Życie za pokój

Życie za pokój

Dodano:   /  Zmieniono: 
Od 25 lat traktat z Camp David pozostaje jednym z nielicznych trwałych elementów bliskowschodniej polityki
Wiele lat po przełomowej wizycie prezydenta Egiptu Anwara as-Sadata w Jerozolimie w październiku 1977 r. zdarzyło mi się rozmawiać z egipskim dziennikarzem uczestniczącym w tamtym wydarzeniu. Zapytany, co zrobiło na nim największe wrażenie, odpowiedział bez wahania: "To, że Izrael to taki mały kraj!". Początkowe sukcesy Egiptu w wojnie Jom Kippur w 1973 r. przywróciły poczucie równowagi militarnej, wizyta Sadata w Jerozolimie przywróciła równowagę psychologiczną. Izrael znormalniał.
Co prawda, nie w oczach sąsiadów Egiptu. Większość państw arabskich potępiła Kair i zamroziła z nim stosunki dyplomatyczne, co poparła Moskwa. Bezpośrednich efektów wizyty nie było; dopiero w grudniu 1977 r. szef iz-raelskiego MSZ Mosze Dajan i egipski wicepremier Al-Tahani spotkali się potajemnie w Rabacie. Wówczas Dajan przedstawił wreszcie konkretne propozycje izraelskie: stopniowe wycofywanie się z Synaju do roku 2000 i zachowanie przez Izrael baz w Szarm el-Szejk. Egipski wicepremier skwitował to stwierdzeniem, że nie po to Egipt naraził się całemu światu arabskiemu. W kwestii palestyńskiej Jerozolima proponowała jedynie autonomię kulturalną, choć - i to było ustępstwo - nie wykluczała rozmów o suwerenności "w przyszłości". Z takim bagażem premier Menachem Begin udał się
25 grudnia do Ismaili na rewizytę u Sadata. Rozmowy zakończyły się łatwym do przewidzenia fiaskiem.

Nic za nic
W styczniu 1978 r. szef MSZ Ibrahim Kamil przypomniał w Jerozolimie egipskie stanowisko wyjściowe: pełny powrót do granic z 1967 r. - bez tego pokoju nie będzie. W odpowiedzi Begin przedstawił zalety pozostania Judei i Samarii w granicach Izraela. Kamil uznał, że Begin po prostu nie chce negocjować. Sadat się z nim zgodził. Stanowisko to podzielał też Jimmy Carter; w lutym Begin usłyszał od amerykańskiego prezydenta potępienie "izraelskiego ekspansjonizmu". "To spotkanie było jednym z najgorszych momentów w moim życiu" - miał potem powiedzieć premier Izraela.
Kryzys się pogłębiał. W maju Sadat oświadczył, że wojna Jom Kippur być może nie była ostatnią wojną z Izraelem. W lipcu egipski prezydent spotkał się z iz-raelskim ministrem obrony i przyszłym prezydentem Ezerem Weizmanem. Weizman, dowódca lotnictwa w wojnie sześciodniowej, był jedynym izraelskim politykiem, z którym egipski prezydent naprawdę się zaprzyjaźnił i któremu ufał. Sadat powiedział wprost, że jeśli w najbliższych trzech miesiącach nie dojdzie do przełomu we wzajemnych stosunkach, to on poda się do dymisji, a polityka pokoju z Izraelem zostanie doszczętnie zdyskredytowana. Kilka dni później Dajan spotkał się w Anglii z Kamilem, ten jednak nie zmienił stanowiska. W praktyce wykluczało to możliwość zawarcia pokoju. Begin na konferencji prasowej odrzucił egipskie żądania. Skoro Egipcjanie niczego nie oferują, niczego nie dostaną. "Nic za nic" - powtórzył. Sadat nakazał izraelskiej misji wojskowej opuszczenie Egiptu. Ostatni kanał bezpośredniej łączności został zerwany.

Dyplomacja wahadłowa
Moskwa triumfowała, Biały Dom był przerażony. Pod silną amerykańską presją Begin przyjął zaproszenie Cartera na trójstronne negocjacje z Sadatem w Camp David w USA 5 września. Miało to być spotkanie ostatniej szansy. Cały kapitał dobrej woli zgromadzony podczas jerozolimskiej wizyty Sadata zaledwie dziesięć miesięcy wcześniej został już roztrwoniony. Przygotowane na rozmowy w Camp David izraelskie stanowisko nie zmieniło się: osiedla i bazy na Synaju, Zachodnim Brzegu i w Gazie miały pozostać. Mimo że egipska suwerenność nad Synajem miała być potwierdzona, to jakakolwiek postać państwa palestyńskiego nie wchodziła nawet w rachubę.
