pokoju Gorbaczow 6 kwi 2003, 1:00 W 1991 r. były prezydent USA George Bush rzucił słuchawką w środku rozmowy z Michaiłem Gorbaczowem - tak go rozeźliły namowy Gorbaczowa do rezygnacji z operacji "Pustynna burza". 10
  • Fotoplastykon 6 kwi 2003, 1:00 12
  • Poczta 6 kwi 2003, 1:00 Listy od czytelników 14
  • Kadry 6 kwi 2003, 1:00 15
  • Wałęsa bis 6 kwi 2003, 1:00 Jestem za, a nawet przeciw rządowi Leszka Millera - Aleksander Kwaśniewski jeszcze nie mówi językiem Lecha Wałęsy, ale już robi to, co on, i myśli jego kategoriami. W czerwcu 2002 r. zapewniał: "Nasza przyjaźń z Leszkiem Millerem jest tak mocna jak złoty". Trzy tygodnie... 16
  • Nie zamierzam ustąpić 6 kwi 2003, 1:00 Wprost: Konflikt między premierem a prezydentem jest wpisany w naszą konstytucję. Zamierza pan ustąpić?; Miller: Nie! 22
  • Polski kartel 6 kwi 2003, 1:00 Nasi gangsterzy wyprzedzili integrację europejską - już od dawna są w Europie 26
  • Szabla w kloace 6 kwi 2003, 1:00 Polską dyplomacją kieruje Attaché z jednego z niskonakładowych tygodników 30
  • Skrzela korupcji 6 kwi 2003, 1:00 Szansa na ukrócenie korupcji nie może utonąć w morzu gadulstwa 35
  • Giełda i wektory 6 kwi 2003, 1:00 Hossa Świat Francuska fuzja Władze regulujące francuski rynek kapitałowy wyraziły zgodę na fuzję banków Crédit Agricole i Crédit Lyonnais. W ten sposób powstanie największy we Francji bank mający 35 tys.... 36
  • Korporacenizm 6 kwi 2003, 1:00 Jak samorządy zawodowe obdzierają nas ze skóry 38
  • Poddani Kalinowskiego 6 kwi 2003, 1:00 PSL chce przykuć chłopów do ziemi 42
  • Drukarka gangsterów 6 kwi 2003, 1:00 Skok na NBP, czyli jak doprowadzić Polskę do kryzysu walutowego 44
  • Polisa na CUd 6 kwi 2003, 1:00 Jarosław Myjak - Menedżer Roku 2002 46
  • Krew i ropa 6 kwi 2003, 1:00 Irak nie jest i nie będzie naftowym pępkiem globu! 50
  • Załatwione odmownie - GUS i gusła 6 kwi 2003, 1:00 Lata 90. uruchomiły, a nie zamroziły, mechanizm zmniejszania dystansu społecznego 52
  • Supersam 6 kwi 2003, 1:00 Mister elegancji Jest dłuższy (o 71 mm), szerszy (o 18 mm) i wyższy (o 42 mm) od poprzednika. Zdaniem niemieckich dziennikarzy, to najbardziej elegancki samochód tego typu w Europie. Przede wszystkim dlatego, że - w odróżnieniu... 54
  • Całoroczny prima aprilis 6 kwi 2003, 1:00 Liżąc klej na kopertach, połykamy jaja karaluchów - głosi jeden z internetowych dowcipów 56
  • Władza dla bogatych 6 kwi 2003, 1:00 Siedmiu na dziesięciu prezydentów USA wywodziło się z trzech procent najbogatszych rodzin 60
  • Butokracja 6 kwi 2003, 1:00 Kilka miesięcy trzeba czekać na kosztujące parę tysięcy euro buty marki John Lobb 62
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Con amore 6 kwi 2003, 1:00 Znamy obaj naszą predylekcję do kuchni włoskiej, uczucie graniczące niekiedy z uwielbieniem. Dziś na przykład miotałem się rozpaczliwie po spiżarni, mając kwadrans na przygotowanie czegoś do jedzenia. 64
  • Szyk i strach 6 kwi 2003, 1:00 Irena Dziedzic była damą i potworem w jednym. Budziła podziw i siała strach. Unikała improwizacji, była perfekcjonistką 66
  • Zapalenie zatoki 6 kwi 2003, 1:00 USA - Irak: od zimnego pokoju, przez sojusz, po wojnę 68
