Piekło Gibsona

Piekło Gibsona

Dodano:   /  Zmieniono: 
Zawsze gdy sztuka wkracza na obszar religii i wiary, wkracza na pole minowe


Jest tak, jak było" - miał powiedzieć Jan Paweł II po obejrzeniu "Pasji Chrystusa" Mela Gibsona. Wokół filmu rozgorzał ostry spór między środowiskami żydowskimi i reżyserem. Z czasem włączyła się doń Konferencja Biskupów Katolickich USA, zarzucając reżyserowi zignorowanie jej zaleceń z 1988 r. odnośnie prezentacji męki pańskiej w publicznych przedstawieniach. Po stronie Gibsona stanęły konserwatywne kręgi ewangelickie. "Mel Gibson jest Michałem Aniołem tego pokolenia" - oświadczył po pokazie filmu wielebny Ted Haggard, przewodniczący National Association of Evangelicals. Istotą sporu było podejrzenie (oparte na lekturze wykradzionego z Icon Productions scenariusza), że Gibson winą za ukrzyżowanie Chrystusa obarcza wyłącznie Żydów. Że jego film wywodzi się z ducha średniowiecznych widowisk pasyjnych, których reliktem - aż do soboru watykańskiego II - były osławione wielkanocne inscenizacje w niemieckiej miejscowości Oberammergau. Po obejrzeniu jednego z tych przedstawień w latach 30. Adolf Hitler powiedział: "Nigdy dotąd zagrożenie ze strony żydostwa nie zostało ukazane w sposób tak przekonujący".
Mel Gibson twierdzi, że padł ofiarą spisku sił antychrześcijańskich. Medialni sojusznicy reżysera nie zawahali się w jego obronie porównać go do Salmana Rushdie'ego, na którego od lat dybią fanatyczni muzułmanie.

Papieski arbitraż
Burza wokół filmu, którego premierę wyznaczono na środę popielcową 25 lutego, rozpętała się na długo, zanim ktokolwiek zobaczył ukończone dzieło. Dopiero w sierpniu garstka wybrańców (wśród nich znalazły się wpływowe osobistości ze środowisk żydowskich) mogła się zapoznać z roboczą wersją "Pasji". W znakomitej większości ocenili oni film pozytywnie. Najtwardsi oponenci Gibsona pozostali jednak nieprzejednani. Pewnie dlatego papież zwrócił się do Icon Productions z prośbą o udostępnienie mu kopii filmu. Ta w grudniu została przywieziona do Watykanu osobiście przez producenta Steve'a McEveety'ego. Film będący nasyconą cierpieniem rekonstrukcją ostatnich dwunastu godzin z życia Jezusa Chrystusa spotkał się z aprobatą papieża.
Janowi Pawłowi II nie sposób odmówić ogromnych zasług w dziele dialogu między judaizmem a katolicyzmem. Trudno też posądzać go o jakąś szczególną sympatię do Gibsona. Ten, występujący tym razem w roli reżysera, gwiazdor kina, bohater cyklów "Mad Max" i "Zabójcza broń" oraz kasowych przebojów "Braveheart - Waleczne Serce", "Okup" czy "Znaki", należy do zachowawczego, nie uznawanego przez Watykan odłamu katolicyzmu, który słynie z ostrej krytyki posoborowego Kościoła. Nie kto inny, jak ojciec Gibsona, Hutton, posunął się wręcz do zakwestionowania autorytetu Jana Pawła II. Zrobił to w swej książce pod wymownym i prowokacyjnym tytułem "Czy papież jest katolikiem?". Jeśli weźmie się pod uwagę te okoliczności, aprobata Jana Pawła II dla "Pasji" być może rozrzedzi nieco złą atmosferę, która zawisła nad Gibsonem i jego filmem.

Religijne pole minowe
Żadna ze stron konfliktu toczącego się wokół "Pasji" nie uniknęła używania argumentacji wykraczającej poza granice przyzwoitości. Gibsona nerwy poniosły do tego stopnia, że pod adresem komentatora "The New York Timesa" Franka Richa - zarzucającego mu kompleks męczennika - wypowiedział słowa, których chwilę po ochłonięciu natychmiast pożałował: "Mam ochotę go zabić i zatknąć jego wnętrzności na patyku... Mam ochotę zabić jego psa!".
