Bezpłodne planety

Bezpłodne planety

Dodano:   /  Zmieniono: 
Doniesienia o możliwości odkrycia życia na planetach poza Układem Słonecznym były mocno przesadzone. Nie znaleziono jego śladów na planecie GPCC odkrytej przez międzynarodową grupę astronomów w European Southern Observatory. Nie znaleziono go też na dwóch małych, skalistych planetach typu ziemskiego. Wątpliwe także, by wykrył je próbnik Huygens, który w połowie stycznia ma wylądować na Tytanie, księżycu Saturna.
Już pod koniec lat 70. XX wieku astrofizycy podejrzewali, że poza Układem Słonecznym istnieją planety, jedyne znane ciała niebieskie, na których może powstać życie. W połowie lat 80. wykonano pierwsze zdjęcie otaczającego gwiazdę Beta Pictoris dysku, z którego miały się one kiedyś wykluć. Pierwszy dowód na istnienie innych światów, jak zaczęto nazywać pozasłoneczne planety, znalazł prof. Aleksander Wolszczan. Polski astronom w 1991 r. odkrył dwie planety krążące około 1300 lat świetlnych od Ziemi dookoła pulsara PSR 1257+12. Od tego czasu, głównie dzięki obserwacjom pośrednim, znaleziono około 140 obcych planet, ale na żadnej z nich nie widać nawet śladów obecności życia.

Śmierć gwiazdy
Żadna ze znanych planet pozasłonecznych nie jest sprzyjającym miejscem do rozwoju życia: są zbyt duże (niedawno sfotografowana GPCC jest pięć razy cięższa od Jowisza), mają zbyt nieregularne orbity albo krążą zbyt blisko gwiazd lub w ogóle nie mają gwiazd. Około 70 proc. odkrytych planet obiega gwiazdy po torze w kształcie wydłużonej elipsy (podczas gdy planety słoneczne mają orbity w kształcie okręgu). W ciągu pełnego obiegu wokół gwiazdy temperatura i naświetlenie powierzchni mogą ulegać dużym zmianom, a to nie sprzyja rozwojowi życia.
Planety odkryte przez Wolszczana krążą dookoła obiektu, który w niczym nie przypomina Słońca. Pulsary (czyli gwiazdy neutronowe) to jedynie pozostałości dawnej świetności gwiazd, które już umarły. Ponieważ emitują silne promieniowanie, w ich sąsiedztwie wykluczone jest powstanie życia. Z kolei pierwsza sfotografowana planeta GPCC krąży wokół tzw. brązowego karła 2M1207 (odległego o 230 lat świetlnych od Ziemi). Tak określa się obiekty, które są za małe, by być gwiazdą, ale za duże, by być planetą. W ich wnętrzach nie zachodzą przemiany jądrowe "rozpalające" takie gwiazdy jak Słońce. Trudno zatem oczekiwać, że wokół nich zakwitnie życie.

Strefa życia
Astronomowie nie poszukują planet, by znaleźć na nich życie. Nawet gdyby ono tam było, nie jesteśmy się w stanie o tym przekonać i trudno sobie wyobrazić, by kiedykolwiek było to możliwe! W Układzie Słonecznym "strefa życia" obejmuje jedynie Ziemię i Marsa, częściowo atmosferę Wenus, a także niektóre księżyce Jowisza, ale do potwierdzenia tego jest jeszcze daleko. Dotychczasowe próby poszukiwania życia na Marsie pokazują, że nie wystarcza obserwacja przez teleskop (a nawet z tym w wypadku planet pozasłonecznych są ogromne trudności). Czerwoną Planetę bada się od prawie 30 lat - ostatnio nawet za pomocą poruszających się po jej gruncie robotów. Mimo to o istnieniu tam życia nie wiemy nic, a obecność wody została potwierdzona dopiero niedawno.
Tego rodzaju wątpliwości potwierdza trwająca właśnie misja sondy Cassini. Jednym z jej głównych celów jest przebadanie największego księżyca w Układzie Słonecznym - Tytana. Krążący wokół Saturna księżyc właściwie przypomina planetę - ma atmosferę i jest większy od Merkurego. Mógłby służyć jako poligon doświadczalny dla poszukiwaczy życia we wszechświecie. Mógłby, gdyby nie to, że jest dla nas za daleko (1,5 mld km od Ziemi). Być może dzięki misji lądującego na Tytanie próbnika Huygens naukowcom przynajmniej w części uda się odpowiedzieć na pytania dotyczące powierzchni tego księżyca, ale trudno oczekiwać, że lądownik odkryje choćby ślady życia. O badaniu innych planet w naszym własnym Układzie Słonecznym możemy jedynie marzyć. Wątpliwe jest, czy kiedykolwiek dolecimy nawet do naszej najbliższej gwiazdy - Proximy Centauri. Pokonanie dzielącej nas odległości 4,3 roku świetlnego - niewielkiej w skali kosmicznej - jest całkowicie poza zasięgiem ludzkich umiejętności (nie ma nawet pewności, kiedy ludzie będą w stanie polecieć na Marsa).

