Grobowiec Szewardnadzego

Grobowiec Szewardnadzego

Gruzińska rewolucja róż obnażyła słabość eurazjatyckich autokratów
Azerowie mają ropę, Ormianie diasporę, a my Szewardnadzego" - mawiali Gruzini. Tymi słowami dumny naród, dla którego położenie geograficzne okazało się mało łaskawe, wygłaszał swoistą deklarację patriotyczną. Szewardnadze sprawił, że małe państwo stało się znane w świecie. Gruzini traktowali go jak narodowy skarb.
Eduard Szewardnadze, pełniący w latach 70. i 80. funkcję I sekretarza Komunistycznej Partii Gruzji, był doskonale znany jako szef dyplomacji ZSRR, zorientowany na Zachód reformator, który stał się twarzą radzieckiej pierestrojki w czasach, gdy sekretarzem generalnym KPZR był Michaił Gorbaczow. W 1992 r. powrócił do Gruzji pogrążonej w chaosie na skutek działań separatystów i wybuchu wojny domowej, obejmując najpierw stanowisko przewodniczącego Rady Państwa, a następnie szefa parlamentu. Toczył boje ze swym dawnym wrogiem, rosyjskim prezydentem Borysem Jelcynem, o zapewnienie nowo powstałemu państwu gruzińskiemu niepodległości. Miał poparcie Zachodu. Ten "miejscowy chłopak", który odniósł sukces za panowania systemu sowieckiego, szybko dostosował się do nowej rzeczywistości. W 1995 r. wystartował w wyborach prezydenckich i odniósł przytłaczające zwycięstwo.

Rewolucja róż
Za rządów Szewardnadzego rozszalały się korupcja, bezrobocie i przestępczość. Gruzja, która była jedną z najbardziej rozwiniętych ekonomicznie republik radzieckich, znalazła się w dramatycznym położeniu. Popularność prezydenta błyskawicznie malała. Coraz więcej młodych urzędników rezygnowało z uczestnictwa we władzach wykonawczych. Obywatele pokładali nadzieję na zmiany w listopadowych wyborach do parlamentu. Decyzja Szewardnadzego o sfałszowaniu ich wyników okazała się kroplą, która przepełniła czarę goryczy.
Do gmachu parlamentu w Tbilisi wkroczyły tysiące nie uzbrojonych Gruzinów z różami w dłoniach, domagając się ustąpienia prezydenta, który w reakcji na to ogłosił stan wyjątkowy i postawił buntownikom ultimatum: albo wycofają się, albo użyje przeciwko nim siły. Demonstranci, którym przewodził charyzmatyczny Michaił Saakaszwili, były minister sprawiedliwości w rządzie Szewardnadzego, odmówili spełnienia żądań. W końcu Szewardnadze podał się do dymisji.
Saakaszwilemu, podobnie jak całej gruzińskiej opozycji, należy się uznanie za otwartość i starania, by nie doszło do aktów przemocy. Podczas przejmowania władzy nikt nie zginął, co jest w tym zakątku świata wręcz nadzwyczajne.

Moskwa - Tbilisi - Waszyngton
W minionym dziesięcioleciu USA uważały Szewardnadzego za przyjaciela, być może najlepszego w regionie. W porównaniu z innymi państwami postsowieckimi Gruzja otrzymała największą - na mieszkańca - pomoc finansową. Z kolei stosunki Szewardnadzego z Rosją nie były wolne od napięcia, ale w ostatnich latach uległy poprawie z powodu zależności Gruzji od rosyjskich źródeł energii.