Gdy sztuka wkracza na obszar religii i wiary, wkracza na pole minowe. Można zadbać, by uniknąć konfliktów, jak to uczynili ostatnio twórcy kanadyjskiego filmu "The Gospel of John". Zatrudnili oni utytułowanych konsultantów (w tym dwóch żydowskich teologów) i przy pisaniu dialogów korzystali z najmniej kontrowersyjnego tłumaczenia "Ewangelii według św. Jana", co było wyborem roztropnym, jako że ze wszystkich czterech ewangelii właśnie Jan podnosi kwestię odpowiedzialności zbiorowej narodu żydowskiego za ukrzyżowanie Jezusa. W efekcie nienagannie poprawny "The Gospel of John" wszedł na ekrany po cichu, nie wzbudzając żywszych emocji i szybko z nich zniknął.
Kurs na totalną konfrontację z religijną tradycją może również okazać się katastrofalny. Nie tylko finansowo. Dowiodło tego "Ostatnie kuszenie Chrystusa" (1988) Martina Scorsese, ostro oprotestowane przez Kościół katolicki. "Napisano do nas miliony listów, 25 tysięcy ludzi wzięło udział w marszu na Universal. Było grożenie śmiercią pod adresem szefa studia, mnie i Martina Scorsese. Przez kilka lat korzystaliśmy z ochrony" - wspomina Tom Pollock, ówczesny członek zarządu Universalu.

Filmy z piekła rodem
Zmęczona wiekami religijnych wojen Europa z większą pobłażliwością traktuje niepokornych filmowców, choć awantury się zdarzają. Jeszcze w 1930 r. wielki gniew Kościoła, gorące protesty i zamieszki wywołał "Złoty wiek" Luisa Bunuela (zbuntowanego wychowanka jezuitów), z oburzającymi scenami orgii z udziałem wyzwolonego obyczajowo Chrystusa. Już o wiele spokojniej przyjęto 31 lat później jego "Viridianę" z inscenizacją ostatniej wieczerzy w wykonaniu żebraków. Wreszcie stary szyderca doczekał strasznej chwili, gdy jeden z jego filmów ("Nazarin") znalazł się na watykańskiej liście filmowych lektur zalecanych wiernym.
Pier Paolo Pasolini, autor lewicowej "Pasji według świętego Mateusza" (1964), zadbał, by nie obrazić zanadto niczyich uczuć religijnych. Miał świeżo w pamięci proces wytoczony mu dwa lata wcześniej za bluźnierstwo, jakiego dopuścił się w filmie "RoGoPaG", włączając doń nasyconą homoerotyzmem scenę ukrzyżowania. Obiekcje Kościoła wywołał również Ken Russell pełną gwałtu, seksu i polityczno-religijnej histerii ekranizacją książki Aldousa Huxleya i sztuki Johna Whitinga "Diabły" (1971).
"Żywot Briana" (1978) Terry'ego Jonesa i trupy Monty Pythona w zasadzie wyczerpuje listę najbardziej obrazoburczych filmów obracających się wokół pasyjnej tematyki. Warto jednak zwrócić uwagę, że w tym wypadku po raz pierwszy jako strona ostro wystąpiły środowiska żydowskie. Rabin Abraham Hecht, przewodniczący organizacji Rabbinical Alliance of America, na łamach "Variety" oświadczył: "Nigdy dotąd nie zetknęliśmy się z równie plugawym, odrażającym i bluźnierczym filmem. (...) Ten film został zrobiony w piekle".

Gibson ryzykant
Epoka patetyczno-baśniowych hollywoodzkich produkcji lat 60. ("Najpiękniejsza opowieść świata", "Król nad królami") i stylizowanych na kontrkulturę musicali ("Jesus Christ Superstar") odeszła w przeszłość. "Pasja" nie tylko tego stanu rzeczy nie zmieni, ale wręcz przypomina, że nawet warte setki milionów nazwisko aktora nie jest dziś w stanie skłonić żadnego producenta do zainwestowania w tak ryzykowne przedsięwzięcie. Gibson musiał sięgnąć do własnej kieszeni i wyciągnąć z niej 25 mln dolarów, by sfinansować realizację filmu. I pewnie je z nawiązką odzyska, bo wysokich kosztów reklamy zaoszczędziło mu nagłośnione negatywne stanowisko niektórych środowisk żydowskich. Z pewnością pomoże mu też aprobata Stolicy Apostolskiej dla "Pasji". Gibson przekonał się, że zrobiony z pasją film o pasji z definicji nie może być neutralny. I nie zmieni tego nawet największa dbałość o szczegóły.