Kwadratura wszechświata
W poszukiwaniu planet chodzi jedynie o dokładne sklasyfikowanie i zbadanie ewolucji tego nowego kosmicznego "gatunku". We wszechświecie mogą ich być nawet setki miliardów. Nasza wiedza o nich jest wciąż tak mała, że dotychczasowe obserwacje obcych układów planetarnych zupełnie nie pasują do naszych wyobrażeń. Planety pojawiają się w miejscach, gdzie - jak do niedawna sądzono - w ogóle nie powinny istnieć. Giganty gazowe krążą dookoła swoich gwiazd w odległości mniejszej niż Merkury wokół Słońca (a tak jest w wypadku połowy znanych planet). Orbity obcych planet są elipsami, a odkrywane układy to najczęściej gwiazdy z jedną tylko krążącą dookoła nich planetą (w Układzie Słonecznym znajduje się ich aż dziewięć).
Niemal każda zaobserwowana planeta zaskakuje astronomów. Najbardziej zastanawia to, że dotychczas nie znaleźli oni systemu planetarnego podobnego do Układu Słonecznego. Czy to znaczy, że takich systemów nie ma, czy raczej nasze techniki obserwacji są jeszcze zbyt mało zaawansowane? Jedno nie ulega wątpliwości - teoria ewolucji planet, która w dużej mierze powstała przez obserwację "naszego podwórka", musi zostać zmieniona. Do tego potrzeba jednak wielu kolejnych obserwacji.
I to jest prawdziwy powód poszukiwania planet pozasłonecznych. Ostatecznie może się okazać, że to Układ Słoneczny jest najbardziej oryginalnym kawałkiem nieba i zupełnie nie pasuje do reszty.



Polskie planety
Zespół OGLE, którym kieruje polski astronom Andrzej Udalski, udokumentował pierwszy wypadek tzw. mikrosoczewkowania grawitacyjnego, w którym soczewką jest planeta. Polski uczony zastosował opracowaną przez prof. Bohdana Paczyńskiego metodę "hurtowego" wykrywania małych planet pozasłonecznych. "Polski sposób na planety" zakłada, że światło zmienia kierunek nie tylko wtedy, gdy na swojej drodze napotka soczewkę, ale także gdy przechodzi w pobliżu obiektu materialnego. Im bliżej takiej "grawitacyjnej soczewki" biegnie promień światła i im większą ma ona masę, tym większe jest jego ugięcie. Pierwsza znaleziona w ten sposób planeta jest półtora raza cięższa od Jowisza i obiega swoje słońce po orbicie o promieniu trzykrotnie większym od promienia orbity Ziemi.



Więcej możesz przeczytać w 2/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2005 (1154)