  • Know-how 6 kwi 2003, 1:00 Doping genetyczny Technika przenoszenia genów, wymyślona po to, by leczyć choroby genetyczne, może się stać nowym rodzajem medycznego dopingu dla sportowców. "Ilekroć media donoszą o postępie w metodach transferu... 71
  • Hakerzy mózgu 6 kwi 2003, 1:00 Stymulacja magnetyczna prowadzi na szczyty inteligencji. Kiedy zaczniemy wszczepiać sobie chipy do czaszek? 72
  • Na nasze podobieństwo 6 kwi 2003, 1:00 Wkrótce androidy wyjdą z laboratoriów 76
  • Apteka zwana pożądaniem 6 kwi 2003, 1:00 Wynalazca odpowiednika viagry dla kobiet odczuje ich satysfakcję 78
  • Dobra śmierć w Zurychu 6 kwi 2003, 1:00 "Wszyscy nasi pacjenci umierają w spokoju i bez bólu" - reklamuje swe usługi Dignitas 80
  • Bez granic 6 kwi 2003, 1:00 PŁaczĄca wolnoŚĆ "Statua Wolności płacze krwią niewinnych Irakijczyków!" - krzyczeli młodzi Francuzi demonstrujący w Paryżu przeciw wojnie. I statua rzeczywiście płakała. Ponaddwumetrowa kopia słynnego pomnika... 82
  • Polski front 6 kwi 2003, 1:00 Pozycja polityczna Rzeczypospolitej zależy od sprawności amerykańskich generałów 84
  • Europejski festiwal hipokryzji 6 kwi 2003, 1:00 15 milionów pacyfistów popiera Saddama Husajna 88
  • Operacja chirurgiczna 6 kwi 2003, 1:00 Wojnę, która miała być precyzyjna i ograniczona, Husajn chce zamienić w rzeź cywilów 90
  • Czy wiemy, czego chcemy? 6 kwi 2003, 1:00 Lepiej być mądrym niż głupim, ale tej prawdy Polacy stanowczo nie doceniają 95
  • Menu 6 kwi 2003, 1:00 Kraj Kolczyki Heleny Pokaż mi swój naszyjnik, a powiem ci, kim jesteś! Starożytnym Grekom biżuteria służyła nie tylko do ozdoby, ale określała ich status społeczny. Nie rozstawali się z nią nawet po śmierci. I całe... 96
  • Kuchnia Oscara 6 kwi 2003, 1:00 Gwiazdy kina więcej czasu spędzają pijąc drinki w green room niż w sali, gdzie wręczane są Oscary 100
  • Kino Tomasza Raczka 6 kwi 2003, 1:00 Recenzje filmów: spirited away, Dwa tygodnie na miłość 103
  • Triumf Londynu 6 kwi 2003, 1:00 Już dawno Londyn zastąpił Paryż w roli kulturalnej stolicy Europy 104
  • Credo heretyka 6 kwi 2003, 1:00 Nowosielski jest najbardziej świeckim twórcą religijnym i największym teologiem wśród świeckich malarzy 106
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 6 kwi 2003, 1:00 Recenzje płyt 107
  • Al K. kontra Les M. 6 kwi 2003, 1:00 Ruszyły z wiosną dwie polskie wojny, jedna na dole, druga na górze. Ta na dole mapy, w biblijnym dorzeczu Eufratu i Tygrysu, prowadzona jest siłami dwustu żołnierzy. Wojnę na górze prowadzą dwaj groźni szefowie w smętnym niedorzeczu III Rzeczypospolitej. 108
  • Ponadfelieton 6 kwi 2003, 1:00 Polak uwielbia "być ponad". Gdy w jakiejś sprawie brakuje nam umiejętności, sił, środków czy tylko chęci, zaraz przybieramy pozę - jestem ponad to. Jak ten lis z bajki, co nie mogąc dosięgnąć winogron, stwierdził pogardliwie, że nie będzie ich jadł, bo są jeszcze zielone. 108
  • Organ Ludu 6 kwi 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 14 (27) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 31 marca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Operacja trwa. Cel: zdobycie Brukseli (Warszawka. OL) Jak donosi nasz korespondent, operacja zmierzająca do... 109
  • Kościół Świętego Urbana 6 kwi 2003, 1:00 W dzisiejszych czasach zamętu umysłowego nawet Konfucjusza można inteligentnie połączyć z instrukcją obsługi odkurzacza 110

ZKDP - Nakład kontrolowany