Więcej możesz przeczytać w 1/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2004 (1101)

  • Na stronie - Dwa i pół zaufania 4 sty 2004 Prawdziwą walutą współczesnego świata jest zaufanie. 3
  • Peryskop 4 sty 2004 Zagłada Bam Trzęsienie ziemi zniszczyło miasto Bam w Iranie. Dziesiątki tysięcy ludzi walczą o życie na gruzowisku - bez wody, żywności, bez elektryczności, w mrozie, pozbawieni namiotów i koców. wstrząsy o sile 6,7... 6
  • Dossier 4 sty 2004 Adam MICHNIK redaktor naczelny "Gazety Wyborczej" "W skład grupy trzymającej władzę, która ma moc sprawczą, wchodzili Aleksandra Jakubowska, Robert Kwiatkowski i sekretarz KRRiTV Włodzimierz Czarzasty. Rywin... 7
  • Kadry 4 sty 2004 Torbacz 8
  • Jestem, więc piszę - Wiara bez nadziei 4 sty 2004 Antropologowie twierdzą, że w społeczeństwach prymitywnych, przedpiśmiennych przesądne wierzenia stanowią integralną czźść światopoglądu. Prawie każdy wierzy prawie we wszystko. Na pierwszy rzut oka wydaje siź, że nie jesteśmy już społeczeństwem prymitywnym, bo u nas prawie... 9
  • Polski sport 4 sty 2004 Marek majewski 10
  • Playback 4 sty 2004 Liderzy Platformy Obywatelskiej: Donald Tusk i Jan Maria Rokita. 10
  • Amerykańska wściekła krowa 4 sty 2004 Pierwsza wściekła krowa w USA została zabita 9 grudnia w zakładach mięsnych Vern's Moses Lake, ale wyniki testów na BSE były znane dopiero dwa tygodnie później. W tym czasie mięso zwierzęcia trafiło już na rynek,... 10
  • Poczta 4 sty 2004 List od czytelnika 11
  • Z życia koalicji 4 sty 2004  Nie dało się spędzić tych Świąt bez Jolanty Kwaśniewskiej. Pierwsza kandydatka do prezydentury sezon bożonarodzeniowych występów zainaugurowała szlochem w rękaw Piotra Zawsze-Do-Usług Najsztuba w "Przekroju", a... 12
  • Z życia opozycji 4 sty 2004 Karząca ręka sprawiedliwości dopadła osobników zamieszanych w tak zwaną aferę mostową. Sąd koleżeński Platformy Obywatelskiej wyrzucił z partii Małgorzatę Ławniczak-Hertel. Poza tym jedna osoba dostała naganę, jedna... 13
  • Fotoplastykon 4 sty 2004 14
  • Człowiek epoki terrorystycznej 4 sty 2004 Najbliższe 15 lat będzie epoką superterroryzmu" - napisali autorzy opracowania "Terror 2000", przygotowanego w 1995 r. dla Departamentu Obrony USA. Przewidzieli to nie tylko na podstawie raportów organizacji wywiadowczych, lecz przede wszystkim na podstawie psychologicznych... 16
  • Prasowanie Europy 4 sty 2004 Dawno w Europie nie było tak zmasowanej kampanii przeciw jednemu państwu, jak teraz przeciw Polsce. 22
  • Nasi oni 4 sty 2004 Najważniejszym konfliktem w Polsce - wbrew powszechnemu przeświadczeniu - nie jest konflikt ekonomiczny między biednymi a bogatymi (choć 60 proc. badanych uznaje go za istotny). Na pierwsze miejsce na polskiej mapie konfliktów wysuwa... 26
  • Teczki Leppera 4 sty 2004 Haki na polityków PO, PiS i PSL zbierają pracujący dla Samoobrony byli pracownicy służb specjalnych. 30
  • Brygady pracy duchowej 4 sty 2004 Polscy księża i misjonarze stali się jednym z naszych ważniejszych towarów eksportowych. 32
  • Mur z ognia 4 sty 2004 Cudzoziemiec odnoszący sukces na wsi wywołuje agresję, bo burzy rytuał nieróbstwa 36
  • Nałęcz - Popis janczarów 4 sty 2004 Wirusowi PRL ulegają ci, którzy zapowiadali jego zniszczenie 38