  • Wprost od czytelników 16 sty 2005 List od czytelnika 3
  • Na stronie - Piętno Murphy 16 sty 2005 Każdy głupi potrafi wykorzystać globalną hossę - oprzeć się tej pokusie, to jest sztuka 3
  • Kijów w Warszawie 16 sty 2005 Człowiek Roku 2004 Wiktor Juszczenko: Poparcie Polski utwierdziło nas w przekonaniu, że zwyciężymy 8
  • Skaner 16 sty 2005 SKOŃCZMY Z WOJNĄ TECZEK! IPN mógłby upubliczniać teczki SB dotyczące osób kandydujących do urzędów publicznych - powiedział "Wprost" prof. Leon Kieres, prezes Instytutu Pamięci Narodowej. W poprzednim... 12
  • Dossier 16 sty 2005 "Lewica jako pokarm dla lwów może być wdzięcznym obiektem" "Trybuna" KRZYSZTOF JANIK przewodniczący Klubu Parlamentarnego SLD "Jeśli nawet porównać Sejm do stajni Augiasza, to nie wystarczy Herkules w... 13
  • Sawka 16 sty 2005 14
  • Kadry 16 sty 2005 15
  • Playback 16 sty 2005 17
  • M&M-Rzeczpospolita komisyjna 16 sty 2005 RZECZPOSPOLITA KOMISYJNA Pierwsza komisja - rządu dymisja. Druga komisja - za scysją scysja. W trzeciej Pol, Lepper z Wrzodakiem w trójcy. Też mają prawo odstawiać swój cyrk. Jak tych komisji będzie czterdzieści, to tej... 17
  • Poczta 16 sty 2005 List od czytelnika 17
  • Chwytanie brzytwy 16 sty 2005 Powołanie komisji w sprawie prywatyzacji PZU jest na rękę SLD, bo utrudni ustalenie prawdy o aferze Orlenu 18
  • Lubię żubry 16 sty 2005 Rozmowa z WŁODZIMIERZEM CIMOSZEWICZEM, marszałkiem Sejmu RP 19
  • Z życia koalicji 16 sty 2005 Józef Oleksy już nie jest marszałkiem, chlip, chlip. Panie Józefie, głowa do góry, dla nas pan zawsze będzie generalissimusem. Nie, nie jak Stalin. Jak żona Idiego Amina, bliższe podobieństwo. Komisje śledcze są... 20
  • Z życia opozycji 16 sty 2005 Prasowy transfer stulecia! Komentator Ernest Skalski przeszedł z "Gazety Wyborczej" do "Rzeczpospolitej". Jedni twierdzą, że "Rzepa" chce w ten sposób ucentrowić nieco kurs. Inni uważają, że chce być... 21
  • Wesele z promocją 16 sty 2005 Nie po raz pierwszy dzięki "Gazecie Wyborczej" wyrwałem się z narodowej kadzi pełnej zwid i zjaw 22
  • Fotoplastykon 16 sty 2005 H. Sawka 23
  • Pałacowy Zakład Ubezpieczeń 16 sty 2005 Głównymi bohaterami afery PZU są premier Marek Belka i prezydent Aleksander Kwaśniewski 24
  • Normalna nienormalność 16 sty 2005 Polaków nie interesują przetasowania w SLD czy PO, lecz ceny golfów bądź audi 28
  • Murzyn lewicy 16 sty 2005 O Włodzimierzu Cimoszewiczu postkomuniści przypominają sobie tylko wtedy, gdy są w opałach 32
  • Profesura wzajemnej adoracji 16 sty 2005 Mamy w Polsce grupę akademickich urzędników, nie rozumiejących, po co rozwija się badania i tworzy uczelnie 34
  • Rangersi Europy 16 sty 2005 Czym dla Ameryki byli strażnicy z Teksasu, tym dla Europy są czarne brygady polskich celników 36
  • Giełda 16 sty 2005 HossaŚwiat Ekspresowa karta Visa Contactless to nowy typ karty płatniczej, którą zaprezentowała Visa Europe. Ta bezstykowa karta ma służyć do dokonywania niewielkich płatności. Należy ją jedynie zbliżyć na sekundę do... 38
  • Co nas czeka: 2005-2015 16 sty 2005 Co mają wspólnego chińska firma Lenovo, amerykańska przeglądarka internetowa Google, słowacki rząd premiera Mikulasa Dzurindy i spożywcza grupa Maspex z Wadowic? Lenovo, które pod koniec 2004 r. wykupiło produkującą pecety część IBM, zdobywając 8 proc. światowego rynku... 40
  • Imperium uprzywilejowanych 16 sty 2005 imperium Wallenbergów. Zagranicznym inwestorom zezwolono na kupno szwedzkich firm, by Wallenbergom trudniej było utrzymać kontrolę nad swoimi spółkami 50
  • Załatwione odmownie - Niepoważna propozycja 16 sty 2005 Celem kary śmierci jest wyeliminowanie ze społeczeństwa sprawców ohydnych zbrodni, a nie odstraszenie przestępców 54
  • Supersam 16 sty 2005 58
  • Wysportowane audi 16 sty 2005  Nowe audi S4 to obecnie najmocniejszy sportowy model serii A4. Cechują go drapieżna linia nadwozia, bogatsze niż w poprzednim modelu wyposażenie i silnik V 8 o mocy 344 KM pozwalający na przyspieszenie do 100 km/h w 5,6 s. Auto ma... 58
  • Muzyka bez kabli 16 sty 2005  Bezprzewodowy pilot firmy Wireless Music, przeznaczony do sterowania systemem audio, to urządzenie z wbudowanym wyświetlaczem ciekłokrystalicznym, cyfrowym odbiornikiem i nadajnikiem. Pozwala z dowolnego miejsca w domu odsłuchiwać pliki... 58
