Małpa z jasełek

Małpa z jasełek

Polskie aktorstwo to dyletanctwo i brak szacunku dla widza - mówi Krzysztof Majchrzak
Interesuje mnie wyłącznie kino ważnych pytań. Nie wciskanie kitu. Za dużo osób pojawia się na planie filmowym albo na scenie, nie mając nic godnego uwagi do powiedzenia - mówi Krzysztof Majchrzak, laureat nagrody dla najlepszego aktora na ostatnim festiwalu filmowym w Gdyni. Majchrzak uważa, że w Polsce, gdy ktoś słabo śpiewa, ale trochę tańczy, a nie umie zrobić salta, zostaje aktorem. Dlatego polskie aktorstwo to przede wszystkim dyletanctwo i brak szacunku dla widza. - A ja patrzę na takiego Harveya Keitela w "Złym poruczniku" i aż mnie zatyka. Potem oglądam go w "Fortepianie" i znowu wciska mnie w fotel. I mówię do siebie: "No bracie, popracuj ty nad warsztatem" - opowiada Majchrzak.

Bokser romantyczny
To dobrze, że Majchrzaka nie znają za oceanem, bo Jack Nicholson miałby konkurenta - oceniali po weneckiej premierze "Pornografii" amerykańscy dziennikarze. - Nicholson? Raczej Harvey Keitel, a jeszcze lepiej Anthony Hopkins, bo jego rola w "Okruchach dnia" to najdoskonalszy instruktaż aktorstwa - mówi "Wprost" Majchrzak. Gra mało, bo na dziesięć proponowanych ról przyjmuje jedną. - Nie cierpię z tego powodu. Cierpiałbym, gdybym przyjął głupią rolę, której się podjąłem wbrew sobie. Nie umiem pracować nad czymś, co nie gwarantuje emocji widza. Kompromis masakruje radość życia - mówi Majchrzak.
Na planie spiera się o każdy detal swojej roli. - Ale odpuszczam, jeśli nie uda mi się olśnić reżysera moją koncepcją - wyjaśnia. Jan Jakub Kolski mówi: - 90 proc. aktorów mając w ręku rolę, pyta, jak mają ją zagrać. Krzysztofa interesuje wyłącznie "co" i "dlaczego". Dostałby szału, gdybym powiedział na przykład "dlatego, że tak". - Nie pytam "jak", bo to słowo jest nośnikiem małpienia, odgrywania jasełek, a nie ekranowego bycia. Natomiast "co" jest nośnikiem fenomenu "stawania się", formowania. A tylko to mnie interesuje - wyjaśnia aktor.
Przy wyborze roli rzadko zawodzi go intuicja. Zawiodła raz, gdy zdecydował się zagrać Tygellinusa w "Quo vadis" Jerzego Kawalerowicza. - Jak każdy zdrowy na umyśle widz "Faraona", "Matki Joanny od Aniołów" czy "Austerii" spodziewałam się po ich reżyserze najwyższej jakości. Przez myśl mi nie przeszło, że będę miał do czynienia z ekranizacją kiepskiego bryku. Do piachu poszły wszystkie moje pomysły. Nigdy wcześniej nie czułem się tak upokorzony, jak na planie i premierze "Quo vadis" - wspomina. - Miałem wrażenie, że Ojciec Święty też czuje się nieswojo, oglądając w auli papieskiej ten nieszczęsny film - wspomina. Nie żałuje odrzuconych ról, może z wyjątkiem "Doliny Issy" Konwickiego i "Zabij mnie, glino" Bromskiego. Twierdzi, że większość filmów, z których rezygnował, okazywała się potem kompletnym chłamem. Buntownik z wyboru - mówią o nim. - Buntownik, do tego romantyczny - zauważa Kolski. Romantyczny, bo wciąż boksuje się z rzeczywistością, nie cierpi nieuczciwości, tchórzostwa, konformizmu.

Grzeszny jak ksiądz
Majchrzak jest aktorem bardzo emocjonalnym, dlatego bywa tak przekonujący. Nawet obsadzony w drugoplanowej roli przyćmiewa głównych bohaterów, jak w "Amoku" Natalii Korynckiej-Gruz, gdzie niewielką rolą rekina giełdowego - wyjątkowej kanalii - zdominował kolegów. Podobnie było w "Cudownym miejscu" Kolskiego, gdzie grał grzesznego, czyli normalnego księdza.