  • Poczta 4 sty 2004 List od czytelnika 38
  • Giełda i wektory 4 sty 2004 Hossa Świat Boeinga wniebowstąpienie Boeing znów wyprzedza Airbusa! 7E7 Dreamliner to pierwszy od trzynastu lat nowy model samolotu pasażerskiego Boeinga. Amerykański koncern chce dzięki niemu odzyskać pozycję lidera na rynku,... 42
  • Egzekucja podatników 4 sty 2004 Dusząc w zarodku klasę średnią, klasa polityczna popełnia samobójstwo 44
  • Nagroda Złamanego Grosza 4 sty 2004 Nominacje, regulamin 49
  • Rewolucyjna destrukcja 4 sty 2004 Antyglobaliści przekonują świat, że jedyną drogą rozwoju jest globalizacja 50
  • Cegła Einsteina 4 sty 2004 Sześć miliardów milionerów. Czy to możliwe? 54
  • Niebiańska reklama 4 sty 2004 Mimo deszczu tysiące gapiów przybyło 25 października 2003 r. na podlondyńskie lotnisko Heathrow, by ostatni raz zobaczyć podchodzący do lądowania odrzutowiec ponaddźwiękowy Concorde. Linie British Airways i Air France, jedyne eksploatujące te samoloty, postanowiły wycofać je... 56
  • Balcerowicz wprost 4 sty 2004 Bez konstytucyjno-liberalnych ograniczeń demokracji grozi degeneracja i zanik. The Future of Freedom" ("Przyszłość wolności"), praca Fareeda Zakarii, znanego amerykańskiego komentatora politycznego, to jedna z najciekawszych książek, jakie przeczytałem w mijającym roku. 58
  • Czego rok 2004 oczekuje od Polaków? 4 sty 2004 Zbliżają się lata wielkich szans i równie wielkiego wysiłku 59
  • Supersam 4 sty 2004 Podkład jak puder Na podkład Cashmere Perfect firmy L'Oréal nie trzeba nakładać pudru, a cera pozostaje matowa przez dwanaście godzin. Podkład zawiera składnik żelujący będący pochodną cukru. Jego cząsteczki tworzą... 60
  • Stosunek przerywany 4 sty 2004 Niemców najbardziej kochają Japończycy i Mongołowie, a najmniej Anglicy i Holendrzy 62
  • Król David I 4 sty 2004 David Beckham jest jednocześnie sportowcem, przywódcą religijnym, gwiazdą telewizji i chłopakiem z sąsiedztwa 66
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Smak portfela 4 sty 2004 Drogi Przyjacielu! Mój pobyt w Lublinie był bardzo krótki, ale wystarczyło czasu, by dać się oczarować bogactwem kultury kulinarnej tamtego regionu. 69
  • Diamentowy gułag 4 sty 2004 Namibijska pustynia wygląda jak wielki śmietnik: obok hałd odpadów uwagę zwracają wraki ciężarówek, wywrotek, spychaczy czy zużyte taśmociągi. Żadna z maszyn, która wjechała na ten teren, nie może go opuścić. To Consolidated Diamond Mines w Oranjemund w Namibii - największa... 70
  • Kto to jest Hitler? 4 sty 2004 Dopiero trzeciemu pokoleniu powojennych Niemców dane było się zbliżyć do prawdy o III Rzeszy 72
  • Know-how 4 sty 2004 Biała śmierć, Rachunek za Vivaldiego, Bezbolesne zastrzyki, Bliźniaki na marsie 76
  • Nowa genoracja 4 sty 2004 Nadchodzi epoka dzieworództwa. Sklonowany przez naukowców z firmy biotechnologicznej Advanced Cell Technology w Massachusetts ludzki zarodek po raz pierwszy osiągnął stadium szesnastokomórkowego embriona. Zespół uczonych z USA i Europy rozszyfrował 90 proc. genomu szympansa... 78
  • Gorączka czarownic 4 sty 2004 Grypa może przemienić człowieka w roślinę Grypa powoduje niekiedy przypominające chorobę Alzheimera otępienie! - alarmują brytyjscy wirusolodzy z National Institute for Medical Research (NIMR). Bezpośrednią przyczyną schorzenia jest śpiączkowe zapalenie mózgu (encephalitis... 82