Pierwsza na wydarzenia w Tbilisi zareagowała administracja Busha, wzywając do przeprowadzenia niezależnego dochodzenia w sprawie wyników wyborów prezydenckich (z roku 2000), które - jak to sformułowano - "nie odzwierciedlają w sposób dokładny woli gruzińskiego narodu". Kontrastowało to ze stanowiskiem większości państw sąsiadujących z Gruzją i Francji, które poparły prezydenta znajdującego się pod ostrzałem krytyki. Władimir Putin wzywał natomiast do umiaru. Ponieważ już wówczas opozycja wyrzekła się możliwości przejęcia władzy siłą, Rosja jednoznacznie ostrzegła Szewardnadzego przed zastosowaniem środków przymusu. Wkrótce po zajęciu przez opozycję parlamentu Igor Iwanow, rosyjski minister spraw zagranicznych, poleciał do Tbilisi, aby załagodzić spór. Wkrótce po spotkaniu z nim Szewardnadze podał się do dymisji.
To pewne, że zarówno Rosja, jak i USA w sposób selektywny udzielają poparcia legalnej władzy przedstawicielskiej w krajach tego regionu. W sąsiednim Azerbejdżanie prezydent Ilham Alijew przejął władzę po ojcu w wyniku wyborów, w których wiarygodność można wątpić. Doprowadziło to do potężnych demonstracji i zastosowania środków represji. Tam i w wielu miejscach rejonu Morza Kaspijskiego USA oraz Rosja tolerują taką sytuację. Mimo to eurazjatyccy autokraci z pewnością obserwują wydarzenia w Tbilisi z niepokojem. Gruzińska rewolucja róż obnażyła ich słabość. Rezygnacja Szewardnadzego jest wydarzeniem, które bez wątpienia będzie w regionie pamiętane jako najlepsze dla demokracji od czasu upadku ZSRR. Gruzini nie mają już Szewardnadzego. Muszą teraz tchnąć życie w pozostały po nim grobowiec.

Demokracja na rosyjskiej minie
Z naszego punktu widzenia to jedno z najważniejszych przedsięwzięć w energetyce - mówił Spencer Abraham, sekretarz USA ds. energii, podczas rozpoczęcia budowy rurociągu z azerbejdżańskiego Baku do tureckiego portu Ceyhan. Ten rurociąg jest największą i najbardziej kontrowersyjną inwestycją na Zakaukaziu. Warty 3 mld dolarów ropociąg będzie przechodził przez siedem stref potencjalnych konfliktów i 20 rzek - m.in. Tygrys, Eufrat i Bordżomi, gruzińskie źródła świeżej wody, a także przez uskok geologiczny powodujący trzęsienia ziemi w Turcji. W 2005 r. rurociągiem o długości 1760 km będzie można transportować 50 mln baryłek taniej kaspijskiej ropy rocznie. Rosjanie twierdzą, że budowa BTC jest niepotrzebna, a do transportu kaspijskiej ropy wystarczy ich rurociąg z Baku do Noworosyjska. Amerykanie chcą dokończyć budowę. Trasa rurociągu prowadzi przez gruzińskie przełęcze, niedaleko Tbilisi, kto więc będzie trzymał władzę w Gruzji, będzie też kontrolował budowę rury. Nie przypadkiem więc Gruzja na liście pomocy USA zajmuje drugie miejsce (po Izraelu). Nieprzypadkowo również tuż przed listopadowymi wyborami parlamentarnymi Rosjanie na chwilę zakręcili gazowy kurek, powodując zamieszanie w całej Gruzji i pokazując, kto będzie rozdawał karty. Główny pojedynek rozegra się 4 stycznia, w dniu wyborów prezydenckich. Michaił Saakaszwili popiera budowę rurociągu i zapowiada obronę interesów USA. Jak podał brytyjski dziennik "The Guardian" GRU szkoli już ludzi, którzy w przebraniu czeczeńskich bojowników lub obrońców przyrody wysadzą w powietrze "rurociąg Amerykanów".