  • G jak Gucci 16 sty 2005  Punktem wyjścia do stylizacji kolekcji zegarków Gucciego stało się logo domu mody - litera "G", która została tu "zgeometryzowana" i zintegrowana z kopertą czasomierza. Nowy model dostępny jest w trzech wersjach:... 58
  • Zimno-ciepło z okładem 16 sty 2005  Wykorzystując naturalną moc leczniczą temperatury, termiczny okład wielokrotnego użytku Nexcare ColdHot Mini łagodzi miejscowo ból. Przyłożenie tej małej poduszeczki wypełnionej nietoksycznym żelem, schłodzonej uprzednio w... 58
  • Eliksir męskości 16 sty 2005  Bodymax - zawierający uznawany za legendarny afrodyzjak żeń-szeń - poprawia naszą aktywność fizyczną. Pod jego wpływem organizm wydziela hormony i biologicznie czynne substancje pozwalające sprostać zwiększonym wyzwaniom.... 58
  • Generacja R 16 sty 2005 Młodzi Polacy są bardziej konserwatywni od swoich rodziców 60
  • Tańczę, więc jestem 16 sty 2005 Przez wieki taniec był jedyną dopuszczalną formą bliskiego kontaktu kobiety i mężczyzny 64
  • Filozoficzna prostota 16 sty 2005 Rozmowa z GIORGIO ARMANIM, kreatorem mody 68
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Co mamy z gęsi? 16 sty 2005 Piotrusiu! Mamy nie tylko niespodziewany sezon na agentów, ale i całkiem spodziewany i dużo przyjemniejszy sezon na drób. Znów odnoszę smutne wrażenie, że ten wspaniały czas uchodzi naszej uwagi. A przecież cała rzecz rozpoczęła się 11 listopada. Tego dnia, owszem, z... 70
  • Klątwa rycerzy świątyni 16 sty 2005 Papież Klemens V uniewinnił templariuszy - dowodzi dokument odnaleziony w watykańskich archiwach 72
  • Know-how 16 sty 2005 Kora leczy stawy, Bliźniaczki będą chodzić 75
  • Alergia w głowie 16 sty 2005 Dostępne w sklepach testy na nietolerancję pokarmową to oszustwo! 76
  • Bezpłodne planety 16 sty 2005 Doniesienia o możliwości odkrycia życia na planetach poza Układem Słonecznym były mocno przesadzone. Nie znaleziono jego śladów na planecie GPCC odkrytej przez międzynarodową grupę astronomów w European Southern Observatory. Nie znaleziono go też na dwóch małych, skalistych... 80
  • Koniec świata Nostradamusa 16 sty 2005 Zapowiadana od dawna III wojna światowa wybuchnie w 2005 roku! 82
  • Bez granic 16 sty 2005 Nowy Jork w Moskwie Pięć miast walczy o organizację igrzysk olimpijskich w 2012 r. Rywalizacja nabiera rumieńców, bo decyzja, które zostanie gospodarzem imprezy, zapadnie już za pół roku. Włodarzy Londynu, Paryża,... 84
  • Euroborrellioza 16 sty 2005 Dziewięć chorób, które mogą zabić Europę 86
  • Węzeł moskiewski 16 sty 2005 Rosja nie chce, ale musi się dogadywać z nowymi członkami Unii Europejskiej 90
  • Król Iraku 16 sty 2005 Ajatollah Sistani ma wpływ na wszystkie decyzje polityczne zapadające w Bagdadzie 94
  • Wojownicza Księżniczka 16 sty 2005 Condoleezza Rice jest o krok od spełnienia swej najwyższej ambicji - zostania prezydentem USA 96
  • Nienawiść do sukcesu 16 sty 2005 Antyamerykanizm jest bliźniakiem amerykańskiej siły przyciągania 98
  • Drzwi do pokoju 16 sty 2005 Walka Amerykanów i ich koalicjantów przeciw złowrogiemu reżimowi Saddama Husajna i wyraźne ponowne zwycięstwo Busha w wyborach prezydenckich są wymownym sygnałem, że terroryzm się nie opłaca, że są tacy, którzy będą walczyć z nim z całą mocą. 99
  • Menu-Krótko po wolsku 16 sty 2005 WYDARZENIA KRÓTKO PO WOLSKU Zapowiedzi wydawnicze Początek roku obfituje w działalność wydawniczą. Szczególną popularnością cieszą się kalendarze. Idąc tym tropem, komisja śledcza wydała kalendarz swych prac na... 100
  • Wydzielina z artysty 16 sty 2005 Pseudoartyści produkują epokowe gnioty, bo większość z nich łatwo znajduje na nie publiczne pieniądze 104
  • Prawdziwa fikcja 16 sty 2005 Kończą się czasy literatury w stylu "co mi w duszy gra" - przyszłość należy do faction 108
  • Celuloidowe tygrysy 16 sty 2005 Całe hollywoodzkie kino akcji czerpie inspiracje z Dalekiego Wschodu 110
  • Ueorgan Ludu 16 sty 2005 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 2 (119) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 10 stycznia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Europa stawia na współpracę Komu jak staje? Nowy rok obfituje w wydarzenia z dziedziny... 112
  • Mniej więcej wolno 16 sty 2005 Niepisane regulaminy głoszą, że ekipa. która wygrywa wybory, ma prawo robić, co chce 114