Pierwszego dnia rozmów Egipcjanie przedstawili swoje, równie maksymalistyczne żądania: przywrócenie granic z 1967 r. i powrót wszystkich uchodźców palestyńskich. Begin zagroził, że natychmiast zrywa rozmowy. Doradca Cartera Zbigniew Brzeziński uznał, że w tej sytuacji należy unikać bezpośrednich rozmów. Podobnie jak Henry Kissinger jął prowadzić dyplomację wahadłową - od pokoju do pokoju prezydenckiego ośrodka wypoczynkowego. Dajan przekonywał Begina o konieczności przyjęcia egipskich żądań dotyczących Synaju, by w zamian uzyskać kompromis w kwestii palestyńskiej. Begin uporczywie odmawiał; przed wyjazdem do Camp David odwiedził izraelskie miasto Jamit na Synaju i zapewnił jego mieszkańców, że nic im nie grozi. Carter zagroził jednak, że jeśli z powodu tych osiedli miałaby wybuchnąć wojna, Izrael nie będzie mógł liczyć na pomoc USA.
Sadat z kolei stwierdził, że jeżeli Izraelczycy nie zmienią stanowiska, on zerwie rozmowy. Dodał jednak nieoczekiwanie, że jeśli Begin ustąpi w kwestii osiedli na Synaju, to dziewięć miesięcy po podpisaniu porozumienia Egipt nawiąże z Izraelem stosunki dyplomatyczne, nawet jeśli nie będzie porozumienia w kwestii palestyńskiej. Carter dorzucił do tego obietnicę finansowego zrekompensowania Izraelowi utraty baz na Synaju. Szalę przeważył telefon od Ariela Szarona, który zapewniał, że ewakuacja półwyspu nie zagrozi bezpieczeństwu Izraela. Po dwunastu dniach negocjacji Begin ugiął się pod zmasowaną presją.

Porozumienie warte Nagrody Nobla
Końcowe porozumienie przewidywało całkowite wycofanie się Izraelczyków z Synaju (który miał zostać zdemilitaryzowany) w ciągu trzech lat i nawiązanie stosunków dyplomatycznych dziewięć miesięcy po podpisaniu szczegółowej umowy o ewa-kuacji półwyspu, co miało nastąpić w najbliższych trzech miesiącach. Drugie porozumienie, dotyczące kwestii palestyńskiej, przewidywało dalsze negocjacje z ewentualnym udziałem Jordanii w celu wyłonienia "samorządnych władz" na okupowanych terytoriach. W praktyce Egipt miał odzyskać Synaj, a Izrael - nawiązać stosunki dyplomatyczne z pierwszym państwem arabskim. Reszta pozostawała otwarta. Był to, wbrew zarzekaniu się Sadata, separatystyczny pokój. Egipski prezydent nie mógł przystać na mniej, lecz nie udało mu się uzyskać nic więcej. Za swą ryzykowną podróż do Jerozolimy zapłacił wysoką cenę polityczną. Wkrótce miało się okazać, że zapłaci cenę najwyższą. Cenę życia.
Izrael zwracał z kolei Synaj zdobyty nie na skutek agresji, lecz w wojnie obronnej przed napaścią, której celem miała być zagłada państwa. Na wyjściowe warunki Sadata nie mógł przystać. Za pokój z Egiptem już zapłacił cenę czterech krwawych wojen. Porozumienie stanowiło maksimum tego, co dla obu stron w owym momencie było możliwe, i słusznie jego autorzy - Begin i Sadat - mieli w następnym roku otrzymać Pokojową Nagrodę Nobla.