Więcej możesz przeczytać w 1/2004 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2004 (1101)

  • Na stronie - Dwa i pół zaufania 4 sty 2004 Prawdziwą walutą współczesnego świata jest zaufanie. 3
  • Peryskop 4 sty 2004 Zagłada Bam Trzęsienie ziemi zniszczyło miasto Bam w Iranie. Dziesiątki tysięcy ludzi walczą o życie na gruzowisku - bez wody, żywności, bez elektryczności, w mrozie, pozbawieni namiotów i koców. wstrząsy o sile 6,7... 6
  • Dossier 4 sty 2004 Adam MICHNIK redaktor naczelny "Gazety Wyborczej" "W skład grupy trzymającej władzę, która ma moc sprawczą, wchodzili Aleksandra Jakubowska, Robert Kwiatkowski i sekretarz KRRiTV Włodzimierz Czarzasty. Rywin... 7
  • Kadry 4 sty 2004 Torbacz 8
  • Jestem, więc piszę - Wiara bez nadziei 4 sty 2004 Antropologowie twierdzą, że w społeczeństwach prymitywnych, przedpiśmiennych przesądne wierzenia stanowią integralną czźść światopoglądu. Prawie każdy wierzy prawie we wszystko. Na pierwszy rzut oka wydaje siź, że nie jesteśmy już społeczeństwem prymitywnym, bo u nas prawie... 9
  • Polski sport 4 sty 2004 Marek majewski 10
  • Playback 4 sty 2004 Liderzy Platformy Obywatelskiej: Donald Tusk i Jan Maria Rokita. 10
  • Amerykańska wściekła krowa 4 sty 2004 Pierwsza wściekła krowa w USA została zabita 9 grudnia w zakładach mięsnych Vern's Moses Lake, ale wyniki testów na BSE były znane dopiero dwa tygodnie później. W tym czasie mięso zwierzęcia trafiło już na rynek,... 10
  • Poczta 4 sty 2004 List od czytelnika 11
  • Z życia koalicji 4 sty 2004  Nie dało się spędzić tych Świąt bez Jolanty Kwaśniewskiej. Pierwsza kandydatka do prezydentury sezon bożonarodzeniowych występów zainaugurowała szlochem w rękaw Piotra Zawsze-Do-Usług Najsztuba w "Przekroju", a... 12
  • Z życia opozycji 4 sty 2004 Karząca ręka sprawiedliwości dopadła osobników zamieszanych w tak zwaną aferę mostową. Sąd koleżeński Platformy Obywatelskiej wyrzucił z partii Małgorzatę Ławniczak-Hertel. Poza tym jedna osoba dostała naganę, jedna... 13
  • Fotoplastykon 4 sty 2004 14
  • Człowiek epoki terrorystycznej 4 sty 2004 Najbliższe 15 lat będzie epoką superterroryzmu" - napisali autorzy opracowania "Terror 2000", przygotowanego w 1995 r. dla Departamentu Obrony USA. Przewidzieli to nie tylko na podstawie raportów organizacji wywiadowczych, lecz przede wszystkim na podstawie psychologicznych... 16
  • Prasowanie Europy 4 sty 2004 Dawno w Europie nie było tak zmasowanej kampanii przeciw jednemu państwu, jak teraz przeciw Polsce. 22
  • Nasi oni 4 sty 2004 Najważniejszym konfliktem w Polsce - wbrew powszechnemu przeświadczeniu - nie jest konflikt ekonomiczny między biednymi a bogatymi (choć 60 proc. badanych uznaje go za istotny). Na pierwsze miejsce na polskiej mapie konfliktów wysuwa... 26
  • Teczki Leppera 4 sty 2004 Haki na polityków PO, PiS i PSL zbierają pracujący dla Samoobrony byli pracownicy służb specjalnych. 30
  • Brygady pracy duchowej 4 sty 2004 Polscy księża i misjonarze stali się jednym z naszych ważniejszych towarów eksportowych. 32
  • Mur z ognia 4 sty 2004 Cudzoziemiec odnoszący sukces na wsi wywołuje agresję, bo burzy rytuał nieróbstwa 36
  • Nałęcz - Popis janczarów 4 sty 2004 Wirusowi PRL ulegają ci, którzy zapowiadali jego zniszczenie 38