Karierę zaczął mocnym uderzeniem - filmem "Aria dla atlety" Filipa Bajona (1979 r.). Postać zapaśnika Władka Góralewicza (porównywano ją do ról Marlona Brando), marzącego o nadaniu swym cyrkowym popisom znamion prawdziwej sztuki, była wręcz stworzona dla Majchrzaka. Potem była jedna z najlepszych ról w historii polskiego kina - w "Konopielce" Witolda Leszczyńskiego opartej na powieści Edwarda Redlińskiego. Prostego chłopa Kaziuka Majchrzak pokazał przez niepojętą dla cywilizowanego odbiorcy nieznajomość świata i prostolinijność. Potem jednak odmawiał grania podobnych ról. - Chodzi o to, by się rozwijać, a nie zrobiwszy krok do przodu, robić dwa do tyłu - mówi. Dlatego jego role tak się różnią od siebie.
Na nowo odkrył go Kolski - najpierw zagrał w jego "Cudownym miejscu", potem w "Historii kina w Popielawach" - baśniowej, osobistej opowieści o narodzinach X Muzy pokazanych przez historię życia rodziny kowali Andryszków. Film otrzymał Złote Lwy w Gdyni w 1998 r., zaś Majchrzak nagrodę dla najlepszego aktora. Jak zgrany to duet udowodniła "Pornografia", choć obaj mowią, że ten film wystawił ich przyjaźń na ciężką próbę. - Jachu to facet, który nie potrafiłby wydobyć z siebie jednej fałszywej nuty, do bólu uczciwy. Na planie haruje jak wół i wie, czego chce. Ale poza planem patrzę na niego z ojcowską troską. Jego łatwo skrzywdzić, bo jest jak mały chłopiec bawiący się w piaskownicy, nie chodzący po ziemi. Ale ten, kto przyłoży mu łopatką, będzie miał ze mną do czynienia - podkreśla Majchrzak.

Bezimienny współautor
Jan Jakub Kolski przyznaje, że udział Majchrzaka w ostatecznej wersji "Pornografii" jest tak duży, że powinien być uwzględniony jako współautor scenariusza. Z rozmów z Zofią Chądzyńską, z jej eseju o pisarzu zrodziły się piękne sceny autorstwa Majchrzaka. Lew Rywin, producent filmu, uzasadniał brak jego nazwiska w czołówce koniecznością tłoczenia nowych napisów i wzrostem kosztów produkcji. Aktorowi podano inne powody.
Gombrowiczowski Fryderyk jest postacią bez życiorysu. Dopiero Kolski wyposażył go w dramatyczną biografię, pasującą do naszych czasów. Jego Fryderyk jest bardziej tragiczny niż perwersyjny, naznaczony doświadczeniem Holocaustu. Dzięki Majchrzakowi nie traci jednak nic z tajemniczości. "Pornografia" - co przyznają nawet oponenci - jest tak perfekcyjnie zrobiona, że wygląda jakby nie była polskim obrazem. Film był faworytem do Złotych Lwów, ale nagrody nie zdobył. Na pytanie, czy ma poczucie, że "Pornografię" skrzywdzono, Majchrzak odpowiada: "Nie sądzę. Zwycięska 'Warszawa' Darka Gajewskiego to niezłe kino. Tyle że Koterski chcąc zapracować na miano tego, który wytycza nowy kierunek polskiemu kinu, wykazał się nadgorliwością i przyznał mu nie wiadomo czemu jeszcze dwie inne nagrody. No i wyszarpnął laureatowi spod nóg zasłużony czerwony dywanik. W dodatku Gajewski robi teraz za dyżurnego chłopca do bicia".

Pianista
Reżyserzy mówią, że Majchrzak ma absolutny słuch na wszelki fałsz, każdy niepotrzebny gest. Ma też świetny słuch muzyczny - studiował wokalistykę w łódzkiej akademii muzycznej, jest też dobrym pianistą. Można się było o tym przekonać oglądając "Pornografię", gdzie fantastycznie sam gra na fortepianie. Zawsze marzł o własnej grupie muzycznej, ale na razie poprzestał na graniu w zespole A-2, "robiącym jazz dla ludzi, którzy nienawidzą jazzu". Podkreśla przy tym, że muzykiem jest znacznie dłużej niż aktorem, Od dawna też kusi go rola Karola Szymanowskiego. Scenariusz filmu miałby powstać na podstawie prozy Jarosława Iwaszkiewicza. Majchrzak ma pomysły na wiele scen, ale sam nie zamierza reżyserować. Chciałby natomiast nakręcić film o Charlesie Bukowskim i zagrać w nim główną rolę. Opowiada:
- Śni mi się kafkowski sen, rodem z "Procesu" - przychodzą do mnie poważni faceci, biorą mnie pod pachy i mówią: "Dosyć tego dobrego, koleś. Wszyscy naokoło harują, a ty się tylko bawisz. Idziesz z nami". Budzę się mokry z przerażenia, potem sobie wszystko układam w głowie i bawię się nadal.