Carter w akcie rozpaczy
W Knesecie porozumienia z Camp David przyjęto miażdżącą większością głosów, ale wyłącznie dzięki poparciu opozycyjnej Partii Pracy - jedna trzecia posłów Likudu Begina głosowała przeciw. W udręczonym latami wojny i złaknionym pokoju Egipcie entuzjazm był powszechny, ale państwa arabskie wrogie porozumieniu uchwaliły nałożenie sankcji na Egipt w wypadku podpisania pokoju z Izraelem. Pod ich wpływem Egipt wysunął nowe żądania: nie będzie pokoju bez sztywnego terminarza dochodzenia do autonomii palestyńskiej ani nawiązania stosunków dyplomatycznych bez jej utworzenia. Co więcej, egipscy dyplomaci jęli sugerować, że traktaty o pomocy wzajemnej z innymi państwami arabskimi będą miały pierwszeństwo przed ewentualnym traktatem pokojowym z Izraelem. Innymi słowy, jeśli wybuchnie wojna izraelsko-syryjska, to Egipt weźmie w niej udział.
Teraz Izraelczycy poczuli się jak Sadat po fiasku swej jerozolimskiej wizyty. Podjęli istotne decyzje, zgodzili się na wielkie ryzyko, a tu przeciwnik zmienia reguły gry w trakcie rozgrywki. Zażądali, całkiem słusznie, potwierdzenia pierwszeństwa traktatu przed innymi egipskimi umowami międzypaństwowymi i dodali żądanie o możliwości dalszej eksploatacji złóż naftowych na Synaju. Kair odrzucił oba żądania. Mimo rozpaczliwych wysiłków Amerykanów trzymiesięczny termin podpisania umowy o ewakuacji z Synaju nie został dotrzymany. Sadat i Begin odmówili też przybycia do USA na nową rundę rozmów. W tej sytuacji Carter sam postanowił - jak powiedział - "w akcie rozpaczy" przyjechać w marcu 1979 r. na Bliski Wschód.
Na skutek jego mediacji podpisano plik porozumień. Kwestię palestyńskich wyborów i pierwszeństwa traktatów ujęto tak, by każda ze stron mogła je interpretować po swojemu. Begin obiecał przyspieszyć ewakuację wojsk, a Sadat przystał na wymianę ambasadorów. Egipt zgodził się sprzedawać Izraelowi ropę, USA gwarantowały ciągłość jej dostaw w wypadku problemów. Izrael i Egipt miały też korzystać z amerykańskiej pomocy gospodarczej i wojskowej. Traktat podpisany w Białym Domu 28 marca 1979 r. Kneset zatwierdził w głosowaniu (95 deputowanych opowiedziało się za jego przyjęciem, 18 było temu przeciwnych), a Egipcjanie w referendum (99 proc. obywateli głosowało za ratyfikacją) - rząd ogłosił, że skoro jedynie 40 tys. spośród 40 mln Egipcjan było przeciwnych tej umowie, to dyskusja nad traktatem jest od tej chwili zabroniona.

Znak zgody
Cztery dni po waszyngtońskiej ceremonii Begin przybył do Kairu. Wygłosił znakomite pojednawcze przemówienie, którego tak zabrakło przy okazji wizyty Sadata w Jerozolimie. Ogłosił też, że Izrael wycofa się z Al-Arisz siedem miesięcy przed terminem przewidzianym traktatem. 30 kwietnia pierwszy statek z izraelską banderą przepłynął przez Kanał Sueski, a 27 maja w Al-Arisz stu izraelskich i egipskich weteranów wojny podało sobie ręce na znak zgody. "Droga do pokoju jest otwarta - mówił Sadat.
- Razem zapalimy światło życia, pocieszenia i odkupienia". Begin wtórował świąteczną modlitwą Szehehejanu: "Bądź pochwalony, Boże nasz, władco wszechświata, który nas wspierałeś i utrzymywałeś nas przy życiu, i doprowadziłeś nas do tej świątecznej pory".
OWP nasilała jednak ataki, a palestyńscy burmistrzowie odmówili udziału w rozmowach z Izraelem, zdejmując tym samym z Jerozolimy obowiązek ich przeprowadzenia. Arabski bojkot stawał się dla Egiptu coraz bardziej dotkliwy. Gdy 6 października 1981 r. islamscy fanatycy zamordowali Sadata, wielu było przekonanych, że to koniec pokoju z Egiptem. Nowy prezydent Hosni Mubarak, rządzący do dziś, umiał jednak opanować sytuację i wywiązać się z międzynarodowych zobowiązań swego kraju. Ćwierć wieku po spotkaniu w Camp David traktat izraelsko-egipski pozostaje jednym z nielicznych elementów bliskowschodniej polityki, na którego trwałości można polegać.