  • Poczta 4 sty 2004 List od czytelnika 38
  • Giełda i wektory 4 sty 2004 Hossa Świat Boeinga wniebowstąpienie Boeing znów wyprzedza Airbusa! 7E7 Dreamliner to pierwszy od trzynastu lat nowy model samolotu pasażerskiego Boeinga. Amerykański koncern chce dzięki niemu odzyskać pozycję lidera na rynku,... 42
  • Egzekucja podatników 4 sty 2004 Dusząc w zarodku klasę średnią, klasa polityczna popełnia samobójstwo 44
  • Nagroda Złamanego Grosza 4 sty 2004 Nominacje, regulamin 49
  • Rewolucyjna destrukcja 4 sty 2004 Antyglobaliści przekonują świat, że jedyną drogą rozwoju jest globalizacja 50
  • Cegła Einsteina 4 sty 2004 Sześć miliardów milionerów. Czy to możliwe? 54
  • Niebiańska reklama 4 sty 2004 Mimo deszczu tysiące gapiów przybyło 25 października 2003 r. na podlondyńskie lotnisko Heathrow, by ostatni raz zobaczyć podchodzący do lądowania odrzutowiec ponaddźwiękowy Concorde. Linie British Airways i Air France, jedyne eksploatujące te samoloty, postanowiły wycofać je... 56
  • Balcerowicz wprost 4 sty 2004 Bez konstytucyjno-liberalnych ograniczeń demokracji grozi degeneracja i zanik. The Future of Freedom" ("Przyszłość wolności"), praca Fareeda Zakarii, znanego amerykańskiego komentatora politycznego, to jedna z najciekawszych książek, jakie przeczytałem w mijającym roku. 58
  • Czego rok 2004 oczekuje od Polaków? 4 sty 2004 Zbliżają się lata wielkich szans i równie wielkiego wysiłku 59
  • Supersam 4 sty 2004 Podkład jak puder Na podkład Cashmere Perfect firmy L'Oréal nie trzeba nakładać pudru, a cera pozostaje matowa przez dwanaście godzin. Podkład zawiera składnik żelujący będący pochodną cukru. Jego cząsteczki tworzą... 60
  • Stosunek przerywany 4 sty 2004 Niemców najbardziej kochają Japończycy i Mongołowie, a najmniej Anglicy i Holendrzy 62
  • Król David I 4 sty 2004 David Beckham jest jednocześnie sportowcem, przywódcą religijnym, gwiazdą telewizji i chłopakiem z sąsiedztwa 66
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Smak portfela 4 sty 2004 Drogi Przyjacielu! Mój pobyt w Lublinie był bardzo krótki, ale wystarczyło czasu, by dać się oczarować bogactwem kultury kulinarnej tamtego regionu. 69
  • Diamentowy gułag 4 sty 2004 Namibijska pustynia wygląda jak wielki śmietnik: obok hałd odpadów uwagę zwracają wraki ciężarówek, wywrotek, spychaczy czy zużyte taśmociągi. Żadna z maszyn, która wjechała na ten teren, nie może go opuścić. To Consolidated Diamond Mines w Oranjemund w Namibii - największa... 70
  • Kto to jest Hitler? 4 sty 2004 Dopiero trzeciemu pokoleniu powojennych Niemców dane było się zbliżyć do prawdy o III Rzeszy 72
  • Know-how 4 sty 2004 Biała śmierć, Rachunek za Vivaldiego, Bezbolesne zastrzyki, Bliźniaki na marsie 76
  • Nowa genoracja 4 sty 2004 Nadchodzi epoka dzieworództwa. Sklonowany przez naukowców z firmy biotechnologicznej Advanced Cell Technology w Massachusetts ludzki zarodek po raz pierwszy osiągnął stadium szesnastokomórkowego embriona. Zespół uczonych z USA i Europy rozszyfrował 90 proc. genomu szympansa... 78
  • Gorączka czarownic 4 sty 2004 Grypa może przemienić człowieka w roślinę Grypa powoduje niekiedy przypominające chorobę Alzheimera otępienie! - alarmują brytyjscy wirusolodzy z National Institute for Medical Research (NIMR). Bezpośrednią przyczyną schorzenia jest śpiączkowe zapalenie mózgu (encephalitis... 82