Więcej możesz przeczytać w 41/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2003 (1089)

  • Wprost od czytelników 12 paź 2003, 1:00 Najt rower Gratuluję Krzysztofowi Skibie znakomitego felietonu dotykającego w dowcipny sposób poważnej sprawy, jaką jest nocna jazda na rowerze bez świateł ("Najt rower", nr 36). Rozrywka ta jest także popularna w okolicach... 3
  • Na stronie - Ciemność widzę 12 paź 2003, 1:00 U nas się ściemnia. I nie zaradzi temu nawet Marek Pol. 3
  • Peryskop 12 paź 2003, 1:00 Ile stracimy na rezygnacji z Nicei Sprawiedliwość sprawiedliwością, ale na nas nie może być mocnych - to istota propozycji projektu traktatu konstytucyjnego Unii Europejskiej, opracowanego przez konwent zdominowany przez dotychczasowych... 8
  • Dossier 12 paź 2003, 1:00 Zyta GILOWSKA posłanka Platformy Obywatelskiej "Niektórzy [posłowie] odreagowują wieczorami - robią balangi, wydzierają się. (...) Dopóki śpiewali rosyjskie pieśni, machnęłam ręką. Ale kiedy zaczęli śpiewać... 9
  • Poczta 12 paź 2003, 1:00 Gwiazda nie z tej ziemi Pragnę podziękować Tomaszowi Raczkowi za felieton "Gwiazda nie z tej ziemi" (nr 36) i ciepłe słowa o wspaniałej pieśniarce - Annie German. Jeśli chodzi o nagrania, to szkoda, że nie ukazała się płyta z... 11
  • Kadry 12 paź 2003, 1:00 11
  • M&M 12 paź 2003, 1:00   ANTY-NOBEL Przyznano anty-Noble. A pokojowego dostał ktoś za to, że uznany za zmarłego, mimo to żyje i jest w działaniu aktywny. W Polsce taki przypadek nie jest niczym dziwnym, Gdyby za coś takiego u nas nagradzali, laureat byłby... 12
  • Playback 12 paź 2003, 1:00 Marek Wagner, szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, i Krzysztof Janik, minister spraw wewnętrznych i administracji 12
  • Ręce precz od Internetu! 12 paź 2003, 1:00 Protest internautów przeciwko podniesieniu z 7 proc. do 22 proc. stawki VAT na usługi internetowe przerósł oczekiwania organizatorów, czyli posłów Platformy Obywatelskiej. 12
  • Z życia koalicji 12 paź 2003, 1:00  Nim Zbigniew Sobotka podał się do dymisji, trwało wielkie przeciąganie wiceministra. Prokuratura widziała go na ławie oskarżonych, a SLD - w ławach rządowych. Naszym zdaniem, spór był pozorny. W końcu co to za... 14
  • Z życia opozycji 12 paź 2003, 1:00  Nie ma ostatnio dobrej passy warszawski macher Piotr Fogler. Po tym jak wypięła się na niego mateczka partia Platforma Obywatelska, dowalił mu jeszcze sąd. Uznał on, że Fogler w niezbyt uczciwy sposób stał się właścicielem... 15
  • Fotoplastykon 12 paź 2003, 1:00 16
  • Polska choroba sieroca 12 paź 2003, 1:00 Władza jest w Polsceporażona bezsilnością społeczeństwa, społeczeństwo - bezsilnością władzy 18
  • Odkurzanie na wulkanie 12 paź 2003, 1:00 Wydatki można ciąć teraz - ze znieczuleniem, albo za rok - na wycieńczonym organizmie i "na żywca" 20
  • Odważny konformista 12 paź 2003, 1:00 Tomasz Nałęcz urwał się z SLD-owskiej smyczy, bo dostał od sojuszu cios w szczękę 23
  • Pralka filmowa 12 paź 2003, 1:00 Podpisując umowy z Heritage Films Lwa Rywina, TVP z góry zakładała, że na tym straci. 24
  • Ranking komend policji 12 paź 2003, 1:00 Najlepiej pracuje policja we Wrocławiu, Gdańsku i Opolu. 26
  • Praga pod "Pruszkowem" 12 paź 2003, 1:00 Największy polski gang terroryzuje stolicę Czech 30
  • Nałęcz - Rozbiór mediów 12 paź 2003, 1:00 Z wyobrażeń o apolityczności publicznych mediów pozostały smętne resztki 34