Wschód konfliktów
  • 5 czerwca 1967 r. wybuchła tzw. wojna sześciodniowa między Izraelem a jego arabskimi sąsiadami: Egiptem, Syrią i Jordanią. W wyniku konfliktu Izrael zajął półwysep Synaj, wschodni brzeg Kanału Sueskiego, wzgórza Golan i Zachodni Brzeg.
  • W sierpniu 1967 r. rząd izraelski zadeklarował gotowość podpisania traktatu pokojowego z Egiptem i Syrią oraz wycofania się z Synaju i wzgórz Golan w zamian za demilitaryzację tych terenów, wolność żeglugi po Kanale Sueskim i Cieśninie Tirańskiej oraz prawo do korzystania z rzeki Jordan. Państwa arabskie na szczycie w Chartumie 29 sierpnia 1967 r. odmówiły zawarcia porozumienia.
  • 6 października 1973 r. w Jom Kippur, najważniejsze święto kalendarza żydowskiego, wojska Syrii i Egiptu wtargnęły do Izraela, by odzyskać ziemie utracone w wyniku wojny sześciodniowej. Izrael odparł atak. Działania wojenne zostały przerwane 22 października 1973 r.
Więcej możesz przeczytać w 37/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 37/2003 (1085)

  • Wprost od czytelników 14 wrz 2003, 1:00 Ofiary polskiego imperializmu W pełni popieram to, co Krystyna Grzybowska napisała w artykule "Ofiary polskiego imperializmu" (nr 36) i w innych tekstach dotyczących polityki Niemiec. Ostatnio na temat przesiedleńców... 3
  • Na stronie - Trafić do kosza 14 wrz 2003, 1:00 Trzeba jak najczęściej trafiać do kosza - odparł Michael Jordan na pytanie dziennikarza, dlaczego został uznany za koszykarza wszech czasów. 3
  • Peryskop 14 wrz 2003, 1:00 Miasto zbrodni 2 Strach przed rozpruwaczem z Juárez sparaliżował dwumilionowe meksykańskie miasto leżące na granicy ze Stanami Zjednoczonymi. Nieznany sprawca w ciągu 10 lat porwał i zamordował setki kobiet. Zagadki tej zbrodni nie... 8
  • Dossier 14 wrz 2003, 1:00 Krzysztof JANIK minister spraw wewnętrznych i administracji "Płynęły postulaty i wezwania do reformy finansów publicznych, a jak dochodzi do konkretów, to się okazuje, że owszem, reformujmy finanse, ale pod warunkiem że... 8
  • Poczta 14 wrz 2003, 1:00 Polskie uszy Honeckera W artykule "Polskie uszy Honeckera" (nr 34) napisano, że byłem jednym z informatorów wywiadu NRD. Jako dowód przytoczono fragmenty mojej rzekomej rozmowy z 1980 r. z ówczesnym konsulem... 11
  • Kadry 14 wrz 2003, 1:00 11
  • M&M 14 wrz 2003, 1:00  MINISTERSTWO EDUKACJI PODATKOWEJ Resort szkolnictwa tak się wczuł w fiskusa rolę, że podatkiem obłożyć chce nawet przedszkole. Żłobka - na razie - nie chce. Bo czuje gdzieś w środku, że bezpieczniej nie ruszać tych, co są przy... 12
  • Playback 14 wrz 2003, 1:00 12
  • Z życia koalicji 14 wrz 2003, 1:00 Trudno powiedzieć, czy po akcji oczyszczania SLD zostanie w tej partii ktoś poza Dyduchem i Celińskim. Na Opolszczyźnie działacze sojuszu postanowili wyrzucić kilka szyszek: Leszka Pogana (bywał wojewodą i prezydentem) oraz niejaką... 14
  • Z życia opozycji 14 wrz 2003, 1:00 Come back Unii Wolności (Partii Ludzi o Czystych... etc.)! Tak, ostatnio znów słyszeliśmy w radiu Bronisława Geremka. Co prawda jako ludzie o Zadziwiającym Braku Rozumku nie zrozumieliśmy ani słowa z jego przemowy, ale już sam... 15
  • Fotoplastykon 14 wrz 2003, 1:00 16
  • Trzęsienie Episkopatu 14 wrz 2003, 1:00 W polskim Kościele szykują się największe zmiany od czasu odzyskania niepodległości w 1918 r. 18