  • Bez granic 4 sty 2004 Kupiecka uczciwość Nigeryjski szaman Ashi Terfa zginął podczas testowania amuletu, który sprzedawał. Czarownik padł ofiarą wiary we własne siły - reklamował talizman kuloodporny, a gdy zażądano, by go przetestował, założył... 84
  • Norymberga w Bagdadzie? 4 sty 2004 Wprost" przedstawia najbardziej prawdopodobne warianty przebiegu procesu dyktatora Iraku - jego tryb i możliwe miejsca osądu zbrodniarza, zawartość aktu oskarżenia, listę potencjalnych świadków oraz ich wypowiedzi 86
  • Klan satrapy 4 sty 2004 Dzięki rodzinie, którą zatrudnił na najwyższych stanowiskach w państwie, Saddam Husajn utrzymywał władzę przez trzy dekady. W tym samym czasie skazał na śmierć 46 krewnych, których podejrzewał o nielojalność. Poznajmy najbardziej prominentne postaci z klanu rządzącego do... 92
  • A mury runą 4 sty 2004 Nastąpi Bliski Wschód światowej demokracji 95
  • Jądra Europy 4 sty 2004 Spoiwem Franken-Reichu jest antyamerykanizm 96
  • Grobowiec Szewardnadzego 4 sty 2004 Gruzińska rewolucja róż obnażyła słabość eurazjatyckich autokratów 98
  • Menu 4 sty 2004 Kraj Nowy Władca na nowy rok Nowozelandzki reżyser Peter Jackson chyba po cichu wykradł hobbitowi Frodo pierścień władzy. Każda kolejna część "Władcy pierścieni" oczekiwana jest z coraz większym zainteresowaniem, a potem... 100
  • Zawał mięśnia 4 sty 2004 W dzisiejszym kinie herosa może zagrać tylko cherlak lub kobieta 102
  • Piekło Gibsona 4 sty 2004 Zawsze gdy sztuka wkracza na obszar religii i wiary, wkracza na pole minowe 106
  • Roman(s) z wampirami 4 sty 2004 Roman Polański przegrał na Broadwayu, ale triumfuje w Hamburgu 108
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 4 sty 2004 MICHAEL BUBLÉ BRITNEY SPEARS 109
  • Sława i chała 4 sty 2004 Dvd Miłość francuska Na początku była powieść. Zachęcony entuzjastycznym przyjęciem "Balzaka i małej krawcówny" Sijie Dai zasiadł na krześle reżysera. Miał do tego pełne prawo - książka jest przecież jego... 110
  • Perły do lamusa? 4 sty 2004 "Niewidoczni" Frearsa przekonują, że handel ludzkimi narządami przynosi większe zyski niż handel narkotykami 111
  • Nowowizja - Prognozy 4 sty 2004 Na przełomie roku wróżki mają potwornie dużo roboty. Szklane kule pękają z przepracowania, a pewien czarny kot z nadmiaru stresów rzucił się pod helikopter premiera. I zapeszył. Nic dziwnego, że w Europie zaraz zaczęto... 112
  • Z grzędy zrzędy - Niech żyje Stary Rok! 4 sty 2004 Trzeba mieć nieprawdopodobne szczęście, żeby spadając w sondażach, dodatkowo spaść jeszcze w helikopterze! Zachodzi więc podejrzenie, że sondaże tyle warte, co i helikopter. Od lat wiadomo, że na potłuczonych dziadków najlepiej działają 112
  • Organ Ludu 4 sty 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 1 (66) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 29 grudnia 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 113
  • Skibą w mur - Pozwólcie utyć Małyszowi! 4 sty 2004 Czy objadając się makowcem w czasie świąt i popijając wódeczkę, pomyślałeś choć raz o tym, że Małysz też chętnie by się najadł? 114