  • Zawracanie gitary - Lewi prawi obywatele 12 paź 2003, 1:00 Każdy z działaczy SLD przeprowadza autolustrację, mówiąc: jestem niewinny! 34
  • Giełda i wektory 12 paź 2003, 1:00 Hossa Świat Wakacje na plantacji 40-letni Turek Mustafa Ozturk organizuje wczasy połączone ze zbieraniem bawełny. Zagraniczni turyści za godzinę pracy na plantacji Ozturka muszą zapłacić 30 euro. W ten sposób w ciągu dwóch... 36
  • Kiedy elektryczne domino dotrze do Polski? 12 paź 2003, 1:00 Każdego dnia, choćby jutro, kilkudziesięciu milionom Polaków grozi odcięcie prądu, a w konsekwencji dostaw gazu, wody i ciepła, słowem - wielki elektro-wstrząs! - Wielka awaria systemu energetycznego w Polsce to tylko kwestia czasu. 38
  • Poduszkowiec Polska 12 paź 2003, 1:00 Staliśmy się jednym z największych w Europie producentów części i podzespołów samochodowych 44
  • Wolność w klatce socjalistów 12 paź 2003, 1:00 Powołanie Światowej Organizacji Wolnego Handlu upowszechni dobrobyt 48
  • Małe jasne zielone 12 paź 2003, 1:00 Umarł Heineken, niech żyje Heineken 50
  • Bomba w rurze 12 paź 2003, 1:00 Rosyjskie lobby na Ukrainie usiłuje uniemożliwić dokończenie budowy rurociągu Odessa - Brody - Płock 52
  • Balcerowicz wprost - O szczęściu 12 paź 2003, 1:00 Dyskomfort związany z istnieniem nierówności materialnych odczuwają przede wszystkim bogaci lewacy 56
  • 2x2=4 - Prywatyzacja górnictwa? Natychmiast! 12 paź 2003, 1:00 Nie wolno tolerować 70-procentowego udziału wydatków sztywnych w budżecie! 57
  • Supersam 12 paź 2003, 1:00 Zapach energetyzujący Higher Energy Diora to świeży i mocny zapach dla wysportowanych i aktywnych trzydziestolatków. Leśną i korzenną harmonię osiągnięto dzięki mieszaninie jałowca, grejpfrutu, gałki muszkatołowej, pieprzu i... 58
  • Mistrzynie seksapilu 12 paź 2003, 1:00 Polskie dziewczyny odnoszą sukcesy w sporcie, bo są bardziej egoistyczne niż mężczyźni 60
  • Uniwersytet reklamowy 12 paź 2003, 1:00 Rodzice szkodzą dzieciom, zakazując im oglądania reklam 64
  • Pokaż majtki! 12 paź 2003, 1:00 Jeszcze w XIX wieku majtki nosiły tylko prostytutki i tancerki 66
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Pyszna kuracja 12 paź 2003, 1:00 Drogi Bobku! Właśnie dotarły do mnie złe wieści, żeś legł powalony przez ciężką grypę. Dość niecodzienna to pora roku na takie dolegliwości, nie przysyłam Ci więc buteleczki rumu do przyprawienia herbaty, co uczyniłbym niechybnie za dwa lub trzy miesiące, ale radzę, byś raczył... 69
  • Druga płeć - Dmuchana lala 12 paź 2003, 1:00 Dziś już nie wystarczy odpaść z wyborów miss. Trzeba usłyszeć, że jest się w te klocki do niczego. Jakim prawem?! 70
  • Parodia Rzeczypospolitej 12 paź 2003, 1:00 Najsłynniejszy w naszych dziejach polityczny kabaret utworzyła polska szlachta w XVI wieku 72
  • Know-how 12 paź 2003, 1:00 Chemia oceanu Jeśli nadal będzie wzrastać emisja dwutlenku węgla, wody powierzchniowe oceanów osiągną najniższy od 300 mln lat poziom zasadowości - alarmują oceanolodzy i klimatolodzy. Od 1980 r. liczba żywych organizmów w... 76
  • Wyścig mózgów - najtęższe głowy XXI wieku 12 paź 2003, 1:00 Ludzie zdolni do niezwykle oryginalnych osiągnięć stanowią pod pewnymi względami osobną rasę" - stwierdził brytyjski ekonomista John Jewkes. 78
  • Seksbomba 12 paź 2003, 1:00 Skazani na pandemię AIDS? 82