  • Niewinny czarodziej 14 wrz 2003, 1:00 Za ustawowe buble Sejmu odpowiada marszałek Marek Borowski, a nie krasnoludki 22
  • Hurtownia seksu 14 wrz 2003, 1:00 Reporterzy "Wprost" i telewizji Polsat zdemaskowali gang handlarzy kobietami. 24
  • Zawodowi propagandyści 14 wrz 2003, 1:00 Polskich piór i głosów używają niemieckie media do oczerniania naszego kraju 28
  • Spółdzielcze dyby 14 wrz 2003, 1:00 Skończmy z wyzyskiem 12 mln Polaków przez spółdzielnie mieszkaniowe 30
  • Nałęcz - Sejmowa szpiegomania 14 wrz 2003, 1:00 Adwersarze marszałka Borowskiego sięgnęli szczytu śmieszności 32
  • Zawracanie gitary - Polska rodzinna 14 wrz 2003, 1:00 Premier Miller i jego baronowie zapewnili polityce prorodzinnej należne jej miejsce 32
  • Giełda i wektory 14 wrz 2003, 1:00 Hossa Świat Ekonomiczni dyplomaci Resort spraw zagranicznych Danii zdecydował, że dyplomaci tego kraju będą latać podczas podróży służbowych tanimi liniami lotniczymi albo klasą ekonomiczną. Resort liczy, że uda się w ten... 34
  • Nasze mózgi z importu 14 wrz 2003, 1:00 50 najlepszych polskich menedżerów 36
  • Wzrost mniemany 14 wrz 2003, 1:00 Czy Leszek Miller skończy jak prawdziwy mężczyzna? 44
  • Balcerowicz wprost - Tygrys czy żółw? 14 wrz 2003, 1:00 Jeśli rządzący nie mają dostępu do prasy drukarskiej, finansują deficyt, zaciągając długi 48
  • Mikrus z Turynu 14 wrz 2003, 1:00 Fiat przechodzi na dietę, żeby przytyć 50
  • 2 x 2 = 4 - Jak zejść z trzeciej drogi? 14 wrz 2003, 1:00 Polska lewica nie zdobędzie się na program wdrażający reguły gospodarki rynkowej 51
  • Supersam 14 wrz 2003, 1:00 Walka z bólem Bolinet jest lekiem przeciwbólowym (zawiera ibuprofen). Działa także przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo. Uśmierza nerwobóle, bóle mięśniowe, reumatyczne i menstruacyjne (dostępny również w... 52
  • Autofantazja 14 wrz 2003, 1:00 Salon we Frankfurcie to triumf samochodów zaspokajających indywidualne gusty 54
  • Królowa kobierców 14 wrz 2003, 1:00 Hochachtungsvoll, pani jest jedyną, która nie uległa - powiedział Teresie Sahakian przesłuchujący ją gestapowiec 58
  • Jesienna ucieczka 14 wrz 2003, 1:00 We wrześniu Polacy stanowią ponad połowę turystów na Costa Brava, tureckiej riwierze, w Tunezji i Maroku 60
  • Zawód: cudzołożnik 14 wrz 2003, 1:00 Rozbicie małżeństwa można zamówić w biurze antymatrymonialnym 62
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Polska kuchnia nielegalna 14 wrz 2003, 1:00 Piotrusiu! Wracając do domu, zatrzymałem się w jednej z restauracji, których wiele działa przy zakopiance między Myślenicami a Krakowem, i zamówiłem chłodnik. 64
  • Druga płeć - Botoks na złość 14 wrz 2003, 1:00 Zamiast dusić w sobie złe emocje, lepiej wrzasnąć, tupnąć nogą i rzucić talerzem o podłogę. Pomaga 65
  • Życie za pokój 14 wrz 2003, 1:00 Od 25 lat traktat z Camp David pozostaje jednym z nielicznych trwałych elementów bliskowschodniej polityki 66
  • Know-how 14 wrz 2003, 1:00 Geny rekordów O wynikach uzyskiwanych przez lekkoatletów mogą decydować geny - twierdzą badacze z Australian Institute of Sport i Institute for Neuromuscular Research w Sydney. Zbadali oni DNA ponad 300 sportowców,... 69