  • Bez granic 4 sty 2004 Kupiecka uczciwość Nigeryjski szaman Ashi Terfa zginął podczas testowania amuletu, który sprzedawał. Czarownik padł ofiarą wiary we własne siły - reklamował talizman kuloodporny, a gdy zażądano, by go przetestował, założył... 84
  • Norymberga w Bagdadzie? 4 sty 2004 Wprost" przedstawia najbardziej prawdopodobne warianty przebiegu procesu dyktatora Iraku - jego tryb i możliwe miejsca osądu zbrodniarza, zawartość aktu oskarżenia, listę potencjalnych świadków oraz ich wypowiedzi 86
  • Klan satrapy 4 sty 2004 Dzięki rodzinie, którą zatrudnił na najwyższych stanowiskach w państwie, Saddam Husajn utrzymywał władzę przez trzy dekady. W tym samym czasie skazał na śmierć 46 krewnych, których podejrzewał o nielojalność. Poznajmy najbardziej prominentne postaci z klanu rządzącego do... 92
  • A mury runą 4 sty 2004 Nastąpi Bliski Wschód światowej demokracji 95
  • Jądra Europy 4 sty 2004 Spoiwem Franken-Reichu jest antyamerykanizm 96
  • Grobowiec Szewardnadzego 4 sty 2004 Gruzińska rewolucja róż obnażyła słabość eurazjatyckich autokratów 98
  • Menu 4 sty 2004 Kraj Nowy Władca na nowy rok Nowozelandzki reżyser Peter Jackson chyba po cichu wykradł hobbitowi Frodo pierścień władzy. Każda kolejna część "Władcy pierścieni" oczekiwana jest z coraz większym zainteresowaniem, a potem... 100
  • Zawał mięśnia 4 sty 2004 W dzisiejszym kinie herosa może zagrać tylko cherlak lub kobieta 102
  • Piekło Gibsona 4 sty 2004 Zawsze gdy sztuka wkracza na obszar religii i wiary, wkracza na pole minowe 106
  • Roman(s) z wampirami 4 sty 2004 Roman Polański przegrał na Broadwayu, ale triumfuje w Hamburgu 108
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 4 sty 2004 MICHAEL BUBLÉ BRITNEY SPEARS 109
  • Sława i chała 4 sty 2004 Dvd Miłość francuska Na początku była powieść. Zachęcony entuzjastycznym przyjęciem "Balzaka i małej krawcówny" Sijie Dai zasiadł na krześle reżysera. Miał do tego pełne prawo - książka jest przecież jego... 110
  • Perły do lamusa? 4 sty 2004 "Niewidoczni" Frearsa przekonują, że handel ludzkimi narządami przynosi większe zyski niż handel narkotykami 111
  • Nowowizja - Prognozy 4 sty 2004 Na przełomie roku wróżki mają potwornie dużo roboty. Szklane kule pękają z przepracowania, a pewien czarny kot z nadmiaru stresów rzucił się pod helikopter premiera. I zapeszył. Nic dziwnego, że w Europie zaraz zaczęto... 112
  • Z grzędy zrzędy - Niech żyje Stary Rok! 4 sty 2004 Trzeba mieć nieprawdopodobne szczęście, żeby spadając w sondażach, dodatkowo spaść jeszcze w helikopterze! Zachodzi więc podejrzenie, że sondaże tyle warte, co i helikopter. Od lat wiadomo, że na potłuczonych dziadków najlepiej działają 112
  • Organ Ludu 4 sty 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 1 (66) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 29 grudnia 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 113
  • Skibą w mur - Pozwólcie utyć Małyszowi! 4 sty 2004 Czy objadając się makowcem w czasie świąt i popijając wódeczkę, pomyślałeś choć raz o tym, że Małysz też chętnie by się najadł? 114