  • Kwartałka zamiast miesiączki 12 paź 2003, 1:00 Nowa pigułka antykoncepcyjna zmniejszy liczbę menstruacji z trzynastu do czterech w ciągu roku 84
  • Do DNA Kolumba 12 paź 2003, 1:00 Genetycy weryfikują biografię odkrywcy Ameryki 86
  • Bez granic 12 paź 2003, 1:00 Korea kontra Korea Kilkanaście dni po tym, jak komunistyczny reżim w Phenianie w 55-lecie swojego istnienia urządził ogromną paradę wojskową, Korea Południowa zorganizowała podobny pokaz siły. W obchodach Dnia Sił Zbrojnych... 88
  • Mortadela w Brukselce 12 paź 2003, 1:00 Czy Eurostat to gwóźdź do politycznej trumny Romano Prodiego? 90
  • Nowe rozdanie w Watykanie 12 paź 2003, 1:00 Jan Paweł II szuka swego następcy w Europie 94
  • Mur desperacji 12 paź 2003, 1:00 Izrael chce się fizycznie odgrodzić od "autonomii terroru" 98
  • Frakcja Brunatnej Armii 12 paź 2003, 1:00 Niemieccy neofaszyści przygotowują polityczne mordy 100
  • Menu 12 paź 2003, 1:00 Kraj Ubu w Polsce Chciwość, nadużywanie władzy, głupota i kabotyństwo - o tym pisał Alfred Jarry w swoim "Królu Ubu". Fakt, że rzecz się dzieje "w Polsce, czyli nigdzie" ma dwuznaczną wymowę. Sto lat temu, gdy... 104
  • Małpa z jasełek 12 paź 2003, 1:00 Polskie aktorstwo to dyletanctwo i brak szacunku dla widza - mówi Krzysztof Majchrzak 106
  • Dostojewski z Afryki 12 paź 2003, 1:00 Zbigniew Herbert był jednym z mistrzów Johna Maxwella Coetzeego, tegorocznego laureata literackiego Nobla 110
  • Kino Tomasza Raczka 12 paź 2003, 1:00 Dogville - **** Reżyseria: Lars von Trier W rolach głównych: Nicole Kidman, Paul Bettany, Lauren Bacall Dania/Niemcy/Szwecja/ Norwegia/Finlandia/Włochy/Francja/Holandia 2003 Ciekawy eksperyment, choć nie całkiem udany. Długi, trochę... 111
  • Wróbelek z dzielnicy alfonsów - Edith Piaf 12 paź 2003, 1:00 Edith Piaf pozostaje największą gwiazdą francuskiej piosenki, mimo że od czterdziestu lat nie żyje 112
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 12 paź 2003, 1:00  KASIA KLICH Kobieta-szpieg - *** Panna niedużego formatu cielesnego, znacznie bardziej zauważalna na rynku. Niezły model współczesnego kombinowania, z nie zawsze nowoczesną muzyką. Jej debiut zatytułowany "Lepszy... 113
  • Perły do lamusa? - Różne kształty nieba 12 paź 2003, 1:00 "Daleko od nieba" pokazuje świat roku 1957 bez podkreślania, że dziś wiemy więcej, a w związku z tym jesteśmy lepsi 114
  • Co-media - Kto nie wykorzystał Adriana? 12 paź 2003, 1:00 Młodociany Adrian M. z Tomaszowa chciał wystąpić w telewizji. Przystawił pistolet do piersi ochroniarza i uprzedził, że jeśli jego nie puszczą na żywo, to zabije wartownika. 116
  • System idiotele - Warszawa walczy 12 paź 2003, 1:00 Był październik, ale noc była listopadowa. W taką noc zwidują się rzeczy przedziwne. Na przykład ten oddział. Od razu widać że powstańcy, choć nie wiadomo, czy od Kilińskiego, spod Arsenału, czy spod Parasola, a może... 116
  • Organ Ludu 12 paź 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 41 (54) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 6 października 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Juliusz Słowacki wieszczem Polsko, Twa zguba w Rzymie! Tam są legiony zjadliwe robactwa:* Czy... 117
  • Skibą w mur - Dowalanie po całości 12 paź 2003, 1:00 W Grudziądzu kupcy wywiesili zdjęcia radnych, których nie chcą obsługiwać. Dowcip Barei zmaterializował się w epoce wolnego rynku 118