  • Orgazm z apteki 14 wrz 2003, 1:00 Koncerny farmaceutyczne zadbały o seksualne równouprawnienie kobiet 70
  • Pacjent w lodówce 14 wrz 2003, 1:00 Siarczysty mróz leczy już pół miliona Polaków! 74
  • Giga-ice-coca-cola 14 wrz 2003, 1:00 Rosjanie wysadzą Antarktydę? 76
  • Bez granic 14 wrz 2003, 1:00 Świat wstrzymał oddech Drugą rocznicę terrorystycznego ataku z 11 września Amerykanie zamierzają - podobnie jak rok temu - upamiętnić minutami ciszy. Hołd ofiarom zamachów zostanie złożony trzykrotnie, o tych samych godzinach,... 78
  • Bezpłodna Europa 14 wrz 2003, 1:00 Dlaczego większość idei interpretujących dzisiejszy świat pochodzi z Ameryki? 80
  • 80 tysięcy kilometrów problemów 14 wrz 2003, 1:00 Międzynarodowa administracja planuje przyjąć do pracy dawnych agentów irackiego wywiadu 84
  • @stonia wita 14 wrz 2003, 1:00 Wprost i The Timest na nowej granicy Europy 88
  • Amerykańska tarcza 14 wrz 2003, 1:00 Rozmowa z prof. Richardem Pipesem, historykiem, znawcą Rosji, doradcą prezydenta Ronalda Reagana 91
  • Europa wypędzonych 14 wrz 2003, 1:00 Aby ściągnąć pełnowymiarową wersję powyższej grafiki, prosimy kliknąć w powyższą miniaturę. 92
  • Cytat dyplomatyczny - Wpędzeni w kłopot 14 wrz 2003, 1:00 Polskie myślenie o wypędzonych staje się coraz mniej jednostronne 94
  • Menu 14 wrz 2003, 1:00 Film Agent diabła Młody Irlandczyk Colin Farrell nie poszedł w ślady ojca i wuja, którzy byli piłkarzami. W ciągu dwóch lat stał się jednym z najpopularniejszych aktorów młodego pokolenia w Hollywood. Wystąpił w... 96
  • Wojna na seriale 14 wrz 2003, 1:00 Polskim telenowelom zawdzięczają stacje telewizyjne wysoką oglądalność i wpływy reklamowe 98
  • Weneckie tablice 14 wrz 2003, 1:00 Totalną szmirę obok filmów wybitnych dopuszczono do głównego konkursu festiwalu w Wenecji 102
  • Meduza w bandażach 14 wrz 2003, 1:00 Igor Mitoraj, najlepiej zarabiający rodzimy artysta, za granicą uważany jest za największego z kontynuatorów Augusta Rodina. 104
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 14 wrz 2003, 1:00 Kosheen Kokopelli Dziwaczna nazwa, dziwaczny tytuł i pięknie dziwacznie poukładana muzyka. Niby nowa, ale stara - jak rodzima lewica. Państwo pochodzą z Bristolu i w cudowny sposób pudrują współczesną elektroniką tradycyjne... 105
  • Perły do lamusa? - Kobiety: krew nie woda 14 wrz 2003, 1:00 "Basen" Franćois Ozona to błyskotliwe i wyrafinowane kino z inteligentnym suspensem 106
  • Co-media - Reklama dźwignią kultury 14 wrz 2003, 1:00 Żyjemy w kraju prawie 40 milionów kulturalnych ludzi, ale książka sprzedana w 15 tys. egzemplarzy jest hitem, a jak na film przyjdzie 100 tys., to już boziu kochana...! 108
  • Śmiesznoty - Kino w życiu 14 wrz 2003, 1:00 Widziano reżysera Marka Piwowskiego próbującego na wiślanym stateczku skompletować obsadę nowej wersji "Rejsu" 108
  • Organ Ludu 14 wrz 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 37 (50) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 8 września 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Ofiarność Pana Prezydenta i I Sekretarza wzorem "Polska jest zbyt poważnym krajem" Pan... 109
  • Skibą w mur - Pod kroplówką 14 wrz 2003, 1:00 Kropiwnicki - podobnie jak Harry Potter i talibowie - ma misję i musi naprawić cały świat, a ludzie muszą się z tym męczyć 110